رفتن به محتوای اصلی

نهضت امام خمینی (ره)رویداد

نام‌های دیگر: نهضت اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حرکت مبارزاتی به رهبری امام خمینی (ره) از دههٔ ۱۳۴۰ تا پیروزی انقلاب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه در پاسخ به استفتاء اصناف قم (تلگراف عَلَم)— ۱۳۴۱/۰۹/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۴۸ پاراگراف)

نهضتی همگانی و بی‌نمونه در تاریخ با حضور همهٔ اقشار

و بحمد الله تا کنون پیشرفتهای چشمگیری شد، به طوری که این نهضت نمونه است در همه نهضتهایی که در طول تاریخ واقع شده است. یعنی نهضتی است که همه قشرها [بودند]. من گمان نکنم که در تاریخْ نهضتی که بچه کوچولو هم همان شعار پیرمرد و شعار جوان را بدهد، تحقق پیدا کرده باشد. چنانچه نهضتی که این طور یک همچو قدرت غول وار را و با پشتیبانیهای ابرقدرت- این نهضت با دست خالی پیش ببرد، این هم یک امر غیبی بود. ما نباید غرور پیدا کنیم که ما کردیم؛ خداست که این کارها را به اراده مقدسه خودش انجام داد.

حفظ نهضت با هوشیاری و هشدار دربارهٔ بازگشت مصائب در صورت سردی آن

… معلمان استعماری باید بروند. آنهایی که تا کنون در خدمت استعمار و رژیم سلطنتی بودند باید بروند [و] به جای آنها پاکدامنها بیایند، دانشمندان پاکدامن بیایند. ما بسیار بسیار آشفتگیها داریم. ما باید همه با هم به این آشفتگیها خاتمه دهیم، به این خیانتها خاتمه دهیم. با هوشیاری و بیداری نهضت خود را از دست ندهید. اگر خدای نخواسته این نهضت رو به سردی برود، آمادگیِ برگشتِ همان مصایب را داشته باشید. اگر بخواهید ایران را نجات بدهید، اسلام را نجات بدهید، قرآن کریم را نجات بدهید، باید این نهضت را نگه دارید. در مواقع مقتضی تظاهر کنید، اجتماعات کنید. دیگر امروز تظاهرات تظاهراتِ غیر آرام نیست. باید این نهضت محفوظ بماند، باید این ملت زنده بماند.

رد حرکت گام‌به‌گام و لزوم استفاده از شعلهٔ کنونی نهضت برای همهٔ مقاصد

… صحیحی بود و لیکن فکرش اشتباه بود- به آن آقا گفتم شما تضمین می‌کنید این معنا را که این نهضتی که الآن حاصل شده بعد از خوابیدن دوباره روشنش کنید؟ گفت نه. گفتم شما تضمین می‌کنید که اگر ما مهلت به شاه دادیم یک قدم به جلو برود، فردا همه ما را از بین نبرد؟ گفت نه. گفتم الآن این آتشی که روشن شده است، از این آتش ما باید استفاده کنیم. اگر الآن ما تمام مقاصدمان را حاصل نکنیم، در شکست خواهیم بود بلااشکال. الآن ما باید همان مطلب نهایی‌مان را عرضه بکنیم.

لزوم ادامهٔ نهضت و حضور آگاهانهٔ مردم در خیابان‌ها برای برانداختن رژیم

و الآن وقتی است که غفلت در آن مصادف با انتحار و خودکشی است. غفلت نباید کرد؛ باید این نهضت را ادامه داد. باید خیابانها را پر از جمعیت کرد. باید همه مردم آگاهانه بریزند توی خیابانها و این بنیان فاسد را از بین بردارند. چیزی دیگر از آن نمانده است جز یک حشاشه‌ای- چیز مختصری؛ این هم باید با همت شما مردم مسلمان، با همت ملت ایران، باید این هم از میان برداشته بشود تا ما برسیم به یک حکومت اسلامی، به یک حکومت عدل، به یک حکومتی که نه منافع شما را توانَد بخورد، نه تواند به غیر بدهد. …

دعوت ملت به بی‌اعتنایی به وعده‌های دولت غیرقانونی و پیش بردن نهضت تا پایان

ملت عزیزم! دوستان من! نه به وعده‌های پوچ دولتهای غیر قانونی اعتنا کنید و نه از هیاهوی دژخیمان بهراسید. نهضت مقدس را به پیش برانید و به آخر رسانید و دست‌ اجانب و نوکرهای از خدا بیخبرشان را از کشور عزیز قطع کنید. خائن اصلی را با خفت بیرون کردید، همت کنید و این تتمه که حُشاشه[2] ای بیش نیستند از صحنه خارج کنید. خداوند با شماست.

دعوت ملت به ادامهٔ نهضت و نهراسیدن از قدرت‌ها

ملت ایران! به نهضت خود ادامه دهید که قدرت با شماست. از قدرتها نترسید. شما می‌توانید با قدرت ملی خود کشور خود را نجات دهید و سرنوشت خود را خودتان در دست بگیرید. به هیاهوی این و آن گوش ندهید. به توطئه‌های زیر پرده توجه کنید. خداوند شما را حفظ کند، ان شاء الله تعالی.

نبود حمایت عملی خارجی از نهضت و بی‌نیازی از آن

- هیچ حمایتی از ما نشده است. گاهی لفظاً اظهار حمایت شده است لکن حمایت عملی به هیچ وجه وجود ندارد؛ و ما محتاج هیچ حمایتی نیستیم. ملت ایران اراده کرده است تا پیروز شود و حتماً پیروز خواهد شد.

دعوت ملت به ادامهٔ نهضت و نشاندن قلدرها بر جای خود با حفظ آرامش

من ملت ایران را دعوت می‌کنم به ادامه نهضت؛ و دعوت می‌کنم که این قلدرها را سر جای خودشان بنشانند لکن آرامش را از دست ندهند. من از همه ملت ایران تشکر می‌کنم و در اولین فرصت پیش مردمم به ایران خواهم رفت تا با آنها یا کشته شوم و یا حقوق ملت را بگیرم و به ملت برگردانم. خداوند همه شما را توفیق بدهد.

پذیرش شعارهای نهضت از سوی اکثریت قاطع ملت

- شعارها و خواسته‌های نهضت اسلامی ایران آن چنان مورد قبول اکثریت قاطع ملت است که هیچ جناحی، که بجز این خواسته‌ها چیزی مخالف آنها بگوید، در میان ملت جایی ندارد. نهضت ملت ایران حدود و چهارچوبهای حزبی را درهم شکسته است و به صورت یک حزب درآمده است و آن، حزبِ ملت مسلمان ایران یعنی حزب اسلام و «حزب الله» است. در مبارزات ایران کسی جرات نمی‌کند از ملت دور باشد. من هم یکی از افراد ملت هستم.

بی‌نیازی از کمک مالی خارجی و مبارزه با شاه با قلم و کاغذ

- نماینده لیبی آمده است اینجا لکن در مسائل دیگری با من صحبت کرده است و اصلًا صحبت مسائل مالی نشده است. نه لیبی و نه کشورهای دیگر به من کمک مالی نکرده‌اند و من احتیاج به کمک مالی ندارم. من با شاه با یک قلم و چند صفحه کاغذ مبارزه می‌کنم و اگر من یکوقت محتاج به کمکی باشم ملت من به من کمک خواهد داد.

اتکا به نیروی ملت و استمداد نکردن از هیچ دولتی

- خیر؛ اینها تبلیغات دار و دسته شاه است. ما از هیچ دولتی استمداد نکردیم و نخواهیم کرد؛ ما به نیروی ملت اتکا داریم و احتیاج به دولتها نداریم. و کسانی که با من ارتباط نزدیک و یا دور دارند از مسلمانهای خالص هستند و به هیچ حزبی وابستگی ندارند. اینها تبلیغاتی است که شاه و دارودسته او می‌کنند، آن هم برای اینکه نهضت ما را آلوده کنند.

اسلامی بودن صددرصدی نهضت و لزوم تطبیق شرکت‌کنندگان با آن

- امروز هر کس کمی مطالعه در ماهیت نهضت ایران کند خواهد دید که نهضتی است صد درصد اسلامی، و هر کس بخواهد در این حرکت شرکت کند باید خود را با آن تطبیق دهد که در غیر این صورت مطرود ملت خواهد بود. البته اشخاصی هم هستند که علیه شاه مبارزه می‌کنند و مسلمان هم نیستند ولی تعداد آنان خیلی کم است.

ادامهٔ مخالفت و تحمل مصائب برای آزادی و استقلال ملت

- کودتای نظامی هم همین دولت نظامی است. چه کودتا بشود و چه نشود، ما بنای این داریم که به مخالفت خودمان ادامه بدهیم؛ و ما تحمل مصایب را به خاطر رسیدن ملتمان به آزادی و استقلال خواهیم داشت.

اسلامی ـ سیاسی بودن جنبش کنونی و عمق و امید بیشتر به پیروزی آن

… تمام دهات- که خوب است بروید و ببینید- همین شعارهای شهر را می‌دهند و درخواستهای آنان را دارند. تمام مردم از کوچک- طفل دبستانی- تا پیرمردِ در حال نَزْع،[2] یکصدا همین مطلب را می‌گویند. این درخواستها و شعارها به طوری ملی شده است، که کسی نمی‌تواند مناقشه کند. این جنبش دارای یک معنای اسلامی- سیاسی است؛ و جنبش گذشته فقط سیاسی بود. جنبش کنونی عمقش بیشتر، و امید به پیروزی‌اش بیشتر است؛ امید که این نهضت را نتوانند خاموش سازند.

سرچشمه گرفتن قدرت جنبش کنونی از اسلام

- این قدرت، ناشی از اسلام است. در زمان کاشانی- مصدق، اصلْ سیاست بود. جنبه‌های سیاسی جنبش قوی بود. در زمان کاشانی، هم به وی نوشتم و هم گفتم، که باید جنبه‌های دینی را توجه کنید. نتوانستند و یا نخواستند. ایشان به جای تقویت جنبه‌های دینی و به جای آنکه جهات دینی را به جهات سیاسی غلبه بدهند، …

معنوی و برای خدا بودن جنبش امروز و شباهت کامل آن به صدر اسلام

… آنها مقابله کنیم؛ و گر نه آنها با دست دولتها، با کودتای نظامی، با دولت نظامی و غیره- حتی با کودتای نظامی و از بین بردن خود شاه هم- نمی‌توانند موفق بشوند. عمق جنبش به حدی است، که این مسائل حل شده است؛ دولت نظامی و حکومت نظامی حل شده است؛ مردم اعتنایی ندارند. امروز مردم برای اسلام فریاد می‌زنند، آن روز برای نفت بود؛ فرق است وقتی که مردم برای منفعت، جنبش می‌کنند یا برای خدا. جنبش در آن روز مادی بود، و جنبش امروز معنوی است؛ لذا کاملًا شبیه صدر اسلام است، و ما به موفقیت آن امیدوار هستیم.

ادامهٔ مبارزه تا کوتاه شدن دست بیگانگان و رفتن رژیم سلطنتی

- اما جنگ ما جنگ مقدسی است؛ برای اینکه برای اسلام است، برای خداست. و چیزی که برای خدا باشد مقدسترین امور است. و اما نتیجه ما، تا وقتی که نتیجه آخر که عبارت از کوتاه شدن دست اجانب و رفتن رژیم سلطنتی تحقق پیدا نکند، دست از مبارزات خود برنمی‌داریم. مردم به غیر آن راضی نیستند.

مردمی بودن نهضت و هدف یکصدای مردم: برچیدن نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی

… یک سال در ترکیه بودیم. پس از آن ما را تحویل عراق دادند و قریب چهارده سال در عراق بودیم. در طول این مدت من در مواقع‌ مختلف، جنایات شاه را چه در اعلامیه و چه در خطابه اعلام می‌کردم و هر فاجعه‌ای را گوشزد می‌نمودم و هرگز ساکت ننشستم و بعد هم که به اینجا آمدم. و اما سازمان دادن نهضت اسلامی همگانی ملت ایران، این نهضت جنبشی است که همه مردم را شامل می‌شود و از آنها و مردم سرچشمه می‌گیرد، و اعتقادش به این است که این نهضت را تا به ثمر رسیدن باید ادامه داد. البته ما روحانیون، مردم را هدایت کردیم و تمام جرایم رژیم را افشا کردیم و روشنگری روحانیون، بحمد الله مفید واقع شد و مردم روشن شدند، و یک تحول فکری برای جامعه ایران به وجود آمد، به طوری که همه با هم یکصدا به دنبال یک راه و مقصد در حرکتند، و آن نابودی این دودمان و برچیده شدن نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی است و این هدف در سراسر ایران حکمفرماست. در مرکز، همین مطلب را می‌خواهند، در شمال و جنوب و شرق و غرب هم همین موضوع را طالبند. همه فریاد استقلال، آزادی، حکومت اسلامی را سر داده‌اند و می‌خواهند. چرا نخواهند؟! شاه تمام مخازن زیرزمینی و روی زمینی آنان را به غارت داده است. استقلال سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی آنان را بر باد داده است. آنان می‌خواهند و همگی می‌خواهیم که شاه را به جزای اعمالش برسانیم و این صدای مجازات شاه در سراسر ایران طنین انداخته است. …

رو به اوج بودن نهضت و پیوستن گروه‌هایی از ارتش و دولتیان به آن

جواب: نمی‌توانم پیش‌بینی کنم. اما نهضت اسلامی ما، رو به اوج است. گروههایی هم از خود ارتش و دولتیها به نهضت مردم ملحق شده‌اند. ولی به طور جزم چیزی نمی‌توانم بگویم.

ویژگی‌های نهضت: اسلامی بودن، استقلال از خارج و مردمی بودن

جواب: اولین و مهمترین خصیصه این نهضت، اینکه اسلامی است و با شعارها و اهداف اسلامی‌ای که مبین خواسته‌های مستضعفین است همراه است. دومین خصیصه آن این است که نهضتی است بدون هیچ گونه وابستگی به خارج. اصولًا نهضت ما نهضتی است مردمی و همه اقشار تحت ستم را در بر گرفته است. امروز هیچ کس جز شاه و طرفداران او مخالف نهضت و قیام اسلامی نیستند. یکی دیگر از خصایص این نهضت این است که خواستار تغییراتی اساسی در همه ابعاد جامعه ایرانی است که عبارت است از سقوط شاه، برچیده شدن نظام شاهنشاهی و استقرار حکومت اسلامی.

آرمان‌های اصیل اسلامی، تنها جریان فکری موجود در نهضت مردم ایران

- در ایران آنچه به صورت یک جریان فکری وجود دارد همان آرمانها و خواسته‌های اصیل اسلامی است. اگر مردم ایران خواستار برچیده شدن رژیم سلطنتی هستند و یا خواستار برقراری حکومت اسلامی و یا قطع سلطه اجانب از کشور اسلامی و یا مجازات همه آنها که به ثروتهای ملت تجاوز کرده‌اند و یا نظایر آنها، همه و همه از اصول و مبانی مترقی اسلامی ناشی می‌شود. و تمامی شعارها در تظاهرات شهرها و دهات ایران شاهد این واقعیت است، و آنچه را جز اسلام و آرمانهای اسلامی و نهضت اسلامی است، مطالبی است که نمی‌شود آن را یک جریان نامید، زیرا در میان مردم این مطالب هیچ گونه کاربردی ندارد.

شعارهای اسلامی و حسینی برای احیای اسلام، آزادی، استقلال و حکومت قرآن

اکنون دشمنان اسلام و ایران و هواداران رژیم یزیدی، در مقابل هواداران قرآن و اسلام و مخالفان سرسخت رژیم طاغوتی ابو سفیانی، صف‌بندی نموده و می‌خواهند شعارهای اسلامی و حسینی را، که برای احیای اسلام و به دست آوردن آزادی و استقلال و برقراری حکومت قرآن، به جای سلطه شیطان، و حکومت قانون عدل در مقابل قانون جنگل است، با مسلسل و توپ و تانکها که از خون دل ملت محروم تهیه شده است، جواب دهند. غافل از آنکه ملتی که با بیداری و هوشیاری بپاخاسته و نهضت اصیلش را وظیفه شرعی الهی تشخیص داده است، به این سلاحهای زنگ زده، با تمسخر می‌نگرد.

طرد هر کس که در این موقع حساس از پشتیبانی نهضت شانه خالی کند

در این موقع حساس که سرنوشت ملت ما باید تعیین شود، هر کس در هر مقامی که هست، اگر سستی کند و از پشتیبانی نهضت شانه خالی کند، مطرود پیشوای عظیم ما، امام عصر- عجل الله فرجه الشریف- است و بر ملت لازم است او را طرد کنند و عذری از او نپذیرند. اگر کسی از سیاسیون، با بودن شاه خائن، درصدد به دست گرفتن حکومت باشد، مطرود و مخالف اسلام است و بر ملت است که او را طرد کنند. فرصت طلبان به جای خود بنشینند که پایگاهی ندارند. شاه اگر به دست ملت رشید نیفتد، تنها یک راه دارد و آن برکناری از یاغیگری و سلطنت …

لزوم همراهی علما، مراجع، کسبه، روشنفکران و احزاب با قیام ملت

الآن که ملت ایران قیام کرده است و در مقابلش ایستاده، الآن بر همه ما، بر همه علما، بر همه مراجع، بر همه کسبه و تجار، بر همه روشنفکران، بر همه احزاب لازم است که همراه این سیل حرکت بکنند تا اینکه این آشغالها را از بین ببرند. اگر یکی تبانی بکند در این امر، سستی بکند- هر کس می‌خواهد باشد- سستی بکند، این خیانتکار است؛ این به مسلمانها خیانت کرده، به اسلام خیانت کرده. اگر یکی یک کلمه همراهی با این آدم بکند، این خائن است. به اسلام خیانت کرده است برای اینکه یک آدمی است اینکه به اسلام …

قیام برای نجات بندگان خدا از عذاب ظالم نه رسیدن به نوا

… رَمَیْتَ اذْ رَمَیْتَ وَ لکِنَّ اللهَ رَمی‌ یا یک مرتبه‌ای بالاتر از این هم هست. یکوقت نه، این طور نیست لکن باز برای خداست. شما برای خدا قیام می‌کنید، شما نهضتتان برای خداست، برای این است که احکام خدا جریان پیدا بکند، مقصد نداریم که حالا به یک نوایی برسید؛ فرض در اینجا یک مثلًا فرصت طلبی باشد، حالا به یک نوایی برسید؛ این نیست؛ لکن می‌بینید که دین خدا در معرض خطر است، بندگان خدا. که خدا عنایت به آنها دارد؟، بندگان خدا در معرض خطر هستند، بندگان خدا در عذاب هستند از دست یک ظالم؛ شما برای نجات بندگان خدا، نه نجات عمو و پسر عمو، نجات بندگان خدا [قیام می‌کنید].

کمک تبلیغاتی ایرانیان مقیم خارج با مصاحبه و بیان مسائل ایران

بندگان خدا الآن در عذاب هستند، الآن در معرض خطر هستند، شما کمک کنید به آنها؛ به کمک تبلیغاتی در اینجا. الآن می‌توانید تبلیغات بکنید، مصاحبه بکنید. اگر هر کدام می‌توانید، مصاحبه مطبوعاتی بکنید؛ مسائل ایران را بگویید اما نظرتان، پشتوانه‌تان خدا باشد. برای خدا قیام کنید. یکنفری هم که باشید قیامتان قیامِ للَّه وقتی باشد، قیام برای خدا باشد، این ارزش دارد یعنی ارزش الهی دارد، فُرادی‌ باشد یا مَثْنی‌؛ انَّما اعِظُکُمْ بِواحِدَهٍ انْ تَقُوموُا للَّهِ مَثْنی‌ وَ فُرادی‌. خودتان را متصل کنید به آن دریای لا یزال …

نجات امت از ستم اجانب و سلسلهٔ پهلوی و بازگشت کشور و ذخایرش به مردم

… که بر مقدرات آنها سالهای طولانی است که تسلط پیدا کردند؛ و بلاد مسلمین کم کم به فکر افتاده‌اند که خودشان را نجات بدهند. و مِنْ جمله ایران است که حالا مدتی است در فکر این است که نجات بدهد خودش را از دست اجانب، از دست قوای شیطانی. و در این راه رنجها برده است. و چون مقصد بسیار بزرگ است، مقصد نجات یک امت است، مقصد آن است که این بیچاره‌ها که زیر بار ستم و ظلم اجانب، با توسط حکومتهای جائرانه، با وساطت سلسله پهلوی جائر، در رنج بودند و در عذاب بودند، مقصود این است که نجات اینها حاصل بشود و مملکت از دست کفار نجات پیدا بکند، از دست اجانب نجات پیدا بکند؛ و مملکت بشود از خود شما و ذخایر مملکت از خود شما.

دشواری و اهمیت مقابلهٔ ملت با قدرت‌ها برای رهایی از اسارت

البته کارْ بزرگ است، مشکل است لکن اهمیتش زیاد است؛ یعنی یک ملتی با یک قدرتهایی می‌خواهد مقابله کند. کارْ بزرگ است، مشکل هم است لکن برای این است که اسیر است در دست دیگران؛ می‌خواهد که این اسارت، قید اسارت را بشکند. کار مهم است؛ وقتی مهم است، و لو طولانی باشد و لو مشکل باشد، باید درست بشود. تو [ی‌] باران شما هستید؛ خوب، باشید! دیگر بالاخره باید یک کار بشود! شما آمدید یک تظاهری هم می‌کنید، یک روشنگری می‌کنید، خداوند توفیقتان بدهد، حالا باران هم می‌خورید! خوب بالاخره برای …