خدمت کمنظیر به نسل جوان و انسانساز بودن همهٔ آثارش
مرحوم آقای مطهری یک فرد بود، جنبههای مختلف در او جمع شده بود و خدمتی که به نسل جوان و دیگران مرحوم مطهری کرده است، کم کسی کرده است. آثاری که از او هست، بیاستثنا، همه آثارش خوب است. و من کسی، دیگری را سراغ ندارم که بتوانم بگویم بیاستثنا آثارش خوب است. ایشان بیاستثنا آثارش خوب است، انسانساز است؛ برای کشور خدمت کرده، در آن حال خفقان خدمتهای بزرگ کرده است این مرد عالیقدر. خداوند به حق رسول اکرم او را با رسول اکرم محشور بفرماید. و خداوند همه شهدای ما را ان شاء الله رحمت بفرماید. و خداوند جنگندههای ما را تا که الآن درصدد پیروزی آخری هستند و ان شاء الله …
تحلیل مسائل اسلامی و فلسفی و تعلیم جامعه با زبان مردم
سالروز شهادت شهیدی مطهر است که در عمر کوتاه خود اثرات جاویدی به یادگار گذاشت که پرتوی از وجدان بیدار و روح سرشار از عشق به مکتب بود. او با قلمی روان و فکری توانا در تحلیل مسائل اسلامی و توضیح حقایق فلسفی، با زبان مردم و بیقلق[1] و اضطراب، به تعلیم و تربیت جامعه پرداخت. آثار قلم و زبان او بیاستثنا آموزنده و روانبخش است و مواعظ و نصایح او که از قلبی سرشار از ایمان و عقیدت نشات میگرفت، برای عارف و عامی سودمند و فرحزا است امید آن بود که از این درخت پر ثمر، میوههای علم و ایمان بیش از آنچه به جا مانده، چیده شود و دانشمندانی پر بها تسلیم جامعه گردد. مع الاسف دست جنایتکاران مهلت نداد[2] و جوانان عزیز ما را از ثمره طیبه این درخت برومند محروم نمود، و خدای را شکر که آنچه از این استاد شهید باقی است، با محتوای غنی خود مربی و معلم است. مرحوم شهید استاد مرتضی مطهری به ابدیت پیوست، خدایش با رحمت خود با موالیانش …
سودمندی برای اسلام و مربی جوانان بودن نوشتهها و گفتار او
من امیدوارم که خواهران و برادرانی که در مدرسه عالی شهید مطهری- رحمه الله- هستند و مشغول تحصیل و تبلیغ هستند توجه داشته باشند که مدرسه به اسم شهیدی است که برای اسلام مفید بود و نوشتههای او و گفتار او مربی جوانان ما هست، و باید باشد. شما خواهرها و برادرها که در این مدرسه هستید برنامهتان را آن طور تنظیم کنید که از بین شما مطهریها، یا یک مطهری، پیدا بشود. عزمتان جزم این معنا باشد، و توجهتان به خدا و اعمالتان خالص برای خدای تبارک و تعالی. جدیت کنید که در آن مدرسه که هستید تحصیل کنید. و …
خدمات ارزشمند به اسلام و علم و پشتوانهٔ محکم حوزههای دینی و علمی
… جبران ناپذیر نیز به دست منافقین ضد انقلاب واقع شد؛ همچون ترور خائنانه مرحوم دانشمند و اسلامشناس عظیم الشان حجت الاسلام آقای حاج شیخ مرتضی شهید مطهری- رحمه الله علیه. این جانب نمیتوانم در این حال احساسات و عواطف خود را نسبت به این شخصیت عزیز ابراز کنم. آنچه باید عرض کنم درباره او آن است که او خدمتهای ارزشمندی به اسلام و علم نمود و موجب تاسف بسیار است که دست خیانتکار، این درخت ثمربخش را از حوزههای علمی و اسلامی گرفت و همگان را از ثمرات ارجمند آن، محروم نمود. مطهری فرزندی عزیز برای من و پشتوانهای محکم برای حوزههای دینی و علمی و خدمتگزاری سودمند برای ملت و کشور بود. خدایش رحمت کند و در جوار خدمتگزاران بزرگ اسلام جایگزین فرماید. اکنون شنیده میشود که مخالفین اسلام و گروههای ضد انقلاب درصدد هستند که با تبلیغات اسلام شکن خود دست جوانان عزیز دانشگاهی ما را از استفاده از کتب این استاد فقید کوتاه کنند. من به دانشجویان و طبقه …
ستایش سلامت و ادب و انسانیت او و قتل بیجرمش
اینهایی که مثل آقای مطهری، که اذیتش به یک مور نرسیده است- من قریب بیست سال این مرد را میشناسم- یک آدم به آن سالمی، یک آدم به آن ادب، به آن انسانیت، این را محکوم به قتلش میکنند. چرا؟ چه کرد آقای مطهری؟ کی را کشته است؟ چه کرده؟ این بشر نیست؟! این انسان فیلسوف، عالم، فقیه، این بشر نیست؟! این بشر را این طور میکشند بدون اینکه یک جرمی داشته باشد. جرم آقای مطهری چه بود؟ چه کرده بود؟ جرم «قرنی[6]» چه بود؟ آخر چه جرمی کرده بودند که مستحق قتل …
شهادت او ضایعهای برای ایران و برانگیزانندهٔ موج در داخل و خارج
… کشتند و در سایر جنگها آن قدر از مسلمین کشته شدند لکن هیچ باک نداشتند. کشته میدادند و یک قدم جلو میرفتند؛ باز کشته میدادند یک قدم جلو میرفتند. و بحمد الله حالا وضع جوری شده است که ما یک کشته که میدهیم یک موج پیدا میشود سرتاسر ایران و در خارج ایران. در خارج ایران هم قضیه فوت مرحوم آقای مطهری[13]- که انصافاً یک ضایعهای برای ما بود و برای همه ایران- آن طور که میدانید همه جاهای دیگر هم هست که رادیوها اطلاع میدهند که در پاکستان در کجا، در کجا- همه جا- موج پیدا شد. اینها هم اشتباه میکنند که آقای مطهری را میکشند. باید بفهمند که قضیه دیگر این نیست که یک نفر کشته بشود، مردم عقب میروند؛ یکی کشته میشود همه جلو میآیند و فریادشان بیشتر میشود، رسوایی آنها هم بیشتر میشود! و من امیدوارم که این روحیه بماند برای ما و برای ملت ما. خداوند همه شما را تایید کند و موفق باشید.
شهادت او ضایعهای برای جهان اسلام و همهٔ مسلمانان
تلگراف آن جناب، که در تسلیت شهادت جانگداز مرحوم حجت الاسلام و المسلمین استاد مطهری مخابره کرده بودید، واصل گردید. از اظهار تفقدی که نمودهاید متشکرم. شهادت ایشان- که یکی از دانشمندان بزرگ اسلام بود- ضایعهای برای جهان اسلام و همه مسلمانان بود؛ و دشمنان ما با این جنایت هولناک بار دیگر ضدیت و دشمنی خود را با اسلام و مسلمین ثابت کردند؛ اما غافل از آنکه این تلاشهای مذبوحانه، ملت مسلمان و بپاخاسته ما را در پیمودن راه خود مصمم تر میسازد، و این توطئههای شیطانی هیچ گاه نمیتواند آنان را از راه باز دارد. …
زنده شدن نهضت و برخاستن موجی در جهان اسلام با شهادت او
نهضت ما زنده شد. تمام اقشار ایران، باز زندگی از سر گرفت. اگر یک سستی، ضعفی پیدا کرده بود، زنده شد. اگر نبود شهادت این مرد بزرگ، و اگر مرده بود این مرد بزرگ در بستر خودش، این تایید نمیشد؛ این موج برنمیخاست. الآن موجی در همه دنیا، همه دنیا، همه دنیایی که به اسلام علاقه دارند، این موج بلند شد. سایر کشورها هم؛ برادران من نترسید از موج. آن که مردن پیش چشمش «تَهْلُکه» است نهی «لا تُلقوا» بگیرد او به دست[3]
شخصیت کمنظیر در اسلامشناسی و مبارزه با انحرافات و ثلمهٔ جبرانناپذیر شهادتش
این جانب به اسلام و اولیای عظیم الشان آن و به ملت اسلام و خصوص ملت مبارز ایران ضایعه اسفانگیز شهید بزرگوار و متفکر و فیلسوف و فقیه عالیمقام مرحوم آقای حاج شیخ مرتضی مطهری- قدس سره- را تسلیت و تبریک عرض میکنم. تسلیت در شهادت شخصیتی که عمر شریف و ارزنده خود را در راه اهداف مقدس اسلام صرف کرد و با کجرویها و انحرافات مبارزه سرسختانه کرد، تسلیت در شهادت مردی که در اسلامشناسی و فنون مختلفه اسلام و قرآن کریم کم نظیر بود. من فرزند بسیار عزیزی را از دست دادم و در سوگ او نشستم که از شخصیتهایی بود که حاصل عمرم محسوب میشد. در اسلام عزیز با شهادت این فرزند برومند و عالِم جاودان ثُلمهای وارد شد که هیچ چیز جایگزین آن نیست. و تبریک در داشتن این شخصیتهای فداکار که در زندگی و پس از آن با جلوه خود نورافشانی کرده و میکنند. من در تربیت چنین فرزندانی که با شعاع فروزان خود مردگان را حیات میبخشند و به ظلمتها نور میافشانند، به اسلام بزرگ، مربی انسانها و به امت اسلامی تبریک میگویم. من …
گیرندهٔ اجازهٔ شرعی امام خمینی (ره)، ساکن تهران
334- گیرنده: حجه الاسلام آقای حاج شیخ مرتضی مطهری خراسانی. در تهران هستند ... ذی الحجه/ 88
توصیه به بهرهگیری از کتابهای ارزشمند او و یاد کردن به دعای خیر
یادنامه شهید متفکر مطهری را به یادگاری و یادنامه خود به دختر عزیزم فاطی- وفقها الله تعالی- دادم. امید است از کتب ارزشمند شهید ما هر چه بیشتر استفاده نموده و آن مرحوم را به دعای خیر یاد نماید.[1]
کشتن عالمی که عمرش را در ترویج اسلام گذراند
… از این طایفههایی که- دست به این شلوغکاریها میزنند و خودشان را اسلامی معرفی میکنند، یا طرفدار خلق و توده[3] و امثال ذلک، طرفدار آنها حساب میکنند، ما یک سوالی از اینها بکنیم که خوب، شما اگر اسلامی هستید و مسلمان هستید، چطور بر خلاف اسلام اقدام میکنید؟ و کشتن یک شخصی که در عمرش همیشه مشغول به ترویج اسلام بوده است، به تایید از مکتب اسلام بوده است- مثل مرحوم مطهری- یا سوء قصد به عالِمی که در تمام عمرش مشغول به خدمت بوده است، هیچ کس از او یک چیزی که بر خلاف مصلحت اسلام باشد ندیده است- مثل آقای آقا سید رضی، که الآن هم در بیمارستان خوابیدهاند- این با کجای اسلام این جور در میآید؟ شما مدعی هستید که ما مسلمان هستیم و برای اسلام میخواهیم خدمت کنیم، و علمای اسلام را، اولاد پیغمبر را مورد اصابه قرار میدهید! اگر آن دسته باشند. و اگر آن دستهای باشند که میگویند ما طرفدار تودهها و خلق و اینها هستیم، میگوییم شما در این پنج ماهی که جمهوری …
برانگیختگی گستردهٔ ملت پس از شهادت او و نبود ترس از فقدانش
… در ملت پیدا شده که زنها ریختند در خیابانها و پیشدستی کردند بر مردها و مردها را تشجیع کردند و این قدرت را در هم شکستند. یک ملتی که چنین زنهایی دارد و چنین جوانهایی دارد از چی بترسد؟ خوفی در کار نیست. اگر آن سابق و آن سستیها بود و آن سردیها بود، خوف بود و خطر؛ اما با وضعی که فعلًا ایران دارد که یک شخصی، شخصیتی، یک نفر مجاهد[1] که از دستش میرود یک چنین انقلاب دامنهداری، یک چنین انفجاری در آن پیدا میشود، یک ملت زندهای است که دیگر ترس ندارد. از این هم که مثلًا آن فرد از دست ما رفته است، با اینکه بسیار ناگوار بود، لکن خوفی نیست در کار. خود ملت دیگر کارهایش را دارد انجام میدهد. دیگر نه من مطرح هستم، و نه هیچکس. خود ملت مطرح هست؛ و خود ملت پیش میبرد.
سکوت غرب در برابر قتل مطهری در مقابل هیاهو برای اعدام هویدا
… به ما خدمت کردند»، هیاهو درمیآورند به اینکه خدمتگزارهای ما را چرا میبرید از بین. ما روی همین زمینه که خدمتگزارهای شما هستند و بر خلاف ملیت ما عمل کردند، بر خلاف اسلام عمل کردند، آدم کشتند، روی این منظور است که ما آنها را، جزای آنان را، به آنها میدهیم. آن روزی که امثال مرحوم مطهری را میکشند، یک کلمه حرف نیست که چرا کشتند، یک کلمه! هویدا را وقتی میکشند داد میزنند!
ترورناپذیری شخصیت انسانی و اسلامی مطهری
امریکا و دیگر ابرقدرتها بدانند ملت ما زنده است. اجتماعات عظیم این دو- سه روز شاهد زنده بودن انقلاب است. اینان با این تلاشهای احمقانه نمیتوانند انقلاب اسلامی ما را ترور کنند؛ نمیتوانند شخصیت انسانی- اسلامی مطهری و هاشمی را ترور کنند؛ هر چند ترورها حساب شده و سازمان یافته باشند و از لابه لای آنها جای پای ابرقدرتها و جنایتکاران بین المللی به چشم بخورد.
کشته شدن او ادامهٔ نقشهٔ ترور روحانیون در صدر مشروطه
… چه مردمی در این اجتماعات جمع میشوند و خودشان را متصل میکنند، و بعد هم از اسلام هیچ خبری نیست. ببینید چه جمعیتهایی هستند که روحانیین را میخواهند کنار بگذارند؛ همان طوری که در صدر مشروطه روحانی کار را کرد و اینها زدند و کشتند، ترور کردند. همان نقشه است. آن وقت ترور کردند سید عبد اللَّه بهبهانی را، کشتند مرحوم نوری[2] را و مسیر ملت را از آن راهی که بود برگرداندند به یک مسیر دیگر، همان نقشه الآن هست که مطهری را میکشند؛ فردا هم شاید من و پس فردا هم یکی دیگر را.
عمر صرف تعلیم و تعلم و خدمت به ملت و قتل بیجرمش
… آن طایفهای که این کار را کردهاند چرا محکوم نکردهاند؟ حالا اگر ما قاتل آقای مطهری را پیدا بکنیم و او را مجازات بدهیم، قصاص بکنیم، آن وقت صدایشان درمیآید که خشونت است! این خشونت نیست که بدون جهت [آدمی را بکشند؟] آخر، یکوقت یک آدمی بود که کاری کرده بود؛ جز تعلیم و تعلم این مرد کاری نداشت. یک آدمی که من قریب به بیست سال او را میشناسم و مطلع از وضع و حال او هستم و میدانم که اذیت به کسی نکرده، یک آدمی که زحمت برای این ملت کشیده است، یک آدمی که کتابنویس بوده، یک آدمی که فیلسوف و متفکر بوده، مستحق قتل است، [که] او را کشتند؟ این جمعیت حقوق بشر کجا هستند که یک کلمه نمیگویند؟ حالا ما اگر آن کسی که او را کشته است پیدا کنیم و بکشیم، یکدفعه سر قلم «حقوق بشر» باز میشود و شروع میکنند به نوشتن و [تبلیغ] کردن که خشونت است. ایران خشونت است، حقوق بشر را ملاحظه نمیکند، اینها چه جمعیتی …
اجتماع برای تسلیت ترور او و عزم ادامهٔ مبارزه با طاغوت و استکبار
امروز که برای تسلیت در مرگ یکی از عزیزان ما و در ترور یک نفر دانشمند اینجا مجتمع شدید، آگاهانه، مصممانه اراده دارید که بر ضد طاغوت و استعمار و استکبار مبارزه را ادامه دهید. برادران من! خواهران من! عزیزان من! مصمم باشید؛ از ترور نترسید، از شهادت نترسید؛ و نمیترسید. شهادتْ عزتِ ابدی است، حیات ابدی است. آنها از شهادت بترسند و از مردن بترسند که مردن را تمام میدانند و انسان را فانی. ما که انسان را باقی میدانیم و حیات جاودانه را بهتر از این حیات مادی میدانیم برای چه بترسیم؟! …
اعلام عزای عمومی در سیزدهم اردیبهشت ۵۸ برای بزرگداشت او
این جانب روز پنجشنبه سیزده اردیبهشت 58 را برای بزرگداشت شخصیتی فداکار و مجاهد در راه اسلام و ملت، عزای عمومی اعلام میکنم و خودم در مدرسه فیضیه روز پنجشنبه و جمعه به سوگ مینشینم. از خداوند متعال برای آن فرزند عزیز اسلام رحمت و غفران و برای اسلام عزیز عظمت و عزت مسالت مینمایم. سلام بر شهدای راه حق و آزادی.
خبرگی او در یافتن شخصیتهای مؤثر برای حضور مستمر در حوزه
… بلکه تجربهها دارم. آنچه در راس مفاسد است همان امر سوم است که اشاره کردهاید که حوزه از درون تهدید میشود، باید آن علاج شود و علاجی [نیست] جز آنکه شخصیتهایی که مورد قبول باشند و از حیث معلومات قابل عرضه باشند در حوزهها باشند و آنها ابتکار را به دست گیرند. شما برای انتخاب این اشخاص بهتر خبره هستید و میتوانید اشخاصی را پیدا کنید که- و لو به نحو نوبت- تمام ایام، حوزه را اشغال کنند و بتدریج در روحیه جوانها موثر شوند.
تسلیت درگذشت پدر ایشان و علاقهٔ خاص امام به او
به طوری که از مکه معظمه اطلاع رسید مرحوم حجت الاسلام آقای ابوی- رحمه الله- به رحمت ایزدی پیوستهاند. از خداوند تعالی علوّ درجات ایشان و صبر و اجر جنابعالی و سایر بستگان را خواستار است. به ایشان علاقه خاص داشتم. «انا ان شاء الله تعالی إلیه لاحقون»[1] از جنابعالی امید دعای خیر دارم. و السلام علیکم.
امید به قبولی خدمات پرزحمت او و توصیه به هدایت جوانان
… است. آنچه مسلّم است این چند لحظه از عمر میگذرد و خواه ناخواه به پیشگاه بزرگی وارد خواهیم شد یا با روی سیاه و دست پر از گناه و یا با دست خالی از طاعت. امید است ما از دسته دوم باشیم و خداوند تعالی با الطاف کریمه خود با ما تهیدستان و روسیاهان رفتار فرماید. امید است خدمتهای شما که به قول خودتان پر زحمت و کم استفاده است در پیشگاه مقدس مقبول باشد که ارزش همان است و بس. کوشش کنید اکنون که با توده جوان محتاج به هدایت سر و کار دارید آنها را نجات دهید از این منجلاب، و معنویات را با زبان شیرین خودتان به آنها بفهمانید.
تأیید مقالهٔ مستدل او در کتاب ارسالی
کتاب را که فرستاده بودید مقاله شما را تا آخر خواندم و امید است توفیق مقالات دیگر هم واصل شود. مقاله مستدل جالبی است و باید هم جالب باشد.
اطمینان کامل به او و بیاثر بودن هر سخن علیه او
مطالبی که در مرقوم شریف نوشتهاید بعض از آنها موجب تاسف و تاثر اینجانب است و هیچ گاه راضی به امثال این امور نیستم و بعضی هم دردی است که همه ماها از درمان آن با این وضعی که داریم عاجزیم و چون نوشتنی نیست با جناب آقای شاهچراغی مذاکره نمودم تذکر دهند. در خاتمه باید بدانید که اگر خدای نخواسته کسی از جنابعالی چیزی بگوید یا بنویسد با سوابقی که از شما دارم و اطمینانی که به شما دارم مورد هیچ اثری نخواهد بود ولی تاکنون همچو مطلبی واقع نشده است. از جنابعالی امید دعای خیر برای حسن عاقبت دارم. والسلام علیکم.
حدود اجازه: امور حسبیه و ایصال نصف وجوه
حدود اختیارات: حسبیه، ایصال نصف
تقاضا از امام برای تدریس خارج فقه
… مرحوم آقای حائری با عدهای از رفقا بحث داشتیم تا آنکه مرحوم آقای بروجردی- رحمه الله- به قم آمدند برای ترویج ایشان به درس ایشان رفتم و استفاده هم نمودم و از مدتها قبل از آمدن آقای بروجردی عمده اشتغال به تدریس «معقول»[9] و «عرفان» و سطوح عالیه اصول و فقه بود. پس از آمدن ایشان به تقاضای آقایان مثل مرحوم آقای مطهری به تدریس خارج فقه مشغول شدم و از علوم عقلیه بازماندم و این اشتغال در طول اقامت قم و مدت اقامت نجف مستدام بود، و پس از انتقال به پاریس از همه محروم و به امور دیگر اشتغال داشتم که تا کنون ادامه دارد.
شهادت او و عقبننشستن مردم
من امیدوارم که دیگر آسیب نبیند اینها. این شخصیتها را یکی بعد از دیگر ترور میکنند، به خیال اینکه یک ضربهای بزنند. در صورتی که در هر تروری ما میبینیم که این بازار نهضت گرمتر میشود. مرحوم آقای مطهری را شهید کردند: خوب، دیدیم این مردم ننشستند عقب. ایشان را شهید کردند مردم نمینشینند عقب. دیگر مردم آن طور نیستند حالا اگر یکی ازشان شهید شد بترسند و بروند کنار. اینها بیخود این طور دست و پا میزنند. این ملت حالا جوری شده است که آسیب نمیتواند ببیند. نمیشود بهش آسیب رساند. اینکه ما را میترسانند از اینکه …
ترور او برای سست کردن نهضت
و من از حماقت اینها هم تعجب میکنم. اینها نمیخواهند که یک فردی مثل آقای مطهری و مثل آقای مفتح را از بین ببرند. اینها وسیله است برای اینکه نهضت را سست کنند و حماقتشان این است که دیدهاند اینها که هر فردی را که اینها ترور میکنند مردم ایران برای نهضت بیشتر وارد میدان میشوند. اگر این طور بود که مثلًا، آن وقتی که مرحوم آقای مطهری را ترور کرده بودند، یک نیمی از مردم عقبنشینی کرده بودند، آن وقت برای نیم دیگرش هم مرحوم آقای قاضی[1] را مثلًا ترور میکردند و مرحوم آقای مفتح را و دیگران را. اما وقتی دیدند که هر شخصی را که اینها ترور …
سکوت مدعیان حقوق بشر در برابر قتل او
… تمام توجه خودمان را به این نهضت داشته باشیم که این محفوظ بماند، به آخر برسد؛ تا یک [حکومت] اسلامی، آن طوری که باید و شاید، بتوانیم- آن طوری که باید و شاید- تحقق پیدا بکند که یک نمونهای در عالم باشد که ببینند دمکراسی که اینها ادعایش را میکنند یعنی چه؛ آزادی که اینها آزادی بشر و حقوق بشر و آن حقوق بشری که این حقوقیها ادعا میکنند و ما دزدها و آدمکشها را وقتی که به جزای خودشان میرسانیم دادشان درمیآید، و آقای مطهری را وقتی میکشند یک کلمه حرف نمیزنند.
دریافت تلگرافهای تسلیت شهادت او از اصفهان
تلگراف تسلیت آن جناب در مورد شهادت مرحوم حجت الاسلام و المسلمین استاد مطهری واصل گردید. تلگرافات دیگری نیز به همین مناسبت از طرف اصناف محترم و سایر طبقات اصفهان واصل شده. مراتب تشکر و سلام این جانب را به عموم آقایان محترم ابلاغ فرمایید. از خداوند تعالی موفقیت و سعادت همگان را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.