تلاش دولت بختیار و دیگران برای تعویق بازگشت و اصرار امام بر آمدن
… که بودیم- از طرف امریکاییها میآمدند با صورتهای مختلف، میآمدند که این باشد! این حالا چطور است، چطور است؛ ما همراهی با او میکنیم، چه میکنیم! اخیراً هم که من میخواستم بیایم نقشه این بود که ما حرکت نکنیم از آنجا: «حالا زود است نمیشود»، «حالا نیایید»! چه از جانب خود دولت ایران، که آن وقت بختیار بود و چه از جانب آنها که «حالا یک قدری صبر کنید، حالا زود است»! من فهمیدم یک نقشهای است برای اینکه میخواهند ما یک قدری تعویق بیندازیم [تا] آنها کارشان را تمام بکنند! لذا ما هم جدیت کردیم که نه، ما میرویم؛ هر چه پیش آمد بیاید!
تصمیم به بازگشت با وجود توصیهها به تعویق آن
… از رفتن من به ایران اینها یک خوفی در دلشان هست و رفتن من را میخواهند تعویق بیندازند. «زودرس است حالا نروید»! به صورت اینکه میخواهند یک- مثلًا- نوازشی از ما بکنند، یک مصلحت بینی! و من میدیدم که دشمنها نمیخواهند مصلحت ما را ببینند؛ مصلحت خودشان این است! من این را که فهمیدم عازم شدم به اینکه نه، باید بروم. از رفقای ما هم، از دوستان ما هم توصیه میشد که حالا زود است؛ لکن من از اصرار آنها فهمیدم که نه زود نیست، حالا باید رفت! و اینها در صددند که همه قوا را جمع کنند و یک توطئهای است در کار. اینجا هم که من آمدم، باز آقایان- بعضی از آقایان- میگفتند کاش مثلًا زودتر نمیآمدند؛ باز یک مقداری زود بود! ولی من اعتقادم این بود که زود نبود، و زود هم نبود. اگر ما اینها را مهلت داده بودیم و …
توصیههای مکرر به تأخیر بازگشت و تصمیم قطعی به آمدن
… که ما را کمک میکرد. رفت و باز تتمه قدرت باقی مانده بود. اینها باز کوشش کردند حتی به وسیله جمهوری فرانسه- رئیس جمهور فرانسه- به من پیغام دادند که شما حالا زود است بیایید، به طور دلسوزی مثلًا! از طرف امریکا پیشنهاد کردند که حالا شما چند وقتی بایستی بمانید؛ حالا زودرس است رفتن شما! از طرف ایران باز همین معنا را گفتند؛ بعض افرادی که از همین طوایف بودند باز همین پیشنهاد را میکردند. و همین پیشنهاد اسباب این شد که من قصد کردم بیایم، هر چی میخواهد بشود بشود! من فهمیدم که این مساله یک مطلبی است.
توطئهٔ نگه داشتن امام در خارج و بستن فرودگاهها
آنها میخواهند من را آنجا نگه دارند، و از اینجا توطئهها را تقویت کنند به طوری که دیگر هیچ نتوانیم کاری کنیم. من اعلام کردم که خواهم رفت. آنها بستند فرودگاهها را. همه فرودگاهها را بستند. ما صبر کردیم گفتیم که وقتی فرودگاه باز شد میرویم؛ باز بستند. باز گفتیم وقتی باز شد میرویم. آنها دیدند که خوب، بالاخره نمیشود تا آخر بسته باشد؛ ارعاب کردند. از این کارها. ما آمدیم. و وقتی که وارد شدیم- البته مرهون عواطف ملت ایران هستیم که از همه اطراف و …
ممانعت دولت غیرقانونی از ورود به سود بیگانگان و عزم بازگشت برای گرفتن حقوق ملت
- تصمیم من همان طور که بوده است هست ولی دولت غیر قانونی، برای حفظ منافع اجانب، مانع ورود من به ایران شده است. و من در اولین فرصت به ایران خواهم رفت و حقوق ملت ایران را خواهم گرفت. آنهایی که به ملت ایران خیانت میکنند، باید کنار بروند. و من چون گذشته در تصمیم خود باقی هستم و ملت ایران باید در تصمیم خود باقی باشد. بر احدی از افراد ملت جایز نیست که در این موقع حساس که امر بین موت و حیات است بنشیند و ساکت باشد.
ممانعت خیانتکاران از بازگشت به سود اربابانشان و پایبندی به برنامهٔ رفتن در نخستین فرصت
… را و مردم ایران را خواستارم. من سلامت همه آنها را از خداوند تعالی خواستارم. من بنا داشتم که بروم پیش رفقای ایرانی و در صف آنها خدمت بکنم و میل داشتم که اگر آنها برایشان غمی وارد میشود من هم شریک باشم؛ اگر خدای نخواسته خون آنها بریزد من هم با آنها شریک باشم؛ لکن دست خیانتکارها باز از آستین درآمد و به توهّم اینکه اگر ما برویم به ایران، برای آنها مثلًا بد میشود یا برای اربابها، به نفع اربابها نیست، از رفتنها و رفتن من ممانعت کردند و راهها را بستند. و من ان شاء الله در فرصت اول، همان برنامهای را که برای رفتن داشتم، دارم
نرفتن تا بسته بودن فرودگاه و پیوستن به هممیهنان پس از گشایش آن برای پیروزی یا کشته شدن
- تا فرودگاه بسته باشد نخواهم رفت؛ و به محض باز شدن، خودم را به هم میهنانم خواهم رساند تا در کنار آنان یا پیروز شوم و یا کشته.
تصمیم به بازگشت با وجود بسته شدن فرودگاهها به دست ایادی بیگانه
… خصوصاً اهالی شهرستانها و روستاهای کشور که متحمل زحمت شده و از نقاط دور و نزدیک به تهران آمدهاند، تشکر میکنم. امیدوارم تا با میزبانان خود، اهالی محترم و آگاه تهران همگامی کرده و در راهپیمایی آنان شرکت کنند؛ و مظالم دولت حیلهگر و غیر قانونی را افشا نمایند. از اینکه ایادی اجانب، فرودگاههای سراسر ایران را به روی من بستهاند، بناچار تصمیم گرفتم که روز یکشنبه 29 صفر[1] به کشور برگشته و چون سربازی در کنار شما به مبارزه علیه استعمار و استبداد تا پیروزی نهایی ادامه دهم.
مانع شدن دولت با بستن فرودگاهها و عزم بازگشت فوری پس از گشایش آنها
من از ایرانیانی که با من همراهی کردند متشکرم. من بنا داشتم که فردا را در میان ملت باشم و هر رنجی که آنها میبرند من هم با آنها باشم. لکن دولت خائن از این امر مانع شده و همه فرودگاههای ایران را بست. و من پس از باز شدن فرودگاهها بلافاصله خواهم رفت و به او[1] خواهم فهماند که شما غاصب هستید و خائن به ملت ما؛ و ملت ما دیگر تحمل شما نوکرهای خارجی را نخواهد داشت. باید اینها بدانند که وقت آنکه قلدری بکنند گذشت.
بازگشت پس از گشایش فرودگاهها حتی به بهای ریخته شدن خون در کنار جوانان
جواب: هر وقت که منع برداشته شود و فرودگاهها باز شود من به ایران خواهم رفت تا اگر بنا باشد خون من بریزد، در پیش رفقای خودم و همراه جوانهای ایران بریزد. و ما از این هیچ باکی نداریم و ما سرافرازی اسلام و ایران را میخواهیم.
برداشتن بیعت از همراهان به سبب خطر احتمالی سفر
و من این را هم باید بگویم به شما آقایان که- به آقای یزدی[1] و بعضی از آقایان گفتم- که من بیعتم را از شماها برداشتم؛ عرض میکنم که ممکن است که آن طوری که اینها تهیه دیدند در این سفر خطر در کار باشد و من میل ندارم که به خاطر من شما خدای نخواسته در خطر بیفتید. من سِنم دیگر گذشته، شما حالا جوان هستید.
اعلام پیوستن قریبالوقوع به ملت برای خدمت و رفع مشکلات
1- این جانب ان شاء الله تعالی بزودی به شما میپیوندم تا در خدمت شما باشم و با همت شجاعانه شما به رفع مشکلات کوشا بوده و با هم صدا و هم قدم شدن همه اقشار ملت بر فسادها غلبه کنیم. دوستان عزیزم! خود را برای خدمت به اسلام و ملت محروم مهیا کنید. کمر به خدمت بندگان خدا که خدمت به خداست ببندید. من با توفیق خداوند تعالی پس از چند روزی در خدمت شما خواهم بود و در پشت سر شما به سربازی خود ادامه خواهم داد.
ماندن در خارج تا سودمندتر شدن حضور در ایران برای نهضت
جواب: من تا احساس نکنم که برای نهضت وجودم در ایران نفعش زیادتر است از بودنم اینجا، در همین جا باقی میمانم.
وابستگی بازگشت به جایی که خدمت بیشتر به ملت ممکن است
- این بستگی دارد به اینکه در چه مکانی بیشتر میتوانم به ملت ایران خدمت کنم. اگر بدانم در بدترین نقطه جهان بهتر میتوانم به ملت مظلوم ایران خدمت کنم دقیقهای درنگ نمیکنم.
تصمیم بر پایهٔ صلاحدید و بیارتباط با رفتن شاه یا شورای سلطنت
- من هر موقع صلاح بدانم به ایران مراجعت میکنم. بودن شاه در ایران و رفتن او، آمدن شورای سلطنت روی کار و نیامدن آن روی کار، هیچ گونه دخالتی در تصمیم من ندارد.
بازنگشتن به ایران تا وقتی شاه در ایران است
- تا وقتی شاه در ایران است، من به ایران بازنمیگردم.
سفارش آمریکا به تأخیر بازگشت و دریافت صلاح بودن آن از مخالفت دشمن
… یک ایرانی که فاقد همه چیز، سلاح مدرن، باشد، یا اگر در آن باشد استعمالش برایشان مشکل است، این بتواند این قدرتی که همه قدرتها دنبالش بودند بتواند درهم بشکند و بیرون کند این را! در صورتی که همه ابرقدرتها، بلکه همه قدرتهای مسلمین هم، تقریباً پشتیبانش بودند. بنده که در پاریس بودم، بیشتر از همه از امریکا، هی سفارش میشد که شما بگذارید اینها بمانند، شما نروید. حالا اخیراً که خود مردکه[5] رفته بود و بختیار[6]- که جنایتش کمتر از او معلوم نیست باشد- در ایران بود و نخست وزیر بود، به خیال خودش، از طرف امریکا هی سفارش میشد؛ میآمدند گاهی با خود من ملاقات میکردند، به اسم اینکه من یک بازرگان هستم، و گاهی با سایر آقایانی که آنجا بودند ملاقات میکردند که آنها به من برسانند که شما حالا نروید ایران، حالا زود است شما بروید ایران! من از همان اول فهمیدم که وقتی دشمن ما میگوید شما نروید، معلوم میشود که رفتن ما صلاح است، و لهذا ما کوشش کردیم برای آمدن، و اعلام کردیم که هر وقت راه باز شد ما میرویم، اینها راه را بستند. ما گفتیم هر روزی که راه باز شد ما حرکت میکنیم، آنها هم که نمیتوانستند تا آخر راه را ببندند، همان روز هم که راه باز شد ما آمدیم؛ و بعد هم معلوم شد که به صلاح بوده است.
تلاش آمریکا و پیغام رئیسجمهور فرانسه برای به تأخیر انداختن بازگشت
… این طوری است، همینها بودند که در زمانی که او بود از او طرفداری میکردند. در دربار هم از همینها بود، از بزرگانشان در دربار هم بودند ... دیگر وقتی خود امریکا هیچ کاری نتوانست بکند؛ با همه صحبتهایی که کرد، یک وقت به صورت ارعاب، و یک وقت به صورت مصلحتاندیشی. اخیراً هم که شاه رفته بود و بختیار بود، دیگر به صورت اینکه نه، صلاح نیست، حالا زود است، نورَس است، حالا چه، میآمدند که من را نگذارند به ایران بیایم، جدیت میکردند که ما نیاییم ایران. همین جدیت آنها باعث شد که من فهمیدم که رفتن ما مُضر به حال اینهاست! برای اینکه آنها برای صلاح ما نمیگفتند که شما زود است حالا بروید و حالا پیغام فرستادند به وسیله رئیس جمهور فرانسه[8] که آوردند برای ما خواندند پیغامشان را، که الآن چه طور است و کذا هست و زود است، نورَس است، حالا شما یک قدری چند هفتهای باشید. من دیدم که معلوم میشود که در این چند هفته میخواهند اینها قوایشان را مجتمع کنند که دیگر هیچ کاری از ما برنیاید. حالا که مردم الآن قیام کردند و نهضت کردند، حالا باید رفت، هر چه شد. ما بنا گذاشتیم برویم، و آنها بستند فرودگاه [را]. ما گفتیم خوب، هر وقت باز شد میرویم، معلوم است که تا ابد نمیبندند که وقتی باز شد، ما آمدیم.
اصرار بر بازگشت با وجود توصیههای دولت ایران و رئیسجمهور فرانسه به تأخیر
در همان جا که ما بودیم میآمدند که شما حالا نروید، زود است! از طرف دولت ایران هم فعالیت میکردند که حالا نیایید شما! حتی به وسیله رئیس جمهور فرانسه یک پیامی برای من- دولت ایران- فرستاد که حالا زود است؛ حالا زودرس است این آمدن، یک قدری صبر کنید! من این طور حدس زدم که اینها میخواهند تجهیز کنند. اینها میخواهند ما را آنجا نگه دارند و خودشان کارهایشان را انجام بدهند. جوری بشود که دیگر کار از دست ما بیرون برود. من جدیت کردم که من باید بروم، دیدید که فرودگاه را بستند. من گفتم هر وقت که باز شود من باید بروم؛ ثانیاً بستند! من گفتم که هر وقت باز شد میرویم. بالاخره ما آمدیم. من در تمام این مدت- از این اواخر که دیگر این طور به ذهنم آمده بود- این معنا را یک مطلب الهی تلقی میکردم. و حالا هم همین معناست که یک ملت رنجدیده که هیچ …
ترک فرانسه پس از چهار ماه اقامت برای خدمت به وطن
در این موقع که پس از چهار ماه توقف پر حادثه در خاک فرانسه، برای خدمت به وطنم میخواهم اینجا را ترک کنم، لازم میدانم از دولت فرانسه که وسایل امنیت و آزادی بیان را برای این جانب مهیا نمود، و از اهالی محترم که با حس انساندوستی علاقه خود را به آزادی و استقلال کشور ایران اظهار داشتند تشکر کنم. امید است مهماننوازی دولت و ملت فرانسه و حس آزادیخواهی آنان را فراموش نکنم. و از زحماتی که به همسایگان و اهالی نوفل لوشاتو دادم معذرت میخواهم. امید است احترامات این جانب را بپذیرند.
حضور در نخستین فرصت برای همراهی با ملت و پایان دادن به کار عمال بیگانه
من از ملت ایران که تحمل این همه مصیبت و زحمت را کرده و میکنند، تشکر صمیمانه میکنم و از خداوند تعالی سلامت آنان را خواهانم. من در اولین فرصت خودم را نزد شما میبینم تا در شادی و غم با شما سهیم باشم و با هم در صف واحد به اعمال عمّال اجانب خاتمه دهیم. من امیدوارم به فوز احْدَی الحُسْنَیَیْن[3] نایل شوم، یا پیشرفت مقصود و اقامه عدل و حق، یا شهادت در راه آنکه راه حق است. از خداوند تعالی غلبه حق بر باطل را خواهان و پیروزی ملت شریف ایران را خواستارم. و السلام علی من اتبع الهدی.
بر هم خوردن بیشتر ثبات با بستن فرودگاهها و جلوگیری از بازگشت
بستن فرودگاهها و جلوگیری از رفتن ما به ایران، ثبات را بیش از پیش بر هم میزند، نه آنکه اوضاع را تثبیت نماید. از جانب نیروهای طرفدار من خواسته شده است که اذن بدهم بروند فرودگاه را باز کنند با زور؛ اما من هنوز چنین اذنی ندادهام. همچنین نیروهای مسلح از نظامی و غیر نظامی مِنْ جمله عشایر درخواست عمل برای پایان دادن به وضع کنونی کردهاند. اما من هنوز اذن ندادهام. و …
بازگشت در اولین فرصت برای کشته شدن یا بازپس گرفتن حقوق ملت
من ملت ایران را دعوت میکنم به ادامه نهضت؛ و دعوت میکنم که این قلدرها را سر جای خودشان بنشانند لکن آرامش را از دست ندهند. من از همه ملت ایران تشکر میکنم و در اولین فرصت پیش مردمم به ایران خواهم رفت تا با آنها یا کشته شوم و یا حقوق ملت را بگیرم و به ملت برگردانم. خداوند همه شما را توفیق بدهد.
لزوم حضور در کنار برادران با وجود احتمال خونریزی
- من باید پیش برادرهایم باشم.
تصمیم قطعی به رفتن به ایران با وجود احتمال پیشامدها
من از خدای تبارک و تعالی سلامت همه شما را میخواهم. و از اینکه این مدت شماها زحمت کشیدید عذر میخواهم. خداوند شما همه را حفظ بکند و سلامت بدارد. و ما حالا میرویم به این مملکت ببینیم که آیا چه میشود. هر چه که بشود هم، ما بنا داریم که برویم؛ حالا چه از بین راه برگردیم و باز هم خدمت شما باشیم یا خیر، برویم و پیاده بشویم و هر چه بشود.
تمایل به همراه نبودن بانوان و دیگران در سفر بازگشت
امام: خوب، حالا امام حسین، امام حسین بود. ما یکجور دیگر است وضعمان. نخیر، من میل دارم همراه خانمها نباشم، آقایان هم همین طور. همین هم که، خوب گمان میکنم اگر این طور بشود که من بروم علی حده و بعد آقایان [بیایند نگرانی من کمتر است].
نصیحت به ملت و اعلام راه در بهشت زهرا نخستین اقدام پس از بازگشت
جواب: اولین اقدام من نصیحت به ملت عزیز ایران است. و ان شاء الله اگر امکان باشد در بهشت زهرا راه خودمان را اعلام میکنیم؛ و کارهایی را که مقدمتاً باید انجام داد اعلام خواهم کرد.
منوط بودن بازگشت به صلاحدید و اصلح بودن آن
- باز هم همان را تکرار میکنم که وقتی که صلاح دیدم و رفتنم در آنجا اصلح بود، خواهم رفت.
انجام بازگشت در نخستین فرصت مناسب
ج: بازگشت من به ایران در اولین فرصت مناسب انجام خواهد شد.[1]
بازگشت هنگامی که خدمت به ملت در داخل بیشتر ممکن باشد
… باید ایران را رهبری کنند که کاردان و امین و صد در صد مورد اعتماد ملت و متکی به آرای آنها باشند و شایستگی آنها را ملت بر حسب ضوابط اسلامی احراز کرده باشد. و اما مصالحه با رژیم یعنی خیانت به اسلام و همه مسلمین، و از این جهت در هیچ شرایطی مصالحه ممکن نیست. و اما در مورد برگشتن به ایران؛ هر زمانی که احساس کنم در داخل ایران بیشتر میتوانم به ملتم خدمت کنم بیدرنگ به آنجا خواهم رفت.