رفتن به محتوای اصلی

نهضت امام خمینی (ره)رویداد

نام‌های دیگر: نهضت اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حرکت مبارزاتی به رهبری امام خمینی (ره) از دههٔ ۱۳۴۰ تا پیروزی انقلاب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه در پاسخ به استفتاء اصناف قم (تلگراف عَلَم)— ۱۳۴۱/۰۹/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۴۸ پاراگراف)

قیام ملت مظلوم در برابر جباران در نهضتی اسلامی

نکته اول: در این نهضت- که یک نهضت اسلامی است- یک ملت مظلوم، در برابر این جبارها که می‌خواهند همه ملت را از بین ببرند، قیام کرده است. چه شد که علمای «الازهر» با ملت مخالفت، و با شاه موافقت کردند؟ با علمایی که با زور و جور موافقت کردند- علیه مظلومین- چه می‌شود کرد؟

قیام همهٔ اقشار ملت علیه رژیم و ظلم و امید به غلبه بر قدرت‌ها

… هیچ ملتی را بعد از آنکه بیدار شدند و به جنبش در آمدند، کسی نمی‌تواند از آن راهی که دارند منحرف کند. و هیچ قدرتی نمی‌تواند یک ملت را سرکوب نماید. البته قدرتها می‌توانند بریزند و در یک مملکتی قتل عام کنند و لکن نمی‌توانند ملت را از خواستی که دارند منحرف کنند. و ملت ما به آن مرحله رسیده است که تمام اقشار قیام ضد رژیم و ضد ظلم کرده‌اند. ابرقدرتها نمی‌توانند این قیام را بشکنند و به علاوه ملت ایران مطلبی را خواهانند که تمام مردم جهان با این درخواست متفق القول است و آن آزادی و استقلال است. و ابرقدرتها نمی‌توانند در برابر عواطف تمامی مردم جهان، [خواسته‌های خود را] تحمیل کنند. و امید ما این است برای اینکه حرفمان حق، و مردم هم همه قیام کرده‌اند، بر تمام قدرتها غلبه می‌کنند

نداشتن ارتباط سازمانی نهضت با گروه‌های خارج از کشور

- نهضت مقدس اسلامی موجود در ایران با هیچ گروهی در خارج از کشور ارتباط سازمانی ندارد. ولی ما امیدواریم که چون ملت ایران همیشه از مبارزه همه آزادیخواهان بخصوص برادران فلسطینی علیه اسرائیل متجاوز حمایت کرده است. و ما بیش از پانزده سال است که همیشه در اعلامیه‌ها و سخنرانیها نهضت آنان را تایید کرده‌ایم و در حد امکان به یاری آن برخاسته‌ایم، آنان و …

شرکت زنان مسلمان در مبارزات سیاسی و تظاهرات ضد شاه

- هم اکنون زنان مسلمان ایران، در مبارزات سیاسی و تظاهرات بر ضد شاه شرکت دارند. به من اطلاع داده‌اند که در شهرهای ایران زنان جلسات سیاسی دارند. در نظام اسلامی، زن همان حقوقی را دارد که مرد دارد، حق تحصیل، حق کار، حق مالکیت، حق رای دادن، حق رای گرفتن. در تمام جهاتی که مرد حق دارد، زن هم حق دارد. لکن در مرد هم مواردی است که چیزهایی به دلیل پیدایش مفاسد بر او حرام است و هم در زن مواردی هست که به دلیل …

امید به برچیده شدن دستگاه شاه به دست نهضت

… قدرت دیگری نمی‌تواند شاه را برای همیشه حفظ کند. شاه تمام پایگاههای خود را در ایران از دست داده است و هیچ یک از افراد ملت با او همراه نیستند، و جیره‌خواران او برای حفظ شاه کفایت نمی‌کنند. با وضع اقتصادی فلج شده، فکر می‌کنید از ارتش برای همیشه کاری ساخته است؟ امیدوارم این نهضت بساط این دستگاه را درهم پیچد. در ضمن اگر یکوقت احتیاج پیدا کردیم که به صورت دیگر عمل کنیم، در آن وقت آن کارها را اعلام خواهیم کرد.

تقویت نهضت در محرم و امید به طی مراحل آخر آن

- محرّم ماهی است که عدالت در مقابل ظلم و حق در مقابل باطل قیام کرده و به اثبات رسانده است که در طول تاریخ، همیشه حق بر باطل پیروز شده است. امسال در ماه محرّم، نهضت حق در مقابل باطل تقویت می‌شود. من امیدوارم که نهضت اسلامی ایران، در این ماه محرّم مراحل آخر خود را طی کند.

اسلامی بودن همهٔ مسائل مطرح‌شده در جنبش مردم

- جواب ما این است که هیچ گاه اسلام با کمونیسم موافق نیست و هیچ وقت ملت اسلام، با کمونیستها موافق نبوده‌اند. در طول تاریخ ملاحظه می‌شود که مسلمین علی‌ حده بوده‌اند و اگر کمونیستی در ایران بوده باشد، مسائلشان مورد نظر مسلمین نبوده است. در این جنبشی که الآن در ایران است، همه می‌بینند تمام مردم مسائل اسلام را طرح کرده‌اند و هیچ مسئله کمونیستی‌ای در کار نیست. بنا بر این شاه تهمت می‌زند. این دست و پایی است برای حفظ خودش.

درخواست یاری از همهٔ انسان‌ها و مسلمانان برای نهضت اسلامی

… خارجی او، و افتخاری است برای ملت بزرگ ایران که با مشت گره کرده خویش، در مقابل اسلحه‌های مدرن ایستاده و پایه‌های قصر ظلم و ستم را متزلزل نموده است. من از راه دور، درود بی‌پایان خود را به ملت عظیم تقدیم می‌نمایم، و در غم و شادی با آنان شریک و به آنان وفادارم. من از همه انسانها برای این امر انسانی که ملت ما برای آن قیام نموده، استمداد می‌کنم. من از عموم مسلمین در این نهضت اسلامی که برای نجات اسلام و کشور اسلامی برپا شده است، یاری می‌خواهم. من آنان را که با سکوت مرگبار و احیاناً با اعمال خود از شاه خیانتکار پشتیبانی می‌کنند، نصیحت می‌کنم که به ملت مظلوم که برای اسلام خون می‌دهد و فداکاری می‌کند، بپیوندند و با هواهای نفسانی و شیطانی خود مخالفت کنند. ملت ایران پیروز است، چه شاه با سرنیزه به سلطه …

درخواست کمک مردم جهان و مسلمانان به نهضت اسلامی ایران

- من برای تمام ملت جهان و خصوصاً مسلمین جهان این پیام را دارم که ملت ایران برای احقاق حقوق از دست رفته‌اش قیام کرده است، و سلاطین در طول تاریخ مانع و غاصب حقوق آنان بوده‌اند. لهذا از تمام مردم جهان و مسلمانان شریف تقاضا دارم که به نهضت اصیل اسلامی و مردم ایران کمک کنند. انسانیت مردم جهان اقتضا دارد که صدای ملت مظلوم ما را به جهان برسانند. علاوه بر اینکه تکلیف اسلامی مسلمانان است که اگر کسی مظلوم واقع شد باید به او کمک کرد.

حساس‌ترین روزها و قرار داشتن ملت بر سر دوراهی عزت و ذلت

امروز تاریخ ایران، شاهد حساسترین روزهایی است که بر اسلام و مسلمین عزیز ما گذشته و می‌گذرد. امروز شما ملت بزرگ بر سر دو راهی عزت و عظمت همیشگی و خدای نخواسته ذلت و خواری ابدی واقع هستید. امروز احدی از اقشار ملت، معذور نیست و سکوت و انزوا در حکم انتحار و کمک به دستگاه جبار است. امروز خروج از مسیر بی‌ابهام ملت و اسلام، خیانت به اسلام و ملت و حمایت از مخالفین اسلام و ملت است. خائنینی که با سکوت خود و یا احیاناً با گرایش خود به دستگاه طاغوتی شاه …

تحول ملت، دستاورد نهضت در پاسخ به خرده‌گیری از کشته دادن

… نمی‌آمد! امروز حکومت نظامی است، قانون حکومت نظامی خودشان می‌گویند که- مثلًا اعلامشان این است به اینکه- بیشتر از دو نفر نباید با هم باشند، هفتاد هزار نفر، صد هزار نفر، پانصد هزار نفر مردم می‌آیند بیرون! و فریاد می‌زنند و همه فریادهایشان هم بر ضد شاه است! این یک تحولی است در یک ملت حاصل شده است؛ این یک چیز کمی نیست.

لزوم ادامهٔ نهضت و قانع نشدن به دستاوردهای مرحله‌ای

در هر صورت، اینها یک کارهایی است که شده است تا حالا، که پله پله است البته. ما نباید جلوی این [نهضت‌] را بگیریم بگوییم- مثلًا- ما همین قدر راضی هستیم، نه. ما آن معنایی را که دنبالش آمدیم این است که آن مطلب آخری حاصل بشود؛ یعنی این مقدمات را طی بکنیم: این نباشد و سلسله پهلوی نباشد، و رژیم شاهنشاهی نباشد، و دست امریکا و انگلستان و روسیه قطع بشود از این مملکت، و مملکت برای خودمان باشد، و حکومت اسلامی هم ان شاء الله برقرار بشود [ان شاء الله حضار]. ما دنبال این مطلب هستیم و آن قدری …

آغاز جنبش اسلامی به رهبری علما با مخالفت با طرح‌های شاه

… و نه غیر اسلام، یک فکری نیست که تازگی داشته باشد. در ابتدای اسلام، برنامه اسلام این بوده است که حکومت الهی همه جا باشد. نهایت اینکه، غفلت مسلمین از مصالح خودشان و اخیراً هم دستهای استعمار از چند صد سال پیش به این طرف، موجب شد که حتی طرح همچون آرمانی نشود. جنبش اسلامی اخیر، بیش از پانزده سال است که به رهبری علمای ایران با مخالفت با طرحهای شاه شروع شده است، طرحهایی که مخالف اسلام و ایران بود و دنباله خیانتهای گذشته او نیز بود. مردم از علما طرفداری کردند. اختلافات زیاد واقع شد که این مطلبی است طولانی. آنچه تقریباً در این یک سال واقع شد، اینکه کم کم خواسته‌های ملت به صورت طرحی درآمد و منتهی به این شد که همان خواسته‌های صدر اسلام بایستی طرحش ریخته شود. در این طرح نه فقط ایران از زیر بار استعمار و ظلم بیرون …

خواست همگانی مردم برای رفتن شاه و تشکیل حکومت اسلامی

باز یک رشته تبلیغاتی اینها دارند که بله، این نهضت اسلامی یک امر روشنی دارد و ما بقی ابعادش غیر معلوم [است‌] و نیست دیگر چیزی! آن امر روشنی که دارد این است که همه مردم می‌گویند که باید این رژیم برود و این شاه برود و حکومت اسلامی تشکیل بشود. این در لسان همه مردم است لکن اینها برنامه‌ای ندارند؛ همین طور می‌گویند حکومت اسلامی. حکومت اسلامی یک چیز غیر معلومی است؛ برنامه ندارد. یا در لسان بعضِ اشخاص بی‌اطلاع، اینکه اساس ندارد؛ اصلًا جمهوری اسلامی بی‌اساس است! و از این سنخ حرفها.

جدی بودن همیشگی مبارزه با وجود نوسان

- مبارزه، به همین شکلی که هست همیشه جدی بوده، منتها نوسان داشته است. البته حکومت نظامی و دولت نظامی، موجب ناآرامی مردم و بیشتر شدن این اعتصابات و تظاهرات شده است.

فراگیری نهضت در میان همهٔ اقشار ایران و فشار ملت بر شاه

جواب: ما امیدواریم که مسائل ایران بدون قیام مسلحانه، با همین نهضتی که اکنون تمام اقشار ایران را فرا گرفته است و با همین فشارهایی که ملت بر شاه وارد می‌کند، حل شود اگر چنانچه حل نشد و احتیاجی به قیام مسلحانه پیدا شد، تمام اقشار ملت در آن شرکت خواهند کرد و یک طبقه معینی در آن انحصار نخواهد داشت.

ادامهٔ قیام تا گرفتن حق مردم و انقراض سلسلهٔ پهلوی

- حکومت نظامی جدید همزمان با نطق شاه،[1] یکی برای اغفال و دیگری برای سرکوبی ملت است. نه آن اغفال اثری دارد و نه این سرکوبی مردم. همه بپاخاسته و حق مشروع خودشان را مطالبه می‌کنند. و این قیام تا اینکه مردم حق خودشان را گرفته و این سلسله را منقرض کنند ادامه دارد.

پایان دادن به دخالت بیگانگان با قیام ملت

- سیاستهای خارجی امریکا، انگلیس، روسیه، چین و سایرین از رژیم فاسد شاه و جنایتهای او پشتیبانی می‌کنند، اقتصاد ما را بر هم زده‌اند، ارتش ما را وابسته کرده‌اند، فرهنگ ما را آلوده ساخته‌اند. اما ملت ما با قیام خود به دخالتهای این اجانب پایان خواهد داد.

ادامهٔ نهضت اسلامی مردم تا سرنگونی رژیم سلطنتی

جواب: رژیم فاسد شاه با اجرای سیاستهای غلط و ویرانگر خود باعث ورشکستگی مملکت شده است. با اعمال زور و شکنجه و اعمال خلاف انسانی هزاران نفر را از بین برده است، اما مردم ما علی رغم همه این فشارها علیه شاه و خاندان او قیام کرده‌اند و نهضت عظیم اسلامی مردم ما تا سرنگونی رژیم سلطنتی ادامه خواهد یافت.

ادامهٔ مبارزه تا روی کار آمدن حکومتی به دست خود مردم

- بن بست کنونی رژیم، نتیجه دیکتاتوری شاه و برنامه‌های استعماری او متکی به ارتش و سازمانهای پلیسی است و کودتای نظامی که قهراً به دست اجانب انجام می‌شود، چیزی جز ادامه وضع کنونی نیست. فلذا هیچ مشکلی را حل نمی‌کند و تا حکومتی به دست خود مردم سرکار نیاید مبارزه آنان ادامه خواهد داشت.

فراگیری جنبش اسلامی در همهٔ جامعه

- جنبش اسلامی کنونی ملت ایران، همه جامعه را در برگرفته و به همین صورت هم به پیش می‌رود. و متذکر می‌شوم که ما با هیچ جبهه و دسته‌ای رابطه نداشته و نداریم و هر کس و یا هر گروهی که مسائل ما را نپذیرد او را نمی‌پذیریم.

بی‌اثری ترور اشخاص در خاموش کردن نهضت

… یا رئیس صنف یا روحانی یا سیاسی؛ ابداً دنبال این مطلب نیستند؛ تشخیص دادند که امروز باید تعطیل بشود، سرتاسر ایران‌ یکدفعه می‌بینید تعطیل می‌شود. شهرهای بزرگ تعطیل می‌کنند از باب اینکه تشخیص می‌دهند که امروز تعطیل است. کسی باشد یا نباشد، دیگر این فرق نمی‌کند. این تهدیدها یک تهدیدهای بچگانه است که یکدفعه توهّم این بشود که- مثلًا- زید را ترور می‌کنند. وقتی ترور کردند آتش خاموش نمی‌شود؛ آتش اگر روشنتر نشود خاموش نمی‌شود. این هم یک تشبث بچگانه است که اینها گاهی می‌کنند، و سابق هم سابقه دارد که گاهی می‌کردند، حالا هم باز کرده‌اند و می‌کنند.

رسیدن نهضت اسلامی ایران به اوج شکوفایی

نهضت اسلامی ایران به اوج خودش رسیده است و مرتبه شکوفایی را دارد طی می‌کند. شاه انواع تشبثات را می‌کند و کرده است. یک سنخْ تشبثات او این بود که یک دولتی پیش آورد، یک «دولت آشتی»![1] و دولت آشتی همان بود که از زمان انعقادش تا حالا هزارها از جوانهای ما را کشتند و به خاک و خون کشیدند و سرتاسر ایران را به عزا نشاندند، و می‌خواستند که با …

نهضت و دادخواهی تنها راه کنونی سرنگونی رژیم و امکان راه دیگر

جواب: مردم از اختناق و خیانتهای پنجاه ساله به جان آمده و برای مطالبه حقوق اولیه خود، قیام نموده‌اند. ما آنان را در این امر حیاتی مشروع، چه زمانی که در ایران بودیم و چه در خارج ایران، تشویق می‌کنیم و اکنون راه حلی برای سرنگونی رژیم فاسد جز نهضت و مطالبه حق با داد مظلومیت نداریم و اگر مقتضی شود به راه دیگری دست می‌زنیم.

متزلزل شدن شاه و ابرقدرت‌ها و ناتوانی سرنیزه در برابر ارادهٔ ملت

… هم باز که به برکت اسلام و قرآن و روحانیت و اینها، یک همچو اساسی را دارند به هم می‌زنند و متزلزل می‌کنند، حالا هم اگر یک کسی که از عمال آنهاست یا خیر، خودش بازی خورده، شاید آن هم حالا همین حرف را باز تکرار کند که نه، قرآن و مثلًا روحانیون، اینها مخدِّراتند؛ با اینکه می‌بینند این نهضتی که در پانزده سال پیش از این تا حالا بپا شده است و الآن متزلزل کرده است، نه [تنها] شاه را متزلزل کرده است، [که‌] امریکا را، انگلستان را، شوروی را؛ اینها دارند مطالعه می‌کنند که چطور تخلص[1] پیدا کنند و نمی‌توانند هم تخلص پیدا کنند، برای اینکه سرنیزه کاری از آن برنمی‌آید در مقابل اراده ملت؛ اینها هم باز در بینشان شاید پیدا بشود یک جاهلی که یک همچو کلمه‌ای بگوید، و لیکن از بی‌اطلاعی است.

ادامهٔ فریاد و نهضت مردم در قم، تهران و دیگر شهرها

حالا ببینیم تکلیف شما که اینجا نشستید، چیست؟- من خسته شدم که نمی‌توانم دیگر ادامه بدهم- تکلیف ماها چیست؟ برادرهای ما در ایران دارند تکالیفشان را عمل می‌کنند؛ یعنی الآن هم که ما اینجا نشستیم، شما خاطر جمع باشید در قم یا در جای دیگر یک صدایی هست. در تهران، در نمی‌دانم زنجان، هر جا بروید، یک مطلبی هست، یک نهضتی هست، یک فریادی هست، یک کتک خوردنی هست، یک عرض می‌کنم، قتل و غارتی هست؛ آنها مشغول هستند الآن، ما و شما در اینجا مواجه با آن جهتْ مع الاسف نیستیم؛ اما شما هر کدامتان می‌توانید تبلیغ کنید در همین خارج. هر کدام اهلِ عرض می‌کنم که مدارس هستید، دانشگاهها هستید، دَه نفر آدمی که آنجا ایستاده از این خارجیها؛ بروید سراغشان، بگویید که …