رفتن به محتوای اصلی

نهضت امام خمینی (ره)رویداد

نام‌های دیگر: نهضت اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حرکت مبارزاتی به رهبری امام خمینی (ره) از دههٔ ۱۳۴۰ تا پیروزی انقلاب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه در پاسخ به استفتاء اصناف قم (تلگراف عَلَم)— ۱۳۴۱/۰۹/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۸۸ پاراگراف)

توصیهٔ تاجرنمایی آمریکایی در پاریس به نرفتن امام به ایران

ما وقتی که در پاریس بودیم، یک نفر از امریکا به عنوان یک تاجر آمد که بعداً معلوم شد تاجر نیست، فاجر است و گفت: صلاح نیست که به ایران بروید. یا دسته دیگری که بعض از آنها مردمی صالح و بعض‌شان فضول بودند آمدند و گفتند که: سلطنت و قانون اساسی را حفظ کنید، شاه سلطنت کند، نه حکومت، و از این حرف‌ها می‌زدند، که آنها هم اشتباه می‌کردند. بعد هم که شاه رفت، راجع به بختیار همین مساله را پیش آوردند؛ که …

معذور شمردن خیرخواهانی که به رها کردن مبارزه با شاه توصیه می‌کردند

آن مسئله‌ای که همه کس می‌گفت، هر کس می‌رسید می‌گفت که «نمی‌شود، نکنید، خونریزی می‌شود، چه می‌شود»، بعضی از آقایان از قم به من نوشتند که «آقا دیگر بس است،- دیگر- این شاه ماندنی است، دیگر بس است رها کنید» خوب، اینها نمی‌دانستند قضیه را و معذور بودند. از این ور خیرخواه بودند، معذور هم بودند، اما حتی برای منافقین. منافقین، خوب بعضیها را بازی داده بودند اینها، خوب، این همه جوانان ما را بازی دادند هیچ، بعضی از علمای ما را بازی داده بودند، بعضی از ریش سفیدهای ما را بازی داده بودند که به من سفارش نوشته بودند راجع به اینها. و من آن آدمی که آمد، با آنکه سفارش نوشته بودند …

نقد دیوانگی خواندن قیام علیه محمدرضا از سوی فردی سرشناس

در آن وقتی که اول نهضت بود، یک شخص سرشناس از این اشخاص گفته بود که ایرانیها دیوانه شده‌اند! قیام در مقابل محمد رضا را و ایستادگی در مقابل ظلم را، با تعبیر دیوانگی، یکی از اشخاص سرشناس معرفی کردند. آن کاسب یا تاجری که در منزل او بود و از او شنید این را، گفته بود که آقا، بعضی از اینها مردم کذا و کذا هستند و اینها بعضیشان هم شهید شده‌اند. آن آقای سرشناس گفته بود: این از خریّتشان بوده است! آدم که نمی‌رود در توی خیابان مقابل مسلسل بایستد! و همان آقای سرشناس …

نشدنی دانستن قیام با دست خالی از سوی اشخاص سیاسی و متفکر

… است. از اول که شما نهضت کردید، هیچ کس شاید احتمال این معنا را نمی‌داد که یک ملتی که نه نظامی هستند و نه تدریب نظامی[2] دارند و نه اسلحه دارند و نه سازوبرگ جنگی دارند، اینها بر یک قدرتی که دارای همه چیز بود غلبه کنند؛ هیچ همچو احتمالی در دنیا داده نمی‌شد. اشخاص زیادی می‌گفتند، از خود ما هم، از خود ملت ایران هم اشخاص سیاسی، متفکر می‌گفتند که این یک امر نشدنی است و نمی‌شود که با دست خالی، در مقابل یک همچو قدرتی قیام کرد؛ جز اینکه یک کشته‌ای بدهیم و اثری نداشته باشد، نتیجه‌ای حاصل نمی‌شود.

شکل نگرفتن نهضت بدون حضور روحانیت

… من همیشه به ملت ایران سفارش کردم که این دژ محکم را از دست ندهید و به این روشنفکرهایی که می‌خواهند، شاید میل داشته باشند که مملکتشان استقلالی داشته باشد، مملکتشان آزاد باشد، سفارش کردم که اینها سد بزرگی است که اگر از دست بدهید نمی‌توانید کاری انجام بدهید. اگر این روحانیت را از این نهضت از اول برمی‌داشتیم، اصلًا نهضتی نمی‌شد مردم به کس دیگر گوش نمی‌دادند. مردم به این روشنفکرها گوش نمی‌دهند. اینها یک ده نفر- صد نفر، هزار نفر آنکه خیلی از اینها. من الآن نمی‌دانم یک حزبی باشد، هزار نفر داشته باشد، غیر از حزب اسلامی اگر باشد مردم به آنها گوش نمی‌دهند. [دائما] فریاد بزنند، هر چه فریاد بزنند، اینها بیخود می‌گویند. …

دعوت مخالفان به همراهی با ملت برای به پایان رساندن نهضت

… داده، و شماها هیچ کاره بودید. اگر مخالفت هم نمی‌کردید، کاری به این کارها نداشتید. نشسته بودید توی منازل خودتان و کاخهای خودتان و مشغول تَعیّش خودتان بودید. حالا آمدید و باز مخالفت با این ملت می‌کنید، این صلاح خودتان نیست، صلاح دنیاتان نیست، صلاح دینتان نیست. بیایید با این سیل، همراه بشوید تا اینکه بتوانیم ما این نهضت را تامّ و تمام به آخر برسانیم. و به زودی ان شاء الله. گر چه مخالفتهای شما اسباب این نمی‌شود که این سیل خروشان وقوف کند، لکن برای ما یک عیبی است که بگویند این اشخاصی که مثلًا دارای کذا و علم کذا و کذا هستند اینها با ملت خودشان مخالفت دارند می‌کنند.

ترس از اسلام وجه مشترک مخالفان به ثمر رسیدن نهضت اسلامی

… شورا را، ملت ما ان شاء الله با آزادی تمام، تمام اشخاص صحیح را، اشخاص اسلامی را، انتخاب می‌کنند، باز اینهایی که با اصل اسلام موافق نیستند و با اسلامی‌اش موافق نیستند باز مناقشه خواهند کرد. فردایش هم که مثلًا رئیس جمهور تعیین بشود، به آن هم اشکال خواهند کرد. همه اینها در این مشترک‌اند که نمی‌خواهند یک نهضت اسلامی به ثمر برسد، از اسلام می‌ترسند، اینها همه در این معنا مشترک‌اند.

پیشنهاد دلسوزان در پاریس برای پیشبرد تدریجی نهضت

… نه دمکراتها به شما غلبه خواهند کرد و نه کمونیستها. همه اینها دفن خواهند شد. لکن به شرط اینکه این روحیه‌ای را که خدا داده است و این وحدت کلمه‌ای را که از جانب غیر به شما هدیه شده است، این امانت را حفظش کنید. الآن این یک مسئله‌ای است که پیش ما امانت است؛ و باید حفظ کنیم، و وقتی که توجه این باشد که ما برای خدا این کار را می‌کنیم، این هم باز در پاریس مکرر اتفاق می‌افتاد، که اشخاص دلسوز، اشخاصی که هواخواه بودند، اینها به من کراراً می‌گفتند که نمی‌شود، حالا که نمی‌شود باید یک جوریش کرد که مثلًا به تدریج پیش برود؛ و قدم بقدم مثلًا پیش برویم و بعضی هم از اینجا پیغام می‌دادند به من که قدم بقدم پیش برویم. حالا انتخابات را درست کنیم؛ بعد از انتخابات هم، یک مجلس خوبی درست بکنیم و بعد از مجلس خوب و کذا، و کم کم. من به بعضیشان گفتم به اینکه این نهضتی که الآن پیدا شده است و همه مردم بزرگ و کوچک الآن توی خیابان دارند.

حفظ تحول روحی و نهضت شرط پیروزی

… داشتند. از آن وحشت بیرون آورد؛ و به جای آن تصمیمْ امر شجاعت نشاند، به طوری که زنها، بچه‌ها مردها [به خیابانها ریختند] کیْ سابقه داشت که زن در مبارزه بیاید؛ مقابل توپ و تانک بیاید. این یک تحول روحی بود که خدای تبارک و تعالی در این ملت این تحول را ایجاد فرمود. و مادامی که ما این تحول را حفظ بکنیم و نهضت را به همان طور که تا حالا آمده است حفظش بکنیم، برای ما پیروزی هست.

زنده ماندن ملت و نهضت حتی با ترور رهبران

… خودشان زندگی می‌دانند. مکتب اسلام این طور است. این مکتب اسلام است که شهادت را زندگی می‌داند. این مکتب اسلام است که این بچه را پیش من می‌نشاند و از حلقوم او می‌شنویم که ما برای شهادت حاضریم. این مکتب اسلام است. با مکتب اسلام ستیزه نکنید، نمی‌توانید بکنید. ملت ما بیدارند. اگر ما ترور بشویم ملت ما هست، ملت بزرگ ما زنده است، نهضت ما زنده است. پیروز باد این زندگی، پیروز باد این ملت. خداوند همه شما را پیروز کند و همه ما را به راه هدایت رهبری فرماید.

تمام اسلامی و برای خدا بودن نهضت، برخلاف نهضت‌های سابق سیاسی یا نیمه‌اسلامی

… کرد، مشت بر مسلسل غلبه کرد، مشت بر ابرقدرتها غلبه کرد. این رمز را حفظ کنید؛ این رمز پیروزی را تا حفظ کنید پیروز هستید. ملت ما تا با خداست پیروز است. ملت ما تا پناهگاه او اسلام است پیروز است. پرچم قرآن تا بر فراز سر ملت ماست پیروز است. این رمز را حفظ کنید. توجه داشته باشید که نهضتهای سابق نهضتهایی بود که یا سیاسی بود یا نیمه اسلامی[1]. نهضتْ امروز تمام اسلامی است؛ نهضتْ امروز برای خداست. همه فریاد می‌زنند اسلام، همه فریاد می‌زنند جمهوری اسلام. این رمز است که ما را پیروز کرد؛ و شما هم این رمز را حفظ کنید.

نهضتی بی‌نظیر با ضایعات کم و دستاوردهای زیاد

… هستم و قضیه رهبری و غیر رهبری در کار نیست؛ قضیه نهضت است و صف واحد، همه با هم. ایشان خوب بیان می‌کنند لکن راجع به من یک قدری باید عرض کنم تندروی فرمودند؛ و خصوصاً در حضور کسی از او این طور تمجید کنند، ممکن است که باور کند، غفلت کند و فاجعه به بار بیاورد. من امیدوارم که همه آقایان این جهت را توجه داشته باشند که در عین حال که یک نهضت مقدس عالی بوده است که نظیرش را ما سراغ نداریم و یک نهضتی بود که با ضایعات کم، عایداتِ زیاد عاید ما شد، در ظرفِ- باید گفت- چند ساعت این رژیم منحوس را از بیخ و بن کند لکن غرور نیاورد. غرور اسباب شکست است. باید ما بنده باشیم و همه چیز را از خدا بدانیم.

نیمه‌راه بودن نهضت پس از بیرون راندن دزدان

… را آباد کنند. ننشینند که دولت آباد کند؛ دولت نمی‌تواند آباد کند. ننشینند که روحانیت آباد کند؛ روحانیت تنها نمی‌تواند آباد کند. همه با هم، همه با هم، از کشاورز و کارگر تا صانع و ملّا، تا روحانی و دانشگاهی، تا اداری و ارتش، همه با هم، همه با هم باید کمک کنند. این نهضت که تا اینجا رسیده است نیمه راه است؛ فقط دزدها را بیرون کردید، خرابکارها را بیرون کردید؛ لکن خرابه مانده‌ است. مهم برای [ما] خرابه است؛ مهم این است که این خرابه‌ای که برای ما گذاشته‌اند با همت والای شما، با همت عظیم ملت بزرگ ایران، این خرابه از سر آباد شود.

گزارش پیشنهاد حرکت گام‌به‌گام و ابقای سلطنت شاه در دوران پاریس

پیشتر که به من پیشنهاد می‌کردند، در پاریس بودم بعضی آمدند و پیشنهاد می‌کردند به اینکه خوب است قدم قدم جلو برویم؛ حالا شاه را نگهش داریم و سلطنت بکند و حکومت نکند، بعدش ما مجلس درست کنیم، بعدش چه کنیم و بعدش اینها را از بین ببریم.

لزوم به آخر رساندن نهضت با جدیت و پرهیز از غارتگری و اختلاف

من از همه اقشار ملت تمنا دارم که اینک وقت غارتگری و اختلاف نیست. اینک باید همه شما با جدیت این نهضت شریف را به آخر برسانید. خداوند با شماست. خداوند همه شما را حفظ کند. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

هشدار: شکست در این نهضت، شکستی تا آخر است

… شما بسیارشان مرده‌اند من می‌دانم به شما چه گذشته است، خدا هم می‌داند- شما اجرتان با خداست. خدا می‌داند که شما چه کشیده‌اید؛ و خداوند جبران خواهد کرد. ان شاء الله خداوند به همه شما سلامت بدهد. رفقا همه تشریک مساعی کنید در این امور؛ در این نهضت متحد بشوید. اگر در این نهضت شکست بخورید تا آخر شکست خورده‌اید. همه با هم باشید، همه با هم تشریک مساعی بکنید تا اینکه پیروزی برایمان حاصل بشود.

دعوت مردم خوزستان به پافشاری در نهضت تا به سرانجام رسیدن آن

حفظ وحدت کلمه وظیفه همگانی‌من به وسیله حضرات علمای اعلام و حجج اسلام به همه اهالی آن طرف، اهواز و خرمشهر و آبادان و سایر جاها، سلام می‌فرستم و از همه آنها می‌خواهم که به تَبَع علمای اعلامشان، در این مسائل- در این نهضت شرکت کنند و پافشاری کنند و تایید کنند از این کارهایی که در مرکز می‌شود برای به اتمام رساندن این نهضت. من از همه آنها خواهانم که دست از این نهضت برندارند؛ وحدت کلمه را حفظ کنند. رمز موفقیت شما تا این حد که یک سلطنت دو هزار و پانصد ساله قلدری را شکستید و منهدم کردید، رمز این پیروزی، وحدت کلمه ملت ایران بود؛ یعنی این وحدت کلمه باعث شد که نه شاه با تمام قوایی که داشت، و نه آنهایی که پشتیبانی از او می‌کردند مثل …

تکلیف ادامهٔ نهضت در صف واحد برای اجرای احکام و عدل اسلامی

… جزای آنها را بدهد. او هزاران شخص را بی‌خانمان کرده است، هزاران شخص را دربدر کرده است، هزاران جنایات کرده است. آن قدری که از برای یک آدم است، مقابل یک آدم می‌شود کشتش، مقابل صدها هزار آدم که نمی‌شود. او جزایش باید در آن عالم باشد که ابدی است و عالم جزاست. و ان شاء الله به جزای خودش خواهد رسید و ما تکلیفمان الآن این است که دنباله این نهضت را بگیریم و همه با هم در صف واحد، بدون اینکه اصلًا امتیازی در کار باشد الّا فی مَقامِ الْهِدایَه، و این راه را طی بکنیم و به آخر برسانیم، که این سعادت این ملت را، سعادت این ملت که اجرای احکام اسلام و اجرای عدل اسلامی است، بلکه ان شاء الله تهیه بکنیم.

غفلت از وظیفه موجب سستی و شکست نهضت اسلامی

پس از اهدای سلام و تحیت، در این موقع که وطن ما حساسترین مراحل تاریخ را می‌گذراند و ملت مسلمان ایران با وحشی ترین دژخیمان شاه روبه هستند بر تمام طبقات محترم کشور است که با وحدت کلمه از کشور و اسلام عزیز دفاع کنند و دست خائنان و جانیان را از آن قطع کنند که غفلت از وظیفه، موجب سستی نهضت اسلامی و- خدای نخواسته- شکست آن می‌شود.

قیام سال‌های ۴۱–۴۲ ملت به رهبری علما و تداوم آن تا امروز

… که در تمامی تاریخ شیعه به چشم می‌خورد؛ هر چند که اوج این مبارزات در بعضی از مقطعهای زمانی بوده است. در صد سال [اخیر] حوادثی اتفاق افتاده است که هر کدام در جنبش امروز ملت ایران تاثیری داشته است: انقلاب مشروطیت،[1] جنبش تنباکو[2] و ... قابل اهمیت فراوان است. تاسیس حوزه علمی دینی در بیش از نیم قرن اخیر در شهر قم[3] و تاثیر این حوزه در داخل و خارج کشور ایران و نیز تلاش روشنفکران مذهبی در داخل مراکز دانشگاهی و قیام سال 41- 42 ملت ایران به رهبری علمای اسلامی که تا امروز ادامه دارد، همه عواملی هستند که اسلام شیعی را در سطح جهان مطرح می‌کند.

لزوم ادامهٔ شجاعانهٔ مبارزات تا خون شهیدان هدر نرود

ملت آگاه ایران! شجاعانه مبارزات خود را ادامه دهید که اگر لحظه‌ای غفلت کنید تمام خونهایی که در راه اسلام و آزادی داده‌اید هدر می‌رود، و چنان ضربه‌ای به شما وارد می‌کنند که نفسهایتان قطع و فریادهای حقتان در گلو شکسته شود. من به عموم ملت دلیر اعلام می‌کنم که رژیم سلطنتی، غیر قانونی و مجلسیْن، غیر ملی و غیر قانونی و حکومت غاصب، غیر قانونی و یاغی است. اطاعت از این دستگاه، اطاعت از طاغوت و حرام است. اطاعت از شاه مخلوع و دولت یاغی، جرم است در قانون، و حرام است در شرع. آیا ملت و …

داشتن برنامه‌ای عقلایی و پسندیدهٔ دنیا

ما برنامه داریم؛ ما همین طوری ننشسته‌ایم اینجا که آن نه، تمام بشود؛ ما برنامه داریم، یک برنامه عُقَلایی دنیاپسند. البته آقای کارتر نمی‌پسندند این را! اما دنیا می‌پسندد. دنیای امریکا هم نمی‌پسندد این را. آنهایی که می‌خواهند مملکت ما را غارت کنند آنها نمی‌پسندند؛ اما آنهایی که این طور [منافع‌] ندارند، آن روزی که آن می‌گوید که حرفهای دیگری می‌زنند و- عرض می‌کنم- در کجا چه …

آغاز مبارزه بیش از پانزده سال پیش و اعلام خواست مردم برای برچیدن نظام شاهنشاهی و استقرار حکومت اسلامی

- شما چون دین را از سیاست جدا می‌دانید لذا خیال می‌کنید که وقتی عالِم، یک عالم دینی وارد مسائل سیاسی می‌شود شغل اصلی‌اش را رها کرده، و کار جدیدی را شروع کرده است. و حال اینکه دین اسلام دارای مسائل عبادی و سیاسی است و مسائل سیاسی آن بیش از مسائل عبادی آن است. من جنایات شاه را در طول سلطنت دنبال می‌کردم تا وقتی رسید که می‌بایست علیه او آشکارا قیام کنم. و مبارزات خود را بیش از پانزده سال پیش آغاز کردم و همیشه خواست مردم را که واژگونی دودمان پهلوی و برچیدن نظام شاهنشاهی و استقرار یک حکومت اسلامی است بدون هیچ گونه تردیدی اعلام نمودم، و این قهری است که مردم چون خواست خود را در من می‌دیدند به من رو آوردند.

قطعی بودن استمرار جنبش از سوی مسلمانان ایران

- استمرار این جنبش از ناحیه مسلمانان ایران- قطعاً- خواهد بود؛ اما ایران محتاج به کسانی است که از خارج کمک کنند؛ کمک تبلیغاتی کنند، نویسندگان بزرگ، ادای دَین کنند. در چنین مشکلاتی به واسطه قلمهای توانای خود، مسائل را مطرح، به مردم خود و به سایر مردم جهان برسانند، و این از موجبات تقویت روحی مردم ایران خواهد بود، تا آنها …

قصد مراکز سیاسی جهان برای خرد کردن جنبش ایران و ادامهٔ نهضت

نه اینکه نگرانی نداریم. البته در چنین مبارزه‌ای نگرانیهایی هست؛ همه مراکز سیاسی دنیا به ایران توجه دارند؛ می‌خواهند جنبش ایران را خرد کنند. نه اینکه ندانیم و نگران نباشیم؛ اما ما احراز تکلیف شرعی کرده‌ایم؛ احراز امر الهی داریم؛ این همان منطق صدر اسلام است؛ همان منطق است که اگر کشته شویم به بهشت می‌رویم، اگر بکشیم به بهشت می‌رویم؛ اگر شکست بخوریم به بهشت می‌رویم، اگر شکست بدهیم به بهشت‌ می‌رویم؛ …

قیام ملت مظلوم در برابر جباران در نهضتی اسلامی

نکته اول: در این نهضت- که یک نهضت اسلامی است- یک ملت مظلوم، در برابر این جبارها که می‌خواهند همه ملت را از بین ببرند، قیام کرده است. چه شد که علمای «الازهر» با ملت مخالفت، و با شاه موافقت کردند؟ با علمایی که با زور و جور موافقت کردند- علیه مظلومین- چه می‌شود کرد؟

قیام همهٔ اقشار ملت علیه رژیم و ظلم و امید به غلبه بر قدرت‌ها

… هیچ ملتی را بعد از آنکه بیدار شدند و به جنبش در آمدند، کسی نمی‌تواند از آن راهی که دارند منحرف کند. و هیچ قدرتی نمی‌تواند یک ملت را سرکوب نماید. البته قدرتها می‌توانند بریزند و در یک مملکتی قتل عام کنند و لکن نمی‌توانند ملت را از خواستی که دارند منحرف کنند. و ملت ما به آن مرحله رسیده است که تمام اقشار قیام ضد رژیم و ضد ظلم کرده‌اند. ابرقدرتها نمی‌توانند این قیام را بشکنند و به علاوه ملت ایران مطلبی را خواهانند که تمام مردم جهان با این درخواست متفق القول است و آن آزادی و استقلال است. و ابرقدرتها نمی‌توانند در برابر عواطف تمامی مردم جهان، [خواسته‌های خود را] تحمیل کنند. و امید ما این است برای اینکه حرفمان حق، و مردم هم همه قیام کرده‌اند، بر تمام قدرتها غلبه می‌کنند

نداشتن ارتباط سازمانی نهضت با گروه‌های خارج از کشور

- نهضت مقدس اسلامی موجود در ایران با هیچ گروهی در خارج از کشور ارتباط سازمانی ندارد. ولی ما امیدواریم که چون ملت ایران همیشه از مبارزه همه آزادیخواهان بخصوص برادران فلسطینی علیه اسرائیل متجاوز حمایت کرده است. و ما بیش از پانزده سال است که همیشه در اعلامیه‌ها و سخنرانیها نهضت آنان را تایید کرده‌ایم و در حد امکان به یاری آن برخاسته‌ایم، آنان و …