رفتن به محتوای اصلی

نهضت امام خمینی (ره)رویداد

نام‌های دیگر: نهضت اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حرکت مبارزاتی به رهبری امام خمینی (ره) از دههٔ ۱۳۴۰ تا پیروزی انقلاب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه در پاسخ به استفتاء اصناف قم (تلگراف عَلَم)— ۱۳۴۱/۰۹/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۸۸ پاراگراف)

شبهه‌افکنی مقدس‌نمایان علیه مبارزه و راه‌حل بودن مبارزه و ایثار خون

… تفکر اهل جمود به طلاب جوان سرایت نکند و یکی از مسائلی که باید برای طلاب جوان ترسیم شود، همین قضیه است که چگونه در دوران وانفسای نفوذ مقدسین نافهم و ساده‌لوحان بیسواد، عده‌ای کمر همت بسته‌اند و برای نجات اسلام و حوزه و روحانیت از جان و آبرو سرمایه گذاشته‌اند. اوضاع مثل امروز نبود، هر کس صد در صد معتقد به مبارزه نبود زیر فشارها و تهدیدهای مقدس‌نماها از میدان به در می‌رفت؛ ترویج تفکر «شاه سایه خداست» و یا با گوشت و پوست نمی‌توان در مقابل توپ و تانک ایستاد و اینکه ما مکلف به جهاد و مبارزه نیستیم و یا جواب خون مقتولین را چه کسی می‌دهد و از همه شکننده‌تر، شعار گمراه‌کننده حکومت قبل از ظهور امام زمان- علیه السلام- باطل است و هزاران «إن قُلت» دیگر، مشکلات بزرگ و جانفرسایی بودند که نمی‌شد با نصیحت و مبارزه منفی و تبلیغات جلوی آنها را گرفت؛ تنها راه حل، مبارزه و ایثار خون بود که خداوند وسیله‌اش را آماده نمود. علما و روحانیت متعهد سینه را برای مقابله با هر تیر زهرآگینی که به طرف اسلام شلیک می‌شد آماده نمودند و به مسلخ عشق آمدند.

تکذیب ادعای نوشته شدن اعلامیه‌ها به دست دیگران

2)- اشخاصی در حال حیات من ادعا نموده‌اند که اعلامیه‌های این جانب را می‌نوشته‌اند. این مطلب را شدیداً تکذیب می‌کنم. تا کنون هیچ اعلامیه‌ای را غیر شخص خودم تهیه کسی نکرده است.

پیشبرد نهضت به دست کارگران، جوانان تحصیل‌کرده و بازاریان، «طبقات بالا» به تعبیر ایشان

… در مراکز غیر مشروع بوده‌اند- کشانده است در خدمتگزاری به خلق و خدمتگزاری به خدای تبارک و تعالی، باید ما از نیروی این جوانها استمداد کنیم. ما از اول هم امیدمان به ملت و جوانهای برومند ملت بود. ما همیشه توجه‌مان به خود ملت، به نیروی انسانی- الهی ملت بوده است. و با استمداد از همین طبقه کارگر، طبقه تحصیلکرده جوان، بازاریها، از همین طبقاتِ به قول آنها «طبقات پایین»، و به قول من طبقات بالا، استفاده کردیم. اینها بودند که نهضت را به اینجا رساندند. و اینها هستند که می‌توانند به پیش‌ ببرند. اینها بودند که در آن وقت که نهضت کرده بودند، ننشستند که فلان استاندار با آنها همراهی کند، یا فلان اداره با آنها همراهی کند. اینها خودشان قیام کردند، و بسیاری از ادارات و کارمندان ادارات هم کمک کردند. لکن در بین اینها اقشاری هستند، افرادی هستند، که الآن هم …

اداره و پیشبرد نهضت به دست جوانان، بازاریان، کشاورزان و کارگران، نه طبقهٔ بالا

… یک عده از یک سوراخی بیرون آمد! از یک جایی که جای انسان نبود بیرون آمد- گفت؛ ما صبح که می‌شود می‌رویم به تظاهر. زندگیشان این بود و صبح می‌رفتند تظاهر؛ می‌رفتند کمک می‌کردند به ملت. ما مرهون اینها هستیم. ما زندگیمان را اینها اداره می‌کنند. اینها اداره کردند. این جمعیت و امثال این جمعیت؛ جوانها؛ جوانهای دانشگاهی، جوانهای اداری، آنهایی که پیوند با ملت داشتند، بازاری، کشاورز، کارگر، همه اینها. آن طبقه بالا به ما کاری نداشتند. حالا هم کارشکنی می‌کنند و همه چیز می‌خواهند، می‌گویند مغزها فرار کردند! بگذار فرار کنند. جهنم که فرار کردند این مغزها! مغزهای علمی نبودند این مغزها، مغزهای خیانتکار بودند، و الّا کسی از مملکت خودش فرار می‌کند به امریکا؟! از مملکت خودش فرار می‌کند به انگلستان …

رفع آشفتگی ایران و دفع خطر از اسلام، انگیزهٔ ورود به مبارزه

آن چیزی که ما از اوّل نظر داشتیم؛ یعنی ملت نظر داشت و ما هم به تبعیت ملت وارد عمل شدیم، این بود که این آشفتگی که در ایران به چشم می‌خورد و خطری که برای اسلام در نظر بود که ممکن است تحقق پیدا بکند، ما را وادار کرد به اینکه- با تبعیت از ملت ایران، [با] آن چیزهایی که آنها آرزو داشتند و قدرتهای بزرگ هم اینها را وادار کرده بودند- برای تحقق آن، مقابله [کنیم‌].

رد مشی تدریجی به سبب جبران‌ناپذیری خاموشی نهضت

فریاد می‌زنند، اگر این نهضت خاموش بشود، شما دوباره می‌توانید یک همچو نهضتی درست کنید؟ نه! پس قبول دارید که نمی‌شود. شما می‌توانید یک همچو قولی بدهید و همچو اعتقادی پیدا کنید که این آقای «آریامهر» به قول خودش عمل می‌کند؛ و آمده است می‌گوید که ملت، علمای اعلام، ای مراجع عظام، من اشتباه کردم! شما احتمال نمی‌دهید این معنا را که فردا همین آدمی که آمده است می‌گوید «علمای اعلام»، …

پیشبرد نهضت به دست خدا با وجود نداشتن قوا

توجه به خدا داشته باشید و هیچ در مقابل خدا کسی را شریک قرار ندهید. نه در عبادت تنها، در همه چیز؛ نه عبادت تنها. همین فریادهایی که می‌شنوید فریاد خداست؛ قدرت خداست. این نهضت را خدا پیش برده؛ و الّا به حسب موازین طبیعی ما چهار تا معمّم بودیم و یک عده هم بازاری که شغلشان کسب و کار بود و تمام قوا هم دست آنها بود. این خدا بود که وقتی که این نهضت پیدا شد، هی فوج فوج از آنها را برگرداند به این طرف، منصرفشان کرد از اینکه آن قوای شیطانی‌شان را استعمال کنند، و الّا اگر صد تا از این طیاره‌ها که از امریکا خریده بودند می‌آمدند بالای سرِ ما و بالای سرِ شما و بمباران می‌کردند، …

رد توصیه به پیشروی گام‌به‌گام و ابقای سلطنت شاه

… روی قوانین کنارش می‌گذاریم! خودش هم این حیله را می‌خواست بکند، اینها غفلت کرده بودند! او از روی حیله و شیطنت برای من مکرر پیغام داد که «شما بگذارید من اینجا باشم، تمام جهات ایران دست شما، همه دست شما، من همان سلطنت می‌کنم»! من می‌دانستم که مطلب اینها نیست. به آن آقایان می‌گفتم که خوب، شما یک همچو نهضتی که الآن هست اگر این سست بشود دوباره می‌توانید ایجادش بکنید؟ می‌گفتند نه. گفتم که اگر این آدم بر خلاف کرد- حالا گفت که من سلطنت می‌کنم نه حکومت، فردا وقتی که نهضت خوابید شمشیر را کشید- شما یک قدرتی دارید که کنترل بکنید او را؟ تامین دارید که او به قول خودش وفا کند؟ گفتم حالا که یک همچو نهضتی پیدا شده است، و نظیر این هم دیگر نمی‌شود که پیدا بشود، ما همه مقاصدمان را چرا نگوییم؟ مقصد اصلی ما این است که این خارجیها نخورند اموال ما را، این خارجیها همه چیز ما را نبرند، این خارجیها فرهنگ ما را عقب نزنند، این خارجیها ارتش ما را …

وظیفهٔ همگان در خدمت و پیشبرد بی‌توقف نهضت

… خداوند ایشان را رحمت کند و به شما توفیق بدهد که وظایف را انجام بدهید. چه به این طور تصادفات از اینجا [دنیا] برویم، چه به شهادت، عَلی‌ ایّ حال، در راه خدمت است. و من امیدوارم که خداوند به همه ما سلامت و سعادت عنایت فرماید و به همه ما توفیق خدمت در این نهضت. همه باید خدمت بکنیم و نهضت را پیش بریم و هیچ چیز مانع این مسیر ما در این مساله نباید بشود؛ چه [مشکلاتی‌] که برای ما پیش می‌آوردند و بنا دارند بعد هم پیش بیاورند، و چه چیزهایی که در اثر تصادف پیش می‌آید که در ردیف این طور فعالیتهاست. در هر صورت همه موظفید که در این زمانی که زمان حساسی است و اسلام گرفتاری دارد و کشور ما گرفتاری دارد همه با هم یکصدا و با هم یکنواخت نهضت را پیش ببریم و ان شاء الله به پیروزی آخر برسیم و می‌رسیم.

تداوم نهضت با شهادت بزرگان تا ریشه‌کنی فساد و پیروزی نهایی

دشمنان گمان نکنند که با شهادت بزرگان ما این نهضت به آرامشی بر می‌گردد. این نهضت افروخته است، این نهضت برپاست تا کلیه ریشه‌های فساد را از بن بکند. این نهضت تا پیروزی نهایی برپاست و هر وقت که احتمال سستی و ضعف برود خداوند تعالی با وسیله‌ای او را افزایش می‌دهد. دشمنان ما در اشتباهند که گمان می‌کنند که با کشتن ما رژیم منحوس یا مثل او بر می‌گردد. دیگر آن اوضاع برگشتنی نیست، ملت ایران دیگر نمی‌پذیرد آن اوضاع را. امریکا اشتباه کرده است، توطئه‌چینان امریکا و انگلستان و غیر آنها در اشتباهند، این توطئه‌ها تاثیری ندارد. ما …

نهضتی همگانی و بی‌نمونه در تاریخ با حضور همهٔ اقشار

و بحمد الله تا کنون پیشرفتهای چشمگیری شد، به طوری که این نهضت نمونه است در همه نهضتهایی که در طول تاریخ واقع شده است. یعنی نهضتی است که همه قشرها [بودند]. من گمان نکنم که در تاریخْ نهضتی که بچه کوچولو هم همان شعار پیرمرد و شعار جوان را بدهد، تحقق پیدا کرده باشد. چنانچه نهضتی که این طور یک همچو قدرت غول وار را و با پشتیبانیهای ابرقدرت- این نهضت با دست خالی پیش ببرد، این هم یک امر غیبی بود. ما نباید غرور پیدا کنیم که ما کردیم؛ خداست که این کارها را به اراده مقدسه خودش انجام داد.

حفظ نهضت با هوشیاری و هشدار دربارهٔ بازگشت مصائب در صورت سردی آن

… معلمان استعماری باید بروند. آنهایی که تا کنون در خدمت استعمار و رژیم سلطنتی بودند باید بروند [و] به جای آنها پاکدامنها بیایند، دانشمندان پاکدامن بیایند. ما بسیار بسیار آشفتگیها داریم. ما باید همه با هم به این آشفتگیها خاتمه دهیم، به این خیانتها خاتمه دهیم. با هوشیاری و بیداری نهضت خود را از دست ندهید. اگر خدای نخواسته این نهضت رو به سردی برود، آمادگیِ برگشتِ همان مصایب را داشته باشید. اگر بخواهید ایران را نجات بدهید، اسلام را نجات بدهید، قرآن کریم را نجات بدهید، باید این نهضت را نگه دارید. در مواقع مقتضی تظاهر کنید، اجتماعات کنید. دیگر امروز تظاهرات تظاهراتِ غیر آرام نیست. باید این نهضت محفوظ بماند، باید این ملت زنده بماند.

رد حرکت گام‌به‌گام و لزوم استفاده از شعلهٔ کنونی نهضت برای همهٔ مقاصد

… صحیحی بود و لیکن فکرش اشتباه بود- به آن آقا گفتم شما تضمین می‌کنید این معنا را که این نهضتی که الآن حاصل شده بعد از خوابیدن دوباره روشنش کنید؟ گفت نه. گفتم شما تضمین می‌کنید که اگر ما مهلت به شاه دادیم یک قدم به جلو برود، فردا همه ما را از بین نبرد؟ گفت نه. گفتم الآن این آتشی که روشن شده است، از این آتش ما باید استفاده کنیم. اگر الآن ما تمام مقاصدمان را حاصل نکنیم، در شکست خواهیم بود بلااشکال. الآن ما باید همان مطلب نهایی‌مان را عرضه بکنیم.

لزوم ادامهٔ نهضت و حضور آگاهانهٔ مردم در خیابان‌ها برای برانداختن رژیم

و الآن وقتی است که غفلت در آن مصادف با انتحار و خودکشی است. غفلت نباید کرد؛ باید این نهضت را ادامه داد. باید خیابانها را پر از جمعیت کرد. باید همه مردم آگاهانه بریزند توی خیابانها و این بنیان فاسد را از بین بردارند. چیزی دیگر از آن نمانده است جز یک حشاشه‌ای- چیز مختصری؛ این هم باید با همت شما مردم مسلمان، با همت ملت ایران، باید این هم از میان برداشته بشود تا ما برسیم به یک حکومت اسلامی، به یک حکومت عدل، به یک حکومتی که نه منافع شما را توانَد بخورد، نه تواند به غیر بدهد. …

دعوت ملت به بی‌اعتنایی به وعده‌های دولت غیرقانونی و پیش بردن نهضت تا پایان

ملت عزیزم! دوستان من! نه به وعده‌های پوچ دولتهای غیر قانونی اعتنا کنید و نه از هیاهوی دژخیمان بهراسید. نهضت مقدس را به پیش برانید و به آخر رسانید و دست‌ اجانب و نوکرهای از خدا بیخبرشان را از کشور عزیز قطع کنید. خائن اصلی را با خفت بیرون کردید، همت کنید و این تتمه که حُشاشه[2] ای بیش نیستند از صحنه خارج کنید. خداوند با شماست.

دعوت ملت به ادامهٔ نهضت و نهراسیدن از قدرت‌ها

ملت ایران! به نهضت خود ادامه دهید که قدرت با شماست. از قدرتها نترسید. شما می‌توانید با قدرت ملی خود کشور خود را نجات دهید و سرنوشت خود را خودتان در دست بگیرید. به هیاهوی این و آن گوش ندهید. به توطئه‌های زیر پرده توجه کنید. خداوند شما را حفظ کند، ان شاء الله تعالی.

نبود حمایت عملی خارجی از نهضت و بی‌نیازی از آن

- هیچ حمایتی از ما نشده است. گاهی لفظاً اظهار حمایت شده است لکن حمایت عملی به هیچ وجه وجود ندارد؛ و ما محتاج هیچ حمایتی نیستیم. ملت ایران اراده کرده است تا پیروز شود و حتماً پیروز خواهد شد.

دعوت ملت به ادامهٔ نهضت و نشاندن قلدرها بر جای خود با حفظ آرامش

من ملت ایران را دعوت می‌کنم به ادامه نهضت؛ و دعوت می‌کنم که این قلدرها را سر جای خودشان بنشانند لکن آرامش را از دست ندهند. من از همه ملت ایران تشکر می‌کنم و در اولین فرصت پیش مردمم به ایران خواهم رفت تا با آنها یا کشته شوم و یا حقوق ملت را بگیرم و به ملت برگردانم. خداوند همه شما را توفیق بدهد.

پذیرش شعارهای نهضت از سوی اکثریت قاطع ملت

- شعارها و خواسته‌های نهضت اسلامی ایران آن چنان مورد قبول اکثریت قاطع ملت است که هیچ جناحی، که بجز این خواسته‌ها چیزی مخالف آنها بگوید، در میان ملت جایی ندارد. نهضت ملت ایران حدود و چهارچوبهای حزبی را درهم شکسته است و به صورت یک حزب درآمده است و آن، حزبِ ملت مسلمان ایران یعنی حزب اسلام و «حزب الله» است. در مبارزات ایران کسی جرات نمی‌کند از ملت دور باشد. من هم یکی از افراد ملت هستم.

بی‌نیازی از کمک مالی خارجی و مبارزه با شاه با قلم و کاغذ

- نماینده لیبی آمده است اینجا لکن در مسائل دیگری با من صحبت کرده است و اصلًا صحبت مسائل مالی نشده است. نه لیبی و نه کشورهای دیگر به من کمک مالی نکرده‌اند و من احتیاج به کمک مالی ندارم. من با شاه با یک قلم و چند صفحه کاغذ مبارزه می‌کنم و اگر من یکوقت محتاج به کمکی باشم ملت من به من کمک خواهد داد.

اتکا به نیروی ملت و استمداد نکردن از هیچ دولتی

- خیر؛ اینها تبلیغات دار و دسته شاه است. ما از هیچ دولتی استمداد نکردیم و نخواهیم کرد؛ ما به نیروی ملت اتکا داریم و احتیاج به دولتها نداریم. و کسانی که با من ارتباط نزدیک و یا دور دارند از مسلمانهای خالص هستند و به هیچ حزبی وابستگی ندارند. اینها تبلیغاتی است که شاه و دارودسته او می‌کنند، آن هم برای اینکه نهضت ما را آلوده کنند.

اسلامی بودن صددرصدی نهضت و لزوم تطبیق شرکت‌کنندگان با آن

- امروز هر کس کمی مطالعه در ماهیت نهضت ایران کند خواهد دید که نهضتی است صد درصد اسلامی، و هر کس بخواهد در این حرکت شرکت کند باید خود را با آن تطبیق دهد که در غیر این صورت مطرود ملت خواهد بود. البته اشخاصی هم هستند که علیه شاه مبارزه می‌کنند و مسلمان هم نیستند ولی تعداد آنان خیلی کم است.

ادامهٔ مخالفت و تحمل مصائب برای آزادی و استقلال ملت

- کودتای نظامی هم همین دولت نظامی است. چه کودتا بشود و چه نشود، ما بنای این داریم که به مخالفت خودمان ادامه بدهیم؛ و ما تحمل مصایب را به خاطر رسیدن ملتمان به آزادی و استقلال خواهیم داشت.

اسلامی ـ سیاسی بودن جنبش کنونی و عمق و امید بیشتر به پیروزی آن

… تمام دهات- که خوب است بروید و ببینید- همین شعارهای شهر را می‌دهند و درخواستهای آنان را دارند. تمام مردم از کوچک- طفل دبستانی- تا پیرمردِ در حال نَزْع،[2] یکصدا همین مطلب را می‌گویند. این درخواستها و شعارها به طوری ملی شده است، که کسی نمی‌تواند مناقشه کند. این جنبش دارای یک معنای اسلامی- سیاسی است؛ و جنبش گذشته فقط سیاسی بود. جنبش کنونی عمقش بیشتر، و امید به پیروزی‌اش بیشتر است؛ امید که این نهضت را نتوانند خاموش سازند.

سرچشمه گرفتن قدرت جنبش کنونی از اسلام

- این قدرت، ناشی از اسلام است. در زمان کاشانی- مصدق، اصلْ سیاست بود. جنبه‌های سیاسی جنبش قوی بود. در زمان کاشانی، هم به وی نوشتم و هم گفتم، که باید جنبه‌های دینی را توجه کنید. نتوانستند و یا نخواستند. ایشان به جای تقویت جنبه‌های دینی و به جای آنکه جهات دینی را به جهات سیاسی غلبه بدهند، …

معنوی و برای خدا بودن جنبش امروز و شباهت کامل آن به صدر اسلام

… آنها مقابله کنیم؛ و گر نه آنها با دست دولتها، با کودتای نظامی، با دولت نظامی و غیره- حتی با کودتای نظامی و از بین بردن خود شاه هم- نمی‌توانند موفق بشوند. عمق جنبش به حدی است، که این مسائل حل شده است؛ دولت نظامی و حکومت نظامی حل شده است؛ مردم اعتنایی ندارند. امروز مردم برای اسلام فریاد می‌زنند، آن روز برای نفت بود؛ فرق است وقتی که مردم برای منفعت، جنبش می‌کنند یا برای خدا. جنبش در آن روز مادی بود، و جنبش امروز معنوی است؛ لذا کاملًا شبیه صدر اسلام است، و ما به موفقیت آن امیدوار هستیم.

ادامهٔ مبارزه تا کوتاه شدن دست بیگانگان و رفتن رژیم سلطنتی

- اما جنگ ما جنگ مقدسی است؛ برای اینکه برای اسلام است، برای خداست. و چیزی که برای خدا باشد مقدسترین امور است. و اما نتیجه ما، تا وقتی که نتیجه آخر که عبارت از کوتاه شدن دست اجانب و رفتن رژیم سلطنتی تحقق پیدا نکند، دست از مبارزات خود برنمی‌داریم. مردم به غیر آن راضی نیستند.

مردمی بودن نهضت و هدف یکصدای مردم: برچیدن نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی

… یک سال در ترکیه بودیم. پس از آن ما را تحویل عراق دادند و قریب چهارده سال در عراق بودیم. در طول این مدت من در مواقع‌ مختلف، جنایات شاه را چه در اعلامیه و چه در خطابه اعلام می‌کردم و هر فاجعه‌ای را گوشزد می‌نمودم و هرگز ساکت ننشستم و بعد هم که به اینجا آمدم. و اما سازمان دادن نهضت اسلامی همگانی ملت ایران، این نهضت جنبشی است که همه مردم را شامل می‌شود و از آنها و مردم سرچشمه می‌گیرد، و اعتقادش به این است که این نهضت را تا به ثمر رسیدن باید ادامه داد. البته ما روحانیون، مردم را هدایت کردیم و تمام جرایم رژیم را افشا کردیم و روشنگری روحانیون، بحمد الله مفید واقع شد و مردم روشن شدند، و یک تحول فکری برای جامعه ایران به وجود آمد، به طوری که همه با هم یکصدا به دنبال یک راه و مقصد در حرکتند، و آن نابودی این دودمان و برچیده شدن نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی است و این هدف در سراسر ایران حکمفرماست. در مرکز، همین مطلب را می‌خواهند، در شمال و جنوب و شرق و غرب هم همین موضوع را طالبند. همه فریاد استقلال، آزادی، حکومت اسلامی را سر داده‌اند و می‌خواهند. چرا نخواهند؟! شاه تمام مخازن زیرزمینی و روی زمینی آنان را به غارت داده است. استقلال سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی آنان را بر باد داده است. آنان می‌خواهند و همگی می‌خواهیم که شاه را به جزای اعمالش برسانیم و این صدای مجازات شاه در سراسر ایران طنین انداخته است. …