رفتن به محتوای اصلی

معاد

نام‌های دیگر: زندگی پس از مرگ

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بازگشت انسان پس از مرگ و زندگی و جزای اخروی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در روز ۲۹ ماه مبارک رمضان‌— ۱۳۶۶/۰۳/۰۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۶۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

«یا عِبادَ اللهِ، اِنَّ بَعدَ البَعثِ مَا هُوَ اَشَدُّ مِنَ القَبرِ» می‌فرماید آنچه بعد از مرحلۀ قبر برای انسان پیش می‌آید، سخت‌تر از قبر است، آن چیست؟ بَعث. بَعث یعنی برانگیخته‌شدن از قبر. «یَومٌ یَشیبُ فیهِ الصَّغیرُ» کودک پیر می‌شود! در قیامت پیری و جوانی نیست، این معنایش این است که وضعیت طوری است که اگر در دنیا یک‌چنین وضعیتی در حال عادی پیش بیاید، کودک را، صغیر را، از غصه به پیرمرد تبدیل می‌کند! گاهی شنیدید جوانی تحت فشار عصبی و فشارهای همّ‌وغمّ و غصه قرار می‌گیرد، در ظرف چند ماه، یا یکی دو سال مثلاً موهایش سفید می‌شود؛ این، این‌طوری است که کودک که صغیر است، تبدیل می‌شود به یک پیرمردی از غصه؛ شدت، این است! اصلاً برای ما قابل تصور نیست. «وَ یَسکَرُ مِنهُ الکَبیرُ»؛ «وَ تَرَی النّاسَ سُکاریٰ وَ ما هُم بِسُکاریٰ وَ لَکِنَّ عَذابَ اللهِ شَدیدٌ»[12] اینجا سُکاری ممکن است به‌معنای همان مستی آمده باشد، یعنی مست نیستند، اما بی‌خود از خودند، اصلاً هیچ توجهی کأنّه ندارند؛ «یَومَ یَفِرُّ المَرءُ مِن اَخیهِ»، «وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنهِ»[13]؛ «یَومَ تَرَونَها تَذهَلُ کُلُّ مُرضِعَةٍ عَمّا اَرضَعَت وَ تَضَعُ کُلُّ ذاتِ حَملٍ حَملَها وَ تَرَی النّاسَ سُکاریٰ وَ ما هُم بِسُکاریٰ وَ لَکِنَّ عَذابَ اللهِ شَدیدٌ»[14] این فِقره، اشارۀ به این آیات کریمه است. «یَوماً عَبوساً قَمطَریراً»، «وَ یَومٌ کانَ شَرُّهُ مُستَطیراً»[15]. روز سختی است، روز مشکلی است برای کسانی که از رحمت الهی دور باشند. هول آن روز مخصوص کفار نیست، «اِنَّ فَزَعَ ذَلِکَ الیومِ لَیُرهِبُ المَلائِکةَ»، ازبس وحشت و فزع در قیامت هست، فرشتگان الهی که گناهی هم ندارند، آنها در فزعند! آنها [هم] دچار وحشتند. «اَلَّذینَ لا ذَنبَ هُم، وَ تُرعَدُ مِنهُ السَّبعُ الشِّدادُ»؛ این هفت آسمانی که سَبع شداد[16] است، اینها دچار تکانه می‌شوند. «وَ الجِبالُ الاَوتادُ، وَ الاَرضُ المِهادُ، وَ تَنشَقُّ السَّماءُ فَهِیَ یَومَئِذٍ واهِیَةٌ». این‌هم آیۀ شریفۀ قرآن است.[17] [و کوه‌های استوار و زمین گسترده و گاهوار از بیم آن روز به لرزه افتند و آسمان که در آن روز سست شده (یا از هم گسسته شده) است، بشکافد]، «وَ تَتَغَیَّرُ فَکَاَنَّها وَردَةٌ کَالدِّهانِ وَ تَکونُ الجِبالُ کَثیباً مَهیلًا» [و دگرگون شود آن‌گونه که مانند چرم، گلگون شود و کوه‌ها همه به‌صورت ریگِ روانِ انباشته درآیند]، این قیامت است. اینها شلاق می‌زند، انسان را بیدار می‌کند، انسان را هوشیار می‌کند. این را در نظر داشته باشید. (96/2/18)

بهره‌مندی انسان در آخرت از رشد روحی در پرتو حقیقت در دنیا

«لهم عذاب عظیم» برای آنها عذابی بزرگ است. و وقتی خدای بزرگ چیزی را به بزرگی یاد کند پیداست که واقعاً بزرگی آن چیز از ابعاد فهم ما بالاتر است. اینجا خداوند میگوید: برای اینها عذاب بزرگی هست. که البته عمده و مهمترین آن در ادامه‌ی حیات بشر است یعنی حیات پس از مرگ چون اصلاً این مزرعه برای رویش و بالش است و این حیات برای فهمیدن حقیقت و رشد کردن در پرتو حقیقت است، تا آنجا بشود نتیجه‌اش را برد. و در حیات اخروی همه‌ی آنچه که به دست انسان می‌آید عبارت از محصولی است که رشد و پرورش روحی در پرتو حقیقت در دنیا پیدا کرده و لذا کسی که حقیقت را از اول در ذهن خودش و در حیات خودش و در زندگی خودش راه نداده، در آن زندگی وضع بسیار اسف‌انگیزی خواهد داشت. چون آن‌جا، جایی است که روحیات انسان کلید زندگی را در دست دارد،‌ یعنی شما اگر اینجا با اخلاص باشید آن اخلاص آنجا بکار می‌آید، و اگر اینجا نسبت بخدا و به حقیقت با محبت باشید آنجا بکارتان می‌آید اگر اینجا دارای فلان خصلت خوب باشید مثل خیرخواهی انسانها آنجا بکارتان می‌آید. تصنع‌ها آنجا شکسته میشوند. این کارهایی را که ما این‌جا تصنعی میکنیم آن جا بکار نمی‌آید بلکه آنچه را که در اندرون انسان هست و شکل روح و شخصیت حقیقی انسان را تشکیل میدهد آنجا نیز همان بکار می‌آید، کسی که از اول در را بر روی حقیقت بسته و با او جنگیده و او را در …

لزوم یقین به آخرت به‌عنوان رکن تقوا و ناکافی بودن گمان

و بالآخره «هم یوقنون»: و آنان به آخرت یقین میورزند. یقین به آخرت نشانه‌ی ششم است و آخرت هم، آن نشأه و مرحله‌ی بعد از دنیاست که چون متأخر از دنیاست به آن میگویند آخرت و دنیا چون مرحله‌ی نزدیکتر به ماست و الان ما در ان زندگی میکنیم به آن میگویند دنیا، پس یکی از نشانه‌های باتقوا یا متقی، یقین به آخرت است، و بارها گفتیم: از ارکان و از اصول و از مایه‌های اصلی تدین و تقوا یقین به آخرت است. که یک مرحله‌ والائی است، و لذا گمان به آخرت کافی نیست.

بزرگ‌ترین تضمین‌کنندهٔ سلامت عمل و اندیشه و جهت‌دهنده به زندگی

… که از او سر میزند یا هر سخنی که میگوید، یا هر تلاشی که میکند، حتی هر عدم تلاشی ثبت میشود. این ثبت خواهد شد اگر هم تلاش نکردید، یعنی ایستادید، یعنی ایستادید تماشا کردید تا او بمیرد این هم ثبت میشود، حتی بالاتر از این: هر نیتی که شما بر دل میگذرانید ثبت میشود. و لذا کسی که به این اعتقاد دارد، یک جور زندگی میکند،‌آن کسی هم که معتقد است نه آقا هر کاری که خواستی بکن، حداکثر اگر قانون و حکومتی هست، مواظب باش مردم نفهمند،‌ این یک جور دیگری زندگی خواهد کرد و یقین به آخرت زندگی را در یک جهت خاصی حرکت خواهد داد. پس بزرگترین تضمین کننده‌ی سلامت عمل و سلامت اندیشه و روحیات انسان و مصلحت‌های انسانی اعتقاد به آخرت است و اعتقاد به اینکه همه‌ی این چیزها یک روز «فی رق منشور»[8] در یک دفتر گشوده شده‌ای عرضه خواهد شد. بلکه حتی طبق آیات قرآنی هر یک از این اعمال تجسم پیدا خواهد کرد. و لذا قائل بودن به آخرت صرف یک اعتقاد محض نیست که حالا بگوئیم یکی عقیده دارد، یکی هم عقیده ندارد چه فرقی میکند؟ دو نفر آدم هستند، ‌در جوار همدیگر زندگی میکنند،‌این عقیده دارد، دیگری عقیده ندارد، …

تأثیر اعتقاد به قیامت و حساب و جزا در شکل دادن زندگی

شما در اصول عقاید اسلامی، عقیده‌ای که منقطع باشد از زندگی و از عمل اصلاً ندارید و اعتقاد به آخرت و اعتقاد به قیامت و اعتقاد به محاسبه و پرس و جو و اعتقاد به جزا برای هر عمل و یقین به اینها، ‌تأثیرات زیادی در زندگی دارند و زندگی را شکل خواهند داد. لهذا، همانطور که در قرآن هست: یکی از اولین کارهای ادیان این است که عقیده را در ذهن مردم قرار بدهند و به مردم تفهیم کنند که زندگی شما با مرگ پایان نمیپذیرد،‌ بلکه بعد از مرگ هم، زندگی و حساب و جزا است، و به انسانها بفهمانند که اینجا صحنه‌ی عمل است و آنجا …

اعتقاد به معاد و مراقبت از خود در جایی که ناظر بیرونی نیست

دیگران اینها را ندارند؛ در نظامهایى که به خدا و به قیامت اعتقاد ندارند، بسته به زرنگى‌شان، که چگونه زیر و رو کنند، لابه‌لا کنند که چشمهاى حسابگر دنیایى و حسابرس دنیایى نبیند، قاضى نبیند، دادگاه نفهمد، بازرس نفهمد، مافوق نفهمد، مسئله به همین جا خاتمه پیدا میکند. ما این‌جور نیستیم؛ آنجایى که دیگران نمیفهمند، آنجایى که دیگران تشخیص نمیدهند، اوّلِ مشکل ما است که نفْس ما بر ما غلبه نکند و وسوسه نکند.