رفتن به محتوای اصلی

آخرت

نام‌های دیگر: آخرت‌گرایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

سرای پس از مرگ و جایگاه آن در نگاه انسان به زندگی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در جلسه نهم تفسیر سوره بقره— ۱۳۷۰/۰۸/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۶
۱۳۷۰۱۳۹۶

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

و بالآخره «هم یوقنون»: و آنان به آخرت یقین میورزند. یقین به آخرت نشانه‌ی ششم است و آخرت هم، آن نشأه و مرحله‌ی بعد از دنیاست که چون متأخر از دنیاست به آن میگویند آخرت و دنیا چون مرحله‌ی نزدیکتر به ماست و الان ما در ان زندگی میکنیم به آن میگویند دنیا، پس یکی از نشانه‌های باتقوا یا متقی، یقین به آخرت است، و بارها گفتیم: از ارکان و از اصول و از مایه‌های اصلی تدین و تقوا یقین به آخرت است. که یک مرحله‌ والائی است، و لذا گمان به آخرت کافی نیست.
خیلی خب، حالا اشکالی ندارد که انسان از یک کوزۀ روغن، واقعاً یک ثروت درست کند. عُرضه‌اش را کسی دارد، بسم‌الله، وارد بشود. اما نه بدون عمل، بدون حرکت، بدون محاسبۀ عملی، بدون اینکه یک قدم انسان در راهش بخواهد پیش برود، همین‌طور در عالم فکر، این فکرهای شیرین، [غرق شود.] خیلی هم شیرین است این‌طور چیزها. غالباً هم در حال نماز و اینها، که می‌بینید حواسمان پرت می‌شود، همین چیزها به ذهنمان می‌آید دیگر. یکی می‌گوید اگر من مثلاً فرض کنید که ورزشکار بودم، مثلاً چنین می‌کردم، چنان می‌کردم. بعد خودش را در چهرۀ آن ورزشکار، با آن بدن پیچیده، عضلانی، زیبا، در فلان میدان ورزشی می‌بیند. ناگهان با حریف ژاپنی، با حریف نمی‌دانم چینی، فلان حرکت را انجام داد، ژیمناستیک را چنین کرد، فلان کرد. غرق این عملیات می‌شود. بعد یکهو از اینکه پایش خواب رفته مثلاً، به خود می‌آید. پاهای لاغر و ضعیفش، بدن بی‌ماهیچۀ استخوانی‌اش را می‌بینید؛ این را می‌گویند طول‌الامل. در تمام امور، این طول‌الامل مثل یک سَم مهلک است، هرچه هم میدان بدهی، کش بدهی، کش می‌آید! خاصیتش هم این است که «فَیُنْسِی الآخِرَةَ». آخرت چیست؟ آخرت همان جهان پس از مرگ است، همان عاقبت است، همان مرحلۀ بعد از این زندگیِ محسوس و ملموس است. و در تمام امور، یک آخرتی متصور است، یک هدف درستِ منطقیِ الهیِ معقولی، در همۀ کارهای انسان متصور است. اینجا که وارد شُدید، آن از یاد می‌رود، آن منطقی است، آن متین است، آن عملی است، اما وهم‌انگیز نیست، شیرین نیست؛ حرکت می‌خواهد، تلاش می‌خواهد، ذهن انسان بیشتر به‌جای اینکه به آن حرکت منطقیِ متینِ اخرویِ آخرتی متوجه بشود، چون عمل و تلاش و مجاهدت و خود زحمت‌دادن می‌طلبد، غالباً می‌رود سراغ همین توهمات و اینها؛ «فَیُنسِ الآخِرَةَ».

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

آخرت به‌معنای جهان پس از مرگ و هدف درست هر کار

… رفته مثلاً، به خود می‌آید. پاهای لاغر و ضعیفش، بدن بی‌ماهیچۀ استخوانی‌اش را می‌بینید؛ این را می‌گویند طول‌الامل. در تمام امور، این طول‌الامل مثل یک سَم مهلک است، هرچه هم میدان بدهی، کش بدهی، کش می‌آید! خاصیتش هم این است که «فَیُنْسِی الآخِرَةَ». آخرت چیست؟ آخرت همان جهان پس از مرگ است، همان عاقبت است، همان مرحلۀ بعد از این زندگیِ محسوس و ملموس است. و در تمام امور، یک آخرتی متصور است، یک هدف درستِ منطقیِ الهیِ معقولی، در همۀ کارهای انسان متصور است. اینجا که وارد شُدید، آن از یاد می‌رود، آن منطقی است، آن متین است، آن عملی است، اما وهم‌انگیز نیست، شیرین نیست؛ حرکت می‌خواهد، تلاش می‌خواهد، ذهن انسان بیشتر به‌جای اینکه به آن حرکت منطقیِ متینِ اخرویِ آخرتی متوجه بشود، چون عمل و تلاش و مجاهدت و خود زحمت‌دادن …

آغاز زندگی حقیقی با مرگ و هدف بودن آبادی آن

… فرض بفرمائید چند صباحی به یک کرسیای تکیه بزنیم، چهار نفر جلوی ما خم و راست بشوند یا اطاعت کنند. اینها که برای بشر کوچک است. هدف، فلاح است؛ نجاح است - «قد افلح المؤمنون»[2] - باید آن را هدف گرفت. باید به فکر زندگی حقیقی بود، که این زندگی حقیقی شروع خواهد شد؛ حالا دیر یا زود، برای همه‌ی ماها، چند روز دیگر، چند ساعت دیگر، چند سال دیگر؛ بالاخره آن زندگی حقیقی با مرگ مادی و جسمانی آغاز خواهد شد. هدف این است که آنجا را آباد کنیم؛ همه‌ی اینها مقدمات است.

ترجیح رستگاری اخروی بر سود دنیوی در صورت تعارض

سوم، ترجیح فلاح و رستگاری اُخروی بر سود دنیوی، اگر با هم تعارض پیدا کردند. این هم یکی از وظایف عملی هر انسانی است که معتقد به آن جهان‌بینی است. یعنی اگر در موردی پیش آمد که یک سود دنیوی در جهت هدفهای اُخروی قرار نگرفت، تا آن‌جایی که ممکن است، انسان باید سعی کند این سود دنیوی را در جهت هدفهای اُخروی قرار دهد. اگر یک جا با هم سازگار نبود، انسان یا بایستی از یک سود چشم بپوشد - چه سود مالی، چه سود قدرت و …

درک نزدیکی آخرت مایهٔ فهم تکلیف و لزوم فرزند آخرت بودن

… مردم، که دنیا رو به بازگشت گذاشته، پشت کرده، دارد می‌رود. «وَ الآخِرَةُ تَرَحَّلَت مُقبِلَةً» آخرت رو کرده به آمدن و دارد می‌آید. یک حقیقتی است دیگر، هر لحظۀ ما یک نفَسی است که از عمر دنیا دارد کم می‌شود و ما را از دنیا دور می‌کند و به آخرت نزدیک می‌کند. این حقیقت را انسان درک بکند، حسابی تکلیف خودش را می‌فهمد که باید چه‌کار بکند؛ غالباً کسانی که اشتباه می‌کنند، این را یادشان می‌رود. «وَ لِکُلِّ واحِدَةٍ مِنهُما بَنونَ» هر یک از این دو، چه دنیا چه آخرت، فرزندانی دارند. «فَکونوا مِن اَبناءِ الآخِرَةِ» از فرزندان آخرت باشید. «اَلیَومَ عَمَلٌ وَ لا حِسابَ» امروز، عمل و کار هست؛ نماز، روزه، جهاد؛ حساب‌کشی امروز نیست. یک بخش کوچکی از زندگی ما حساب‌کشی دارد در دادگاه‌ها و دستگاه‌های قضاوتِ معمولی، که حالا چقدر رسایی داشته باشند، چقدر بتوانند، چقدر بکنند؛ [اما] مُعظَم کارهای امروز ما، …

معنای آخرت: مرحلهٔ پس از دنیا

و بالآخره «هم یوقنون»: و آنان به آخرت یقین میورزند. یقین به آخرت نشانه‌ی ششم است و آخرت هم، آن نشأه و مرحله‌ی بعد از دنیاست که چون متأخر از دنیاست به آن میگویند آخرت و دنیا چون مرحله‌ی نزدیکتر به ماست و الان ما در ان زندگی میکنیم به آن میگویند دنیا، پس یکی از نشانه‌های باتقوا یا متقی، یقین به آخرت است، و بارها گفتیم: از ارکان و از اصول و از مایه‌های اصلی تدین و تقوا یقین به آخرت است. که یک مرحله‌ والائی است، و لذا گمان به آخرت کافی نیست.

آخرت سرای بقا در برابر فنا و گذرا بودن دنیا

… است؛ بلا، همیشه بلای آسمانی نیست، بلایای گوناگونی وجود دارد؛ بعضی ناشی از عمل خود ما است، بعضی ناشی از امور دیگر و عوامل دیگر است؛ پس دنیا دار بلا است و از اینکه به بلیّه‌ای دچار شدی تعجّب نکن، وحشت‌زده نشو؛ طبیعت دنیا این است که محفوف[5] به بلا است؛ این یک. بعد، دارُ فَناء؛ جای ماندن هم نیست؛ جای رفتن است برخلاف آخرت که «دار بقاء» است؛ در آنجا، رفتنی، زایل‌شدنی وجود ندارد؛ امّا اینجا نه، اینجا بالاخره به قول نظامی:

متوجه کردن عمل به آخرت به‌عنوان مایهٔ بقا

حالا که اینجا «دار فناء» است، عمل خودت را متوجّه آن چیزی کن که مایه‌ی بقاء است، یعنی آخرت. اینکه میگوییم از «ما یَفنی» روی برگردان و عدول کن، معنایش این نیست که در دنیا از نِعَم دنیا و از متاع دنیا هیچ بهره نگیری؛ نه، یک نصیبی داری از دنیا؛ خدای متعال تو را آفریده با نیازهایی و با امکاناتی؛ از این امکانات استفاده کن، این نیازها را برآورده کن. همه‌ی …

گذرا بودن زندگی دنیا و حیات حقیقی در آخرت

این زندگی میگذرد؛ لذات و سختیهایش همه به طرفةالعینی میگذرد. شما در دوره‌ی جوانی، این حرف را درست نمیفهمید. انسان در دوران جوانی خیال میکند دنیا ثابت است، ساکن است، همیشه همین جور است؛ به سن ما که رسیدید، یک نگاه میکنید، میبینید دنیا عجب سریع میگذرد؛ چشم به هم میزنید، گذشته. خب، آن طرف: «و انّ الدّار الأخرة لهی الحیوان» ؛[7] زندگی و حیات، آنجاست. «ذلک الّذی یبشّر الله عباده»[8] - که امروز در آیات کریمه میخواندند - بشارتهای الهی آنجاست. هم برای آنجا، هم برای حفظ عزت کشور و پیشرفت کشور، وضع حجاب را، وضع عفاف را، وضع تقیدات و پایبندی را خانمها باید مراقبت کنند؛ این وظیفه است. خودنمائی و جلوه‌فروشی، یک …

فراهم شدن نعمت‌های دنیا برای آماده شدن انسان برای عالم دیگر

عزیزان من! لحظه‌ی جان دادن، ما وارد عالم دیگری میشویم. برای آن روز، خودمان را باید آماده کنیم. همه‌ی این دنیا، همه‌ی این ثروتها، همه‌ی این انرژیهایی که خدای متعال در وجود شما در این عالم به ودیعه گذاشته است، همه‌ی آنچه که خدا برای بشر خواسته است - حکومت عادلانه، زندگی مرفّه، چه و چه و چه - برای این است که انسان فرصت پیدا کند تا خود را برای نشئه‌ی آن عالم آماده نماید. خود را آماده کنید، با خدا اُنس بگیرید، با خداوند مناجات کنید، ذکر بگویید و استغفار کنید. آن وقت انسانهایی که این طور رو به خدا می‌آورند و دل خود را تطهیر میکنند و از گناه رو برمیگردانند و تصمیم بر عمل خیر میگیرند، موجودات عظیمی هستند که در رویارویی با مشکلات …

اصالت حیات پس از مرگ و لزوم تلاش برای خوشی ابدی

… این نیست که انسان بتواند با این درس، معاش خود و حیات چند روزه را اصلاح کند و سامان بخشد. درس زندگی یعنی انسان بتواند با این درس هم حیاتِ این نشئه و هم - بالاتر از آن - حیات نشئه بعد را آباد کند؛ چون اصل آن جاست. تا چشم بر هم بزنید، همه چیز تمام شده است. مهم آن نشئه است که از لحظه وفات و خروج از این عالم تا قیام قیامت، انسان دچار آن است و زندگی توأم با سعادت یا شقاوت و خوشی یا ناخوشی را مشاهده میکند. انسان برای خوشىِ یک لحظه این دنیا چقدر زحمت میکشد؟ باید برای خوشی ابد خیلی تلاش کند. همه اینها با «عبرت» قابل تأمین است و به همین خاطر در قرآن این همه تأکید شده است که عبرت بگیرید.

دار سرور بودن آخرت و بهشت

راستی، این، چه سروری است؟ «دار سرور» یعنی دار عقبی، دنیای آخرت؛ دنیایی که در آن، بهشت است. این «دار سرور» است؛ سرور مؤمنین است. این سرور را که نمی‌شود انسان در مدت عمر پنجاه ساله، شصت ساله، هشتاد ساله حس نکند. این‌که معنی ندارد. باید انسان این سرور را حس کند. این سرور، سروری است که با آن، غم نیست. این سرورهای ظاهری که ما پیدا می‌کنیم، غالباً با غم همراه است. غالباً …