پذیرش جنگ با امام حسین (ع) پس از یک شب تأمل به طمع حکومت ری
… من بروم حسینبنعلی و فرزندانش را بکشم که میخواهید به من ری بدهید!؟ آدمی که ارزشی باشد، اینطور است؛ اما وقتی که درون تهی است، وقتی که جامعه، جامعه دور از ارزشهاست، وقتی که آن خطوط اصلی در جامعه ضعیف شده است، دست و پا میلغزد؛ حالا حدّاکثر یک شب هم فکر میکند؛ خیلی حِدّت کردند، یک شب تا صبح مهلت گرفتند که فکر کنند! اگر یک سال هم فکر کرده بود، باز هم این تصمیم را گرفته بود. این، فکر کردنش ارزشی نداشت. یک شب فکر کرد، بالاخره گفت بله، من ملک ری را میخواهم! البته خدای متعال همان را هم به او نداد. آن وقت عزیزان من! فاجعه کربلا پیش میآید.
قرارگرفتن در شمار منفورترین چهرهها بهسبب تصمیمش
… [است] و عمربنسعد جزو چهرههایِ منفورِ کریهِ مبغوضِ در همین تاریخ ـ در یک شأن و یک رتبه بودند. هر دو هم بر سر یک دوراهی قرار گرفتند. این یکی یکطور تصمیم گرفته، آن یکی یکطور تصمیم گرفته. این بهخاطر تصمیمش جزو بهترین و عالیترین و منوّرترین چهرهها شد؛ آن بهخاطر تصمیمش جزو منفورترین و سیاهروترین و سیاهنامهترین انسانهاست...حسینبنعلی صلواتاللهوسلمااهعلیه از نظر قدرت زمانه باید خُرد بشود، باید کوبیده بشود، باید از بین برود؛ این مهرهها و آلت فعلها، این دست و بازوهای یزید، بایستی مجریِ اراده و فرمان یزید باشند و این کسی را که دشمن یزید است و دوست خدا، بکوبند. این دوتا مهره را رها کرد، این دوتا دستپرورده و غلام حلقهبهگوش خود را فرستاد میدان که دستور او را اجرا کنند؛ یکی حرّ …
ارتکاب گناه با وجود آگاهی بهخاطر قدرتطلبی و وعدهٔ ملک ری
در اینجا موضع عمربنسعد موضع روشنی است؛ میفهمد که نباید این کار انجام بگیرد، میداند که این کار گناه است، اما قدرتطلبی او به او اجازه نمیدهد. او یک فرماندۀ معمولی است، یک سپاهیِ سلحشور است ـ اگرچه که عمربنسعد آنطوریکه ذکر میکنند، خیلی هم مرد میدان و سپاهی نبوده، بلکه یکقدری مرد دینی بوده حتی، در عالَمِ مذهب و در عالم دین و قرائت و نُسک و این کارها وارد بوده ـ اما بالاخره اگر چنانچه این کار را انجام بدهد، این معصیت بزرگ را مرتکب بشود، مقامش بالا خواهد رفت، مُلک ری به او خواهند داد. [بهخاطر] قدرت و حکومت، دنبال این کارِ خلاف و گناه و معصیت را گرفته. بر سر این دو راهی نمیتواند صبر کند، آنچه که او را میلغزاند، بیصبری است. بیصبری یعنی چه؟ یعنی نمیتواند درمقابل این انگیزۀ انحطاطآفرین و شرآفرین مقاومت کند. ریسمانی از حبّ مقام و جاه به گردنش افتاده، دارد او را میکشاند به جهنم، دارد او را میبرد بهطرف …
گفتوگوهای مکرر با امام حسین (ع) در کربلا
حتی در آن هنگامیکه حضرت به کربلا رسیده بودند و عمربنسعد در روز سوم محرّم وارد کربلا شد؛ مدتی، چند روزی بین امام حسین و عمر سعد مرتب گفتگو میشد. چند بار عمر سعد بلند شد آمد در خیمۀ امام حسین، نشستند باهم صحبت کردند. در یکی از این صحبتها، جملۀ حضرت خطاب به عمر سعد، جملۀ طلبکارانه است. اینجا شما وضع را تصور کنید؛ امام حسین کسی است که قیام کرده و حالا آمده در این بیابان، بهحسب ظاهر گیر افتاده و محاصره شده. ظاهر قضیه این بود دیگر. حضرت با یکمشت زن و بچه، با پنجاه شصت نفر، …
عذرتراشی در برابر دعوت امام حسین (ع) به همراهی
… گذشت، چگونه است؟ قاعدتاً این صحبت این باید باشد که او ملامت کند آقا چرا آمدی؟ حضرت هم بگویند دیگر حالا شده، یک کاری بکنیم. میبینیم درست بهعکس! وقتی میآید در خیمۀ امام حسین، امام حسین سؤال میکنند: یابنسعد! تو چرا حاضر نیستی که با ما حرکت کنی، قیام کنی؟ او میگوید که من بچههایم در آنجایند و گیر میافتند. حضرت میگویند برو! پس با ما نجنگ، از فرمان عبیدالله سر باز بزن. میگوید نمیتوانم، میترسم، به من حمله میکنند، مالم را میگیرند. یعنی حضرت او را در موضع انفعال قرار میدهند. به او اعتراض میکنند و او در صدد عذرخواهی از امام حسین برمیآید. یکچنین روحیۀ قوی و محکمی.
نفرین امام حسین (ع) بر او به سبب قطع رحم
بعد اینگونه میفرماید: «کنّا اذا اشتقنا الی نبیّک نظرنا الیه»؛ هر وقت که دلمان برای پیامبر تنگ میشد، به این جوان نگاه میکردیم؛ اما این جوان هم به میدان رفت. «فصاح و قال یابن سعد قطع اللَّه رحمک کما قطعت رحمی». بعد نقل میکند که حضرت به میدان رفت و جنگ بسیار شجاعانهای کرد و عدّه زیادی از افراد دشمن را تارومار نمود؛ بعد برگشت و گفت تشنهام. دوباره به طرف میدان رفت. وقتی که اظهار عطش کرد، حضرت به او فرمودند: عزیزم! یک مقدار دیگر بجنگ؛ طولی نخواهد کشید که از دست جدّت …
آشنایی فرماندهٔ سپاه دشمن با مقررات دین بدون فهم دین
«وَ فَقَّهتَنا فِی الدّینِ» خدایا تو را حمد میکنم که ما را در دینت فقیه کردی. یقین است که وجود مقدس حسینبنعلی صلواتاللهعلیه نمیخواست بگوید که ما تو را حمد میکنیم که احکام دینت را به ما یاد دادی، برای خاطر اینکه مقررات دین را آن روز خیلیها میدانستند؛ در همان جناح عمر سعد هم عدۀ زیادی میدانستند، خود عمر سعد یک مرد جنگی نبود، یک مرد دینی بود، یک رجل مذهبی بود، یک فرماندۀ نظامی نبود اصلاً، یک فرد دینیِ مذهبی بود. شریح قاضی که فتوای قتل حسینبنعلی صلواتاللهعلیه را داده بود، یک فرد مذهبی بود، یک عالِم به مقررات دینی بود. غلط است که امام علیهالسلام در مقام بیان امتیاز خود بر دشمنش، بگوید که ما مقررات دینی را بلدیم، خب خیلیها بلد بودند. تاریخ نامشخص در کوفۀ آن روز، در شامِ آن روز، در مدینه و مکۀ آن روز که نمازشان را میخواندند، روزهشان را میگرفتند، طواف خانۀ خدا میکردند، دلشان خوش بود که فرایض مذهبی خودشان را انجام دادهاند، [اما] آنها دین را نفهمیده بودند؛ دین را حسینبنعلی فهمیده بود. (62/7/24) «فَقَّهتَنا فِی الدّینِ» یعنی ما را آشنای به دین کردی، شناخت دینت را نصیب ما کردی. آنچه را که حریف ما و دشمن ما از آن محروم است و نمیداند که دین برای چیست. نمیفهمد که دین برای خیر دنیای مردم و آخرت مردم است، نمیفهمد …