رفتن به محتوای اصلی

علم و اخلاق

نام‌های دیگر: علم و تقوا، علم و تعهد، علم و تزکیه، علم و ارزش

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

لزوم همراهی دانش با اخلاق، تقوا و تعهد.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعی از پرستاران و دانشجویان دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور— ۱۳۷۶/۰۶/۱۹

سیر زمانی

از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵
۱۳۷۶۱۳۸۵

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

لزوم همراهی علم با اخلاق و ایمان برای نیفتادن در چالهٔ غرب

… باید بتوانیم مسلح به علم شویم تا تهدید رقیب - یا رقیب یا دشمن، حالا همه‌شان یک جور نیستند - نتواند آن‌طوری که تاکنون کارآمد بوده است، کارآمد باشد. ما باید این را داشته باشیم. این یک هدف راهبردی بسیار بلند ملت و بسیار مهم و حیاتی است. علم را باید به دست آورد. البته این را میدانیم که علم به تنهایی کافی نیست. علم باید با اخلاق و ایمان همراه شود تا ما به همان چاله‌ای نیفتیم که غرب در آن افتاد؛ یعنی علم برای آن وسیله‌ی ظلم شد، وسیله‌ی انحراف اخلاقی شد و وسیله‌ی گسترش فرهنگهای گمراه‌کننده و هلاککننده شد. ما باید دچار آن نشویم. آن به جای خود محفوظ، اما حالا نقطه‌ی اساسی این است که علم برای ما یک امر حیاتی است.

بی‌فایدگی علم جدا از اخلاق و دین برای بشریت

یک نکته‌ی دیگری که به شما عرض میکنم، این است که (همین نکته‌ای که اشاره شد) علم با دین و اخلاق هست که برای بشریت مفید خواهد بود. این را به طور قاطع بدانید، علم هر چه هم پیشرفت کند، اگر از اخلاق و دین فاصله بگیرد، به حال بشریت مفید نخواهد بود. آن کسانی که میگویند ما دانش را برای ارتقاء بشریت میخواهیم، باید به این نکته توجه کنند. حالا مثالهای واضحی که همه شنیدید، من نمیخواهم اینها را تکرار کنم که حالا کسانی که مثلاً در علم شیمی پیشرفت کرده‌اند، به بمبهای شیمیایی و وسایل کشتار جمعی رسیدند؛ کسانی که …

زیان‌بار بودن علم بدون تقوا و لزوم همراهی آن با تزکیه و معنویت

… من! به علم اهمیت دهید. کلید اصلی باز کردن قفلهای گوناگون، اهمیت دادن به علم است. البته در کنار آن، این امر بدیهی را هم باید در نظر داشته باشید که علم و عالم همان‌قدر که میتوانند مفید باشند، میتوانند مضر هم باشند؛ «چو دزدی با چراغ آید گزیده‌تر برد کالا». اگر کسی که علم در وجود او هست، تقوا و پرهیزگاری و امانت و صداقت در او نباشد، میتواند موجود مضری باشد؛ میتواند علیه کشور و مصالح کشور، علم خودش را مورد استفاده قرار دهد. بنابراین در کنار علم، فرهنگ و تزکیه و اخلاق و معنویت هم لازم است؛ در این هیچ شبهه نکنید. حرکتهایی که انجام میدهند برای این‌که محیط دانشگاه و دانشجو را محیط بیدینی و بیمعنویتی کنند، به نظر من گرچه یک مقدارش از روی غفلت است، اما یک مقدارش هم حساب شده است. در این قضیه خیلیها مقصرند؛ هم در دانشگاه‌ها مقصر وجود دارد، هم در خود …

لزوم همراهی تحقیق علمی با معرفت دینی، تمرین اخلاقی و کسب فضیلت

از همین‌جا شما جوانهای عزیز توجه کنید که ورود در میدان معرفت علمی - حالا هر علمی؛ چه علوم انسانی، چه علوم قرآنی، چه علوم طبیعی یا انواع و اقسام علومی که امروز شماها در آن تلاش و کار میکنید - و ورود در میدان تحقیق علمی باید شما را از غور و پیشرفت در میدان معرفت دینی، تمرین اخلاقی و کسب فضیلت باز ندارد؛ باید اینها را با هم داشته باشید. این آیه‌یی که این برادر عزیزمان در ابتدا قرائت کردند: «و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة»، خدای متعال پیغمبر را فرستاد، تا او تعلیم بدهد و تزکیه کند. بنابراین، تعلیم و تزکیه با یکدیگر است؛ این دو را از هم جدا نکنید. این باور که هر کسی وارد میدان علم شد، …

رد ادعای جدا بودن دید علمی از ارزش‌ها و جهت‌گیری‌ها

… به دین و مسئله‌ى تعبّد و بخصوص مسائلى که وابسته‌ى به انقلاب است ــ مثلاً شما درباره‌ى مسائل جامعه‌شناسى بحث میکنید ــ خب با دید انقلابى به مسائل [نگاه کنید]؛ یعنى با دید یک مسلمان انقلابى‌اى که در محیط انقلاب رشد کرده، مسائل جامعه‌شناسى را تحلیل کنید. هیچ‌وقت دید علمى نمیتواند انسان را مجرّد بکند از این انگیزه‌ها و از این جهت‌گیری‌ها؛ یک چیزهایى میگویند البتّه براى اینکه لخت کنند از ارزشها و از آن جهت‌گیری‌هاى درست و هدف‌گیری‌هاى درست، لکن نخیر، این به نظر بنده اصلاً منطقى و صحیح نیست؛ با همان دید انقلابى، با همان تفکّر اسلامى محض، با تکیه‌ى کامل به منابع اسلامى وارد بشوید؛ هیچ‌گونه معامله‌اى را بر سر این قضیّه قبول نکنید و به طور قاطع رد کنید.

ناتوانی دانش پیشرفتهٔ غرب از نجات بشر به سبب جدایی از اخلاق و معنویت

یک نکته‌اى که به این مناسبت به ‌طور مختصر عرض میکنم، این است که این ترکیب میان دانش و عواطف انسانى، چیز مهمّى است و در همه‌جا لازم است. امروز علّت اینکه دانش پیشرفته‌ى فوق مدرن دنیاى غرب و تمدّن غرب قادر نیست بشریّت را نجات بدهد، همین است که با انسانیّت همراه نیست. هر جایى که دانش باشد امّا وجدان و معنویّت و اخلاق و عاطفه و احساسات بشرى آنجا غایب باشد، بشر از آن دانش سودى نخواهد برد. دانشِ بدون معنویّت و اخلاق، بمب اتم میشود و به جان بى‌گناهان مى‌افتد؛ اسلحه میشود، غیر نظامیان را در لبنان و فلسطین اشغالى و دیگر مناطق عالم هدف قرار میدهد؛ موادّ کُشنده‌ى شیمیایى میشود، در حلبچه و بقیّه‌ى نقاط عالم، زن و کودک و مردان جوان و انسان و حیوان را به نابودى میکشد. اینها از کجا آمد؟ این موادّ کشنده از همین مراکز علم …

هدف نظام اسلامی در پیشبرد توأمان دانش و معنویت

ما در تمدّن اسلامى و در نظام مقدّس جمهورى اسلامى که به سمت آن تمدّن حرکت میکند، این را هدف گرفته‌ایم که دانش را با معنویّت توأماً پیش ببریم. اینکه مى‌بینید دنیاى غرب نسبت به پایبندى ما به معنویّت حسّاس است، دین‌دارى ما را تعصّب و تحجّر اسم میگذارد، علاقه‌مندى ما به مبانى اخلاقى و انسانیّت را مخالفت با حقوق بشر قلمداد میکند، به‌ خاطر این است که این روش، ضدّ روش آنها است. آنها علم را پیش بردند ــ البتّه کار مهمّى بود، کار بزرگى بود ــ امّا جداى از اخلاق و معنویّت؛ شد آنچه شد. ما میخواهیم علم با اخلاق پیش برود. دانشگاه همچنان ‌که مرکز علم است، مرکز دین و معنویّت هم باشد؛ متخرّج[4] دانشگاه‌هاى کشور مثل متخرّج حوزه‌هاى علمیّه، دین‌دار بیرون بیاید؛ این را میخواهیم. این، آن چیزى است که آنها نمی‌پسندند، نمیخواهند؛ لذاست که به جمهوری اسلامی تهمت میزنند به انواع تهمتهایى …

لزوم توأم کردن علم با دین و اخلاق

… جنگ تحمیلی و دفاع مقدس و آن حال و هوای عجیب، یک تأثیرات طبیعیای دارد. اگر آن وضعیت، امروز هم پیش میآمد، آن وقت معلوم میشد که جوانهای ما چقدر در زمینه‌های معنوی پیش رفته‌اند. و ما امروز داریم این را مشاهده میکنیم؛ هم در دانشگاهها و هم در بیرون دانشگاه‌ها. بنابراین علم را باید با دین و اخلاق توأم کرد. این خطاب به اشخاص شماها بود.