رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «علم و اخلاق»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «علم و اخلاق»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیلزوم همراهی دانش با اخلاق، تقوا و تعهد.

امام خمینی

کافی نبودن دانش و لزوم همراهی آن با تعهد

دانش تنها فایده ندارد، بلکه دانش و تعهد باهم‌اند که می‌توانند انسان را به جایی برسانند که محتاج دیگران نباشد و پیش خدا آبرومند باشد. البته این کار مشکلات و ناگواریهایی دارد، هر کس بخواهد کار مثبتی انجام دهد، این طور نیست که همه از آن کار خوششان بیاید و آن را بپسندند. ممکن است کار حقی هم در ذایقه دسته‌ای تلخ بیاید، ولی کسی که دنبال حق می‌رود و برای رضای خدا کار می‌کند نباید به فکر این باشد …

اجتماع علم و تقوا، مایهٔ سعادت دنیا و آخرت

راجع به مدرسه‌ها و حوزه‌ها کراراً عرض کرده‌ام که علم بی‌تقوا اگر مضر نباشد، مفید هم نیست. آن مقداری که اسلام از عالم‌های بی‌تقوا صدمه دیده است، معلوم نیست از مردم عادی دیده باشد. آنچه اصل است تقواست، ولی اگر همین تقوا نزد اشخاصی جاهل باشد، گاهی ضرر می‌زند. آدم‌هایی که ظاهر صالح دارند ممکن است به واسطه ناآشنایی به مبانی اسلام، اشتباهاتی انجام دهند، اما علم و تقوا اگر در کسی جمع شد در دنیا و آخرت سعادتمند است. و آقای قدوسی هم عالم بود و هم متقی.

میزان ارزش نزد انبیا و قرآن، علم و تقوا با هم

… که ارزش را به این معانی می‌دانند، ارزشی که پیش انبیا هست، اینها اصلًا ارزش بدانند؟ باور نکنید که بدانند. ممکن است بگویند. و لیکن باور ندارند. اگر باور داشتند، می‌رفتند دنبال آن ارزش. حالا که ندارند و نمی‌روند دنبال آن ارزش، معلوم می‌شود باور ندارند. ارزش در لسان انبیا و در لسان اولیای خدا و در راس آنها، قرآن کریم و رسول اکرم،- صلی الله علیه و آله و سلم- ارزش به علم و تقواست. میزان، ارزش این دو خاصه است: علم و تقوا تواماً. علم تنها ارزش ندارد یا ضعیف است ارزشش. تقوای تنها یا ارزش ندارد یا ضعیف است ارزشش.

دو بال رسیدن به مراتب ترقی و تعالی

… از تهذیب، منفصل باشد از انسان آگاه، انسان متعهد، این همه مصیبتهایی که در دنیا پیدا شده است از همان متفکرین و متخصصین دانشگاهها بوده. این دو مرکز- که مرکز علم است- هم می‌تواند مرکز تمام گرفتاریهای بشر باشد و هم می‌تواند مرکز تمام ترقیات معنوی و مادی بشر باشد. علم و عمل، علم و تعهد به منزله دو بال هستند که با هم می‌توانند به مراتب ترقی و تعالی برسند.

خطر عالم تزکیه‌نشده برای بشر، بالاتر از خطر مغول

… تربیت بشود، این اختلافات برداشته می‌شود. اگر تمام انبیای عظام جمع بشوند در یک شهری و در یک کشوری، هیچگاه با هم اختلاف نمی‌کنند؛ برای اینکه تزکیه شده‌اند، علم و حکمت را بعد از تزکیه در نفس دارند. گرفتاری همه ما برای این است که ما تزکیه نشده‌ایم، تربیت نشدیم. عالِم شدند، تربیت نشدند، دانشمند شده‌اند، تربیت نشده‌اند، تفکراتشان عمیق است، لکن تربیت نشده‌اند. و آن خطری که از عالمی که تربیت نشده است و تزکیه نشده است بر بشر وارد می‌شود آن خطر از خطر مغول بالاتر است. غایت بعثت این تزکیه است، غایت آمدن انبیا این تزکیه است و دنبالش آن تعلیم. اگر نفوسی تزکیه نشده و تربیت نشده وارد بشوند در هر صحنه، در صحنه توحید، در صحنه معارف الهی، در صحنه فلسفه، در صحنه فقه و فقاهت، در صحنه سیاست، در هر صحنه‌ای که وارد بشوند، اشخاصی که …
همهٔ شاهدهای امام خمینی

امام شهید سید علی خامنه‌ای

لزوم همراهی علم با اخلاق و ایمان برای نیفتادن در چالهٔ غرب

… باید بتوانیم مسلح به علم شویم تا تهدید رقیب - یا رقیب یا دشمن، حالا همه‌شان یک جور نیستند - نتواند آن‌طوری که تاکنون کارآمد بوده است، کارآمد باشد. ما باید این را داشته باشیم. این یک هدف راهبردی بسیار بلند ملت و بسیار مهم و حیاتی است. علم را باید به دست آورد. البته این را میدانیم که علم به تنهایی کافی نیست. علم باید با اخلاق و ایمان همراه شود تا ما به همان چاله‌ای نیفتیم که غرب در آن افتاد؛ یعنی علم برای آن وسیله‌ی ظلم شد، وسیله‌ی انحراف اخلاقی شد و وسیله‌ی گسترش فرهنگهای گمراه‌کننده و هلاککننده شد. ما باید دچار آن نشویم. آن به جای خود محفوظ، اما حالا نقطه‌ی اساسی این است که علم برای ما یک امر حیاتی است.

زیان‌بار بودن علم بدون تقوا و لزوم همراهی آن با تزکیه و معنویت

… من! به علم اهمیت دهید. کلید اصلی باز کردن قفلهای گوناگون، اهمیت دادن به علم است. البته در کنار آن، این امر بدیهی را هم باید در نظر داشته باشید که علم و عالم همان‌قدر که میتوانند مفید باشند، میتوانند مضر هم باشند؛ «چو دزدی با چراغ آید گزیده‌تر برد کالا». اگر کسی که علم در وجود او هست، تقوا و پرهیزگاری و امانت و صداقت در او نباشد، میتواند موجود مضری باشد؛ میتواند علیه کشور و مصالح کشور، علم خودش را مورد استفاده قرار دهد. بنابراین در کنار علم، فرهنگ و تزکیه و اخلاق و معنویت هم لازم است؛ در این هیچ شبهه نکنید. حرکتهایی که انجام میدهند برای این‌که محیط دانشگاه و دانشجو را محیط بیدینی و بیمعنویتی کنند، به نظر من گرچه یک مقدارش از روی غفلت است، اما یک مقدارش هم حساب شده است. در این قضیه خیلیها مقصرند؛ هم در دانشگاه‌ها مقصر وجود دارد، هم در خود …

لزوم همراهی تحقیق علمی با معرفت دینی، تمرین اخلاقی و کسب فضیلت

از همین‌جا شما جوانهای عزیز توجه کنید که ورود در میدان معرفت علمی - حالا هر علمی؛ چه علوم انسانی، چه علوم قرآنی، چه علوم طبیعی یا انواع و اقسام علومی که امروز شماها در آن تلاش و کار میکنید - و ورود در میدان تحقیق علمی باید شما را از غور و پیشرفت در میدان معرفت دینی، تمرین اخلاقی و کسب فضیلت باز ندارد؛ باید اینها را با هم داشته باشید. این آیه‌یی که این برادر عزیزمان در ابتدا قرائت کردند: «و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة»، خدای متعال پیغمبر را فرستاد، تا او تعلیم بدهد و تزکیه کند. بنابراین، تعلیم و تزکیه با یکدیگر است؛ این دو را از هم جدا نکنید. این باور که هر کسی وارد میدان علم شد، …

رد ادعای جدا بودن دید علمی از ارزش‌ها و جهت‌گیری‌ها

… به دین و مسئله‌ى تعبّد و بخصوص مسائلى که وابسته‌ى به انقلاب است ــ مثلاً شما درباره‌ى مسائل جامعه‌شناسى بحث میکنید ــ خب با دید انقلابى به مسائل [نگاه کنید]؛ یعنى با دید یک مسلمان انقلابى‌اى که در محیط انقلاب رشد کرده، مسائل جامعه‌شناسى را تحلیل کنید. هیچ‌وقت دید علمى نمیتواند انسان را مجرّد بکند از این انگیزه‌ها و از این جهت‌گیری‌ها؛ یک چیزهایى میگویند البتّه براى اینکه لخت کنند از ارزشها و از آن جهت‌گیری‌هاى درست و هدف‌گیری‌هاى درست، لکن نخیر، این به نظر بنده اصلاً منطقى و صحیح نیست؛ با همان دید انقلابى، با همان تفکّر اسلامى محض، با تکیه‌ى کامل به منابع اسلامى وارد بشوید؛ هیچ‌گونه معامله‌اى را بر سر این قضیّه قبول نکنید و به طور قاطع رد کنید.

ناتوانی دانش پیشرفتهٔ غرب از نجات بشر به سبب جدایی از اخلاق و معنویت

یک نکته‌اى که به این مناسبت به ‌طور مختصر عرض میکنم، این است که این ترکیب میان دانش و عواطف انسانى، چیز مهمّى است و در همه‌جا لازم است. امروز علّت اینکه دانش پیشرفته‌ى فوق مدرن دنیاى غرب و تمدّن غرب قادر نیست بشریّت را نجات بدهد، همین است که با انسانیّت همراه نیست. هر جایى که دانش باشد امّا وجدان و معنویّت و اخلاق و عاطفه و احساسات بشرى آنجا غایب باشد، بشر از آن دانش سودى نخواهد برد. دانشِ بدون معنویّت و اخلاق، بمب اتم میشود و به جان بى‌گناهان مى‌افتد؛ اسلحه میشود، غیر نظامیان را در لبنان و فلسطین اشغالى و دیگر مناطق عالم هدف قرار میدهد؛ موادّ کُشنده‌ى شیمیایى میشود، در حلبچه و بقیّه‌ى نقاط عالم، زن و کودک و مردان جوان و انسان و حیوان را به نابودى میکشد. اینها از کجا آمد؟ این موادّ کشنده از همین مراکز علم …
همهٔ شاهدهای امام شهید سید علی خامنه‌ای