رفتن به محتوای اصلی

عاشورارویداد

نام‌های دیگر: روز عاشورا، واقعهٔ عاشورا

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

واقعهٔ کربلا در دهم محرم سال ۶۱ هجری، جایگاه و پیام آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات در مسجد امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)— ۱۳۵۲/۱۲/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

همه ما بخصوص کسانی که مسؤولیتی بر دوش دارند، عقلاً وظیفه داریم که در همه حرکات، گفتارها، نوشتارها و همه موضعگیریها و توصیه‌های خود به کسانی که از ما توصیه میپذیرند، خدا را و وظیفه را در نظر داشته باشیم. راه نجات در دنیا و آخرت این است و بس. بنده در خطبه اوّل لازم میدانم از مردم عزیزمان به‌خاطر احترامی که به حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام در عمل و زبان نشان دادند، صمیمانه تشکّر کنم. امسال که ایّام سال نو با ایّام عاشورا همزمان بود، از مدّتی پیش از ایّام فروردین، دستگاههای تبلیغىِ دشمن، در مراکزی که همه فکرشان این است که مردم ما را، ملت شجاع و مؤمن ما را از مواضع حقیقی خود منصرف کنند، همه تلاششان را به کار انداختند تا محرّم و عاشورا را در چشم مردم کمرنگ کنند. لکن مردم با حضور خود در مجالس و مراسم عزاداری و بزرگداشت عجیبی که امسال در مراسم عاشورا نشان دادند، یک بار دیگر به همه ثابت کردند که ملت ایران از روی معرفت و آگاهی راه خود را انتخاب کرده است. امسال آن‌طوری که از نقاط مختلف به بنده گزارش شد، مجالس و مراسم عزاداری اگر از سالهای دیگر پرشورتر و پرجمعیت‌تر نبود خلوت‌تر هم نبود. این معنایش این نیست که مردم، آغاز بهار، فروردین و اوّل سال را مورد اعتنا قرار نمیدهند؛ خیر، امسال نوروز ما رخت عزا به تن داشت؛ امسال اوّل سال ما عاشورایی بود. خود عاشورا هم مراسمی است که در انسانها شور و تحرّک و رویش و تفکّر و اندیشه به‌وجود میآورد. عاشورا یک مراسم خشک و خالی نیست، مراسمی است که در آن فکر، برنامه، هدف، آگاهیبخشی و معرفت دهی هست. مردم از مراسم مربوط به سیدالشهدا علیه‌الصّلاةوالسّلام قدردانی کردند.
در باب عاشورا آنچه که عرض میکنم - البته یک سطر از یک کتاب قطور است - این است که عاشورا یک حادثه‌ی تاریخىِ صرف نبود؛ عاشورا یک فرهنگ، یک جریان مستمر و یک سرمشق دائمی برای امت اسلام بود. حضرت ابی‌عبداللَّه (علیه‌السّلام) با این حرکت - که در زمان خود دارای توجیه عقلانی و منطقی کاملاً روشنی بود - یک سرمشق را برای امت اسلامی نوشت و گذاشت. این سرمشق فقط شهید شدن هم نیست؛ یک چیزِ مرکب و پیچیده و بسیار عمیق است. سه عنصر در حرکت حضرت ابی‌عبداللَّه (علیه‌السّلام) وجود دارد: عنصر منطق و عقل، عنصر حماسه و عزت، و عنصر عاطفه.

شاهدها (۱۹۸ پاراگراف)

شعلهٔ خاموش‌نشدنی عاشورا با وجود تلاش خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس

… کربلا و بعد، عزیمت به مدینه ـ و سپس در طول سال‌های متمادی که این بزرگواران زنده ماندند، مجاهدات و تبیین و افشاگری نکرده بودند و حقیقت فلسفۀ عاشورا و هدف حسین‌بن‌علی و ظلم دشمن را بیان نمی‌کردند، واقعۀ عاشورا تا امروز، جوشان و زنده و مشتعل باقی نمی‌ماند. (68/6/29) [لذا] آن قضیه‌ای که در گوشۀ یک بیابانِ غریب واقع شده بود که کسی قاعدتاً از آن خبر نمی‌شد، شعلۀ برافروخته‌ای شد که هرچه می‌کردند خلفای بنی‌امیه و بعد خلفای بنی‌عباس که روی این شعله را به یک نحوی بپوشانند، نمی‌شد و هرچه می‌گذشت، این شعله برافروخته‌تر می‌شد؛ به‌طوری‌که زائران کربلا برای دستگاه خلافت یک مشکلی شده بودند؛ دست می‌بریدند، پا می‌بریدند، سر می‌بریدند، زندان می‌کردند که شاید مردم این‌همه نیایند کربلا، این شعله را برافروخته‌تر نکنند، اما نمی‌شد. (62/3/14)

زنده نگه داشتن عاشورا، وظیفهٔ ویژهٔ امام سجاد (ع)

… سال امامت امام زین‌العابدین، آغشته و آمیختۀ به انواع ظرافت‌های انقلابی و مبارزاتی و عمل به وظیفۀ بزرگ امامت در دوران اختناق حکومت‌های اموی و عباسی است. به‌طور خلاصه، سه نقش را امام سجاد ایفا می‌کردند. دو نقش مشترک است بین امام سجاد و بقیۀ ائمه علیهم‌السلام. وظیفۀ عمده‌ای که در رابطۀ با جامعۀ اسلامی و اسلام، ائمه علیهم‌السلام در دوران 250 سال امامت ایفا می‌کردند، یکی عبارت بود از تبیین و روشنگری در زمینۀ معارف اسلام و احکام اسلام و فقه اسلام و حفظ اسلام از انحراف‌ها و تحریف‌ها و اعوِجاج‌هایی که بر آن تحمیل می‌شد، و یکی دیگر عبارت بود از زمینه‌سازی برای ایجاد جامعۀ اسلامی، جامعۀ الهی تحت ادارۀ حکومت علوی...وظیفۀ دیگر امام سجاد و کاری که در طول دوران امامت داشتند، زنده‌نگه‌داشتن حادثۀ عاشورا بود. (66/6/20)

تثبیت عاشورا در تاریخ با روشنگری امام سجاد (ع)

… لوث کنند و نگذارند کسی از آن چیزی بفهمد. و امام سجاد درمقابل این توطئه قیام کرد. (66/6/20) امام سجاد بدون هیچ ملاحظه‌ای و بدون هیچ واهمه‌ای، تمام آنچه را که مردم باید از حادثۀ عاشورا بدانند، بیان کرد، نه تقیّه کرد و نه ترس از کشته‌شدن را در خود راه داد؛ و با این کار، هم تاریخ را تثبیت کرد، گفت و آن گفته در تاریخ ماند و عاشورا با خط محونشدنی در لوحۀ تاریخ تثبیت شد و ثابت ماند؛ هم دشمن را که سرشار از غرور پیروزی بود، دچار ضعف روحیه کرد و شکست سیاسی و روانی بر دشمن وارد کرد؛ و هم روحیۀ یاران و نزدیکان، و به‌خصوص اسرایی را که همراه خودِ آن حضرت بودند تقویت کرد. این یک دوره؛ [یعنی دورۀ اسارت امام سجاد].

مرعوب‌شدن علاقه‌مندان خط امامت از وحشی‌گری مزدوران اموی

وضع شیعیان چگونه است؟ (51/11/23) وضعیتِ بعد از عاشورا در میان شیعیان و معتقدان به خط امامت، وضعیت عجیبی بود. وحشی‌گریِ مزدوران اموی و کاری که با خاندان پیغمبر چه در کربلا و چه در کوفه و چه در شام انجام دادند، همۀ مردم علاقه‌مند به خط امامت را مرعوب کرد. البته می‌دانید که زبدگان از اصحاب امام حسین علیه‌السلام در ماجرای عاشورا یا در ماجرای توابین به شهادت رسیدند. آن‌کسانی‌که باقی مانده بودند، آن‌قدر جرئت و شهامت که اجازه بدهد درمقابل قدرت سلطۀ جبارانۀ یزید و سپس مروان، حرف حق خودشان را بزنند، نداشتند. یک جمع …

اندک‌بودن یاران طراز اولِ باقی‌مانده پس از ضربهٔ اموی به تشیع

بعد از واقعۀ عاشورا و پیش‌آمدن آن ضربت عجیب به پیکر تشیّع ازطرف قدرت‌های اموی، آن‌کسانی‌که در طراز اول قرار داشتند و ماندند، بسیار کم بودند. اما بقیۀ مردم [برگشتند]؛ آنهایی که ایمان قرص و محکمی نداشتند، آنهایی که شجاعت کافی و لازم نداشتند، آنهایی که به زندگی دنیا خیلی علاقه داشتند، یعنی به مقامشان، یا به زندگی و پولشان، یا به زن و فرزندشان، به همان چیزهایی که در آن آیۀ شریفۀ قرآن وارد است: «قُل …

بازگفتن و گریستن امام سجاد (ع) بر حادثهٔ عاشورا برای تثبیت آن

..استراتژی دعا و استراتژی گریه، حرف‌های کاملی نیست. بله! امام سجاد در پوشش دعا معارف را گفتند؛ برای تثبیت حادثۀ عاشورا بارها در محضر مردم، آن حادثه را به زبان آوردند و گریه کردند؛ اما استراتژی امام عبارت است از استراتژی امامت: یعنی تبیین اسلام، تبیین امامت، جمع‌وجورکردن یاران واقعی ائمه که شیعیان آن روز بودند. (65/7/4)

یاد هرسالهٔ شهیدان کربلا، تکراری لازم و مفید برای جامعه

… دادید و یاد و نام شهیدان برجسته‌ی آذربایجان و تبریز را ــ که البتّه فراموش‌نشدنی است ــ باز هم برتر و والاتر و روشن‌تر مطرح کردید؛ بسیار اقدام خوب و بجایی است. البتّه فاصله‌ی بین اوّلین بزرگداشتی که سالها پیش انجام گرفت و این بزرگداشت، یک مقدار زیاد شد؛ جا دارد که این‌جور اقدامات و بزرگداشتها و یادآوری‌ها و ذکرها زودبه‌زود تکرار بشود، همان‌طوری که ما در محرّمهای هر سال یاد شهیدان کربلا را گرامی میداریم؛ الان هزار و مثلاً سیصد سال است که مرتّباً این تکرار میشود، [امّا] این تکرار جزو تکرارهای ملال‌آور نیست، جزو تکرارهای لازم و مفید به حال جامعه و امروز و فردای ما است.

تبیین مستمر عاشورا در طول قرن‌ها عامل از یاد نرفتن آن

… مقدّس هم همین‌جور است، در حقایق تاریخی هم همین‌جور است؛ بسیاری از معارف دینی را مأمور شده‌ایم که تکرار کنیم؛ مِن‌بابِ مثال، تلاوت قرآن را به‌طور دائم باید تکرار کنیم که حقایق قرآنی از ذهنها هرگز محو نشود؛ یا تاریخ را -تاریخ واقعی و درست را- باید تکرار کنیم. اگر ملّت ما عاشورا را این‌جور در طول قرنهای متمادی با اصرار تبیین نمیکردند و بیان نمیکردند، ممکن بود این حادثه‌ی مهم از یادها برود یا بسیار ضعیف‌تر از آنچه واقع شده است منعکس بشود.

کهنه‌نشدن حادثهٔ عاشورا با وجود تکرار سخن دربارهٔ آن

… احوال ماجرای نوزدهم دی کهنه‌شدنی نیست. اینکه ما یک چیزهایی را تکرار کنیم که قبلاً هم گفتیم، موجب نمیشود که این حادثه رنگ کهنگی به خود بگیرد، مثل حادثه‌ی عاشورا؛ نمیخواهیم مقایسه کنیم اهمّیّت آن حادثه را با حوادث دیگر ولی در مقام تشبیه مثل حادثه‌ی عاشورا است؛ هزار و دویست سیصد سال است که حادثه‌ی عاشورا گفته میشود تکرار میشود، همه‌ی حرفها بارها و بارها بر زبانها جاری میشود امّا حادثه کهنه نمیشود؛ حادثه مثل خورشید درخشان که هر روز هست امّا دارای کهنگی نیست، رنگ کهنگی ندارد؛ هر سال، هر ماه در زندگی این جامعه و جوامع اسلامی نورافشانی میکند، نور میدهد، انرژی میدهد، قوّت میدهد. این حادثه هم همین‌جور است؛ از جنس حادثه‌ی عاشورا است. علّت هم این است که کاری که در نوزدهم دی انجام گرفت، کار بزرگی بود؛ کاری بود که هروقت شبیه این کار در میان هر ملّتی، هر جمعیّتی اتّفاق بیفتد، آثار آن شگفت‌آور خواهد بود. خب، زمینه در میان ملّت ایران آماده …

نگه‌داری حماسهٔ عاشورا با حماسهٔ زینب کبری

تقارن هفته‌ی بسیج هم با این ایّام که ایّام حماسه‌ی بزرگ تاریخ اسلام است، یک اتّفاق مطلوب و مغتنم است. منظورمان [از] حماسه‌ی بزرگی که عرض کردیم، حماسه‌ی زینب کبری (سلام الله علیها) است که مکمّل حماسه‌ی عاشورا است؛ بلکه به یک معنا حماسه‌ای که بی‌بی زینب کبری (سلام الله علیها) به‌وجود آورد، احیاکننده و نگه‌دارنده‌ی حماسه‌ی عاشورا شد. عظمت کار زینب کبری (علیهاالسّلام) را نمیشود در مقایسه‌ی با بقیّه‌ی حوادث بزرگ تاریخ سنجید؛ باید آن را در مقایسه‌ی با خود حادثه‌ی عاشورا سنجید؛ و انصافاً این دو عِدل یکدیگرند. این انسان باعظمت، این بانوی بزرگ اسلام بلکه بشریّت، توانست در مقابل کوه سنگین مصائب، …

خشم جوانان از هتک حرمت عاشورا و عزاداران حسینی

یک نکته را هم به جوانان عزیز انقلابی، به فرزندان عزیز انقلابی خودم، به فرزندان بسیجی - از زن و مرد - عرض بکنم: جوانان از اطراف و اکناف کشور، از آنچه که تهتّک بیگانگان از ایمان دینی به گوششان میخورد یا با چشمشان میبینند، عصبانی هستند؛ وقتی می بینند روز عاشورا چگونه یک عده‌‌‌‌ای حرمت عاشورا را هتک میکنند، حرمت امام حسین را هتک میکنند، حرمت عزاداران حسینی را هتک میکنند، دلهاشان به درد می‌آید، سینه‌‌‌‌‌هاشان پر میشود از خشم؛ البته خوب، طبیعی هم هست، حق هم دارند؛ ولی میخواهم عرض بکنم جوانهای عزیز مراقب باشند، مواظب باشند که هرگونه کار بی رویه‌‌‌ای، کمک به دشمن است. اینجا جوانها تلفن میکنند - میفهمم من، میخوانم، غالباً تلفنها و نامه ها را خلاصه میکنند، هر روز می آورند، من نگاه …

تحول تاریخ با حادثهٔ نیم‌روزهٔ عاشورا

این لحظه‌های حوادث بزرگ تاریخی، در واقع عوامل پیشرفت تاریخ ملتها هستند. عاشورا یک نیمه‌روز بیشتر نبود؛ تاریخ را تکان داد و متحول کرد. یک حادثه، گاهی به قدری عمیق و حکیمانه و بجا در طول زندگی یک ملت اتفاق میافتد که تأثیرات آن برای سالهای متمادی، گاهی برای قرنهای متوالی باقی میماند. یقیناً روز نوزدهم دی برای ملت ایران از جمله‌ی این حوادث بود. ظرفیت حضور مردم و خشم مقدس و انقلابی مردم در طول …

فرصت بهره‌مندی از فیوضات حضرت اباعبدالله (ع) در آستانهٔ محرم

خدای متعال را سپاسگزاریم که توفیق داد تا یک بار دیگر در آستانه سرچشمه پر برکت محرّم و عاشورا قرار گیریم و خود را - هم جان و دل و هم تواناییهای فکری و روحی و جسمی خود را - در معرض نسیم مبارک عاشورا و سرچشمه فیوضات حضرت ابی‌عبداللَّه علیه‌السّلام قرار دهیم. ان‌شاءاللَّه همه ملت ما، مِن جمله علمای اَعلام و روحانیون محترم و مبلّغین، بخصوص جوانان پرشور و با ایمانی که آغاز این راه را تجربه میکنند، بتوانند از این فیوضات بهره ببرند و کسانی که مسؤولیت بیشتری دارند، خود را بیشتر به برکات این ماه نزدیک کنند. این فرصت، برای بنده حقیر هم فرصت مغتنمی است؛ زیرا جمعی از آقایان روحانیون محترم و علمای اَعلام و مبلّغین و اهل منبر و وعّاظ و جوانانی که وادی تبلیغ را در پیش روی خود دارند - و در آینده، ان‌شاءاللَّه باید کارهای بزرگی انجام دهند - زیارت میکنم. جمع شما برای …

امید به روشن شدن ابعاد حادثهٔ عاشورا و بهره‌گیری همگان از آن

امیدواریم که خداوند کمک کند و تفضّل فرماید تا ابعاد اسلام عزیز و ابعاد و اعمال حادثه مهمّ عاشورا، برای همه روشن شود و واقعاً مثل سرچشمه‌ای، از آن استفاده کنند. ان‌شاءاللَّه شما آقایان محترم، برادران عزیز - مخصوصاً جوانان مؤمن و مخلص و پرشور - بتوانید وظیفه خودتان را به بهترین وجه انجام دهید؛ مردم را از سرچشمه مبارک عاشورا سیراب سازید و قلب مقدّس ولىّ عصر ارواحنا فداه از همه شما راضی باشد.

عاشورایی بودن ملت ایران

... ملّت ما یک ملّت عاشورایی هستند. و این مجالس را با شور و هیجان و علاقه و صمیمیّت هر چه بیشتر بایستی ادامه بدهیم و برگزار کنیم، منتها توصیه‌ی من به عزاداران این است که موجبات ناراحتی مردم را فراهم نکنند؛ این توصیه‌ای است که بارها ما کردیم. بعضی‌ها شنیده شده سینه‌زنی می‌کنند پشت بلندگو؛ اگر …

دیدن منظرهٔ هولناک عاشورا و ندای حضرت زینب (س)

… به چه کسی از همه سخت‌تر گذشت؟ به نظرم رسید که به زینب کبری سلماا‌الله‌علیها از همه سخت‌تر گذشته است. زینب کبری که دفن مادر را در آن نیمه‌شب دید؛ دفن پدر را در این نیمه‌شب دید؛ تشییع‌جنازۀ امام حسن را با آن وضع دید و تیرهایی که به‌طرف جنازۀ امام حسن پرتاب شد؛ و در روز عاشورا هم، آن منظرۀ سهمگین و هولناک را دید که از همه سخت‌تر بود. زینب کبری سلماا‌الله‌علیها فریاد زد: «یا مُحَمَّداهْ! صَلَّی عَلَیکَ مَلیکُ السَّماءِ هَذا حُسَینٌ مُرَمَّلٌ بِالدِّماءِ مُقَطَّعُ الاَعضاءِ»[21]‌. (72/12/13)