اما در مورد انگیزۀ قیام، بنده فقط یکی دو روایت را متذکر میشوم برای شما؛ چون اینها مسائل نظری نیست، اینها مسائل روایتی است، خبری است، و بایستی ببینیم در روایات و در اخبار و در تواریخ چه رسیده به ما و از آنها بفهمیم. بنده دو سه روایت از ایشان نقل میکنم.
ساکتشدن او در روایت مورد نقد مباحثه با مؤمنالطاق
… دوستت داشتند و جگرگوشهشان بودهای، خواستهاند ندانی تا اگر مخالفت کردی قاصر باشی و به جهنم نروی، اما من یک آدم بیگانهای بودهام، گفتهاند به او میگوییم تا اگر مخالفت کرد و به جهنم هم رفت، به جهنم، رفته باشد! اما دلشان برای تو سوخت، دلشان برای ما نسوخت؛ و حضرت زید علیهالسلام که این حرف را شنید، دهانش بسته شد و ساکت شد و دیگر جوابی نداشت بدهد. و بعد این شخص بلند شد آمد پیش امام صادق علیهالسلام و گفت: بله، با عموی شما، زید، ما چنین بحثی کردیم و او اینطوری گفت و ما اینطوری گفتیم و او ساکت شد. حضرت صادق علیهالسلام فرمودند که بارکالله، راه را بر او از چهار طرف بستی.
نگه داشتن جنازهاش چهار سال بر دار
… وقتیکه ما بگردیم در تاریخ قرن دوم و سوم هجری، آنکسانیکه میتوانیم نامشان را همراه با شرف و افتخار، یاد بکنیم، آنکسانیکه میتوانیم اسمشان را در لیست مردان افتخارآفرین عالم، تحویل مقامات جهانی بدهیم، آن کسانی هستند که با همان نظام متمدن، بهشدت جنگیدند؛ مُعَلِّیبنخُنیس[9] است که در بازار به دارش میکشند و میکُشند، یحییبنامّطویل است که دست و پایش را قطع میکنند و زبانش را میبرند، محمدبنابیعُمیر[10] است که صد تازیانه به او میزنند، یحییبنزید[11] است که او را در کوههای خراسان در هجدهسالگی میکشند، زیدبنعلی است که چهار سال جنازهاش را روی دار نگه میدارند. آنکسانیکه ما امروز میتوانیم نامشان را با افتخار بدهیم به لیست چهرههای افتخارآفرینِ جهان بشریت، اینهایند، و اینها آنروز با این تمدن پرشکوهی که آقای گوستاو لوبون از آن یاد میکند و اسم میبرد، هیچ رابطهای نداشتند؛ بلکه ضد آن تمدن بودند. پس میبینید که …