رفتن به محتوای اصلی

دین‌داری

نام‌های دیگر: دینداری، تدین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پایبندی فرد و جامعه به دین و اثر آن در کار و زندگی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار کارکنان نهاد ریاست جمهورى— ۱۳۶۸/۰۵/۱۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

البتّه توصیه‌ى برادرانه که زیاد است، و شما هم در طول این روزهاى سمینار، دیگر قاعدتاً زیاد گفته‌اید و شنیده‌اید و بارها بنده هم در جمعهاى شما آقایان تکرار کرده‌ام؛ شاید دیگر تکرار آن لازم نباشد. توجّه داشته باشید آقایان سفرا! در کشورهایى که تشریف دارید، چهره‌ى شما چهره‌ى انقلابی و چهره‌ى یادآور امام با همان خصوصیّاتى که دنیا از امام می‌شناسد باشد؛ محیط سفارت محیط تدیّن باید باشد؛ متدیّن. این تعبیرات غیر متدیّن را بگذارید کنار که بله، بچّه‌ها بچّه‌هاى متعهّدى هستند، بچّه‌هاى مثلاً خوبى هستند؛ بله خیلى خب، متعهّد، انقلابى، مبارز، امّا متدیّن باید باشند. متدیّن یعنى آن کسى که گناه نمیکند؛ سعى‌اش بر این است که گناه نکند، سعى‌اش بر این است که وظایف شرعى‌اش را با دقّت و موبه‌مو انجام بدهد؛ زن یک ‌جور، مرد یک ‌جور؛ این [وظیفه‌ی یک] متدیّن است؛ یعنى ملاحظه‌کننده‌ى جمیع وظایف شرعىِ رساله‌اى؛ باید رعایت کنید در محیط سفارت؛ یعنى سفارت باید یک محیط کاملاً اسلامى باشد، مثل محیط داخل ایران و محیط‌هاى تدیّن. هر کس وارد آنجا میشود، از نماز و نیاز و دعا و ذکر و صدق و خوش‌اخلاقى و محبّت و احترام و همکارى و کارراه‌اندازى، خوب کار کردن، پُر کار کردن، صمیمانه کار کردن، با چهره‌ى بشّاش کار کردن، با مردم، با مراجعین، بخصوص با محتاجین از مراجعین، منصفانه برخورد کردن، عادلانه برخورد کردن، مسائل شخصى را مطرح نکردن، خداى ناکرده دچار هیچ نوع طمع مادّى و پولى نشدن و از این چیزها، این‌ قدر باید ببیند که باور کند شما مسلمانید. جاذبه‌ى تدیّن، بزرگ‌ترین جاذبه‌ها است. شما در یک کشورى همین ‌قدر که متدیّن باشید، اهل آن کشور، ایرانیان ساکن آن کشور، مراجعین به شما، اینهایى که از اینجا مى‌آیند، آنهایى که از آنجا میخواهند بیایند، دولتى‌ها، مردم، هر کدام به شما مراجعه کردند در دلشان میگویند: به‌به! آدم حظ میکند وقتى در محیط سفارت وارد میشود؛ این‌‌جورى باید باشید؛ مردتان این‌‌جور باید باشد، زنتان این‌‌جور باشد، کارمندتان این‌‌جور باشد، آشپزتان این‌‌جور باشد، معاونتان این‌‌جور باشد؛ محیط، محیط اسلامى [باشد]. یاد نگیریم چیزهاى غیر اسلامى را از غیر مسلمین؛ چیزهایى که اسلام با آنها مخالف است، یادگرفتنى نیست؛ شما بالاتر از این هستید و باید باشید که خداى ناکرده تحت تأثیر این چیزها قرار بگیرید.
همه‌ى آن حرفهایى که راجع به علم و مانند این حرفها گفتیم، آن‌ وقتى معنا پیدا میکند که این عالِمى که شما درست میکنید، متدیّن باشد؛ وَالّا اگر عالِم بى‌تدیّن بخواهید، خب هست؛ (اگر) بروید در آمریکا، انگلیس، فرانسه، آن ‌قدر علماى بزرگ، دانشمندان عالى‌مقامى که حالاحالاها مانده که شماها به آنها برسید هستند، امّا خب بى‌دین، ضدّ دین، ضدّ آرمانهاى ما، ضدّ اهداف ما؛ مگر ما میخواهیم آن‌‌جورى درست کنیم؟ جمهورى اسلامى مگر میخواهد عالِم بى‌دین درست بکند؟ نه آقا. هر کسى در دانشگاه ــ فرق نمیکند این بساط شما، تشکیلات شما، یک تشکیلات پزشکى است (یا غیر آن)؛ هیچ تفاوتی نمیکند ــ فکرش این باشد که «ول کنید این حرفها را، حالا بگذارید درسشان را بخوانند»، این فکر، غلط است، این فکر، مردود است؛ درسشان را باید بخوانند با تدیّن. تدیّن که یک چیزى نیست که یک زمانى برایش بگذاریم و بگوییم خب، حالا این مدّت را درس بخواند، بعد شروع کند به تدیّن! تدیّن که این (طور) نیست. تدیّن جزو وجود انسان است، جزو ذهن انسان است، با انسان رشد میکند، شکوفایى پیدا میکند، در تمام حرکات انسان اثر میگذارد. دین که بیگانه‌ى از زندگى نیست. دین در یک کلمه حرف زدن، در یک اشاره، در یک موضع‌گیرى تأثیر میگذارد. مگر آدمى که معتقد به دین است، میتواند یک مدّتى بى‌دین زندگى کند؟ محیط دانشگاه باید محیط دینى باشد؛ باید این را تأمین کنیم، و این نمیشود مگر اینکه شما که رؤسا هستید، صددرصد با تعصّب دینى و انقلابى (کار کنید). از کلمه‌ى تعصّب نترسید؛ تعصّب جاهلى بد است، تَعَصُّبَ الجاهِلِیَّة؛[7] عصبیّت جاهلى بد است؛ عصبیّتى که از روى جهالت نباشد، خیلى هم خوب است؛ معناى عصبیّت، جهالت نیست. پایبندى شَدید، اصرار بر اینکه باید دین حاکمیّت پیدا کند و چترى بر زندگى محیط دانشگاهى بزند، وظیفه‌ى شما رؤساى دانشگاه‌ها، مسئولین دستگاه‌هاى دانشگاهى کشور، بیش از همه آقاى وزیر و معاونین ایشان و مسئولین و بعد هم رؤساى دانشگاه‌ها و رؤساى دانشکده‌ها است.
آن نکته‌ى اصلى در باب سپاه این است که سپاه بلاشک در طول جنگ، عنصر مؤثّر و تعیین‌کننده‌ى جنگ بود و اکثر فتوحاتى که ما از اوّل تا آخر جنگ داشتیم، با نام سپاه همراه است؛ یا منحصراً مال سپاه بوده یا سپاه در آنها نقش اصلى را یا نقش مهم را ایفا کرده. خب، این براى چه بوده؟ واقعاً این یک سؤالى است که پاسخ به آن ــ که البتّه پاسخش هم براى همه‌ى شما واضح است ــ ممکن است براى بسیارى از آیندگان ما واضح نباشد؛ لکن همین پاسخ، راز استمرار پیروزى در صحنه‌ى مبارزه‌ى بزرگى است که ما همچنان درگیر آن هستیم. علّت این پیروزى‌ها، علّت این پیشرفتها چه بود؟ پاسخ در یک کلمه است: فداکارىِ ناشى از تدیّن انقلابى؛ یعنى تدیّن انقلابى؛ همین. تدیّن منهاى روحیه‌ى انقلابى، با گوشه‌گیرى و انزوا و عدم تحرّک هم میسازد، امّا تدیّن با روحیه‌ى انقلابى که همان دین خالص و ناب و صحیح و قرآنى است، یک روحیه‌اى و یک حالتى را با خودش همراه دارد که فداکارى در آن هست، ایثار در آن هست، ابتکار در آن هست، کوچک شمردن موانع در آن هست، اتّکاء به خود و اعتماد مطلق و توکّل به خداى متعال در آن هست؛ این روحیه‌ها موجب شد که شماها به عنوان فئه‌ى[5] قلیله‌اى در موارد متعدّدى بر فئات[6] کثیره فائق بیایید؛[7] این باید حفظ بشود. مواظب باشید این از ما گرفته نشود که اگر خداى نکرده گرفته بشود یا متزلزل بشود، دیگر موجودیّت نیروى مسلّح انقلابى معنى نخواهد داشت؛ اگر این از ما گرفته بشود، حرکت انقلابىِ سابقه‌دارى که دنیا را به خود متوجّه کرد، معنى نخواهد داشت و تحقّقى نخواهد داشت. این با تربیت دائمى دینى است که البتّه آقایان محترم علمائى که تشریف دارند و دفتر نمایندگى و گروه‌هاى عقیدتى ـ سیاسى، زمینه‌ساز و سررشته‌دار این قضیّه‌اند براى تعلیم و درس و آموزش و بعضى از مراقبتها، امّا حقیقت و قوام قضیّه به اراده و خواست تک‌تک افراد و فرماندهان است.

رد ادعای بی‌اعتنایی مردم به دین

مسأله دینِ مردم هم مهمّ است. این مردم دیندارند؛ اما یک عدّه میخواهند وانمود کنند که مردم به دین اعتنایی ندارند! نه؛ این‌طور نیست. این مردم همان مردمی هستند که رژیم پهلوی پنجاه سال تلاش خودش را در دین‌زدایی در این کشور صرف کرد؛ اما نتوانست. بعد از پنجاه سال، همین مردم برای دین و به نام دین، پشت سرِ یک مرجع دینی قیام کردند؛ نظام اسلامی را سرپا کردند؛ پرچم اسلام را بلند کردند؛ دنیا را …

لزوم غلبهٔ تدین در جامعه، نه مقدس‌مأبی و ظاهرگرایی

… مثل سازمان تبلیغات و دیگران و دیگران که مسؤولیت فرهنگی دارند - باید احساس مسؤولیت و وظیفه کنند و در میدان کار بیفتند. این امروز اساس کار ماست. امروز آقایان[2] گزارشی از صحبتهای سالهای گذشته که در خدمت شما آقایان مدیران و خواهرمان داشتیم، آورده بودند؛ من نگاه کردم، دیدم سال گذشته هم تقریباً شبیه همین صحبتها را کرده‌ام و برروی این مسأله تأکید نموده‌ام که ما باید تلاش کنیم که تدیّن در جامعه، غلبه پیدا کند و مردم به سمت تدیّن حرکت کنند. مراد از تدیّن، مقدّس‌مأبی و گرایش به ظاهر نیست. البته ظواهر هم خیلی مهمّ است، باید حتماً ظواهر را هم رعایت کرد. مسائل شعاری دینی را هم نباید دست کم گرفت. اینها بسیار بسیار مؤثّر است؛ اما در کنار این بایستی کارهای عمیق، مبنایی، فکری و اعتقادی انجام گیرد.

بازگشت انسان متدین از اشتباه پس از فهم آن

… طرف دشمن شیرین شد، همه چیز را از دست میدهند! اگر بخواهید نماینده‌ای مرعوب نشود، مفتون نشود، دچار طمع نشود، سراغ آدم امین و متدیّن بروید. معروف است آدمهایی که خودشان هم امین نیستند، وقتی بخواهند مالشان را نگهدارند، دست یک آدم امین میدهند! امانت، یک ارزش است. ممکن است انسانِ متدیّن یک وقت اشتباه هم بکند؛ اما وقتی که فهمید اشتباه کرده، برمیگردد. این خیلی ارزش است. اینها مثل آن‌کسانی نیستند که اگر اشتباه میکنند، پا روی لغزشگاه میگذارند و به طرف جهنّم میلغزند؛ وقتی هم فهمیدند، سرِحرفشان میایستند که نخیر، همین است و تا آن اعماق میروند! پس، انتخاب نماینده مهم است.