رفتن به محتوای اصلی

دانشگاه

نام‌های دیگر: دانشگاهیان، دانشکده‌های فنی و مهندسی، دانشگاه فاسد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نهاد آموزش عالی و پژوهش، جایگاه و رسالت آن و نقد وضع علمی و فرهنگی آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۰۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

یک نکته‌ى لازم را هم به عزیزانى که در دانشگاه تربیت مدرّس مشغول درس‌خواندن یا درس‌گفتن یا خدمتند عرض میکنم. دانشگاه، نقطه‌ى اساسى هر جامعه و کشورى است؛ اگر دانشگاه اصلاح بشود، آینده‌ى آن جامعه اصلاح خواهد شد؛ اگر دانشگاه فاسد بشود، سرنوشت آن جامعه فساد است؛ حالا این فسادى که در دانشگاه فرض میکنیم، چه فساد اخلاقى باشد، چه فساد علمى. معناى فساد علمى این است که در دانشگاه، نه معلّمْ دلسوزى کند براى درس دادن و یاد دادن، نه متعلّم و دانشجو دلسوزى کند براى یاد گرفتن. نتیجه، بى‌سواد بار آمدن، بد فهمیدن و نفهمیدن و عدم رشد استعدادها است. معناى فساد اخلاقى این است که آن که درس میخواند یا نمیخواند، از لحاظ اخلاقى، شرافت لازم، شرف و غیرت و انگیزه و ایمان لازم را در خود پرورش ندهد. نتیجه‌ى این هم با شقّ اوّل یکى است؛ شاید هم گاهى بدتر. آن عالِمى که شریف نباشد، حمیّت و غیرت دفاع از کشور و ملّت و آرمانها و ارزشهاى ملّى و دینى خود را نداشته باشد، آن عالِمى که دشمن را بر خودى ترجیح بدهد، خود را در اختیار دشمن ملّت قرار بدهد، از هر جاهلى بدتر است؛ همان دزدى است که با چراغ به دزدى میرود و بیشتر صدمه میزند. پس اصلاح دانشگاه در درجه‌ى اوّلِ اهمّیّت است.
در دانشگاه، هدفْ دانشجو است؛ یعنى استاد و آن تحقیقى که در محیط دانشگاه انجام میگیرد و آزمایشگاه و همه‌ى اینها براى دانشجو است؛ براى این است که این نیروى انسانى رشد کند و صلاحیّت کارى را که بر عهده‌ى یک نیروى انسانى عالِم و کارآمد است، پیدا کند تا بتواند آن کار را به عهده بگیرد. اصلاً فلسفه‌ى دانشگاه این است دیگر؛ وَالّا دانشگاه که براى این نیست یک عدّه‌اى مثلاً فرض کنید اینجا مستخدم باشند و ارتزاقشان از اینجا باشد ــ خب این قهرى است، امّا هدفْ این نیست ــ هدف این است که دانشجو آنجا بتواند به صلاحیّتهاى لازم برسد. ما هر کارى میتوانیم بکنیم براى دانشجو، باید بکنیم.
یک نهاد دانش‌جویى دیگر داریم که این نهاد دانش‌جویى ناظر است به اداره‌ى امور زندگى مردم، منهاى مسائل مربوط به دین. مردم معاش دارند، کسب دارند، ساختمان دارند، راه دارند، جسم دارند؛ شناسایى‌هاى گوناگون لازم است؛ تحقیق در امور زندگى مردم لازم است، علوم متشعّب است، انواع و اقسام دانشها هست براى بهتر کردن زندگى مردم و راه انداختن زندگى مردم؛ این نهاد هم مشغول این است. اینها را فرابگیرد؛ در آنها خِرّیت[2] و متخصّص و صاحب‌نظر بشود؛ آنها را تحقیق کند، بعد آنها را براى پیاده شدن در جامعه آماده کند، تحقیقات نوِ دنیایى را جذب کند؛ خودش به نوبه‌ى خود، تازه‌هایى در این دانشها بیافریند، به بشریّت عرضه کند و تحقیق کند؛ این هم یک نهاد دانش‌جویى دیگر.

محیطی نافارغ که افکار گوناگون و گمراه‌کننده از هر سو به آن می‌ریزد

… آن اوایل طلبگى، دیده‌ام جلسات این‌جورى را. ما مثل یک طلبه‌ى کم‌روى خجالتى منبر میرفتیم، [در حالی‌ که] آن پاردم‌ساییده‌هاى[6] کذائى پاى منبر نشسته بودند؛ مگر آدم جرئت میکند هر چه میخواهد، هر جور میخواهد [بگوید]؟ اصلاً نمیگذارند. حضورشان اصلاً یک جورى است. حالا دانشگاه فقط هم حضور نیست؛ از اطراف دارد به این فضاى ذهنى، فکر و مطلب و اغوا[7] و اضلال و هدایت و همه‌چیز ریخته میشود و شما اینجا میخواهید وارد بشوید.

اهمیت حضور روحانیون در دانشگاه‌ها

به شما برادران عزیز هم بعد از خسته‌نباشید، عرض میکنم که حضور در دانشگاه‌ها خیلى مهم است. چون ما روحانیّون در پى این هستیم که مخاطبى پیدا کنیم و آنچه را از رسالت الهى بر دوش ما است، به آن مخاطب برسانیم؛ اگر این نباشد، خب روحانیّت معنایى ندارد. بالاخره این فکر «اَلعُلَماءُ وَرَثَةُ الاَنبیاء»[3] یک فکر رایج و قطعى در همه‌ى مفاهیم دینى است. بخش …

نیاز دانشگاه‌ها به حضور علما و روحانیون

… خیلى قدر بدانید. اگر دیدید با یک کار دیگرى این معارضه دارد، آن کار دیگر را به نفع این تعطیل کنید؛ مگر کار خیلى مهمّى باشد که از این اهم باشد، وَالّا این را خیلى باید قدر بدانید. وقت صرف کنید؛ براى رفتن در محیط کار، خود را آماده کنید، مطالعه کنید، فکر کنید. و بدیهى است که در یک چنین محیطى حضور روحانى ضرورى است. دانشگاه‌هاى ما به حضور شما آقایان علما و حضور روحانیّون احتیاج دارند.

فعالیت گستردهٔ دشمن در دانشگاه به سبب اهمیت آن برای حال و آینده

… ‌وقتهایى هر جا باشد، منتشر میشود، خواهید یافت و خواهید خواند که اینها روى دانشگاه‌هاى ما چه‌ جورى کار میکردند، روى فلان دانشگاه چه ‌جورى کار میکردند، روى فلان شخص دانشگاهى چه ‌جورى کار میکردند؛ الان هم این‌جورى است، دارند کار میکنند، دارند فعّالیّت میکنند. دشمن خیلى فعّال است، چون میداند اهمّیّت دانشگاه را؛ هم براى حال، هم براى آینده؛ دانشگاه این‌جورى است. دانشگاه، هم براى حال مؤثّر است، هم براى آینده. گفتیم در یک قسمت، آینده‌ساز کشورند؛ الان هم همین‌جور است. جوان دانشجو، روى محیط خانواده، روى محیط زندگى، روى محیط جامعه اثر میگذارد، خیلى تأثیردار است. دشمنان اسلام در محیط دانشگاه امیدهایى دارند.

گرایش مخاطبان در پی حضور فعال، خردمندانه و مستدل همراه با درس خواندن

… و خطاهاى معمولى بشرى را همراه میکنند ــ در تیررس کار فکرى خودتان، در دو زمینه‌ى دین و سیاست قرار بدهید، به نظر من شما دانشگاه را فتح خواهید کرد. قدرت، سنگینى کفّه، متعلّق به طرفى است که شما در آن طرف قرار دارید؛ این را بدانید؛ البتّه ان‌شاءالله‌ میدانید. هیچ دغدغه‌اى نداشته باشید که اگر حضور شما در دانشگاه، حضور فعّال، خردمندانه، متّکى به استدلال، البتّه همراه با شرایط دانشجویى باشد ــ که از جمله‌اش درس خواندن و در کار تحقیق و درس پیشرفت کردن است ــ مخاطبى باقى نمیماند مگر اینکه به جهتى که شما میخواهید و به سمتى که شما رو دارید، گرایش پیدا خواهد کرد؛ مگر کسانى که دچار مرض و بیمارى هستند. این اشتباهاتى که در دانشگاه گاهى مشاهده میشود ــ [مثلاً] بعضى از این مجموعه‌ها که از لحاظ سیاسى اشتباهاتى دارند ــ غالباً چیزهایى است که از بیرون دانشگاه به اینها تلقین شده و مال خود جماعت دانشجو نیست؛ این را توجّه داشته …

دانشگاه میدان مبارزهٔ دشمن و اهمیت حضور هوشمندانهٔ روحانیون در آن

… کنند. با آن چیزى هم مبارزه میکنند که احساس میکنند مانع اصلى، آن است؛ با روحانیّت مبارزه میکنند، با دین مبارزه میکنند، با حضور دین در جریان کلّ کشور مبارزه میکنند؛ این نقاط اصلى را انتخاب میکنند، با آنها بنا میکنند مبارزه‌هاى دقیق کردن؛ مبارزه‌هاى علمى. البتّه یکى از میدانهاى مبارزه هم کجا است؟ دانشگاه؛ اینجایى که شما آنجا حضور دارید. این را از این ‌جهت میگویم که توجّه کنید چقدر حضور هوشمندانه و خردمندانه و دقیق و محاسبه‌شده‌ى شما نقش دارد.

دانشگاه به‌عنوان مرکز علم و دین و دین‌دار بودن دانش‌آموختگان آن

… ما به مبانى اخلاقى و انسانیّت را مخالفت با حقوق بشر قلمداد میکند، به‌ خاطر این است که این روش، ضدّ روش آنها است. آنها علم را پیش بردند ــ البتّه کار مهمّى بود، کار بزرگى بود ــ امّا جداى از اخلاق و معنویّت؛ شد آنچه شد. ما میخواهیم علم با اخلاق پیش برود. دانشگاه همچنان ‌که مرکز علم است، مرکز دین و معنویّت هم باشد؛ متخرّج[4] دانشگاه‌هاى کشور مثل متخرّج حوزه‌هاى علمیّه، دین‌دار بیرون بیاید؛ این را میخواهیم. این، آن چیزى است که آنها نمی‌پسندند، نمیخواهند؛ لذاست که به جمهوری اسلامی تهمت میزنند به انواع تهمتهایى که سالها است این‌قدر مکرّر شده که براى شنوندگان تهوّع‌آور است؛ به تعصّب، به تحجّر، به قول خودشان بنیادگرایى یعنى خشکى بى‌ حدّ و اندازه‌اى …

گسترش چندبرابری دانشگاه‌ها و مراکز علمی پس از انقلاب

… یک ملّت فعّال و سربلند است ــ به‌ صورت چنین کشوری ــ در دنیا در میان کشورها سر بلند کند و خود را نشان بدهد؛ البتّه این براى دشمن بسیار تلخ است. عدّه‌اى هم شاید باشند که بر اثر تلقینات دشمن دچار بدبینى باشند، امّا بدبینى را باید در این میدانها راه نداد. با ملّتى که نیمى از جمعیّت آن جوان است ــ جوان یعنى مرکز نیرو و امید، جوان یعنى مرکز ابتکار عمل ــ با دانشگاه‌هاى رو به‌گسترش، با فارغ‌التّحصیلان روزافزون مراکز علمى کشور که امروز نسبت به دوران قبل از انقلاب، به اضعاف مضاعف افزایش پیدا کرده است ــ چندین و چندین برابر آن روز، این کشور دانشگاه و مرکز علمى و مرکز تحقیقى دارد؛ ده‌ها برابر ــ این از نیروى انسانى، این از مراکز تربیت و تعلیم نیروى انسانى، این ‌هم از امکانات این کشور: کشورى داراى منابع زیرزمینى، داراى زمینهاى حاصلخیز، داراى قدرت مهار آبهاى کشور ــ البتّه آب کشور کم است امّا قابل مهار و استحصالِ بهتر است ــ از همه …