بعد هم مسئولین دولتى، کارگزاران دستگاههاى مختلف دولتى، در برخورد با مردم، در مواجههى با مردم، با اخلاق اسلامى برخورد کنند. یا دانشمندانى که اهل تحقیق هستند ــ و جمعى به مناسبتى در این مجلس تشریف دارند ــ تحقیق علمى را به معناى واقعى کلمه دنبال کردن؛ تحقیق براى خاطر رسیدن به حقایق نامکشوف؛ تحقیق یعنى این، کاویدن، کاوش کردن، تلاش کردن، براى اینکه برسیم به چیزى که به آن دسترسى پیدا نشده تا به حال؛ خب، در مقابل چه؟ این محقّق که تحقیق میکند در مسائل طبیعى و مسائل مربوط به جهان خارجى و واقعى، یا مسائل علمى و فلسفى و [مسائل] مربوط به انسان و تاریخ و غیره، در مقابلِ چه تحقیق میکند؟ چه میگیرد و تحقیق میکند؟ جواب این است که محقّق تحقیق میکند تا به حقیقت برسد؛ پاداش او این است. پول، مال، حتّى تشویق، پاداشِ محقّق نیست و کوچک است در مقابل تحقیق او؛ البتّه اینها باید نثار بشود، پولها باید نثار بشود، خرج بشود، کارها باید بشود، تسهیلات باید [انجام] بشود تا تحقیق انجام بگیرد، امّا اینها هیچ کدام پاداش تحقیق نیست؛ پاداش تحقیق، رسیدن به حق است. ببینید؛ اینها احکام اسلامى است؛ اینها عبارةٌاخراى[3] ارتباط جامعه از لحاظ جمعى با خدا است.پژوهش
نامهای دیگر: تحقیق، تحقیقات، پژوهش بنیادی، پژوهش دانشجویی، پژوهش دینی، پژوهشهای اسلامی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تحقیق علمی و جایگاه آن در دانشگاه، حوزه و پیشرفت کشور.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان و دانشگاهیان— ۱۳۶۸/۰۳/۲۳
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴۱۳۶۸۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
مطلب ششم اینکه حوزه با سبکهاى نوین تحقیق باید آشنا بشود. تحقیق که میگوییم، منظورمان، هم تحقیق عمقى است یعنى همان چیزى که ما هم در حوزه به آن میگوییم تحقیق، یعنى تعمّق در مطلب، و هم تحقیق عرضى که در روشهاى سبْک اروپایى به آن میگویند تحقیق و ما به آن میگوییم تتبّع ــ در اسمگذارى بحثى نداریم ــ این هم یک نوع تحقیق است؛ تحقیق عرضى است، تحقیق سطحى است، یعنى در سطح، در عرض دنبال یک مطلبى گشتن یا در عمق به دنبال آن رفتن. هر دو جور تحقیق، امروز روشهاى نوینى دارد؛ استادانى مىنشینند، دانشجویانى را هدایت میکنند، کار دستهجمعى انجام میگیرد، تحقیق دستهجمعى عرضه میشود؛ تحقیق دستهجمعى خاطرجمعتر از تحقیق فردى است؛ اختلافات کمتر میشود، پیشرفتها بیشتر میشود. این روشها را باید در حوزه به کار بیندازیم. ما روش فردى را در حوزه همیشه داشتیم دنبال میکردیم. هنوز هم به نظر من روشها فردى است؛ یعنى همین درس که شما ملاحظه میکنید یک کار فردى است؛ درست است که صد نفر، هزار نفر پاى درس نشستهاند امّا هر یک از آنها جداگانه با استاد روبهرو است، مخاطب استاد است و بعد هم میرود و مشغول کار خودش میشود. حتّى مباحثهى ما کار فردى است؛ عجیب است؛ یک روز این آقا میشود استاد، آن [آقا] میشود شاگرد، این گوینده است، او شنونده؛ یک روز او میشود گوینده، این میشود شنونده، یعنى کارِ با هم نیست، کار دستهجمعى نیست، تعامل فکرى نیست؛ کارِ فردى است. این کار فردى البتّه یک جهات حُسنى هم دارد و محسّنات این کار و این شکل نباید از دست برود، امّا روشهاى دستهجمعىاى هم در دنیا معمول است. خب، چرا از این روشها ما استفاده نکنیم؟ این هم این [مطلب] است که بایستى حوزهها به این فکر بیفتند.کار تحقیقی خیلی مهم است. کاری که از روی تحقیق و عالمانه باشد، حتی برای مردم عامی که عالم هم نیستند، ارزش و جاذبهی بیشتری دارد. البته کار عالمانه به معنای قلنبه سلنبهگویی نیست، بلکه کار عالمانه، یعنی کار مُتقن و صحیح؛ ولو اینکه با زبان همهکس فهم و مردمی گفته شود. همچنانکه شنیدهاید، در همهی زمینههای تحقیقات علمی، بودجههای کلانی در برخی از کشورهای پیشرفته گذاشته میشود. تحقیق در زمینههای مفاهیم فرهنگی و مسائل گوناگونی که رسانهی ملی با آنها سروکار دارد، از جمله کارهای بسیار مهم است.شاهدها (۱۳۲ پاراگراف)
اهمیت کار تحقیقی و جاذبهٔ بیشتر کار عالمانه حتی برای عامهٔ مردم
کار تحقیقی خیلی مهم است. کاری که از روی تحقیق و عالمانه باشد، حتی برای مردم عامی که عالم هم نیستند، ارزش و جاذبهی بیشتری دارد. البته کار عالمانه به معنای قلنبه سلنبهگویی نیست، بلکه کار عالمانه، یعنی کار مُتقن و صحیح؛ ولو اینکه با زبان همهکس فهم و مردمی گفته شود. همچنانکه شنیدهاید، در همهی زمینههای تحقیقات علمی، بودجههای کلانی در برخی از کشورهای پیشرفته گذاشته میشود. تحقیق در …لزوم آشنایی حوزه با روشهای نوین تحقیق عمقی و عرضی
مطلب ششم اینکه حوزه با سبکهاى نوین تحقیق باید آشنا بشود. تحقیق که میگوییم، منظورمان، هم تحقیق عمقى است یعنى همان چیزى که ما هم در حوزه به آن میگوییم تحقیق، یعنى تعمّق در مطلب، و هم تحقیق عرضى که در روشهاى سبْک اروپایى به آن میگویند تحقیق و ما به آن میگوییم تتبّع ــ در اسمگذارى بحثى نداریم ــ این هم یک نوع تحقیق است؛ تحقیق عرضى است، تحقیق سطحى است، یعنى در سطح، در عرض دنبال یک مطلبى گشتن یا در عمق به دنبال آن رفتن. هر دو جور تحقیق، امروز روشهاى نوینى دارد؛ استادانى مىنشینند، دانشجویانى را هدایت میکنند، کار دستهجمعى انجام میگیرد، تحقیق دستهجمعى عرضه میشود؛ تحقیق دستهجمعى خاطرجمعتر از تحقیق فردى است؛ اختلافات کمتر میشود، پیشرفتها بیشتر میشود. این روشها را باید در حوزه به کار بیندازیم. ما روش فردى را در حوزه …تحقیق کاوش برای رسیدن به حقیقت و پاداشش رسیدن به حق نه پول
… برسیم به چیزى که به آن دسترسى پیدا نشده تا به حال؛ خب، در مقابل چه؟ این محقّق که تحقیق میکند در مسائل طبیعى و مسائل مربوط به جهان خارجى و واقعى، یا مسائل علمى و فلسفى و [مسائل] مربوط به انسان و تاریخ و غیره، در مقابلِ چه تحقیق میکند؟ چه میگیرد و تحقیق میکند؟ جواب این است که محقّق تحقیق میکند تا به حقیقت برسد؛ پاداش او این است. پول، مال، حتّى تشویق، پاداشِ محقّق نیست و کوچک است در مقابل تحقیق او؛ البتّه اینها باید نثار بشود، پولها باید نثار بشود، خرج بشود، کارها باید بشود، تسهیلات باید [انجام] بشود تا تحقیق انجام بگیرد، امّا اینها هیچ کدام پاداش تحقیق نیست؛ پاداش تحقیق، رسیدن به حق است. ببینید؛ اینها احکام اسلامى است؛ اینها عبارةٌاخراى[3] ارتباط جامعه از لحاظ جمعى با خدا است.جهتگیری تحقیقات دانشگاهی نیروهای مسلح به تأمین نیازهای دفاعی و پر کردن خلأها
نکتهی سوّم؛ در تحقیقات دانشگاهیِ نیروهای مسلّح، تأمین نیازهای دفاعی کشور را مورد نظر قرار بدهید؛ یعنی هدف، تأمین نیازهای دفاعی باشد، پُر کردن خلأها باشد؛ چرا این را میگویم؟ برای خاطر اینکه در بعضی از دانشگاههای کشور همّت استاد و دانشمند متوجّه مقاله نوشتن و مقاله منتشر کردن است؛ کاری به این ندارد که این مقاله کدام خلأ از خلأهای کشور را پُر میکند. گاهی اوقات این مقاله نوشته میشود، دیگران بیشتر از خود ما از آن …لزوم ناظر بودن مقالات و پایاننامهها به حل مشکلات کشور
من در مورد مقالهها و پایاننامهها بارها عرض کردهام[8] که هدف مقالات علمی، مقالات پژوهشی و پایاننامهها باید کمک به مسائل کشور باشد؛ هدف اصلی این است. فراموش نکنیم این نکتهای را که چند لحظه پیش گفتم: حضور در مسابقات علمی جهانی لازم است، امّا هدف واقعی این است که ما با این مقالات، با این پژوهش علمی، مشکلی از مشکلات کشور را حل کنیم. همین مسائلی که الان اینجا گفته شد و مطرح شد ــ مسئلهی محیط زیست، مسئلهی طبّ سنّتی، مسئلهی خودرو ــ اینها خب مسائل کشور است و صدها مسئله از این قبیل وجود دارد؛ اگر بخواهیم از طریق علم، با روش علمی و عالمانه این مسائل را حل کنیم، احتیاج به همین مقالات و …گسترش پژوهشگاهها و اندیشکدهها، زمینهٔ نخبهپروری
خب، انبوه پژوهشگاههایی که در کشور هستند؛ اندیشکده، پژوهشکده، پژوهشگاه. فراوان در خیلی جاهای کشور اینها هستند. این توسعهی علم در کشور خیلی چیز باارزشی است. این زمینهی نخبهپروری است؛ از زمینههای نخبهپروری، یکی این است. البتّه باید تشکّر کنیم از خود دانشگاهیها؛ دانشگاهیهای ما نگذاشتند که ما محتاج غربیها بمانیم. چون وقتی که یک کشوری دانشگاه دارد [ولی] استاد ندارد، یکی از چیزهایی که به ذهن میرسد این است که خب برویم از بیرون استاد …استفادهٔ دستگاهها از نتایج تحقیقات مجموعههای جوان دانشجویی
ما الان مجموعههای جوان دانشجوییای داریم که نتایج تحقیقاتشان در دستگاهها مورد استفاده قرار میگیرد؛ داریم. من البتّه نمیخواهم اسم بیاورم؛ هستند کسانی که نتایج تحقیقاتشان حتّی در آن جاهایی و در آن مواردی که خیلی به کارهای جوانها توجّه نمیشد و اعتنا نمیشد، [مورد توجّه قرار میگیرد.] یک مواردی وجود دارد که حالا یک توصیههایی میشد و پشتیبانیهایی میشد، و به نتیجهگیری جوانها اهتمام میشد و اعتنا میشد و [روی آن] کار میشد.تلاش علمی برای شناسایی، پیشگیری و درمان ویروس کرونا
البتّه یکی از کارهای مهمّی که در این دوران میشود انجام داد کار علمی است؛ که من اطّلاع دارم در بخشهای مختلفی با جدّیّت مشغولند برای شناسایی این ویروس، برای پیدا کردن وسیلهی پیشگیری از فعّالیّت این ویروس، برای پیدا کردن درمان بیماری این ویروس. کارهای زیاد علمی دارند انجام میدهند و خود این کارهای علمیای که انجام میگیرد، دارای برکت است؛ یعنی کارهای مهمّی را به طور طبیعی برای ما پیش میآورد؛ همچنان که در دوران دفاع مقدّس هم همین جور بود؛ مثلاً فرض کنید شهید باقری را که یک جوانی بود در مثلاً یک روزنامهای، در یک مجموعهای مشغول کار و تلاش معمولی بود؛ وقتی که پای او به جنگ، به دفاع مقدّس باز …لزوم توجه به تحقیقات عمیق و بلندمدت و فرصت بلندپروازی دانشمند در کنار علم کاربردی
… به هر حال، این علمِ نافع است که عرض کردیم نیازهای کشور و نقاط کور بخشهای مختلف، چه صنعتی، چه اقتصادی، چه کشاورزی، چه بخشهای گوناگون مدیریّتی و امثال اینها، به وسیلهی تحقیقات دانشگاهی و مقالات دانشگاهی روشن بشود؛ این کمک [میکند]. این، علم نافع و کاربردی است. خب این را گفتهایم، الان هم عرض میکنیم، تکرار هم میکنیم، روی آن هم اصرار میکنیم، منتها در کنار این بایستی به تحقیقات عمیق و بلندمدّت هم توجّه کرد. کارهای مهمّی وجود دارد که سود نقد ندارد، دستاورد نزدیک ندارد، امّا جادّه و بستر پیشرفت علمی کشور است؛ یعنی بایستی به دانشمند این فرصت را داد، این اجازه را داد که بلندپروازی کند؛ در مسائل علمی، تحقیقات عمیق و بنیانی برایش مطرح باشد و آنها را دنبال بکند. بنابراین دو جریان وجود دارد، یعنی علم نافع که ما میگوییم، صرفاً دانشی نیست که جنبهی کاربردیِ نقد دارد بلکه یکیاش این است؛ یک جریان هم کارهای مهم و اساسی است.تعیین اهداف و نیازها پیش از تعریف و مطالبهٔ پروژه
شما بایستی خودتان، هدفهای خودتان را در این دانش معیّن کنید؛ در همهی بخشهای علوم شناختی، اوّل شما هدفگذاری کنید تا ببینیم ما چه میخواهیم و دنبال چه هستیم، آن وقت بر اساس آن هدفگذاری، شما موضوع و پروژه تعریف کنید و بخواهید که دانشمند، دانشجو، پژوهشگر، جوان و مانند اینها این پروژه را [انجام بدهند]. این نباشد که شما مطالبهی پروژه کنید بدون اینکه هدفگذاری کرده باشید؛ مثلاً فرض بفرمایید در دانشگاهها کسانی به میل خودشان یک پروژهای را تعریف کنند، بیایند با شما مثلاً بخواهند هماهنگ کنند، کار کنند که این پروژه اصلاً -به تعبیر فرنگی- روی پازل و مجموعهی شما هیچ تأثیری نمیگذارد و این جدول شما را پُر نمیکند. شما اوّل جدولتان را تعریف کنید که چه میخواهید، چه کار میخواهید بکنید، بعد آن وقت خانههای این جدول را از فلان دانشگاه، از فلان پژوهشگاه و از آن مجموعه مطالبه کنید تا برای شما تهیّه کنند و بیاورند. پس بنابراین این هم توصیهی دوّم ما است که به خودتان تکیه کنید، یک راهبرد بومی تعریف کنید برای پیشبرد این دانشها و بر اساس آن، کاربران را وادار کنید که کار کنند.توسعهٔ علوم بینرشتهای و پژوهشهای چندرشتهای بدیع
۱۳- توسعه علوم بینرشتهای و مطالعات و پژوهشهای چندرشتهای بدیع و مفیدلزوم هدفمند کردن تحقیقات بر پایهٔ نیاز و خلأ کشور
… یک آبرویی است برای کشور و عیبی ندارد لکن مقالاتی باید تولید بشود که هدفمند باشد. این را ما قبلاً هم گفتهایم؛ این بحثِ امروز نیست؛ سالهای قبل هم، هم خود بنده گفتم، هم بعضی از اساتید محترمی که اینجا صحبت کردند این را تکرار کردند که تحقیقات بایست هدفمند بشود؛ ببینید نیاز کشور چیست، خلأ کجا است؛ این تحقیقات، آن خلأ را برطرف بکند؛ این خیلی مهم است. پژوهشهای بیهدف را بایستی از دایرهی کار خارج کرد. البتّه هدف پژوهش قاعدتاً دو چیز است: یکی رسیدن به مرجعیّت علمی و حضور در جمع سرآمدان علم و فنّاوری، دوّم حلّ مسائل کنونی و آیندهی کشور. اینها با هم منافات هم ندارد؛ شنیدهام بعضی میگویند «آقا چطور [منافات ندارد]؟ این هدف درست است یا آن هدف؟» هر دو هدف درست …اولویت کیفیت بر کمیت در مقالات علمی
حالا اشاره کردید که مثلاً نهصد یا هشتصد مقاله یا چکیدهی مقاله [به کنگره] آمده، خب خوب است؛ این تعداد کمّیّت، واقعاً قابل توجّه است؛ لکن مهمتر از کمّیّت، کیفیّت است؛ یعنی کاری کنیم که از این کاری که شما مثلاً در این کنگره -در آذرماه-[2] خواهید کرد، بیست سی مقالهی پُرمغزِ راهگشا خارج بشود که بتواند محلّ استفادهی عموم کسانی که در این زمینهها فکر میکنند و کار میکنند قرار بگیرد.نگرانی از توقف یا لنگی طرحهای کلان تحقیقاتی مانند هوافضا و ماهواره
یک نکتهی دیگر این است که گزارشهایی به من میرسد که بعضی از طرحهای کلان در موضوعات تحقیقاتی مهم مثل هوافضا، ماهواره و امثال اینها، دچار توقّف یا لنگی است؛ این من را نگران میکند، این را میخواهم اینجا بگویم که مطالبهی عمومی باشد، من از مسئولین امر به طور جدّی درخواست میکنم به این مسائل بپردازند. این طرحها، طرحهای بسیار مهمّی است؛ حتّی بعضی از طرحهای تحقیقاتی مربوط به انرژی هستهای همین طور [است]. اینها نبایستی مطلقاً توقّف پیدا کند؛ نباید تعطیل یا نیمهتعطیل باشد که میگویند بعضی از اینها نیمهتعطیل است یا بعضی مُشرف به تعطیل است. من به نظرم میرسد …لزوم پژوهشمحور شدن خود دانشگاهها در کنار پژوهشگاههای بیرونی
یک مسئلهی دیگر، مسئلهی پژوهش است؛ پژوهش خیلی مهم است. البتّه ما پژوهشگاههایی داریم، خوب هم هست امّا خود دانشگاهها باید پژوهشمحور بشوند؛ پژوهشگاه درست کنند، پژوهشکده درست کنند و خود دانشگاه بشود پژوهش[محور]. منافاتی هم ندارد که بیرون هم باشند، پژوهشگاهها و پژوهشکدههای بیرونی وجود داشته باشند امّا خود دانشگاهها بشوند پژوهشمحور. این هم یک نکته است.هزینه در علم و تحقیق سرمایهگذاری برای آینده
… صنعت، در کشاورزی، در نفت، در نیرو، در بهداشت و درمان و در بخشهای دیگر، عنصر علم را داخل کنیم و عنصر علم و ابتکار علمی و پیشرفت علمی و حضور دانشمند، وارد معادلات شد، بکلّی اوضاع فرق میکند؛ جهش بهوجود میآید؛ ما نباید این را دستکم بگیریم؛ من اعتقادم این است. من معتقدم در زمینهی علم و کار تحقیقی، هرچه هزینه کنیم، سرمایهگذاری است؛ یعنی اصلاً نترسیم از هزینه کردن. یک جاهایی هست که هزینهها واقعاً هدر نمیرود؛ یکیاش همینجا است. هرچه هزینه کنیم، سرمایهگذاری کردهایم برای آینده و این بهترین کاری است که با موجودیمان، با پولمان، با منابعمان میتوانیم انجام بدهیم.مدیریت دانش و پژوهش و انسجام در سیاستگذاری و نظارت راهبردی
۱-۲- مدیریت دانش و پژوهش و انسجام بخشی در سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت راهبردی در حوزه علم و فناوری و ارتقاء مستمر شاخصها و روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور با توجه به تحولات علمی و فنی در منطقه و جهان.افزایش بودجهٔ تحقیق به حداقل ۴ درصد تولید ناخالص داخلی تا ۱۴۰۴
۸-۲- افزایش بودجه تحقیق و پژوهش به حداقل ۴% تولید ناخالص داخلی تا پایان سال ۱۴۰۴ با تأکید بر مصرف بهینه منابع و ارتقاء بهرهوری.تعیین اولویتهای آموزش و پژوهش بر پایهٔ مزیتها و نیازهای کشور
۵-۵- تعیین اولویتها در آموزش و پژوهش با توجه به مزیتها، ظرفیتها و نیازهای کشور و الزامات نیل به جایگاه اول علمی و فناوری در منطقه.ناظر بودن پژوهش به نیازهای کشور، مهمتر از ارجاع به مقالات
… علمى این است که فعّالیّت علمى کشور، ناظر به نیازهاى کشور باشد که این بهطور کامل امروز تأمینشده نیست. همانطور که دوستان اشاره کردند، مقالات علمىِ نمایهشدهى کشور ما امروز مشترى دارد، یعنى مشترىِ کار علمى در دنیا فراوان است؛ ولى خب، این کافى نیست. بله، [اینکه] شما مقالهاى تهیّه کنید و مرجع واقع بشود، و به آن ارجاع داده بشود، مایهى افتخار است، چیز خوبى است، براى کشور هم خیلى خوب است و نشانهى پیشرفت علمى کشور است؛ امّا از این مهمتر این است که آنچه شما در زمینهى مسائل علمى کار میکنید، ناظر باشد به نیازهاى کشور. خب، امروز ملاحظه کردید، در مورد مسائل مربوط به صنعت، مربوط به کشاورزى، مربوط به مدیریّت بحران، مربوط به مسائل گوناگون کشور، مطالبى را صاحبنظران ابراز کردند، نیازهایى را گفتند، کمبودها و ضعفهایى را که وجود دارد مطرح کردند؛ خب میتواند تحقیق علمى، پژوهش علمى، …مسئلهیابی و شناخت خلأها بهعنوان هنری بزرگ
در مورد مجموعهى کارهایى که شما برادران و خواهران عزیز تحت مدیریّت جناب آقاى رىشهرى در این سالها انجام دادید، من حقیقتاً بایستى تشکّر بکنم. کارهاى بسیار خوبى انجام گرفته، کارهاى نویى انجام گرفته. مهم این است که ذهنها فعّال بشود براى شناختن نقاط خلأ؛ و خود این، هنر بزرگى است؛ مسئلهیابى، هنر مهمّى است: انسان نگاه کند، موارد خلأ را پیدا کند. این مجموعهى شما خوشبختانه آزمون خوبى را در این زمینه گذرانده است؛ موارد خلأ را پیداکرده و بر این همّت گماشته است که اینها را پر بکند.تحول راهبردی پژوهش علوم پزشکی با رویکرد نظام نوآوری
۱۴- تحول راهبردی پژوهش علوم پزشکی با رویکرد نظام نوآوری و برنامه ریزی برای دستیابی به مرجعیت علمی در علوم، فنون و ارائه خدمات پزشکی و تبدیل ایران به قطب پزشکی منطقه آسیای جنوب غربی و جهان اسلام.لزوم جهتگیری پژوهشها به نیاز داخلی، نه سفارش خارجی
… باید انجام بگیرد. البتّه، هم شرکتها و کارخانهها بایستی بیش از گذشته به مراکز علمی رجوع کنند، هم مراکز علمی باید خودشان را بیش از گذشته آماده کنند. باید هر سال شاهد صدها پروژهی تحقیقاتىِ سفارش شده - البتّه سفارشهای داخلی - در دانشگاهها و مراکز علمی باشیم. امروز هم یکی از نقاطی که به نظر من خیلی نقطهی ضعف است - خیلی از جوانها و اساتید و مانند اینها هم گاهی میگویند - کار علمی به دنبال سفارش خارجی [است]، کاری نیست که کشور به آن احتیاج دارد؛ نمیخواهم من به طور کلّی منع کنم، امّا اینکه شما اینجا بنشینید کار علمی و تحقیقاتی بکنید برای نیازی که فلان دستگاه علمی دنیا یا فنّاوری دنیا پیدا کرده و با قیمت ارزان این را از شما میگیرد، این هنر نیست؛ باید نگاه کنید ببینید نیاز داخلی چیست، این کار تحقیقاتی شما - بخصوص در مقطع دکتری و مقاطع بالا - به درد کجای کشور میخورد، کدام خلأ را در داخل کشور پر میکند.بازده چندبرابری تحقیقات در کشاورزی و صنعت برای کشور
مسئلهی تحقیقات هم که اینجا اشاره کردند، درست است؛ حقیقتاً یک اولویت است. بازده کار تحقیقاتی و پژوهشی به چشم نمیآید، اما بازده آن حقیقتاً از قبیل همان چیزی است که در قرآن کریم به آن اشاره شده است: «انبتت سبع سنابل فی کلّ سنبلة مئة حبّة»؛[1] یک دانهای است که وقتی شما کاشتید، هفتصد برابر به شما عوض خواهد داد. کار تحقیقات، اینجور است. وقتی شما بذر سالم را، یا شیوهی خوب کشاورزی را تحقیق میکنید، یا در زمینهی یک مادهی مؤثر در امر صنعت یا کشاورزی یا خدمات و غیره تحقیق میکنید، این موجب میشود که ناگهان یک سود بزرگ و همگانی برای کشور، بعد از مدتی صبر و تحمل، به دست آید. این هم یقیناً جزو اولویتهاست. بنابراین کار زیاد است، زمینهی کار زیاد است، این مردم هم خوبند.لزوم سرمایهگذاری پژوهشی نظام در مسئلهٔ زن و خانواده
خب، ما باید در این زمینه، خلأهای نظری را پر کنیم. نتیجه این خواهد شد که سرمایهگذاری پژوهشی در حد طاقت لازم است؛ این را ما تصدیق میکنیم. ما با مراجعهی به مقالههای دوستان - که چکیدهی مقالهها و خود مقالهها را قبلاً به من دادند، من هم یک مروری کردهام - به این نتیجه میرسیم که بایستی مجموعهی نظام، سرمایهگذاری مهمی در حد طاقت و امکانات خود در زمینهی پژوهش در این مسئله بکند.لزوم ناظر بودن نود درصد مقالات و پایاننامهها به نیازهای کشور
… از محصولات و نتائج ذهنی و فکری نخبگان کشور استفاده کنند. برخورد شکلی و تشریفاتی کافی نیست؛ بایستی تعامل، تعامل حقیقی باشد. باید جوری باشد که مقالات علمی ما متوجه به نیازهای کشور باشد. اینجا یک آماری را از مقالات علمی در زمینهی بهداشت و سلامت دادند. در کل مسائل علمی کشور، مقالاتی که نوشته میشود، نود درصد آنها باید ناظر باشد به مسائل داخلی کشور و نیازهای کشور. نود درصد پایاننامهها باید متوجه به حل مشکلات کشور باشد. خب، حالا مثلاً فرض کنید ما گفتیم جهاد اقتصادی. این یک مسئله است دیگر؛ همه هم تصدیق کردند که امسال واقعاً سال جهاد اقتصادی است؛ یعنی باید جهاد اقتصادی صورت بگیرد. حالا من سؤالم این است: امسال چند تا نشست علمی، چند تا مقالهی تحقیقی، چند تا پروژهی عملیاتی در …لزوم پژوهشمحوری و نظام پژوهشی متناسب در حوزه
پژوهش محور بودن حوزه هم نکتهی بعدی است. حوزهی نظام پژوهشی متناسبی لازم دارد. همچنین اهتمام به دروس سطح در فقه و اصول، پیش از رفتن به درس خارج. هویت علمی حوزه هم نکتهی مهمی است؛ منحصر به فقه و اصول نیست. فقه و اصول خیلی مهم است، در این شکی نیست؛ قبلا هم ما گفتیم ستون فقرات حوزه های ما فقه است؛ اما این معنایش این نیست که ما به فلسفه …لزوم تشکیل دستکم یک پژوهشگاه جدی در هر دانشگاه
یک مسئلهی دیگر که خیلی مهم است، تشکیل پژوهشگاههاست. در هر دانشگاهی، علاوه بر پژوهشگاههای مستقلی که وجود دارد، لااقل باید یک پژوهشگاه جدی به وجود بیاید. خود دانشگاهها به امر پژوهش، به صورت یک مجموعه در درون دانشگاه اهمیت بدهند. نخبههای ما بروند به سمت پژوهشگاهها. البته نه اینکه رابطهشان با دانش و تعلیم و تعلم قطع شود، بلکه همچنان که میل خود نخبگان هم همین است که سراغ پژوهش بروند، جذب این پژوهشگاهها شوند و در آنجا کار پژوهشی انجام دهند. امکانات - همان طوری که قبلاً عرض کردیم - در …پیوند نسل جوان پژوهشگر و اساتید مجرب در پژوهشگاهها
در این پژوهشگاهها این امکان وجود دارد که از تجربهی علمی و از پختگی اساتید دانشگاهها که بعد از پایان دورهی خدمتشان بازنشسته شدهاند، استفاده شود و اینها حضور پیدا کنند. در این صورت، یک حلقهی وصلی خواهد شد بین نسل جدید پژوهنده و پژوهشگر - که همین جوانهایند - و مجربینی که دورانی را در دانشگاهها گذراندهاند.تلاش شبانهروزی در پژوهش و گذشتن از آسایش و درآمد، نوعی جهاد با نفس
… یک گوشهای از جهاد است. جهاد یعنی حضور در میدان با مجاهدت، با تلاش، با هدف و با ایمان؛ این میشود جهاد. لذا «جاهدوا بأموالکم و أنفسکم فی سبیل الله»؛ جهاد با نفس، جهاد با مال. جهاد با نفس کجاست؟ فقط به این است که توی میدان جنگ برویم و جانمان را کف دست بگیریم؛ نه، یکی از انواع جهاد با نفس هم این است که شما شب تا صبح را روی یک پروژهی تحقیقاتی صرف کنید و گذر ساعات را نفهمید. جهاد با نفس این است که از تفریحتان بزنید، از آسایش جسمانیتان بزنید، از فلان کار پرپول و پردرآمد - به قول فرنگیها پولساز - بزنید و تو این محیط علمی و تحقیقی و پژوهشی صرف وقت کنید تا یک حقیقت زندهی علمی را به دست بیاورید و مثل دستهی گل به جامعهتان تقدیم کنید؛ جهاد با نفس این است. یک قسمت کوچکی هم جهاد با مال است.