رفتن به محتوای اصلی

جهاد دانشگاهیگروه و سازمان

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نهاد برخاسته از انقلاب در دانشگاه‌ها برای پژوهش و کار فرهنگی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اعضای شورای مرکزی جهاد دانشگاهی— ۱۳۶۹/۰۶/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۸
۱۳۶۹۱۳۹۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

در مورد جهاد دانشگاهی من اعتقادم این است که این ترکیب - جهاد و دانشگاه، و تلفیق جهاد که یک امر ارزشی معنوی است با علم و دانش و با دانشگاه - دارای پیام است؛ نشان میدهد که میتوان علم جهادی و نیز جهاد علمی داشت؛ این همان کاری است که شماها مشغولید. علم شما علم جهادی است؛ با جهاد و با اجتهاد همراه است؛ دریوزه‌گری و منتظر نشستن برای هدیه شدن علم از این‌سو و آن‌سو نیست؛ دنبال علم میروید تا آن را به‌دست بیاورید؛ این علم جهادی و علم برخاسته‌ی از مجاهدت و اجتهاد و تلاش است. از طرفی شما مشغول جهاد هستید. جهاد یعنی مبارزه برای یک هدف والا و مقدس. میدانهایی دارد؛ یکی از میدانهایش حضور در نبردهای مسلحانه‌ی رایج جهانی است. میدان سیاست هم دارد؛ میدان علم هم دارد؛ میدان اخلاق هم دارد. ملاک در صدق جهاد این است که این حرکتی که انجام میگیرد، جهتدار و مواجه با موانعی باشد که همت بر زدودن این موانع گماشته میشود؛ این میشود مبارزه. جهاد یعنی یک چنین مبارزه‌یی، که وقتی دارای جهت و هدف الهی بود، آن‌وقت جنبه‌ی تقدس هم پیدا میکند. شما مبارزه‌ی علمی میکنید؛ زیرا این کار شما به‌طور واضح دشمنان بسیار سرسختی دارد که نمیخواهند این حرکت علمی و تحقیقی انجام بگیرد. لذا به نظر من جهاد دانشگاهی فقط یک نهاد نیست، بلکه یک فرهنگ است؛ یک سمتگیری و حرکت است. هرچه بتوانیم ما این فرهنگ را در جامعه گسترش دهیم و آن را پایدار و استوار کنیم، کشور را به سمت سربلندی و عزت و استقلال حقیقی بیشتر پیش برده‌ایم.

شاهدها (۲۱ پاراگراف)

فرهنگ و سمت‌گیری گسترش‌یافتنی، نه فقط یک نهاد

… گماشته میشود؛ این میشود مبارزه. جهاد یعنی یک چنین مبارزه‌یی، که وقتی دارای جهت و هدف الهی بود، آن‌وقت جنبه‌ی تقدس هم پیدا میکند. شما مبارزه‌ی علمی میکنید؛ زیرا این کار شما به‌طور واضح دشمنان بسیار سرسختی دارد که نمیخواهند این حرکت علمی و تحقیقی انجام بگیرد. لذا به نظر من جهاد دانشگاهی فقط یک نهاد نیست، بلکه یک فرهنگ است؛ یک سمتگیری و حرکت است. هرچه بتوانیم ما این فرهنگ را در جامعه گسترش دهیم و آن را پایدار و استوار کنیم، کشور را به سمت سربلندی و عزت و استقلال حقیقی بیشتر پیش برده‌ایم.

مولود مبارک انقلاب و از رویش‌های اصلی آن

و اما جهاد دانشگاهی را انتخاب کردم، چون جهاد دانشگاهی مولود مبارک انقلاب است. همینطور که در قرآن کریم در مقایسه‌ی دو مسجد میفرماید: «لمسجد اسّس علی التّقوی من اوّل یوم أحقّ عن تقوم فیه، فیه رجال یحبّون ان یتطهّروا»، جهاد دانشگاهی همینجور است؛ جزو معدود رویشهای اصلی خود انقلاب است. این معنایش این نیست که جهاد از اول در هر برهه‌ی از زمان، هرجور بوده، هرجور فکر کرده، هرجور کار کرده، درست است؛ نه، ما آدمها گاهی درست فکر میکنیم، گاهی غلط فکر میکنیم، گاهی درست عمل میکنیم، گاهی غلط عمل میکنیم. ملاک قضاوت، این تناوبها و پیچ و خمها نیست؛ ملاک …

علم و فناوری عرصهٔ جهاد آن با ابزار فکر و قلم

دایره‌ی جهاد شما علم و فناوری است؛ یعنی شما اینجا از شمشیر و نیزه و ژ3 نمیخواهید استفاده کنید؛ از مغز و امکانات اندیشمندىِ درون انسان و فکر و قلم و چشم و اینها میخواهید استفاده کنید.

سطح راقی فعالیت و پرهیز از عوام‌گرایی

و اما دانشگاهی. دانشگاهی یعنی سطح این فعالیت و تحرک، یک سطح راقی است؛ متناسب با دانشجو و استاد و ذهن فعال علمی است. در همه‌ی کارها همین باید رعایت شود. عوام‌گرائی و عوام‌پسندی در کار و در همه فعالیتها نباید دخالت داشته باشد. البته بخشی از فعالیتها علمی است و خوب است؛ مثل همین تحقیقات؛ اما فرض بفرمائید اگر فعالیت در زمینه‌های علوم انسانی و فرض کنید در ادبیات است، باید حرفی که از اینجا بیرون می‌آید، فراتر از آن حرفی باشد که ممکن است یک ادیب معمولی بزند. یعنی سطح، باید سطح راقیای …

اعتقاد راسخ به آن و لزوم حفظش بر پایهٔ دین و تقوا

بنابراین، جهاد دانشگاهی این امکانات و این وسائل را دارد و بنده به جهاد دانشگاهی اعتقاد راسخ دارم. کارهای بزرگی کرده‌اند؛ کارهای خوبی کردید و همینطور که گفتیم: «اسّس علی التّقوی من اوّل یوم». از اول تا حالا که ما جهاد دانشگاهی را شناختیم، بر اساس دین و تقوا بود. بر اساس دین و تقوا نگهش دارید.

حفظ هویت دینی و انقلابی نهاد و جلوگیری از تغییر آن

… میبینید که شکلش عوض شد؛ اما وقتیکه مثل فولاد آبدیده، محکم و استوار و بر مبنای تفکر درست و منطق صحیح، هویت دینی انسان شکل گرفت و هویت انقلابی شکل گرفت، هرچه زمان بگذرد، این هویت روشنتر، واضحتر، جذابتر، مستحکمتر میشود. آدمها اینجورند، نهادها هم اینجورند. نگذارید نهاد جهاد دانشگاهی، تبدیل شود به یک هویت دیگر؛ به یک هویت غیر دینی، غیر انقلابی.

فراتر رفتن از نمونه‌سازی و گسترش برکات علمی آن در جامعه

خوشبختانه جهاد به انتظاری که از آن میرفت، پاسخ داد. یک روز شاید فکر میشد که جهاد یک حرکت گلخانه‌یی است که برای نمونه‌سازی درست کردیم. امروز این گلخانه دارد فضای جامعه را به گلستان تبدیل میکند. نه تنها به نمونه‌سازی اکتفا نکرده، بلکه برکات خودش را دارد سرریز میکند. همین آمارهایی که دادند - البته قبلاً هم برایم فرستاده بودند و مرور کرده بودم - بسیار پُرمعناست. این که شما در صفوف مقدم علم در بعضی از بخشها دارید حرکت میکنید و آن را برای پیشرفت علمی و صنعتی و فناوری کشور به‌کار میگیرید و تحقیق را رشد میدهید، معنایش این است …

مسئولیت هدایت دانشجویان فراتر از تحقیقات و کار فرهنگی

امّا خود جهاد دانشگاهى. من یک نکته‌اى را میخواستم بیان بکنم و در ذهنم بود که الحمدلله‌ آقاى رحمتى درست روى همان نکته تکیه کردند. من همین را میخواهم بگویم؛ بنده میخواهم عرض بکنم که مسئولیّت جهاد دانشگاهى بالاتر از آن چیزى است که حتّى به ‌عنوان وظیفه‌ى جهاد دانشگاهى ــ یعنى تحقیقات و کار فرهنگى ــ معیّن شده. جهاد دانشگاهى میتواند آن دستگاهى باشد که این موجِ جوانِ تحصیل‌کنِ دانشجوى کشور را در داخل دانشگاه‌ها هدایت کند و اینها را به پختگى و کمال لازم برساند. هر چه هم آن دستگاه دولتى از لحاظ مدیران و مسئولان ــ منظور من دستگاه رسمى دولتى و دستگاه وزارت است ــ مورد پسند و مورد قبول باشد، باز جهاد دانشگاهى یک حالت خودمانى‌تر و صمیمى‌ترى نسبت به این قضیّه دارد و ترکیب آن، ترکیب جوان‌ترى است و اساساً گویا بنا شده براى همین که با دانشجوها ارتباط داشته باشد و از دانشجوها باشد، به آنها بپردازد، از زبان آنها حرف بزند، به آنها توصیه بکند؛ مسئله‌‌اش مسئله‌ى دانشجویان است و این کار از عهده‌ى جهاد دانشگاهى بیشتر و بهتر برمى‌آید.

سهم عمده در هدایت فکری و عملی دانشجویان و لزوم تقویت آن

ما باید کارى بکنیم که وقتى دانشجو وارد دانشگاه شد، اینجا به‌ عنوان یک مرحله‌اى باشد که همچنان ‌که بر علم خود مى‌افزاید، بر تفکّر صحیح و بینش صحیح و خطّ درست و هدایت خودش هم بیفزاید. به نظر من در این کار، جهاد دانشگاهى میتواند به نحو وافرى سهیم باشد. البتّه انجمنهاى اسلامى اگر خوب عمل بکنند، دفاتر نمایندگی اگر پخته و کامل عمل بکنند، میتوانند سهم زیادی داشته باشند، امّا آن سهمى که جهاد دانشگاهى با توجّه به امکاناتى که دارد و برنامه‌ریزى‌هاى دقیق و ثباتى که دارد، میتواند به‌ عهده بگیرد، هیچ یک از آنها به نظر من، آن سهم را نمیتوانند به ‌عهده بگیرند و این کار را باید شما جزو برنامه‌هایتان قرار بدهید؛ یعنى کار فرهنگى و هنرى‌تان در این جهت باشد، کار تحقیقى‌تان هم حتّى در این جهت باشد که جوانهاى دانشجو را در خطّ صحیح فکرى و عملى هدایت بکند. بنابراین من الان هم معتقدم که جهاد دانشگاهى را باید تقویت کرد به این منظور؛ یعنى یک منظور کاملاً عقلائى و متینى است. یعنى این‌‌جور نیست که ما در رودربایستى گیر کنیم، بگوییم حالا [چون] جهاد دانشگاهى است، چون یک عدّه جوان هستند، یک عده علاقه‌مند هستند، باید تقویت بشوند؛ نه، باید براى منظور صحیحى تقویت بشود؛ آن منظور صحیح همین است: نجات …

شرط موفقیت کنار گذاشتن حساسیت‌های غلط سیاسی در سطوح بالا

البتّه اگر میخواهید جهاد خوب کار کند و نیروهاى انسانى را جذب بکند، شرطش این است که ــ از همان چیزهایى که گفتید و میدانید من در این چندساله هم روی اینها حسّاس بودم، آگاهى هم داشتم به جزئیّات کار ــ حسّاسیّت‌هاى غلط سیاسى را بایستی برادرها کنار بگذارند؛ در سطوح بالا کنار بگذارند؛ وَالّا در بدنه خیلى هم انتظارى نیست. حالا فرض کنید در جهاد دانشگاهى اهواز چند جوان دانشجوى پُرشور هستند ــ که به نظر من باید همان شورشان را هم حفظ کرد؛ آن هیجان و شور و شوق انقلابى‌شان را هم باید به هر قیمتى هست نگه داشت ــ حالا یک وقت یک چیزى هم میگویند، آن …

لزوم حفظ حدود و حیثیت مستقل و پرهیز از تنزل جایگاه آن

… واقعاً هم به ایشان علاقه دارم. من این آقاى دکتر رحیمیان را قبل از اینکه ببینم، از دور می‌شناختم و ایشان را دوست میداشتم و قبول داشتم به تدیّن و تفکّر انقلابى و مانند اینها؛ آقاى رحمتى عزیزمان هم که خب به جاى خود، امّا میخواهم بگویم که این اصلاً وجهى ندارد. این شما را ــ حالا فعلاً جهاد دانشگاهى را بگوییم ــ به ‌عنوان جهاد دانشگاهى، از جایگاه خودتان تنزّل میدهد؛ آن‌ وقت شما دیگر آن توانایى‌هاى لازم را نخواهید داشت براى آن کارى که به ‌عهده‌ى شما است. به این نکات باید به نظر من توجّه بشود.

جریانی اصلی که باید در دانشگاه‌ها بماند و تقویت شود

غرض، جهاد دانشگاهى را حفظ کنید، تقویت کنید و این انتظار حمایت سیاسى یا مادّى هم که از من هست، به‌جا است؛ تا آن حدّى که براى بنده میسور و مقدور است و بنده هم به این انتظار باید پاسخ بدهم، ان‌شاءالله‌ خواهم داد. این جریان جهاد دانشگاهى، یک جریان اصلى است؛ باید بماند در دانشگاه‌ها و آن وظیفه‌ى عمده و بزرگ را ان‌شاءالله‌ بر عهده بگیرد. به‌ هر حال بنده آماده هستم براى هر جور کمکى که از من میسور باشد و مقدور باشد و بشود ان‌شاءالله‌ انجام داد.

مجموعه‌ای جوان و توانا که منتظر سفارش کار است

الان مراجعه‌ی به جوانهایی که اهل ابتکارند، از طرف دستگاه‌های گوناگونِ دولتی زیاد شده؛ دستگاه‌ها و مجموعه‌های جوان، مثل جهاد دانشگاهی و غیر اینها، مجموعه‌های خوبی هستند که توانایی‌های زیادی دارند و همواره منتظرند کسی به اینها مراجعه کند، از اینها کار بخواهد؛ خیلی اوقات به ما شکایت میکردند که دستگاه‌های دولتی از ما کار نمیخواهند، کاری را که تولید کرده‌ایم از ما نمیخرند، دریافت نمیکنند؛ میروند سراغ بیگانگان. الحمدللّه دل‌ بُریدن از بیگانگان موجب شده که به این دستگاه‌ها مراجعه بشود، از این دستگاه‌ها کار خواسته بشود، …

تشکیل پس از بازگشایی دانشگاه‌ها و مایهٔ افتخار

… 14 دی - به طرف منطقه‌ی نبرد و درگیری، دیدم؛ شهید علم‌الهدی و شهید قدوسی و دیگران. این مربوط به سالهای 60 و 61 است که البته ادامه پیدا کرد تا آخر جنگ. یعنی واقعاً یکی از بخشهای تأمین کننده‌ی نیروهای فعال ما در طول دوران هشت سال دفاع مقدس، دانشگاه‌ها بودند. بعد هم که در همان اوائل دهه‌ی 60، وقتی بازگشائی دانشگاه‌ها انجام شد، جهاد دانشگاهی تشکیل شد که یکی از نقاط حساس و یکی از مراکز مایه‌ی افتخار، جهاد دانشگاهی است. قبل از اینها هم در سال 58، تسخیر لانه‌ی جاسوسی به دست جنبش دانشجوئی است.

لزوم جمع دو عنصر جهاد و تناسب با دانشگاه

جهاد دانشگاهی مرکب از دو کلمه است دیگر: جهاد و دانشگاه؛ هم باید در آن جهاد باشد، هم باید متناسب با دانشگاه باشد. جهادی عمل کردن، مفهوم خاصی دارد. هرجور کاری، جهادی نیست.

حفظ هویت ایمانی و باقی ماندن آن تاکنون

من یک بار در جمع همین عزیزان جهاد دانشگاهی مطلبی را چند سال پیش گفتم، که یادم هم نبود؛ این را برای من آوردند، خواندم و یادم آمد - باید این هویت صحیح را و این هویت ایمانی را حفظ کنید و باقی بماند. خوشبختانه همینجور هم بوده و تا حالا هم باقی مانده است؛ چون ساخت جهاد دانشگاهی و نوع مدیریت، نوع عملکرد، نوع ارتباط رأس با بدنه، جهتگیریها، خواستها، خواستهای خوبی بوده است - آنچه که آن روز گفتم، این بود که بعضیها تصور میکنند انقلابیگری، یک حرکت انقلابی، یعنی حرکت بیانضباطِ همراه با شلوغی، سردرگمی و بینظمی! میگویند آقا، آنها انقلابی بود و تمام شد! این، غلط است. مطلقاً در ذات تحرک انقلابی، اغتشاش و بینظمی نیست. بعکس، انضباط انقلابی از محکمترین و قویترین انضباطهاست. انضباطی که ریشه از ذهن انسان، از دل انسان، از ایمان انسان میگیرد، بهترین انضباطها را دارد.

امید به آن برای آیندهٔ علمی کشور

… بیاید. این، چیز طبیعیای است؛ ولی وقتیکه بنای نو، بنای جدید ساخته شد بر پایه‌های درست، حرکت بر اساس آن، حرکتِ منضبط و خوب خواهد بود و پیش خواهد رفت و این، انقلابی است. بنابراین انقلابیگری را با بینظمی و با شلوغکاری و با نشناختن ضابطه و قانون نباید اشتباه کرد. علیایحال، جهاد دانشگاهی از جاهائی است که ما به آن امید داریم برای آینده‌ی علمی کشور.

انجام کارهای بزرگ به دست عناصر مؤمن

و توفیقات این علم هم بیشتر است؛ این را به شما عرض بکنم. نگویند اگر علم را مقدس کردیم و با دین همراه کردیم و مؤمن‌کاری درآوردیم، دیگر پیشرفت نمیکند؛ نخیر، الان همین خود جهاد دانشگاهی شما، همین مجموعه کارهای شما - که به وسیله‌ی عناصر مؤمن این همه کار بزرگ انجام گرفته - نشان دهنده‌ی این است که علم وقتی با ایمان همراه باشد، توفیقاتش هم بیشتر خواهد بود.

لزوم جهاد حقیقی یعنی تلاش هدفدار برای خدا به مقتضای نام آن

شما اسمتان جهاد دانشگاهی است؛ روی این اسم تکیه کنید و به مقتضای این اسم تمسک کنید و حقیقتاً جهاد کنید. وقتی جهاد؛ یعنی تلاش هدفدار برای خدا، وجود داشت، بدون تردید موفقیت هم با آن همراه خواهد بود. ما راهی که به سمت مرزهای پیشرفته‌ی دانش در همه‌ی زمینه‌ها داریم، مسلم بدانید که جز با روحیه‌ی استقلال، روحیه‌ی توکلِ به خدا و روحیه‌ی کار برای ایمان طی نخواهد شد. باید این راه را سریع طی کنیم و راههای میانبُر را پیدا کنیم و خودمان را برسانیم؛ مرزهای دانش را …

از بهترین مراکز برای اهتمام به علم و پیشرفت خوب آن

… عزم و اراده به جایی نخواهد رسید. همه‌ی کارها، از جمله مسأله‌ی تحقیق و علم، مدیریت سازمان یافته لازم دارد؛ لذا بایستی این کار را پیش بُرد. البته بخشی از این کار مربوط به مسؤولان دولتی است و بخشی مسؤولیت دانشگاه‌ها و بخش دیگر مربوط به مسؤولیت مراکز علمی است. و شما به‌عنوان جهاد دانشگاهی جزو بهترین مراکزی هستید که میتوانید در این مسأله اهتمام بورزید و احساس مسؤولیت کنید؛ که البته میکنید. خوشبختانه من شاهدم و میبینم که پیشرفت شما در کار علم خیلی خوب بوده؛ دنبال کنید.

کار چندسالهٔ گروهی جوان مؤمن و جهادی در دستیابی به سلول‌های بنیادی

… دنیا انجام گرفته است. در کشور ما این کار بیسروصدا اتّفاق افتاده و هنوز اعلان هم نشده است. به نظر من اهمیت این کار کمتر از کار هسته‌ای که ما کردیم، نخواهد بود. این کار در آینده پزشکی دنیا ارزش زیادی دارد و دنیا از آن به عنوان یک انقلاب پزشکی نام می‌برد. یک گروه جوان مؤمنِ انقلابی و واقعاً جهادی که از همین بچه‌های جهاد دانشگاهی هستند، راجع به این مسأله چند سال کار کرده‌اند و به نتایج خوبی رسیده‌اند - البته باید کار ادامه پیدا کند تا به آن نتایج نهاییاش برسد - که ان‌شاءاللَّه خودشان اعلان خواهند کرد. بنابراین ما چنین زمینه‌های رشد علمی و فکری در کشور داریم که از ارزش بالایی برخوردار است.