رفتن به محتوای اصلی

دانشگاه

نام‌های دیگر: دانشگاهیان، دانشکده‌های فنی و مهندسی، دانشگاه فاسد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نهاد آموزش عالی و پژوهش، جایگاه و رسالت آن و نقد وضع علمی و فرهنگی آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۰۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

یک نکته‌ى لازم را هم به عزیزانى که در دانشگاه تربیت مدرّس مشغول درس‌خواندن یا درس‌گفتن یا خدمتند عرض میکنم. دانشگاه، نقطه‌ى اساسى هر جامعه و کشورى است؛ اگر دانشگاه اصلاح بشود، آینده‌ى آن جامعه اصلاح خواهد شد؛ اگر دانشگاه فاسد بشود، سرنوشت آن جامعه فساد است؛ حالا این فسادى که در دانشگاه فرض میکنیم، چه فساد اخلاقى باشد، چه فساد علمى. معناى فساد علمى این است که در دانشگاه، نه معلّمْ دلسوزى کند براى درس دادن و یاد دادن، نه متعلّم و دانشجو دلسوزى کند براى یاد گرفتن. نتیجه، بى‌سواد بار آمدن، بد فهمیدن و نفهمیدن و عدم رشد استعدادها است. معناى فساد اخلاقى این است که آن که درس میخواند یا نمیخواند، از لحاظ اخلاقى، شرافت لازم، شرف و غیرت و انگیزه و ایمان لازم را در خود پرورش ندهد. نتیجه‌ى این هم با شقّ اوّل یکى است؛ شاید هم گاهى بدتر. آن عالِمى که شریف نباشد، حمیّت و غیرت دفاع از کشور و ملّت و آرمانها و ارزشهاى ملّى و دینى خود را نداشته باشد، آن عالِمى که دشمن را بر خودى ترجیح بدهد، خود را در اختیار دشمن ملّت قرار بدهد، از هر جاهلى بدتر است؛ همان دزدى است که با چراغ به دزدى میرود و بیشتر صدمه میزند. پس اصلاح دانشگاه در درجه‌ى اوّلِ اهمّیّت است.
در دانشگاه، هدفْ دانشجو است؛ یعنى استاد و آن تحقیقى که در محیط دانشگاه انجام میگیرد و آزمایشگاه و همه‌ى اینها براى دانشجو است؛ براى این است که این نیروى انسانى رشد کند و صلاحیّت کارى را که بر عهده‌ى یک نیروى انسانى عالِم و کارآمد است، پیدا کند تا بتواند آن کار را به عهده بگیرد. اصلاً فلسفه‌ى دانشگاه این است دیگر؛ وَالّا دانشگاه که براى این نیست یک عدّه‌اى مثلاً فرض کنید اینجا مستخدم باشند و ارتزاقشان از اینجا باشد ــ خب این قهرى است، امّا هدفْ این نیست ــ هدف این است که دانشجو آنجا بتواند به صلاحیّتهاى لازم برسد. ما هر کارى میتوانیم بکنیم براى دانشجو، باید بکنیم.
یک نهاد دانش‌جویى دیگر داریم که این نهاد دانش‌جویى ناظر است به اداره‌ى امور زندگى مردم، منهاى مسائل مربوط به دین. مردم معاش دارند، کسب دارند، ساختمان دارند، راه دارند، جسم دارند؛ شناسایى‌هاى گوناگون لازم است؛ تحقیق در امور زندگى مردم لازم است، علوم متشعّب است، انواع و اقسام دانشها هست براى بهتر کردن زندگى مردم و راه انداختن زندگى مردم؛ این نهاد هم مشغول این است. اینها را فرابگیرد؛ در آنها خِرّیت[2] و متخصّص و صاحب‌نظر بشود؛ آنها را تحقیق کند، بعد آنها را براى پیاده شدن در جامعه آماده کند، تحقیقات نوِ دنیایى را جذب کند؛ خودش به نوبه‌ى خود، تازه‌هایى در این دانشها بیافریند، به بشریّت عرضه کند و تحقیق کند؛ این هم یک نهاد دانش‌جویى دیگر.

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

نهاد دانشجویی ناظر به ادارهٔ امور زندگی مردم

یک نهاد دانش‌جویى دیگر داریم که این نهاد دانش‌جویى ناظر است به اداره‌ى امور زندگى مردم، منهاى مسائل مربوط به دین. مردم معاش دارند، کسب دارند، ساختمان دارند، راه دارند، جسم دارند؛ شناسایى‌هاى گوناگون لازم است؛ تحقیق در امور زندگى مردم لازم است، علوم متشعّب است، انواع و اقسام دانشها هست براى بهتر کردن زندگى مردم و راه انداختن زندگى مردم؛ این نهاد هم مشغول این است. اینها را فرابگیرد؛ در آنها خِرّیت[2] و متخصّص و صاحب‌نظر بشود؛ آنها را تحقیق کند، بعد آنها را براى پیاده شدن در جامعه آماده کند، تحقیقات نوِ دنیایى را جذب کند؛ خودش به نوبه‌ى خود، تازه‌هایى در این دانشها بیافریند، به بشریّت عرضه کند …

حذف دین از دانشگاه برای بی‌دین کردن سررشته‌داران آیندهٔ جامعه

… هم باشند، براى یک ‌وقتهایى شاید وجودشان لازم باشد، از آنها استفاده بشود بکنیم امّا بدون روح و معناى عالِم دین! این را میخواستند. البتّه رضاخان آمد قلدرى کرد، بى‌عقلى کرد، همان ظاهرش را هم خواست حذف کند؛ در سطح جامعه و بخصوص در محیط‌هاى علمى نیّت این بود. لذا در محیط‌هاى دانشگاهى ما دین شد یک چیز بیگانه؛ این‌جور ساختند دانشگاه ما را؛ چرا؟ هدف بسیار روشنى بود، برنامه‌ى بسیار زیرکانه‌اى بود؛ براى اینکه اگر دین در دانشگاه نباشد و آن کسانى که در این فضا پرورش پیدا میکنند ــ که سردمداران و سررشته‌داران زندگى در آینده هستند ــ بى‌دین شدند، بسهولت جامعه را به سمت بى‌دینى خواهند کشاند. این هدفى بود که دنبال شد و انصافاً مدّتى، بُرهه‌ى طولانى‌اى از زمان موفّق هم شدند؛ محیط دانشگاه را محیط بیگانه از دین کردند. البتّه نمیتوانستند دانشگاه را از انسانهاى متدیّن بکلّى خالى کنند؛ این روشن است؛ بالاخره جوانهاى این مملکتند، بچّه‌هاى خانواده‌هاى …

لزوم دینی بودن محیط دانشگاه و پشتیبانی فضای آن از متدینان

… نتوانند اثر بگذارند در دانشگاه ــ من نمیگویم چه جورى ــ اینها باید نتوانند محیط دانشگاه را تحت تأثیر قرار بدهند با افکار و انگیزه‌ها و احساسات غلط خودشان؛ چون غلط است، مایه‌ى بدبختى ملّت است، مایه‌ى سلطه‌ى بیگانگان است، مایه‌ى ناقص ماندن زندگى یک ملّت است. دانشگاه باید یک محیط دینى باشد. متدیّنین در دانشگاه باید احساس کنند که فضاى عمومى دانشگاه به آنها کمک میکند؛ البتّه تدیّن، دین، معنویّت، اخلاق که از جمله‌ى شعب این معنویّت، امروز همین احساسات انقلابى است؛ امروز کسى نمیتواند بگوید من متدیّنم امّا ضدّ با انقلابى باشد که بر اساس دین است. نه سلایق خاص؛ سلایق خاص را نمیگویم؛ بایستى همه‌ى سلیقه‌ها، همه‌ى مذاقها بتوانند ــ …

رشد اندیشهٔ ناب اسلامی در دانشگاه‌ها از مقاصد بزرگ جمهوری اسلامی

رشد اندیشه‌ى ناب اسلامى در میان قشرهاى دانشگاهى بویژه دانشجویان که سررشته‌دار آینده‌ى کشورند و بهره‌گیرى از استعداد و شور و جوشش خداداد این بخشِ ارزشمند جامعه براى گستردن تفکّر درست و تعالى و ایمانِ زلال دینى در سطح کشور و جهان، از جمله‌ى مقاصد بزرگ جمهورى اسلامى بوده و در این راه تلاشهاى ارجمندى به کار رفته است. طنین نداى امام بزرگوار ما همواره در فضاى کشور زنده خواهد ماند که دانشگاه مؤمن و متعبّد به هدایت الهى را یکى از آرزوهاى بزرگ میدانست و فضلاى روحانى و دانشگاهى را به همکارى در این راه توصیه میفرمود. بى‌شک حضور علماى دینى و چهره‌هاى جوان حوزه‌اى در عرصه‌ى …

تلقین رهایی از قیود دینی به جوانان متدین در دانشگاه دوران طاغوت

جوان مذهبیِ متدیّنِ متعبّد، وقتی وارد دانشگاه می‌شد، به خودش تلقین می‌کرد که این‌جا دیگر انسان از دین و قیود دینی و اینها، باید خودش را آزاد نگهدارد. یا آزاد است، یا باید آزاد باشد، یا نمی‌شود از قیود دینی آزاد نبود و نباید مقیّد به دین بود! لذا وقتی آن زمانها در یک دانشگاه، مسجدی درست شد، همه تعجّب می‌کردند: «عجب! مسجد! توی دانشگاه!؟ دانشجو و نماز!؟»

اکثریت مؤمن استادان و تلاش معدودی برای القای تضعیف اسلام با جمهوری اسلامی

… اسلام را هم بوسیدند گذاشتند کنار! در داخل هم بعضى‌ها همین حرفها را تکرار میکردند و باز هم میکنند؛ این را هم به شما عرض بکنم. در همین دانشگاه‌هاى ما متأسّفانه که این را به جوانهاى مسلمان حزب‌اللهى دانشجو عرض میکنم تا بدانند چنین انگیزه‌هایى گوشه ‌و کنار هست. البتّه اکثریّت اساتید خوبند، مؤمنند، طرف‌دار رشد و تعالى این ملّتند، طرف‌دار انقلاب اسلامى و نظام مقدّس جمهورى اسلامى‌اند؛ امّا این‌ جور هم نیست که هیچ موذى‌اى پیدا نشود. در همین دانشگاه‌ها کسانى البتّه خیلى معدود هستند که سعى میکنند یک قالب و هیکل فلسفى هم بدهند به این مطلب که بله، از وقتى جمهورى اسلامى آمد سرکار، اسلام ضعیف شد. دیگر دروغ و ترفند از این رسواتر نمیشود.

نکوهش تلاش برای غیرسیاسی کردن دانشگاه و قشر جوان

بنده دلم میخواهد این جوانهاى ما، شما دانشجوها چه دختر و چه پسر و حتّى دانش‌آموزهاى مدارس، روى این ریزترین پدیده‌هاى سیاسى دنیا فکر کنید و تحلیل بدهید. گیرم که یک تحلیلى هم بدهید که خلاف واقع باشد؛ [خب] باشد. خدا لعنت کند آن دستهایى که تلاش کرده‌اند و میکنند که قشر جوان ما را غیر سیاسى کنند و دانشگاه ما را غیر سیاسى کنند. یک کشورى که جوانهایش سیاسى نیستند اصلاً در باغ مسائل سیاسى نیستند مسائل سیاسى دنیا را نمیفهمند، جریانهاى سیاسى دنیا را نمیفهمند، تحلیل درست ندارند، مگر میتواند بر دوش مردم، حکومت و حرکت و مبارزه و جهاد بکند؟ بله، [اگر] حکومت دیکتاتورى باشد، میشود. صرفه‌ى …

منور شدن محیط تحصیل و تحقیق به ایمان و هوشیاری سیاسی

… على رازینى، سیّدرضا صدر، محمود محمّدى‌عراقى، غلامرضا مصباحى را به ‌عنوان نمایندگان خود در این کار بزرگ براى سیاست‌گذارى و هدایت حرکت عمومى فضلاى روحانى در دانشگاه‌ها، و جناب حجّت‌الاسلام آقاى سیّدرضا صدر را به ‌عنوان رئیس و مدیر اجرائى این نهاد منصوب میکنم. وظیفه‌ى اصلى این نهاد، تأمین حضور عالمانه و هدایتگر روحانیّون آگاه و متّقى و آشنا به مسائل دانشگاهى در دانشگاه‌هاى کشور و حرکت پیگیر و صحیح و هوشمندانه‌ى آنان براى منوّر شدن محیط تحصیلات و تحقیقات به فروغ ایمان و عمل صالح و هوشیارى سیاسى و راهبرد انقلابى و اسلامى است.

موظف بودن به یاری نهاد نمایندگی برابر اساسنامهٔ آن

مسئولان دانشگاهى موظّفند که برابر اساسنامه‌ى این نهاد که مورد تأیید اینجانب است، آنان را در انجام مسئولیّت بزرگشان یارى دهند و شوراى عالى انقلاب فرهنگى و دیگر شوراهاى دست‌اندرکار، مقرّرات مورد نیاز این کار را تأمین کنند. از خداوند متعال فلاح و موفّقیّت دانشجویان عزیز و همه‌ى جوانان کوشا و جدّى کشور بزرگمان و نیز خدمتگزاران و فعّالان امور دانشگاهى را مسئلت میکنم.

تسلط فکری روحانیان بر فضای دانشگاه‌ها پیش از انقلاب

… که آن بزرگوار تدریس میکرد، کسانى بودند که درست ضدّ دین به ‌طور صریح تبلیغات میکردند و درس میگفتند. آن بزرگوار نرفت با آنها دعوا کند و دست‌به‌یقه بشود؛ حرف زد، فکر داد، حقایق را گفت، از ذهنیّت صحیح استفاده کرد و فضا را قبضه کرد. پیش از انقلاب این‌جورى بود؛ پیش از انقلاب، روحانیّونى که با این دانشگاه‌ها و محیط‌هاى فکرى و جوان و احیاناً مرتبط با افکار بیگانه اتّصال داشتند، ابزارى که قدرت و زورى به آنها بدهد نداشتند امّا فضا در قبضه‌ى آنها بود، دست آنها بود. در یک مسجدى میدیدید یک روحانى‌اى مى‌ایستد براى مردم حرف میزند، کلاس‌هاى درس در دانشگاه تعطیل میشود، خلوت میشود، مى‌آیند پاى صحبت این آقا که چهار کلمه مثلاً تفسیر از او بشنوند یا نهج‌البلاغه‌ از او یاد بگیرند؛ قبل از انقلاب این‌جورى بود. ما باید این‌جورى خودمان را مجهّز کنیم؛ منبرها این‌جور باید باشد.

لزوم یاری دستگاه‌های علمی و تکیهٔ دولت به متفکران دانشگاهی

و بعد [اینکه] دستگاه‌هاى علمى به کمک بیایند؛ متفکّرین دانشگاه‌ها براى دولت کار کنند. دولت تکیه کند به متفکّرین و علمائى که در دانشگاه‌ها هستند و درس میخوانند؛ و خیال هم نکنند که تحقیق و حرفِ درست، همان است که فلان متفکّر اروپایى گفته؛ نه، امروز میگویند، پنج سال دیگر، ده سال دیگر، بیست سال دیگر، یک نفر عالِم دیگر مى‌آید آن حرف را باطل میکند و یک حرف دیگر میزند. چرا ماها عادت کردیم که هر چه غربى‌ها گفتند، بى ‌قید و …

وظیفهٔ تربیت مدیران متخصص

… اختلاف، جدایى بین برادران، همان چیزى است که دشمن ما آن را آرزو میکند و میخواهد. ملّت ایران بحمدالله‌ از اوّل انقلاب تا امروز، با اتّحاد و وحدت کلمه، کار خود را پیش برده است، باز هم باید همین وحدت کلمه وجود داشته باشد؛ تلاش براى سازندگى باید وجود داشته باشد؛ دانشگاه‌هاى کشور باید کار کنند و تلاش کنند تا مدیران متخصّص را تربیت کنند؛ آموزش‌وپرورش کشور باید تلاش کند تا جوانان و نوجوان و کودکان این ملّت بزرگ و مبارز و فداکار را شایسته‌ى دوران سازندگى تربیت کند.