یک نکتهى لازم را هم به عزیزانى که در دانشگاه تربیت مدرّس مشغول درسخواندن یا درسگفتن یا خدمتند عرض میکنم. دانشگاه، نقطهى اساسى هر جامعه و کشورى است؛ اگر دانشگاه اصلاح بشود، آیندهى آن جامعه اصلاح خواهد شد؛ اگر دانشگاه فاسد بشود، سرنوشت آن جامعه فساد است؛ حالا این فسادى که در دانشگاه فرض میکنیم، چه فساد اخلاقى باشد، چه فساد علمى. معناى فساد علمى این است که در دانشگاه، نه معلّمْ دلسوزى کند براى درس دادن و یاد دادن، نه متعلّم و دانشجو دلسوزى کند براى یاد گرفتن. نتیجه، بىسواد بار آمدن، بد فهمیدن و نفهمیدن و عدم رشد استعدادها است. معناى فساد اخلاقى این است که آن که درس میخواند یا نمیخواند، از لحاظ اخلاقى، شرافت لازم، شرف و غیرت و انگیزه و ایمان لازم را در خود پرورش ندهد. نتیجهى این هم با شقّ اوّل یکى است؛ شاید هم گاهى بدتر. آن عالِمى که شریف نباشد، حمیّت و غیرت دفاع از کشور و ملّت و آرمانها و ارزشهاى ملّى و دینى خود را نداشته باشد، آن عالِمى که دشمن را بر خودى ترجیح بدهد، خود را در اختیار دشمن ملّت قرار بدهد، از هر جاهلى بدتر است؛ همان دزدى است که با چراغ به دزدى میرود و بیشتر صدمه میزند. پس اصلاح دانشگاه در درجهى اوّلِ اهمّیّت است.دانشگاه
نامهای دیگر: دانشگاهیان، دانشکدههای فنی و مهندسی، دانشگاه فاسد
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
نهاد آموزش عالی و پژوهش، جایگاه و رسالت آن و نقد وضع علمی و فرهنگی آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:پیام بهمناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷
سیر زمانی
از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳۱۳۶۰۱۴۰۳
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
در دانشگاه، هدفْ دانشجو است؛ یعنى استاد و آن تحقیقى که در محیط دانشگاه انجام میگیرد و آزمایشگاه و همهى اینها براى دانشجو است؛ براى این است که این نیروى انسانى رشد کند و صلاحیّت کارى را که بر عهدهى یک نیروى انسانى عالِم و کارآمد است، پیدا کند تا بتواند آن کار را به عهده بگیرد. اصلاً فلسفهى دانشگاه این است دیگر؛ وَالّا دانشگاه که براى این نیست یک عدّهاى مثلاً فرض کنید اینجا مستخدم باشند و ارتزاقشان از اینجا باشد ــ خب این قهرى است، امّا هدفْ این نیست ــ هدف این است که دانشجو آنجا بتواند به صلاحیّتهاى لازم برسد. ما هر کارى میتوانیم بکنیم براى دانشجو، باید بکنیم.یک نهاد دانشجویى دیگر داریم که این نهاد دانشجویى ناظر است به ادارهى امور زندگى مردم، منهاى مسائل مربوط به دین. مردم معاش دارند، کسب دارند، ساختمان دارند، راه دارند، جسم دارند؛ شناسایىهاى گوناگون لازم است؛ تحقیق در امور زندگى مردم لازم است، علوم متشعّب است، انواع و اقسام دانشها هست براى بهتر کردن زندگى مردم و راه انداختن زندگى مردم؛ این نهاد هم مشغول این است. اینها را فرابگیرد؛ در آنها خِرّیت[2] و متخصّص و صاحبنظر بشود؛ آنها را تحقیق کند، بعد آنها را براى پیاده شدن در جامعه آماده کند، تحقیقات نوِ دنیایى را جذب کند؛ خودش به نوبهى خود، تازههایى در این دانشها بیافریند، به بشریّت عرضه کند و تحقیق کند؛ این هم یک نهاد دانشجویى دیگر.شاهدها (۳۸۵ پاراگراف)
نامناسب بودن فضای کلی دانشگاه پیش از انقلاب
… به قدر امروز نبود. نصف یا ثلث این هم دانشجو نبود. کسانی هم که بودند، همه فعّال نبودند. بالاخره محیط آن روز دانشگاه، با محیط امروز تفاوت داشت. گروههایی فعّال بودند. گروههای اسلامی و گروههای چپ، کم و بیش فعّال بودند و بعضی از آنها هم فعّالیتهای خوبی داشتند؛ اما فضای کلّی دانشگاه، فضای خیلی نامناسب و نابابی بود. خیلی بد بود - بخصوص وضع دختران و آن اختلاط و مُدگراییها و کارهای خلاف - که به اصطلاح آنها را به کلّی از توانایی انداخته بود. در محیط دانشگاه و محیط دانشجویی آن روز، فقط یک عده فعّال بودند. بههرحال، همان مجموعهی فعّال - چه گرایشهای اسلامی تندو منطقی و متقنی داشتند و چه نداشتند - در چارچوب حرکت اسلامی، حرکت میکردند.کیفیتبخشی به علم و پژوهش و تربیت معنوی دانشجویان، تکلیف برتر مسئولان فرهنگی
شورای عالی انقلاب فرهنگی که با تدبیر حکیمانهی امام راحل عظیمالشأن به جای ستاد انقلاب فرهنگی قبلی پدید آمد، نقش فعال و مؤثری را در عرصهی امور فرهنگی کشور بخصوص دانشگاهها ایفا کرد و برکات ماندگاری از خود به جای گذارد. اکنون با پیشرفت کشور در کار سازندگی و گسترش دامنهی نیاز به دانش و تخصص و لزوم فراگیری علوم و فنون و پرورش محققان و نوآوران و استادان و متخصصان کارامد، اهمیت این بخش از مسائل فرهنگی تأکید مضاعف یافته است. توسعهی دانشگاهها و پژوهشگاهها و دیگر مراکز آموزش و آموزش عالی که پاسخ طبیعی به آن نیاز است و افزایش چشمگیر کمیت دانشجوئی، به نوبهی خود تکالیف تازهای را بر عهدهی مسؤولان امور فرهنگی کشور میگذارد که برتر از همهی آنها اولا کیفیت بخشیدن به مایههای علم و تحقیق در این مراکز و ثانیاً پرداختن به تربیت معنوی دانشجویان و هدایت فکر و عمل آنان است.کار علمی در خدمت نیازهای زندگی جامعه
… ارزشی جامعه میپردازند. این جریان، حوزه است که به دین، به اخلاق، به معارف و به فلسفهی الهی میپردازد. اگر چه کار حوزهها، علمی است و در حوزهها دقّتهای علمی، بسیار بالا و بسیار عمیق است؛ اما این کار علمی در خدمت جنبههای ارزشی جامعه و در خدمت دین و اخلاق است. کار علمىِ جریان دیگر - دانشگاه - در خدمت نیازهای جامعه است. یک جامعه که نمیتواند بدون علم و صنعت و بدون پیشرفتها و تازههای کشف شده در میدان معرفت علمی، زندگی کند. بشر به علم و عالم همان قدر نیاز دارد که به ضروریّات درجه یک زندگیاش محتاج است. علوم مختلف - چه علوم محض و چه علوم کاربردی در زندگی؛ مثل پزشکی، مسائل فنی، بقیهی رشتههای گوناگون علوم و حتّی زمینههای هنر و ادبیات - همه، وسائل و ابزارهای زندگىِ انسانند.خطر دانشگاه بدون حوزه: علم در خدمت ظلم و استکبار
… خواهد کرد و محصولات علمی را وارد کشور خودش نخواهد کرد؛ امّا آخرش ناچار است وارد کند. این حالت، وقتی است که پایه، خراب و ویران باشد. حال اگر کشور و جامعهای دانشگاه خوبی داشته باشد، امّا حوزه علمّیهی خوبی نداشته باشد، وضعش چگونه است؟ این، از آن هم بدتر است! زیرا در این صورت، علم در کشور پیش خواهد رفت؛ امّا در جهت غیرهدفها و ارزشهای انسانی. علمی خواهد بود در خدمت ظلم؛ علمی در خدمت استکبار؛ علمی در خدمت تبعیض؛ علمی در خدمت بیعفتی و حتّی علمی در خدمت خیانت به آرمانهای ملّی. اینگونه خواهد شد. عزیزان من! این هم، باز همان حالتی است که متأسّفانه در دوران سلطنت در این کشور پیش آمد. دانشگاه بنیانگذاری کردند، اما دانشگاهی که بنایش را بر جدایی از دین و …وابستهتر شدن کشور به خارج از سوی دانشگاه دوران پهلوی
امروز دهها سال - شصت، هفتاد سال - از آغاز بهوجود آمدن بساط دانش جدید در این کشور میگذرد. غیر از چند سالِ پس از پیروزی انقلاب که یک حرکت حقیقی در راه تکیه به تحقیقات ایرانی انجام گرفته است، در گذشته، حقیقتاً کار قابل توجّهی انجام نگرفته است. کدام اختراع مهم، کدام کشف بزرگ، کدام قطع وابستگی به بیگانه از سوی دانشگاه دوران رضاخان و پسر رضاخان انجام گرفت؟ در آن دوران، دانشگاه روزبهروز کشور را به خارج وابستهتر میکرد. البتّه تقصیرِ جوانان دانشجو هم نبود. من به عنوان آدمی که از نزدیک قضایای آن روز را در مقابل چشم داشته است، شهادت میدهم. جوانان دانشجوی آن روزِ ما، خودشان هیچ تقصیری نداشتند. محیطی درست کرده بودند که در آن کارِ علمی اصیل، امکان نداشت. در این اواخر، چنان فرهنگ …پایهگذاری دانشگاه بر بیدینی و مخالفت با دین و ضد دین بودن نخستین گردانندگان آن
حاصل مطلب این است که پایه و بنای دانشگاههای ما بر بیدینی بوده است. خشت دانشگاه کشور در زمان رضاخان نه فقط بر اساس بیدینی، بلکه براساس مخالفت و مبارزهی با دین نهاده شده است. کسانی هم که اولین فعّالین، اساتید و مدیران این دانشگاهها محسوب میشوند، عناصر ضدّدین بودند. کسانی بودند که به دین هیچ اعتقادی نداشتند و فکر میکردند موضوعات دینی خرافات است. اصلاً پایهی دانشگاه کشور ما اینطور گذاشته شده است؛ درست مثل پایهی روشنفکری کشور ما که بر ضدّیت با دین گذاشته شد. کسانی که از اوّل - از دوران قاجاریه - روشنفکری ایران را …فضای دینی غیرعمیق دانشگاه پس از انقلاب و نبود حاکمیت دین در آن
… و ظهور یافتند - یعنی تبرّز پیدا کردند - این بود که در اقلیت بودند. چون محیط، محیطِ بیدینی بود، چند نفر همدیگر را پیدا کردند، با هم اجتماع نمودند و اجتماعشان مایهی تبرّزشان شد. والاّ اینطور نبود که واقعاً یکایک اینها آدمهای برجسته، مبارز و این چنانی باشند. بعد هم که انقلاب آمد، حرکت عظیمی داد و یک فضای دینی را در محیط دانشگاه بهوجود آورد؛ آنهم یک فضای دینىِ غیرعمیق و غیرماندگار، آن امرِ بیدینی در استخوانبندیاش بود. یعنی فضای دینی، درست به جسمش فرونرفته و نفوذ نکرده بود. از این روست که شما امروز، پانزده سال پس از پیروزی انقلاب، به دانشگاه که میروید، آنجا را محیط دین نمیبینید. پانزده سال که زمان زیادی نیست. آری؛ بیدینی، عرفِ حاکم نیست. مثل گذشته نیست که بیدینی عرف حاکم بود و اگر کسی میخواست بیدین نباشد، باید بهگونهای خودش را نجات میداد. پسری ریش داشته باشد؛ دختری حجاب داشته باشد؛ کسی نماز بخواند؛ سر کلاس با یک منکَر مقابله شود و …حذف دین از دانشگاه برای بیدین کردن سررشتهداران آیندهٔ جامعه
… هم باشند، براى یک وقتهایى شاید وجودشان لازم باشد، از آنها استفاده بشود بکنیم امّا بدون روح و معناى عالِم دین! این را میخواستند. البتّه رضاخان آمد قلدرى کرد، بىعقلى کرد، همان ظاهرش را هم خواست حذف کند؛ در سطح جامعه و بخصوص در محیطهاى علمى نیّت این بود. لذا در محیطهاى دانشگاهى ما دین شد یک چیز بیگانه؛ اینجور ساختند دانشگاه ما را؛ چرا؟ هدف بسیار روشنى بود، برنامهى بسیار زیرکانهاى بود؛ براى اینکه اگر دین در دانشگاه نباشد و آن کسانى که در این فضا پرورش پیدا میکنند ــ که سردمداران و سررشتهداران زندگى در آینده هستند ــ بىدین شدند، بسهولت جامعه را به سمت بىدینى خواهند کشاند. این هدفى بود که دنبال شد و انصافاً مدّتى، بُرههى طولانىاى از زمان موفّق هم شدند؛ محیط دانشگاه را محیط بیگانه از دین کردند. البتّه نمیتوانستند دانشگاه را از انسانهاى متدیّن بکلّى خالى کنند؛ این روشن است؛ بالاخره جوانهاى این مملکتند، بچّههاى خانوادههاى …لزوم دینی بودن محیط دانشگاه و پشتیبانی فضای آن از متدینان
… نتوانند اثر بگذارند در دانشگاه ــ من نمیگویم چه جورى ــ اینها باید نتوانند محیط دانشگاه را تحت تأثیر قرار بدهند با افکار و انگیزهها و احساسات غلط خودشان؛ چون غلط است، مایهى بدبختى ملّت است، مایهى سلطهى بیگانگان است، مایهى ناقص ماندن زندگى یک ملّت است. دانشگاه باید یک محیط دینى باشد. متدیّنین در دانشگاه باید احساس کنند که فضاى عمومى دانشگاه به آنها کمک میکند؛ البتّه تدیّن، دین، معنویّت، اخلاق که از جملهى شعب این معنویّت، امروز همین احساسات انقلابى است؛ امروز کسى نمیتواند بگوید من متدیّنم امّا ضدّ با انقلابى باشد که بر اساس دین است. نه سلایق خاص؛ سلایق خاص را نمیگویم؛ بایستى همهى سلیقهها، همهى مذاقها بتوانند ــ …رشد اندیشهٔ ناب اسلامی در دانشگاهها از مقاصد بزرگ جمهوری اسلامی
رشد اندیشهى ناب اسلامى در میان قشرهاى دانشگاهى بویژه دانشجویان که سررشتهدار آیندهى کشورند و بهرهگیرى از استعداد و شور و جوشش خداداد این بخشِ ارزشمند جامعه براى گستردن تفکّر درست و تعالى و ایمانِ زلال دینى در سطح کشور و جهان، از جملهى مقاصد بزرگ جمهورى اسلامى بوده و در این راه تلاشهاى ارجمندى به کار رفته است. طنین نداى امام بزرگوار ما همواره در فضاى کشور زنده خواهد ماند که دانشگاه مؤمن و متعبّد به هدایت الهى را یکى از آرزوهاى بزرگ میدانست و فضلاى روحانى و دانشگاهى را به همکارى در این راه توصیه میفرمود. بىشک حضور علماى دینى و چهرههاى جوان حوزهاى در عرصهى …تلقین رهایی از قیود دینی به جوانان متدین در دانشگاه دوران طاغوت
جوان مذهبیِ متدیّنِ متعبّد، وقتی وارد دانشگاه میشد، به خودش تلقین میکرد که اینجا دیگر انسان از دین و قیود دینی و اینها، باید خودش را آزاد نگهدارد. یا آزاد است، یا باید آزاد باشد، یا نمیشود از قیود دینی آزاد نبود و نباید مقیّد به دین بود! لذا وقتی آن زمانها در یک دانشگاه، مسجدی درست شد، همه تعجّب میکردند: «عجب! مسجد! توی دانشگاه!؟ دانشجو و نماز!؟»ترویج فرهنگ اسلامی و جلوگیری از بیاحترامی به حجاب در دانشگاه
محیط دانشگاهها بسیار مهمّ است. در محیط دانشگاهها، خانمهای دانشجو و استاد باید بکوشند روحیه و فرهنگ اسلامی را ترویج کنند. اجازه ندهید به کسانی -اگر خدای نکرده در دانشگاههای کشور هستند- که نسبت به حجاب اسلامی یا زنان و دانشجویان دخترِ مسلمان بیاحترامی کنند. اجازه ندهید که اینها بتوانند افکار فاسد را منتشر کنند. محیط دانشگاه باید محیط اسلامی باشد؛ محیطی برای رشد انسان طراز اسلام؛ انسانی که الگویش فاطمه زهرا سلاماللهعلیهاست. و این، برای آینده کشور فوقالعاده مهم است. مخصوصاً بعضی از دانشگاهها، مثل دانشگاه تربیت مدرّس که در حقیقت یک نهاد انقلابی است، عنایت بیشتری داشته باشند. من همیشه گفتهام: انتظاری …پیشرفت کمی و کیفی دانشگاهها و گسترش آن به شهرهای کوچک پس از انقلاب
دو نکته در باب مسائل فرهنگی به ذهنم میرسد که عرض میکنم: نکتهی اول، مربوط به دانشگاههاست. وضع دانشگاهها، از جهات گوناگون الحمدللَّه رو به پیشرفت و حسن است. از جهت کمی، دانشگاهها توسعه پیدا کردند، دانشجویان زیاد شدند؛ و امروز شهرهایی وجود دارد که پیش از انقلاب، هرگز گمان هم نمیرفت در آنها بتوان یک مرکز عالی علوم دایر کرد، لکن امروز وجود دارد و بلکه در بعضی از شهرهای کوچک، چندین دانشگاه است. دولت چه در دانشگاههای دولتی و چه در دانشگاههای غیر دولتی، واقعاً سرمایهگذاری زیادی کرده است. از جهت کیفی هم انسان میتواند حدس بزند و نشانههایش هم دیده میشود، که بحمداللَّه کار زیاد شده و از طرف مسؤولین تلاش دلسوزانه انجام میگیرد.لزوم آمیختهتر شدن کتابها و استادان و فضای دانشگاه با معارف انقلاب
… دانشگاهها فرضاً با مفاهیم اسلامی و عمل اسلامی کمتر آمیخته بود، امروز قهراً باید آمیختهتر باشد. یعنی نتیجهی قهری سیر در مسیر انقلاب، این گونه باید باشد. ما با دور شدن از مبدأ انقلاب، از اهداف انقلاب که نباید فاصله بگیریم؛ بلکه باید به این اهداف نزدیک شویم. ما، چون با هدایت انقلاب و با حرکت انقلاب حرکت میکنیم، قاعدتاً باید روزبهروز به اهداف انقلاب نزدیکتر شویم. و این مهم، باید در دانشگاهها، در کتابهای دانشگاهی و در اساتید و فضای دانشگاه، خودش را نشان دهد.لزوم تربیت دانشآموختگان پایبند به انقلاب و اسلام
… میگردد، دیگر بعید است بتوانیم از او انتظار داشته باشیم که به توقعات انقلابی و اسلامی در ادارهی جامعه پاسخ دهد. این، یک امر روشن و طبیعی است. حالا شما امروز برای تربیت آن نسل چه کار باید بکنید؟ این، غیر از درس خواندن و تحقیق است. این، یک امر دیگر است. امروز دانشگاههای ما باید به گونهای باشند که متخرج آنها، عنصری پایبند به انقلاب و اسلام باشد. برای ارزشهای این انقلاب، که در رأس آنها ارزش استقلال ملی و آزادی کشور و رهایی از قید و بند سلطهگران جهانی و پایبندی متعهدانه و متعبدانه به اسلام است، باید فکری کرده باشیم. یعنی این دانشجوی امروز ما، باید طوری تربیت شود که برای این شعارها ارزش قائل باشد. این مهم، التزامات ویژهای را ایجاب میکند و تعهد خاصی را در دانشگاه میطلبد. برای این، چه کار میخواهید بکنید؟برآورده نشدن انتظار از محصول مدیریت دانشگاهها و لزوم پیگیری علت
… دانشگاهها خوب نگاه میکنم، میبینم بحمدالله وزیر ما آقای دکتر معین است که برادری عزیز و مسلمانی انقلابی است و من چقدر ایشان را دوست میدارم و چه اعتقادی دارم به دیانت و روحیهی انقلابی ایشان. رؤسای دانشگاهها هم که شما هستید؛ همه از برادران مؤمن و خوبید. اما وقتی محصول این مدیریت را در داخل دانشگاهها نگاه میکنیم، میبینیم آنطور که انتظار هست، نیست. علتش چیست؟ این را باید شما دنبال گیری کنید. باید به این، رسیدگی کنید. کسی گمان نکند که امروز دیگر لزومی ندارد دربارهی مثلاً تدیناساتید یا کسانی که مسؤولیتهایی در بخشهای مختلف دانشگاهها دارند، حساسیت داشته باشیم؛ و فقط باید بپردازیم به اینکه کمیت دانشجو را زیاد کنیم یا کیفیت آموزش را بالا ببریم. نه؛ گیرم که شما دو برابر این …علتیابی ناکامی در تحقق مقصود، مسئولیت مدیران دانشگاهها
… کجاست؟ در گزینش استاد است؟ در عدم نظارت بر کار اساتید است؟ در ادارهی نادرست دانشگاههاست؟ در پرورش ندادن روحیهی دینی در دانشگاههاست؟ در کمبود کار فرهنگی و دینی است؟ در تعارض جناحهای دینی در داخل دانشگاهها به بهانهها و اسمهای بیربط و بیمعنی با یکدیگر است؟ بالاخره علتی دارد و علتیابی بهعهدهی شماست. این، مسؤولیت شماست. امروز شما باید انقلاب را در کار خودتان خلاصه کنید. بالاخره یک نانوا هم، وقتی که پشت جبهه نان میپزد، اگر نان او بد یا خمیر باشد و یا دیر به خط مقدم جبهه برسد، ضرر خواهد زد. این مسأله هم به همین اندازه، در سرنوشت انقلاب مؤثر است. آنکه در مثل یک نانواست، یک …رد حرکت دانشگاهها جدا از سیاست عمومی کشور و نظام
… کلی ادارهی کشور جدا باشند. چنین چیزی، ممکن نیست. مدیریت در دستگاه دانشگاه، باید در آن بخشی که محل وصل دانشگاه به دولت است، تمرکز پیدا کند و آن، عبارت است از وزارتخانه. یعنی همین وزارت آموزش عالی و یا وزارت آموزش پزشکی، در آن بخش دیگر. این مبنای اصولی ماست. اگر فرض کنیم در برنامهها اینطور پیشبینی شود که دانشگاهها به کل بتوانند جدای از سیاست عمومی کشور که سیاست انقلاب است حرکت کنند، این مورد قبول ما نیست. ما این را فساد دستگاه آموزش عالی میدانیم. اگر آنچنان که بعضاً به گوش میرسد، در برنامهی پنجسالهی دوم، زمزمهی این حرفها باشد، آقایان باید توجه کنند که این زمزمه، زمزمهی مخالف مصلحت و صلاح نظام است. دانشگاهها بایستی مثل همهی دستگاههای کشور، در محدودهی کلی نظام اسلامی ملاحظه و دیده شوند و باید …لزوم وصل دستگاه دولت به دانشگاه
نکتهی دیگری هم در باب دانشگاهها هست که بنده مکرراً دربارهی آن فکر کردهام و با جناب آقای رئیس جمهور هم آن را در میان گذاشتهام و از ایشان هم خواستهام که این موضوع را دنبال کنند - که لابد دنبال میکنند؛ و شما هم بدانید و از این طرف، انشاءالله، این کار را انجام دهید - و آن عبارت است از وصل دستگاه دولت به دانشگاه. ما الان در زمینههای گوناگون، استعداد و ظرفیت وافری در دانشگاهها برای بررسی و حداقل ارائهی نظر کارشناسی داریم. فرض بفرمایید در زمینهی مسائل اقتصادی. در دانشگاهها عناصر زیادی داریم که میتوانند در باب سیاستهای اقتصادی کشور، یا در نگاه کلان به مسائل اقتصادی و …سفارش پژوهش دولت به دانشگاه و وصل دانشگاه به رأس دستگاه اجرایی
فرض بفرمایید حالا ما میخواهیم مثلاً در زمینهی مسائل رایانه یا مسائل انفورماتیک، بحث و کار کنیم. دولت یک دستگاه اجرایی است. یک عده افراد در اینجا هستند که در زمینههای سیاستگذاری، سازماندهی، تجهیزات و کیفیت و چگونگی بهرهگیری، صاحبنظرند. اینها از دانشگاه میخواهند که روی این مسأله برای ما کار کنید. آنها هم کار میکنند؛ هم برای خودشان عامل پیشرفت است و هم دولت میان عدهی معدودی از کارشناسان دستگاههای اداری یا سازمان برنامه و غیره، منحصر نمیماند. ما به این احتیاج داریم. همانطور که عرض شد، این برنامه در جاهای دیگر دنیا هم هست؛ ولی در اینجا متأسفانه نیست. من جداً به این معنا معتقدم که خیلی خوب خواهد بود اگر بتوانیم دانشگاهها را به دستگاه اجرایی، آنهم به رأس دستگاه اجرایی، وصل کنیم. وزارتخانهها، …لزوم انقلابی و اسلامی کردن محیط دانشگاه و دبیرستان در برابر توجه دشمن
… و الگوی زندهای در مقابل ملتهای دیگر قرار دهد و بینی استکبار را به خاک بمالد، باید یک نسل انقلابی و اسلامی و متدیّن باشد و آن، شما هستید. امروز دانشجویید، امروز دانشآموزید و فردا گردانندگان چرخهای این کشورید. امروزِ خودتان را بسازید. دانشگاهها را بسازید. محیط دانشگاه را محیط انقلابی و اسلامی کنید. محیط دبیرستانها را نیز همینطور. نمیبینید که دشمن، بیشترین توجّهش را به این محیطها معطوف کرده است!؟ این، برای چیست؟ برای این است که از این محیطها میترسد. در محیط دانشگاه، جوانان انقلابی و مسلمان باید مانند یک دست، مانند یک تن، با یک فکر - فکر اسلام و انقلاب - حرکت کنند. محیط را محیط انقلابی و اسلامی کنید. از هر چیزی که مخلِّ به این یگانگی در راه خدا و در …لزوم بهرهگیری دستگاههای دولتی از کارشناسان دانشگاهی
از نیروهای مؤمن استفاده کنید. حالا که جناب آقای هاشمی اشاره کردند، من به یادم آمد که در بخشهای کارشناسی، حتماً باید از کارشناسان دانشگاهی استفاده شود. این روش، متأسفانه در کشور ما - در گذشته - هیچ وقت معمول نبوده است؛ الان هم درست معمول نیست. من یک وقت به ایشان - آقای هاشمی رفسنجانی - پیشنهاد کردم در ریاست جمهوری، بخشی را برای ارتباط با دانشگاهها ایجاد کنند. اگر چنین کاری بشود، خیلی مهم است.سپردن کارهای کارشناسی دستگاهها به دانشگاهها و رشد جوانان از این راه
همهی بخشها کارهای کارشناسیتان را به دانشگاهها بدهید. در ضمن، این، باعث میشود که جوانان ما رشد میکنند. عناصر خوبی در دانشگاهها هستند. معلوم نیست کارشناسان متحجر شدهی فعلی دستگاهها، خیلی بتوانند جواب بدهند، یا آن صداقت لازم در همهی آنها وجود داشته باشد. البته در بعضی، مسلماً هست؛ اما از دانشگاهها هم باید استفاده شود. از همهی نیروهای کشور، انشاءالله استفاده شود و روزبهروز بتوانید بیشتر …ریشهٔ مشکل کشور در بیدینی دانشگاهها به تعبیر امام
و اما راجع به مسائل بیرون حوزه. البته من نمیدانستم که شما چهل درصد خوانندهی غیرطلبه دارید؛ این خیلی است؛ من تصورم کمتر از اینها بود. قاعدتاً درصد بالایی از این چهل درصد باید دانشجویان باشند. اگر شما اعتقادتان همان چیزی است که امام فرمودند «مشکل کشور از بیدینی دانشگاهها بود»، پس راه درستی را انتخاب کردهاید. امام به این معنا اذعان حقیقی داشتند؛ یعنی ایشان از بن دندان معتقد بودند که مشکل آن روز کشور بر اثر خرابی دانشگاههاست؛ درست هم هست. الان سرِ حوزه هم به سمت ادارهی نظام باز شده است؛ اما یک روز بود که جز دانشگاهها، هیچ محفظه و مخزنی برای ادارهی نظام نبود.سادهاندیشی بودن تصور پایان یافتن مشکل دانشگاهها
عین همان قضیه، الان هم هست. اگر ما خیال کنیم مشکل دانشگاهها تمام شده، واقعاً سادهاندیشی است. ما واقعاً نمیدانیم الان در دانشگاه چه خبر است؛ هیچکدام از ماها نمیدانیم. خبرهایی که از دانشگاهها میآید، خبرهای خوشی نیست. ما یک مشت جوان حزباللهی و انجمن اسلامی و جبههبرو و بسیجی را در دانشگاه میبینیم؛ مرتبطان ما اینهایند. ما چهار نفر استاد ریشداری را که در دانشگاه مسؤول هستند، میبینیم؛ این، همهی محتوای دانشگاه نیست. در دانشگاه چیزهای ناپسندی هست؛ شما با این دانشگاه میخواهید …خطر پیدایش دانشگاه جدا از دین در صورت غفلت از تربیت دینی
چون انسان با کامپیوتر متفاوت است. به کامپیوتر برنامه میدهند، او برایشان جواب مسئله را حاضر میکند؛ انسان که اینجور نیست؛ انسان خودش، برنامهى خودش را تنظیم میکند، خودش تصمیم میگیرد، خودش جهتگیرى پیدا میکند. اگر از این جهت دوّم ما غفلت بکنیم، دانشگاه همان چیزى خواهد شد که در بیانات امام مکرّر در مکرّر نسبت به آن هشدار داده شده، و همهى شما آقایانى که در دانشگاه بودهاید و بیش از ماها دانشگاه را مىشناسید و داراى روحیهى دینى هم هستید، به عمق آن واقف هستید؛ یعنى اینکه دانشگاه بیگانه از دین و جداى از دین به وجود خواهد آمد، و این یک فاجعهى غیر قابل جبران است؛ غیر قابل جبران به این معنا که جبران آن، بسیار بسیار تلفات خواهد داشت و مشکلات فراوانى به بار خواهد آورد؛ تا یک وقتى آیا جبران بشود یا نشود.بیارزشی دانشگاهی که فارغالتحصیلانش به انقلاب، دین و استقلال بیتفاوتاند
اگر دانشگاه یک جایى شد که کسى که از آنجا خارج میشود ــ متخرّج دانشگاه ــ نه نسبت به انقلاب حسّاس باشد، نه نسبت به دین حسّاس باشد، نه نسبت به کشور حسّاس باشد، نه نسبت به استقلال ملّى و آرزوهاى بزرگ ملّى حسّاس باشد ــ اگر اینجور شد ــ این دانشگاه هرچه هم از لحاظ علمى والا باشد، ارزشى نخواهد داشت؛ زیرا که متخرّج و محصول این دانشگاه، راحت در اختیار سیاستهاى مختلف قرار خواهد گرفت. این، برنامهى ما را در مورد دانشگاه باید مشخّص بکند. یعنى ما در دانشگاه بایستى دین را، روحیهى انقلابى را، بیزارى از وابستگى ملّى را [زنده کنیم و پرورش بدهیم]؛ بخصوص این نکتهى وابستگى، یعنى همان چیزى که متأسّفانه امروز کشورهاى کوچک دنیا ــ یعنى کوچک از لحاظ …تولد دانشگاه به سبک کنونی بر بنایی غیردینی و لزوم دگرگونی آن
دین را باید در دانشگاهها زنده کرد. دانشگاه ما بىدین متولّد شده؛ این که روشن است. دانشگاه به سبک کنونى از ابتدا بىدین متولّد شده؛ یعنى طرّاحى کردند که دانشگاه، بىدین زاییده بشود. معنایش این نیست که فلان مؤسّس یک دانشگاه یک آدم متدیّنى بوده یا نبوده؛ اصلاً به او ربطى ندارد. بناى دانشگاه، یک بناى غیر دینى، بلکه ضدّ دینى بوده ــ مثل روشنفکرى کشور ما که از ابتدا بىدین متولّد شده ــ منتها خاصیّت دین اصیل و عمیق این است که منتظر اجازهى …لزوم مصون ماندن محیط دانشجویی از سیاستبازان حرفهای
البتّه این را هم باید مراقبت کرد که محیط دانشجویى میدانى نشود براى تاختوتاز سیاستبازهاى حرفهاى. اینکه یک آقایى از آن طرف بلند شود برود و دانشگاه را براى خاطر یک غرض سیاسى، یک هدف ناسالم به هم بریزد و عدّهاى از دانشجوها را مشوّش کند، اصلاً قابل قبول نیست. خود دانشجوها البتّه بایستى اینطور افراد را شناسایى کنند و آنها را طرد کنند و از محیط خودشان بیرون کنند. محیط دانشجویى، بایست دانشجویى بماند؛ باید پاک بماند. آگاهى سیاسى داشتن و بینش سیاسى پیدا کردن، یک مسئله است، امّا در معرض سیاستبازىِ سیاستبازها قرار …اثر تفکر وابستگی بر علوم دانشگاهی و بیابتکاری مهندسان
این طرز تفکّر در دانشگاهها هم اثر میکند؛ علوم دانشگاهى هم بر اساس همین روش شکل میگیرد؛ مهندس ما هم داراى ابتکار نمیشود، سازنده و خلّاق نمیشود. این کارى بود که آنها آن روز کردند و نتایج سوء تدبیر آنها مدّتها گریبانگیر کشور ما هم بوده و شاید در آینده هم تا زمانهایى باشد.