نهضت از حوزه علمیه قم، مرکز فقاهت راستین، برخاست؛ و برقآسا در سایر حوزههای علمیه و دانشگاهها و در تهران و سایر شهرها قشرهای عظیم ملت را فرا گرفت، و همه را به میدان مبارزه کشید. و در سالهای اخیر که حوادث به دنبال حوادث به وجود آمد؛ و ملت بزرگ با شعار اسلام و فریاد «اللَّه اکبر» و نور ایمان و وحدت کلمه …
حبس و تبعید و کشتهدادن و غارت حوزهٔ قم در آن دوران
همین قم آن قدر گرفتاری داشت در زمان این شاه سابق و پدر این که هر دو طرفدار خارجیها و نوکرهای آنها بودند. همین قم و همین حوزه علمیه قم مصیبتها از اینها کشیدهاند؛ حبسها رفتند؛ تبعیدها رفتند؛ کشتهها دادند؛ غارت شدند؛ قرآن را آتش زدند در این مدرسه فیضیه، به طوری که برای ما نقل کردند، کتابهای علمی را آتش زدند؛ کتابهای حدیث را آتش زدند. ما هم گرفتار بودیم، شما هم گرفتار بودید. سایر برادرهای ما هم در سایر جاها گرفتار بودند همه، الحمد للَّه این گرفتاری رفع شد؛ و امیدواریم دیگر …
فشار رژیم سابق بر حوزهٔ قم، کمتر از دیگر مناطق نبود
… اهل سنت ما و برادران اهل تشیع حاضرند؛ و هر دو دسته از وضع سابق نگران؛ و ظلمهایی که به آنها شده است ذکر میکنند. و این مساله، این نیست که فقط شماها تحت فشار و ظلم بودید یا آقایان اعراب تحت فشار و ظلم؛ این یک ظلم عمومی بود به تمام این کشور؛ همه تحت فشار بودند. من اگر نگویم مراکز، و خصوص مرکز علمیه قم، بیشتر در فشار بود لکن نمیتوانم تصدیق کنم که دیگران بیشتر بودند؛ همه بودند.
فرار طلاب از حجرههای فیضیه از ترس فشار رضاخان
رضا خان که آمد- شماها هیچ کدام یادتان نیست. من دیدم- از اول رضا خان که آمد، بعد از چندی که ابتداءً به صورت یک مسلمان و یک آدم مثلًا ملی و اینها آمد، وقتی که پایههای حکومتش محکم شد، اول حملهای که کرد به روحانیین کرد، اینها را از همه طرف از هر طرفی کوبید. به طوری که من در مدرسه فیضیه یک جلسه درس داشتم؛ یک روز که رفتم دیدم یک نفر است! گفتم چطور؟ گفت که همهشان فرار کردند! قبل از آفتاب از مدرسه و از حجرهها فرار میکردند؛ و آخر شب برمیگشتند منزل، برای اینکه نمیتوانستند. پلیس میآمد و میگرفت میبردشان، یا لباسشان را میکند؛ یا التزام از ایشان میگرفت؛ حبسشان میکرد و روحانیون سرتاسر کشور را در مضیقه گذاشتند و در فشار.