1- با تشکر عمیق از علما و فضلای محترم حوزه علمیه قم، که در هر گرفتاری وظیفه الهی خود را انجام دادهاند و در نقاط مختلف کشور بویژه در جبهههای جنگ تحمیلی و مناطق دورافتاده محروم و مراکز کارگری حضور یافته و شایستگی خویش و حوزههای دینی و علمی را به ثبوت رساندند، لکن نظر به حساسیت موقع و موقعیت آنان در اولویت دادن به امور تبلیغی، به نظر میرسد که فعالیت چشمگیرتر و دقت بیشتری برای این امر حیاتی اختصاص دهند، و علاوه بر اوقات تعطیل، در ایام اشتغال بخشی از اوقات شریف خود را در این امر صرف نمایند؛ و با انتخاب افراد شایسته به طور متناوب، نگذارند این پست حساس خالی بشود. از خداوند تعالی توفیق همگان را خواستارم.
تحقق روایت انتشار علم از قم و امید به افزایش آن
ما از خدا میخواهیم که به ما کمک بدهد، و این نصرت را نصیب ارتش ما و ملت ما بکند، و همه ان شاء الله موفق بشوند که این نور اسلام را در همه جا پرتوافکن باشند. و ما امیدواریم که شما آقایان هم موفق و موید باشید. و همان طوری که در روایات ما هست که از قم علم به جاهای دیگر منتشر میشود، بحمد الله مدتهایی است که این معنا تحقق پیدا کرده است. و امروز امیدواریم که به همت علمای قم و مدرسین قم و خطبای قم این مساله زیادتر بشود. و امروز بحمد الله همه ایران قم است، و همه علما هستند و همه دانشمندان و همه اشخاصی هستند که اسلام از آنها بهره میگیرد و به آنها پشتیبانی میکند. خداوند تمام ما را از فداکاران اسلام قرار بدهد، و از فداکاران به امام زمان، سلام الله علیه، که آثار رحمت خدا و آثار …
تضعیف حوزه با جذب طلاب و فشار؛ چهارصد طلبهٔ مأیوس
و لهذا اگر بعضیها یادتان باشد، همهتان یادتان نیست، یک وقتی «داور»[5] یک کلاسی باز کرد برای اینکه طلبهها را بپذیرند. یک عده کثیری از این طلبههای فاسد رفتند و اسمنویسی کردند و چه کردند و وارد شدند. این یک راهی بود که حوزه علمیه قم را تضعیف کردند. از آن طرف فشار آوردند، از آن طرف درها را باز کردند که بفرمایید، ما به شما شغل میدهیم! و لهذا، بعد از زمان مرحوم حاج شیخ- رحمه الله-[6] که فوت شد، چهار صد نفر طلبه در قم بود، نه چهار صد نفری که بتواند کاری بکند، چهار صد نفر مایوس، چهار صد نفری که همه اوضاع بر خلاف آنها بود. چهار صد نفری که- تقریباً- غریب بودند در این مملکت. و خدای تبارک و تعالی خواست که این طور بشود، خواست که دست آنها کوتاه بشود و آنها الآن در اقلیت هستند و غریب هستند و دست شما بحمد الله باز است، لکن کمبود داریم. میدانیم کمبود داریم و کمبودش هم همین است که آن …
عنایت کامل به علوم اسلامی بهویژه فقه و فقاهت
[** امام همچنین تاکید کردند که:**] حوزه علمیه قم به تحصیلات علوم اسلامی، بالاخص فقه و فقاهت، عنایت کامل مبذول دارند و روش هزار ساله فقهای شیعه را همچنان ادامه دهند.
بیمانع بودن کار شورای مدیریت با نظرخواهی در امور مهم
شورای مزبور کارهایی را که میخواهند انجام دهند، پس از نظر خواهی در امور مهمه از حضرت آیت الله گلپایگانی- دامت برکاته- مانعی ندارد. ان شاء الله موفق باشید.
خاستگاه نهضت و مرکز فقاهت راستین
نهضت از حوزه علمیه قم، مرکز فقاهت راستین، برخاست؛ و برقآسا در سایر حوزههای علمیه و دانشگاهها و در تهران و سایر شهرها قشرهای عظیم ملت را فرا گرفت، و همه را به میدان مبارزه کشید. و در سالهای اخیر که حوادث به دنبال حوادث به وجود آمد؛ و ملت بزرگ با شعار اسلام و فریاد «اللَّه اکبر» و نور ایمان و وحدت کلمه …
زنده بودن و ایستادگی حوزهٔ قم با وجود فشار و کشته دادن
حوزه قم حوزه زنده است. کشته میدهد، میکشد، کشته میدهد- عرض میکنم که- اگر بتواند میکشد. الآن هم در تحت فشار هست و مع ذلک زنده [است]، مع ذلک ایستاده است. طلبه قم ایستاده است، قمی ایستاده است، ملت قم ایستاده است. کتک میخورد و ایستاده است. طلبه قم کشته میدهد و ایستاده است و لهذا زنده است. اصلًا در اذهان مردم، هر چی هست قم است؛ و من برای نجف متاسفم. من قمی هستم اما برای نجف متاسفم. ما علاقه داریم به همه اینها. …
ناراحتی از دوری شخصیتها از حوزه در اوضاع آشفته به سبب مفاسد منتظره
پس از اهدای سلام و تحیت؛ مرقوم شریف واصل، سلامت و توفیق جنابعالی را خواستارم. مطالبی که مرقوم شده است بسیاری از آن مورد نظر بوده و هست. امید است توفیق پیدا شود که از مفاسد جلوگیری شود. اینکه من از دور بودن شما از حوزه قم و همین طور دور بودن بعضی آقایان که خوب بود در این اوضاع آشفته و هرج و مرجْ حوزههای ما از آنها استفاده کنند، من ناراحتیم برای همین مفاسد منتظره است. اشخاصی را که اسم بردهاید این مشکل را حل نمیکنند، اگر بر مشکل به واسطه دخالت بعض از آنها که طبقه جوان از امثال آنها ناراحت هستند اضافه نکنند. قضیه شورا و اجتماع ارباب حل و عقد نیز عقدهای را حل نمیکند بلکه چنین اجتماعی محقق نخواهد شد؛ من تجربه بلکه تجربهها …
هجوم و غارت مکرر مأموران به مدارس فیضیه، حجتیه و خان
… تاریخ است. موفق نمیشوند لکن این میخواست بشود. بدترین کار. از این کشتارها این بدتر است. این با حیثیت رسول الله بازی کردن است. هر جا مردم دست میگذارند، میبینند که «اعلیحضرت» دست رویش گذاشته و بد کرده. به تاریخشان این طور، به مدرسههای علمی شان آن طور. تا حالا چند دفعه مدارس ما به غارت رفته و مدارس ما به- عرض کنم- چپاول اینها رفته است. چند دفعه ریختهاند [تا] حالا در مدارس ما. آن وقت به مدرسه فیضیه چند دفعه ریختهاند و اینها جنایت کردند؛ حالا هم به مدرسه حجتیه و مدرسه خان. حالا محل حمله شان اینهاست. و مدرسه حقانی و هر مدرسهای که درِ آن باز است و یک قدری اجتماعات هست. مدرسه خان را تمام- از قراری که میگویند- تمامِ در و پنجرههایش را با تفنگ زدهاند و شکستهاند. در مدرسه حجتیه سر یک کسی را بریدهاند، یعنی تیر زدهاند به او، تیر …
زنده کردن ایران و اسلام و خدمت ماندگار به اسلام
حوزه قم زنده کرد ایران را. حوزه قم خدمتی به اسلام کرده است که تا صدها سال دیگر این خدمت باقی است. کم نشمرید آقایان این را. دعا کنید به حوزه قم؛ و دعا کنید ما هم این جور بشویم. صدها سال دیگر هم اسم حوزه قم در تواریخ هست، و ما مردهها را دفن کرده است.[5] حوزه علمیه قم زنده کرد اسلام را. حوزه علمیه قم و تبلیغات مراجع قم، علمای قم، دانشگاهها را که ما را جزء افیون ملت میدانستند، ما …
رشد حوزه از حدود صد طلبه به پنج هزار نفر پس از رفتن رضاخان
آن روزی که مرحوم آقای حاج شیخ عبد الکریم- رضوان الله علیه- فوت شد در ... [قم] بیش از صد نفر طلبه میگفتند هست اما طلبه ورشکستهای که در همه چیز ... و طولی نکشید آنکه [رضا خان] ظالم بود رفت و حوزه شد یک حوزه پنج هزار نفری و بحمد الله الآن هم به قوّت خودش باقی است و امید است همیشه باشد. ان شاء الله خدای تبارک و تعالی پشتیبان شماست و این حوزه را حفظ میکند و امیدوارم که شماها را برگرداند به محل خودتان و شما با کمال قوّت نفسْ تحمل مشاق[1] را بکنید برای خدا. خدای تبارک و تعالی به شما اجر خواهد داد و من ان شاء الله فردا مسیر خودم را تعیین …
لزوم عنایت بیشتر علمای شهرها به حوزهٔ قم در برابر ناملایمات همهجانبه
به عرض عالی میرساند، مرقوم محترم که حاکی از سلامت مزاج شریف و حاوی تفقد از این جانب بود، موجب تشکر گردید. سلامت و توفیق جنابعالی را از خداوند تعالی خواستار است. از اینکه نسبت به حوزه علمیه قم عنایت دارید متشکرم. البته در این موقع که آن حوزه مقدسه مواجه با ناملایمات همه جانبه است، آقایان علمای بلاد باید عنایت بیشتر فرموده تا ان شاء الله تعالی تزلزلی در آن راه نیابد. از خداوند تعالی عظمت اسلام و مسلمین و علمای اسلام را خواستار است. البته بیشتر عنایت را به حوزه قم توجه دهید و اگر گاهی هم به اینجا توجه شود مقتضی است؛ زیرا ارباب توقع را نمیشود مطلقاً رد کرد. از خداوند تعالی سلامت و توفیق همه خدمتگزاران به شرع مطاع را …
لزوم نگهداری حوزهٔ قم از سوی علما و جلوگیری از شکست آن
… اداره حوزه مقدسه علمیه اصفهان را پیدا نمودهاید و با حُسن نیت جریان دارد متشکرم. امید است خداوند این نعمت را مستدام فرماید. این جانب بحمد الله سلامت هستم لکن از وضع ایران و گرفتاری مسلمانان ناراحت و نگران هستم. امید است خداوند تعالی فرج عاجل عنایت فرماید. و از اینکه مرقوم فرمودید «امید است بتوانم به حوزه قم کمک کنم» موجب تشکر است. حوزه قم را لازم است آقایان نگهداری کنند و نگذارند شکست به آن- خدای نخواسته- وارد شود. به جناب آقای کوپایی هم تذکر دهید که به فکر باشند. از انفاس قدسیه جنابعالی برای حُسن عاقبت و برای فرج مسلمین استمداد مینمایم. و السلام علیکم و رحمه الله. فعلًا در نظر ندارم که مرقوم جنابعالی که به وسیله آقای اخوی[2] بوده مضمونش چه بوده، لکن مطمئن هستم که مرقومات بیجواب نمانده و شاید جواب را پستی دادهام و …
امید به ادامهٔ تحصیل علوم دینی و ترویج دین بدون تزلزل
… گرام حوزه علمیه نجف اشرف و کربلای معلّا و دیگر اعتاب مقدسه، لکن اهمیت موقف در ایران ایجاب میکند که در صورت رفع منع از خدمتگزار به ملت محترم و استقلال مملکت، به اسرع وقت مراجعت نموده در غم و شادی ملت محترم ایران- عموماً- و حضرات اعلام- خصوصاً- شریک باشم. امید است که حضرات فضلای عظام و مشتغلین حوزههای مقدسه علمیه، خصوصاً حوزه قم، کما فی السابق به تحصیل علوم دینیه و ترویج دیانت مقدسه ادامه دهند و هیچ گونه تزلزلی به خود راه ندهند. از خداوند تعالی توفیق و تایید آنها و عظمت اسلام و مسلمین را خواستارم. از جنابعالی، در مظانّ استجابت دعوات، امید دعای خیر برای حُسن عاقبت خواستار است. و السلام علیکم و رحمه الله.
نقشهٔ دیرینهٔ دستگاه برای نابودی حوزهٔ قم
من [آنچه] به شما عرض کنم مطلبی نیست که مال این چند ماهه باشد؛ این یک مطلب ریشه دار است، مطلبی است که مال چندین سال پیش از این است، اگر نگویم چهل و چند سال پیش از این، لا اقل بیست سال پیش از این است که اینها نقشهشان این بود که قم نباشد. در زمان حیات مرحوم آقای بروجردی- رضوان الله علیه- هم نقشه این بود که ایشان نباشند و قم نباشد. قم را برای[2] منافع خودشان مضر میدانند. قم لشکر حق است؛ جنود ابلیس، جنود حق را با مقاصد خودشان مخالف میدانند. در همان زمان ایشان هم، نسبت به ایشان تعبیراتی میشده است که من نمیتوانم در این منبر عرض کنم. همان وقت بوده است که، نقشه خارج این بوده است که قم نباشد تا ما هر کاری میخواهیم انجام بدهیم و …
مخالفت دستگاه با قم به سبب آگاهی آن از مفاسد و تظاهر به حمایت از نجف
… بخواهند کارهایی را انجام بدهند. بعد از اینکه ایشان تشریف بردند به جوار رحمت حق تعالی؛ از همان اول، اینها شروع کردند به اسم احترام از مرکزی، کوبیدن این مرکز را؛ نه از باب اینکه حُبی به آن مرکز داشتهاند؛ به هیچ مرکزی از مراکز دیانت اینها احساس حُب نمیکنند؛ نه از باب اینکه به نجف علاقه داشتند، از باب اینکه قم را نمیخواستند. قم موی دماغ بود، نزدیک بود به اینها، مفاسد را زود ادراک میکرد و کارهای اینها زود برش منکشف میشد. اینها قم را نمیخواستند منتها نمیتوانستند به صراحت لهجه بگویند: قم نه، میگفتند: نجف آره، مشهد آره؛ «در قم چیزی به نظر نمیخورَد»![3] فهمیدند که چیزهایی به نظر میخورَد، چیزهایی به چشم میخورَد، چیزهایی به دهان میخورَد، به گوش میخورَد؛ فهمیدند که نه آن طور نبوده است. اینها از آن وقت نقشه کشیدند برای نابودی روحانیت و دنبالش نابودی اسلام و دنبالش نفع رساندن …
نگرانی از سبک و بیارزش جلوه کردن آن نزد دولت و ملت
به عرض عالی میرساند، از قرار مسموع تلگراف نخست وزیر را میخواهید طبع و منتشر نمایید.[1] بنده صریحاً عرض میکنم این انتشار بر خلاف صلاح اسلام و حوزه علمیه و خلاف صلاح خود جنابعالی است. من میل ندارم آقایان هتک شوند. من میل ندارم حوزه علمیه قم این قدر سبک و بیارزش در بین دولت و ملت قلمداد شود. با هر وسیلهای هست از طبع و انتشار این امر جلوگیری کنید تا خود دولت انتشار دهد. الآن تلفن کنید مطبعه طبع نکند و یا منتشر نکنند. میترسم فسادی شود.
از سرگیری درسها پس از عزاداری و حفظ حوزه به دست خدا
اکنون اعضای حوزه سرگرم عزاداری هستند؛ لکن پس از تخفیف مجالس سوگواری مدرسین کار خود را آغاز خواهند کرد. حوزه علمیه قم را خدا حفظ میکند. قبل از مرحوم آیتالله به دست دیگران محفوظ شد و بعد از ایشان هم امر با خداست، انشاءالله خداوند آن را حفظ خواهد کرد.
تصمیم علمای حوزه به تشکیل سه هیئت به امر آیتالله بروجردی
در لیله پنجشنبه ششم شهر ذی الحجه الحرام 68، آقایان علمای حوزه علمیه قم، حسب امر حضرت آیت الله العظمی[1]- مد ظله- و تصویب سایر حجج اعلام مجتمع شده و مقرر داشتند که در هفته، سه هیات تشکیل شود که هر هیاتی وظیفه خاصهای انجام دهند، چنانچه در ذیل بیان خواهد شد:
نگرانی از تزلزل فضلا در صورت طولانی شدن غیبت امام
به عرض عالی میرساند، مرقوم شریف که حاکی از سلامت مزاج محترم بود، موجب تشکر گردید. سلامت و توفیق جنابعالی را خواستار است. حالت این جانب بحمد الله بد نیست لکن برای حوزه علمیه قم نگران هستم. خوف آن است که اگر غیبت این جانب طولانی شود، آقایان فضلا تزلزلی پیدا کنند. از خداوند اصلاح امور را خواستارم.
وفاداری فضلا و اعلام قم، مایهٔ امید و روشنی چشم امام
جنابعالی به حضرات افاضل- ایّدهم الله تعالی- تذکر دهید که این جانب کمال میل دارم که در بین آنها باشم و در شادی و غم آنها شریک باشم. فضلا و اعلام قم، که حقاً وفاداری خود را اثبات فرمودند، مایه امید این جانب میباشند و چشم من به وجود آنها روشن است. در اولْ وقتِ رفعِ منع، به خواست خداوند تعالی، خود را در بین آنها خواهم دید.
امید به پاسخگو شدن حوزه به سؤالات جهان اسلام
با سلام و دعا برای شما عزیزان، زحمات شما عزیزان چیزی نیست که بر کسی پوشیده باشد. ان شاء الله با کمک همه دستاندرکاران امور حوزه موفق شوید پاسخگوی سوالات جهان اسلام شوید.
برکات تأسیس حوزه به دست آیتالله حائری یزدی
این جانب از اوایل تاسیس حوزه علمیه پر برکت قم، که به دست مبارک پدر بزرگوارشان تاسیس شد و موجب آن همه برکات شد، آشنایی با ایشان داشته؛ و پس از مدتی از نزدیک معاشر و دوست صمیمی بودیم؛ و در تمام مدت طولانی معاشرت جز خیر و سعی در انجام وظایف علمیه و دینیه از ایشان مشاهده ننمودم.
زندگی سادهٔ علمای قم، درس و عبرت برای انسان
… یک زندگیای بود که مثل سایر طلبهها، اگر کمتر نبود، بهتر نبود، کمتر هم بود. مرحوم آمیرزا محمد ارباب که من رفتم مکرر منزلشان، یک منزلی داشت دوسه تا اتاق داشت خیلی ساده، بسیار ساده. مرحوم آشیخ مهدی همین طور، سایرین هم همین طور، عده هم زیاد بودند آن وقت. وقتی انسان در آن محیط واقع میشد که اینها را میدید، همین دیدن اینها برای انسان یک درسی بود، وضع زندگی آنها برای انسان، یک وضعی بود، درس بود برای انسان، عبرت بود. هر چه بروید سراغ اینکه یک قدم بردارید برای اینکه خانهتان بهتر باشد، از معنویتتان به همین مقدار، از ارزشتان به همین مقدار کاسته میشود. ارزش انسان به خانه نیست، به باغ نیست، به اتومبیل نیست.
تربیت قضات واجد شرایط برای جایگزینی قضات فاقد شرایط
… را که در رژیم سابق به وضع اسفناک و غمانگیزی درآمده بود با جدیت سر و سامان دهند؛ و دست کسانی که با جان و مال مردم بازی میکنند و آنچه نزد آنان مطرح نیست عدالت اسلامی است از این کرسی پر اهمیت کوتاه کنند، و با پشتکار و جدیت بتدریج دادگستری را متحول نمایند؛ و قضات دارای شرایطی که، ان شاء الله با جدیت حوزههای علمیه مخصوصاً حوزه مبارکه علمیه قم تربیت و تعلیم میشوند و معرفی میگردند، به جای قضاتی که شرایط مقرره اسلامی را ندارند نصب گردند، که ان شاء الله تعالی بزودی قضاوت اسلامی در سراسر کشور جریان پیدا کند.
وظیفهٔ مدرسین در طرح نیاز قضاوت و اسمنویسی افراد صالح
… برای کمبود قاضی است. این یک امری است که برای نجات- فرض کنید- یک عدهای که محتمل است که اینها بیگناه باشند یا گناهشان اندک باشد، واجب است بر همه اشخاصی که از آنها قضاوت میآید، در این امر داوطلب بشوند تا به امر قضا وادار بشوند و این نقیصه را از بین ببرند. مدرسین محترم حوزه علمیه قم، که بحمد الله، بسیار فعال هستند، باید این مساله را در حوزه علمیه قم مطرح کنند که امروز اشخاصی که صلاحیت دارند، و لو تقلیداً برای قضاوت، این اشخاص اسمنویسی کنند و بیایند در این مواردی که، زندانهایی که اشخاص هستند تا اینکه حل این قصه بشود که مثلًا، اشخاصی باید زود کارشان تمام بشود و ما نداریم افراد. این یک امر واجبی است؛ یعنی، بر همه واجب است تا آن وقتی که آن مقداری که احتیاج است بر آورده بشود.
وظیفهٔ حوزهها، خصوصاً قم، در رفع کمبود مبلغ
… الله، حل بشود و حل میشود. و همین طور تربیت مبلغین؛ مبلغین امروز خیلی مورد احتیاج است. در شهرها، در روستاها، در مناطق جنگی و همه جا، در کارخانهها، همه جا مبلغ مورد احتیاج است و کمبود داریم. بسیاری از اوقات میآیند اینجا و شکایت دارند از اینکه نداریم مبلغ. باید باز حوزه علمیه، حوزههای علمیه همه جا خصوصاً، حوزه علمیه قم همت کنند که این نقیصه را هم ان شاء الله، رفع کنند و مسئلهای نیست و خواهد رفع شد.
حبس و تبعید و کشتهدادن و غارت حوزهٔ قم در آن دوران
همین قم آن قدر گرفتاری داشت در زمان این شاه سابق و پدر این که هر دو طرفدار خارجیها و نوکرهای آنها بودند. همین قم و همین حوزه علمیه قم مصیبتها از اینها کشیدهاند؛ حبسها رفتند؛ تبعیدها رفتند؛ کشتهها دادند؛ غارت شدند؛ قرآن را آتش زدند در این مدرسه فیضیه، به طوری که برای ما نقل کردند، کتابهای علمی را آتش زدند؛ کتابهای حدیث را آتش زدند. ما هم گرفتار بودیم، شما هم گرفتار بودید. سایر برادرهای ما هم در سایر جاها گرفتار بودند همه، الحمد للَّه این گرفتاری رفع شد؛ و امیدواریم دیگر …
تأسیس و تأثیر آن در مطرح شدن اسلام شیعی در جهان
… که در تمامی تاریخ شیعه به چشم میخورد؛ هر چند که اوج این مبارزات در بعضی از مقطعهای زمانی بوده است. در صد سال [اخیر] حوادثی اتفاق افتاده است که هر کدام در جنبش امروز ملت ایران تاثیری داشته است: انقلاب مشروطیت،[1] جنبش تنباکو[2] و ... قابل اهمیت فراوان است. تاسیس حوزه علمی دینی در بیش از نیم قرن اخیر در شهر قم[3] و تاثیر این حوزه در داخل و خارج کشور ایران و نیز تلاش روشنفکران مذهبی در داخل مراکز دانشگاهی و قیام سال 41- 42 ملت ایران به رهبری علمای اسلامی که تا امروز ادامه دارد، همه عواملی هستند که اسلام شیعی را در سطح جهان مطرح میکند.
افشای فجایع رژیم در نوشتههای فضلا و مدرسین قم با وجود خطر
اینها نشستند و یک دستهای را، شاید یک دستهای را درست کردهاند که اینها از دار و دسته خودشان است؛ گاهی وقتها یک چیزی بنویسند، یک کلمهای بنویسند و افهام کنند که نه، آزاد است، قلم آزاد است، قلمها آزادند. البته در بین اینهایی که مینویسند عده شریفی هستند از همه طبقات که مینویسند، که الآن با همه خطراتی که هست، هم در قم یک عده کثیری از فضلا و از مدرسین- ایّدهم الله- هست که مینویسند فجایع را و همه مطالب را تقریباً مینویسند و منتشر میکنند و امضا میکنند، و هم در جناحهای سیاسی و حزبی هست که مینویسند، منتشر میکنند، مطالب را میگویند، با جرات مطالب را میگویند و لو اینکه مورد اهانت و خطر واقع میشوند. البته در اینها، در بین این جناحهای- به اصطلاح- سیاسی گاهی هم اشخاصی پیدا میشوند و بعید هم نیست که خود دار و دسته آنها باشند و مطلب را میخواهند منحرف کنند از مجرم اصلی به این پایینها، به دولت مثلًا. آنها الآن از خدا میخواهند که انسان هر چه میگوید، از دولت …