رفتن به محتوای اصلی

تکلیف

نام‌های دیگر: تکلیف الهی، تکالیف الهی، تکلیف شرعی، تکلیف دینی، تکالیف دینی، تکلیف اسلامی، تکلیف مسلمانان، تکلیف فردی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

وظیفهٔ الهی و شرعی انسان در زندگی فردی و اجتماعی و لزوم عمل به آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به جمعی از متدینین تهران جهت افشای ماهیت رفراندم شاه‌— ۱۳۴۱/۱۱/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۱۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۵۲ پاراگراف)

تحمل سختی‌ها از سوی پیامبر اکرم (ص) چون خدا وظیفه‌اش را تعیین کرده بود

… بماند در خود مکه و آنها هم ایشان را حصر اقتصادی کردند نمی‌گذاشتند چیزی به ایشان برسد. گاهی اینها با یک زحمتهایی [ثروت‌] گیر می‌آوردند؛ مثل‌ خدیجه[1] که یک ثروتمندی بود و به پای پیغمبر ریخت، آنجا رسید که می‌گویند پوست چیز را می‌مکیده است که یک قوّتی بگیرد. ما باید فکر کنیم که پیغمبر چه کرده است. برای چی این کارها را می‌کرده است، یک بشر است، اما می‌بیند وظیفه دارد؛ یعنی، بشری است که خدا برای او وظیفه تعیین کرده است. این اسلام را فرستاده است و به او امر کرده است که باید استقامت کنی: فَاسْتَقِمْ کَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَک[2] این آیه شریفه در دو جای قرآن هست: یکی در سوره شوری‌ هست: یکی در سوره هود پیغمبر- سلام الله علیه- در سوره هود را یاد می‌آورد، و تفاوت ما بین سوره …

سنگینی تکلیف همگان در چنین موقعیتی

… زنانی هستیم که ما حصل عمرشان، یک تکه‌ طلا را می‌آورند و در راه خدا و جنگ انفاق می‌کنند. از طرف دیگر یکی از آقایان به من گفت که در جبهه نوجوان دوازده- سیزده ساله‌ای را دیده است که دستش قطع شده و بلافاصله دست قطع‌شده خود را گرفته و رفته است به سوی میدان جنگ. خوب توجه کنید در چنین موقعیتی تکلیف ما چیست؟ خیلی روشن است که تکلیف همگی ما خیلی سنگین است. اگر- خدای ناخواسته- اشتباهی کنیم آنها که منافعشان در خطر است آن را در داخل و خارج بزرگ می‌کنند و علیه ما تبلیغات می‌کنند.

مبارک بودن عید در گرو عمل مسلمین به تکلیف اسلامی

و من از خدای تبارک و تعالی می‌خواهم که این عید سعید را بر همه مسلمین مبارک کند و آن وقت مبارک است که همه مسلمین به تکلیف اسلامی خودشان عمل کنند و همه سران قوم، علمای اعلام بلاد و متفکرین بلاد برای تحقق دادن به آمال اسلامی جدیت کنند و فداکاری کنند؛ قلمها در خدمت اسلام باشد و زبانها در خدمت اسلام باشد و قدمها در خدمت اسلام باشد تا اینکه ان شاء الله، آن چیزی که خدای تبارک و تعالی از علما خواسته است آن تحقق پیدا بکند.

ادامهٔ اعلامیه‌نویسی و سخنرانی به‌رغم منع دولت عراق

… با دولت ایران داریم، از این جهت، نمی‌توانیم تحمل کنیم که شما اینجا فعالیت بکنید. و شاید امروز همین مقدار گفت. و روز بعدش باز آمد و بیشتر و گفت که نباید شما چیزی بنویسید، یا در منبر صحبتی بکنید، یا نواری پر کنید و بفرستید؛ برای اینکه این مخالف تعهدات ماست. من به او گفتم که این یک تکلیف شرعی است که به من متوجه است. من هم اعلامیه می‌نویسم، و هم در موقعش در منبر صحبت می‌کنم، و هم نوار پر می‌کنم و به ایران می‌فرستم. این تکلیف شرعی من است. شما هم هر تکلیفی دارید عمل کنید. بعد صحبتهایی کرد و چه و بالاخره منتهی شد به اینکه من همچو علاقه‌ای به یک محلی ندارم. من هر جایی که بتوانم خدمت بکنم آنجا خواهم رفت و نجف پیش من مطرح نیست که من اینجا بمانم. گفت: خوب، شما هر جا بروید همین مسائل هست؛ یعنی …

خدمت هر فرد در جایی که وجودش مفید است

یک مسئله‌ای است که تکلیف الهی است برای همه ما؛ هر فردی که می‌بیند وجودش در یک جایی مفید است و می‌تواند خدمت بکند. این یک تکلیف است [که‌] امروز باید همه عمل کنند. باید همه ما به این تکلیف عمل بکنیم. ما همه‌مان موظفیم، مکلفیم، که الآن این نهضت را حفظ کنیم، در هر جا که شما وجودتان مفید است. حالا آقایان می‌گویند آنجا مفید است و تقاضا دارند، جنابعالی هم تشریف می‌برید. و …

انجام شخصی وظایف الهی همانند وظایف طبیعی

… بخوانم، یا منتظر بشوم دیگران ناهار بخورند تا من ناهار بخورم! چه طور وظایف طبیعی را آدم این طوری عمل می‌کند. وظایف طبیعی را هر کسی شخصی عمل می‌کند؛ شما هیچ وقت انتظار کشیدید دیگران نفس بکشند تا شما بکشید؟ دیگران نگاه کنند تا شما نگاه [کنید]؟ هیچ همچو نیست. شما به حسب طبیعتتان وظایف طبیعی را شخصاً عمل می‌کنید. وظایف الهی هم همین طور است. همان طوری که‌ وظایف طبیعی را شخصاً عمل می‌کنید، وظایف الهی را هم شخصاً شما موظفید عمل کنید، به علاوه، موظفید که دیگران را هم وادار کنید به این کار. در اینجا موظف نیستید که دیگران را وادار کنید که نگاه کن. اما در آنجا موظفید دیگران را تعدیل کنید؛ دیگران را هم تربیت کنید.

لزوم آگاه کردن مسلمانان هنگام احساس خطر برای اسلام

من هر وقت احساس خطر بکنم برای اسلام، برای مسلمین، لازم می‌دانم تکلیف خودم را ادا کنم و مسلمین را آگاه کنم. من در این موقع که برای رای‌گیری در قانون اساسی است احساس خطر می‌کنم، احساس توطئه می‌کنم و لازم می‌دانم تذکراتی به ملت ایران بدهم تا تکلیف خودم را ادا کرده باشم. این چند روز، این چند روز که صحبت از قانون اساسی و نشر قانون اساسی است، مسائلی طرح می‌شود که به نظر …

اهمیت دانستن تکلیف کنونی و آینده پس از پیروزی

… را خدای تبارک و تعالی در جزو پاسداران اسلام و دوستان اهل بیت علیهم السلام- ثبت کند.البته همه اقشار ملت در این نهضت شرکت داشتند؛ و شما پاسدارها در این نهضت شرکت داشتید. جوانان ما همه در این نهضت شریک بودند، و امیدوارم از این به بعد هم به این شرکت باقی بمانند. مهم این است که ما تکلیف حال و آینده را بدانیم. آنچه گذشته است بحمد الله خوب گذشت؛ لکن آنچه مهم است این است که تکلیف ما در حال چه است، و در آینده.

مکلف بودن همه به تکالیف الهی در حال و آینده

… از راه دور آمدید برای ملاقات ما. و خوشوقتم از اینکه مواجه با هم هستیم و می‌توانیم صحبتها را با هم بکنیم. ما گذشته را پشت سر گذاشتیم و بحمد الله موفقیت‌آمیز بود. به گذشته خیلی نباید نظر کرد؛ عمده آینده است. تکلیف فعلی ما چیست؟ و تکلیف بعد از این و آینده ما؟ فرق نیست بر اینکه ما همه مکلف هستیم به تکلیفهای الهی برای حال و برای آینده. در حال حاضر می‌دانید که آشفتگیهایی در کار است، و توطئه‌هایی برای اخلال. تکلیف ما در این حال که اخلالگرها می‌خواهند نگذارند این نهضت به ثمر برسد چیست؟ و تکلیف آینده ما چیست؟ ما تا کنون آزادی را به دست آوردیم؛ همه الآن آزادانه از محل خودتان آمدید و با هم ملاقات …

تکلیف همگانی در نجات اسلام و کشور

… فرهنگ باشد، وزارتخانه‌های ما همان وزارتخانه‌ها باشد، افراد وزارتخانه‌ها باز همان باشد، ادارات ما باز همان ادارات باشد، و مردم ما باز همان افکار را داشته باشند که در زمان طاغوت داشتند، من خوف این را دارم که شکستی به ما وارد بشود که دیگر جبران نتوانیم بکنیم. باید همه با هم، همه مکلفیم- تکلیفْ تکلیف خدایی است- همه مکلفیم که اسلام و کشور را نجات بدهیم.

فعالیت سیاسی با اعلامیه و نوار و منبر تکلیف شرعی امام

… سیاسی نکنید. روحانی خوب است که همان- محصَل حرفشان این بود که- درس بگوید و مساله بگوید. من گفتم که اسلام از سیاست جدا نیست؛ اسلام مثل جاهای دیگر نیست، مثل مذاهب دیگر نیست که ذکر و دعا باشد. اسلام سیاستش با سایر احکامش با هم هستند، و من دخالت سیاسی می‌کنم. و من، هم اعلامیه می‌دهم و هم در ضبطْ حرفهایم را ضبط می‌کنم و هم اگر مقتضی شد در منبر صحبتهایم را می‌کنم؛ و این یک تکلیفی است شرعی برای من. گفتند که آخر ما یک تعهداتی با دولت ایران داریم، با آن تعهدات نمی‌شود این کارها. گفتم خوب، من هم- قریب به این معنی- یک تعهداتی با اسلام دارم و با ملت ایران، من هم نمی‌توانم که از تعهداتم دست بردارم. منتهی شد به اینکه آنها گفتند که نه، نباید بشود و ما گفتیم …

مسئولیت شرعی و عقلی در قبال ملت به‌پاخاسته

و من خودم را ملزم می‌دانم، یعنی ملزم شرعی می‌دانم، عقلی می‌دانم، که در یکوقتی که مردم ایران قیام کرده‌اند و دارند کشته می‌دهند، جوانهایشان را گرفته‌اند، از آنها یک دسته‌ای را کشته‌اند، یک دسته‌ای را حبس کرده‌اند، عده‌ای از علمای ما الآن در حبس هستند، عده زیادشان در تبعید هستند، و مردم همه از بچه کوچک تا پیرمرد ایستاده‌اند الآن در مقابل دستگاه شاه و همه با یک صدا می‌گویند ما شاه را نمی‌خواهیم، همه مسئول می‌شویم برای این ملت. و این ملت- هر ملتی- حق دارد خودش تعیین کند سرنوشت خودش را. این از حقوق بشر است که در اعلامیه حقوق بشر هم هست. هر کسی، هر ملتی خودش باید تعیین سرنوشت خودش را بکند، دیگران نباید بکنند. این ملت ما هم الآن همه ایستاده‌اند و می‌خواهند سرنوشت خودشان را تعیین کنند.

توجه به جهت تکلیف به جای ملاحظهٔ سمعه

مرقوم شما واصل شد. در موضوعی که مرقوم شده بود شما فقط جهت سُمعه[1] آن را در نظر گرفته بودید، ولی جهت تکلیف را توجه ننموده بودید. این جانب از جهت تکلیف اشکال دارم؛ چون اشباه و نظایر آن، که به محل نمی‌رسد و از بین می‌رود دیده شده است.[2] ان شاء الله تعالی موفق باشید. و السلام علیکم.

نقد توجیه اهانت به مسلمانان و علما با عنوان تکلیف شرعی

… حساب کردم، حساب کردیم دیدیم شد، قلم؛ یک قلمی بود که از تمام بودجه‌ای که حوزه‌های شیعه دارند بیشتر بود! شما چیزی ندارید که سر او دعوا کنید. سر دیانت است؛ دیانت هم که دعوا ندارد. الحمد للَّه دیانت دارید اما دیانت که دعوا ندارد. سر همه اینها به دنیا برمی‌گردد. انسان خودش را بازی می‌دهد که من در فلان جبهه که واقع شدم تکلیف شرعی اقتضا می‌کند! تکلیف شرعی اقتضا می‌کند که انسان اهانت کند به مسلمین؟! اهانت کند به ملّا؟! اهانت کند به- عرض می‌کنم که- همجنس خودش؟! این تکلیف شرعی است؟! دنیاست آقا اینها! هواهای نفس است.

سوءاستفاده از عنوان تکلیف شرعی برای ایجاد فساد در حوزهٔ نجف

تکلیف شرعی من این است که باید چه بکنم، تکلیف شرعی او هم این است که باید چه بکند! با این تکلیف شرعی یک فسادی در حوزه نجف ایجاد بکنند. آنها از آدم می‌ترسند؛ می‌خواهند این آدمها ساقط بشوند. آنها می‌خواهند آدمها را ساقط کنند. آن دستها بیاید حوزه‌ها را این طور کند که اگر یک جوانی که برای آتیه اسلام مفید هست یا اشخاصی برای آتیه اسلام مفید هستند، اینها ساقط بشوند در جمعیت که نتوانند دیگر فایده …

همگانی بودن وظایف اسلامی برای مراجع، علما، خطبا، ملت و ملل اسلامی

در این زمان، سکوت در مقابل ستمکاری، اعانت به ستمکاران است. وظایف اسلامی وظیفه ما تنها نیست وظیفه تمام طبقات است، وظیفه مراجع اسلام است، وظیفه علمای اسلام است؛ وظیفه خطبای اسلام است؛ وظیفه تمام ملت است؛ وظیفه تمام ممالک اسلامی و ملل اسلام است. ما امید واثق داریم که ملل اسلامی در آتیه نزدیکی بر استعمار چیره شوند. و ما در موقع خود، به خواست خدای تعالی، از هیچ گونه فداکاری دریغ نمی‌کنیم‌.

ادای تکلیف و رسیدن به پیروزی بر خائنان یا جوار رحمت حق

… اطال الله بقاءَهم[2]- دراز کرده، و از عموم طبقات برای صیانت احکام اسلام و استقلال ممالک اسلامی استمداد می‌کنم. و اطمینان دارم با وحدت کلمه مسلمین، سیَّما علمای اعلام، صفوف اجانب و مخالفین درهم شکسته، و هیچ گاه به فکر تجاوز به ممالک اسلامی نخواهند افتاد. ما تکلیف الهی خود را ان شاء الله ادا خواهیم کرد؛ و به إحدی الْحُسْنَیَیْن[3] نایل خواهیم شد: یا قطع دست خائنین از حریم اسلام و قرآن کریم؛ و یا جوار رحمت حق جلّ و علا: إِنِّی لَا اَرَی الموتَ إِلَّا سَعَادهً و لَا الحَیاهَ مَعَ الظَّالِمِینَ إِلَّا بَرَماً[4]. اینک دستگاه جبار برای اطفای نور حق به هر وسیله در کوشش است. و اللهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَو کَرِهَ الکَافِرُونَ[5]

عمل به تکلیف شرعی پس از بی‌اثر ماندن تذکر به شاه

هر چند میل نداشتم مطلب به اظهار نظر برسد، لهذا مصالح و مفاسد را به وسیله آقای بهبودی[1] به اعلیحضرت تذکر دادم و انجام وظیفه نمودم، و مقبول واقع نشد؛ اینک باید به تکلیف شرعی عمل کنم. به نظر این جانب این رفراندم، که به لحاظ رفع برخی اشکالات به اسم «تصویب ملی» خوانده شده، رای جامعه روحانیت اسلام و اکثریت قاطع ملت است، در صورتی که تهدید و تطمیع در کار نباشد و ملت بفهمد که چه می‌کند. این جانب عجالتاً از بعضی جنبه‌های شرعی آن، که اساساً …

لزوم انجام وظیفهٔ هر کس در جایگاه خود

الآن ما باید هر کدام وظایف خودمان را انجام بدهیم. من که یک نفر طلبه هستم، وظیفه طلبگی خودم را، و شماها که در ارتش هستید وظیفه ارتشی خودتان را. من برای شما عرض بکنم، ارتشهای صدر اسلام وضعش این بود، رئیس ارتش امام جماعت بود. یعنی انتخاب که می‌شد این رئیس ارتش که برود کجا، امام جمعه هم همان انتخاب می‌شد. مالک اشتر را وقتی می‌فرستادندش کجا، همان مالک اشتر رئیس ارتش بوده، و استاندار فلان جا هم بوده و …

ادامهٔ رسالت اسلامی هر مسلمان تا پایان عمر

… آموزش و پرورش از آثار فرهنگ استعماری، محیطی به وجود آورید که اطفال ما را شیر بچگانی که همیشه پشت جبهه مقاومت علیه امریکا و صهیونیست و سایر چپاولگرهای شرق و غرب نشسته‌اند، تربیت کنید. و مطمئن باشید که خمینی تا قطع ریشه‌های استعمار چپ و راست همسنگر شماست؛ و رسالت اسلامی هر فرد مسلمان تا مرگ ادامه دارد. من چشم امیدم به شماست. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته‌

توجه به تذکرات به‌عنوان تکلیف شرعی و تعهد ملی و خیانت متخلفان

در این موقع که پیروزی نهایی ملت عزیز نزدیک است، لازم است به تذکرات زیر به طور تکلیف شرعی- الهی و تعهد ملی توجه نمایند. متخلف از آن، مخالف خداوند تعالی و خائن به کشور و نهضت اسلامی است.

ادای تکلیف فعلی و عزم بر ادای تکلیف بعدی

بارالها! من تکلیف فعلی خود را ادا کردم؛ الّلهُمَّ قَد بَلَّغتُ[1]. و اگر زنده ماندم تکلیف بعدی خود را به خواست خداوند ادا خواهم کرد. خداوندا! قرآن کریم و ناموس مسلمین را از شرّ اجانب نجات بده.