رفتن به محتوای اصلی

تکلیف

نام‌های دیگر: تکلیف الهی، تکالیف الهی، تکلیف شرعی، تکلیف دینی، تکالیف دینی، تکلیف اسلامی، تکلیف مسلمانان، تکلیف فردی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

وظیفهٔ الهی و شرعی انسان در زندگی فردی و اجتماعی و لزوم عمل به آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به جمعی از متدینین تهران جهت افشای ماهیت رفراندم شاه‌— ۱۳۴۱/۱۱/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۱۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۵۲ پاراگراف)

ادای تکلیف ملت و قوای مسلح وابسته به رفتن یا نرفتن کسی نیست

صدام رفتنی است، همین است که ان شاء الله، به همین زودی او برود و علی ایّ حال، چه او رفتنی باشد چه نرفتنی باشد، ما یک تکلیف داریم ادا می‌کنیم. ملت ما، ارتش ما، سپاه ما و همه قوای مسلحه ما یک تکلیف ادا می‌کنند. این مثل این است که گفته بشود که اگر فلانی رفت و فلانی رفت، مردم نماز نمی‌خوانند. تکلیف است، به رفتن کسی مردم دست از نمازشان برنمی‌دارند، به رفتن کسی نمازشان را، حجشان را دست از آن برنمی‌دارند.

تکلیف همگان از مسئولان تا کشاورز و کارگر برای ادامهٔ انقلاب

در هر صورت تکلیف زیاد است، بزرگ است برای همه‌مان. ما برای ادامه این انقلابی که هست و ادامه این، تکلیف زیاد داریم؛ دولت تکلیف دارد، رئیس جمهور تکلیف دارد، رئیس مجلس تکلیف دارد، کشاورز تکلیف دارد؛ کارگر تکلیف دارد، هر کس در هر گوشه‌ای از این کشور واقع شده است تکلیف دارد. تکلیف مال یک نفر دو نفر نیست، آحاد مردم یکی یکیشان تکلیف دارند برای حفظ جمهوری اسلامی، یک واجب عینی، اهم مسائل واجبات دنیا، اهم است، از نماز اهمیتش بیشتر است؛ برای اینکه این حفظ اسلام است، نماز فرع اسلام است. این تکلیف برای همه ماست، هیچ فرقی ما بین ترک و …

لزوم جدیت و تجمیع توان برای جلوگیری از وضع موجود

مدعیها خیلی زیاد و لیکن واقعیت همین است که همه می‌بینیم و می‌بینید، و تا چه وقت بشود که یک همچه مطلبی منعکس بشود و منقلب بشود. البته انقلاب کلی‌اش با ظهور امام زمان- سلام الله علیه- است ولی خوب، ما تکلیف داریم. این درست است، اما ما تکلیف داریم تکلیف این است که ما جدّیت کنیم در اینکه هر چه می‌توانیم قوّه‌هایمان را سر هم بگذاریم که جلو بگیریم از این مسائل.

اقدام پیامبر (ص) با علم به کشته‌های احد

… اکرم می‌داند، باید این مسائل را با کمال جدیت [ادامه دهد با] همان طوری که پیغمبر اکرم در همان وقتی که زمان رحلتش بود، همان وقت یک جیشی را فرستاده بود بیرون مدینه، مهیا بودند که بروند به جنگ. کدام روز پیغمبر خالی از این مسائل سیاسی و اجتماعی بود؛ از جنگ بود؟ پیغمبر نمی‌دانست‌ مگر در احد این قدر کشته می‌شود و در فلان، این همه عزیزان از بین می‌روند؟ لکن تکلیف بود؛ خدا گفته بود این را. پیغمبر هم نمی‌توانست تخلف کند؛ امر خدا بود. خدا بینات فرستاده و میزان فرستاده و حدید فرستاده: لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْط. اگر شد با بینات، با میزان- موازین هر چه هست- اگر نشد، حدید است. تو سر مردم با حدید زد تا اینکه اینها را آدم کرد، تا جامعه را جامعه صحیح کرد.

نقد تکلیف‌سازی برای خود و ناممکن بودن فریب خدا

… مشغول به فعالیت هستند و این جهاد سازندگی که شما آقایان از اجزای آن هستید، روز و شب خودتان را برای این ملت صرف می‌کنید، آنها کنار بنشینند و بگویند که اینها مجنون شده‌اند! کنار بنشینند و اعلامیه بدهند، روشنفکرشان اعلامیه بدهد، روشنفکرشان صحبت کند و محکوم کند! خوب، در مقابل رفقای خودشان البته می‌نشینند و حرفهایی می‌زنند، برای خودشان هم تکلیف شرعی معین می‌کنند، اما در مقابل خدا هم می‌شود انسان تکلیف شرعی درست کند؟! خدا را هم می‌شود اغفال کرد- نعوذ بالله؟! فرضاً ما و شما را اغفال کنند، این جنایاتی که الآن، امروز در کشور ما واقع می‌شود، این جنایات را صحه بر آن می‌گذارند یا مخالف هستند؛ اگر صحه می‌گذارند و امثال اینهایی که شهید شدند، آنها [را] مستحق می‌دانند از برای قتل و از برای شهادت، پیش ما- فرضاً- گفتند که …

تأیید نکردن جریانی که منافقان و جبههٔ ضد اسلام پشتیبان آن‌اند

… می‌شد راجع به بعضی اینها؛ لکن صبر کردم. صبر کردم و نصیحت کردم. صبر کردم، و هر وقت اینها آمدند- یعنی هر وقت نه- اما بسیاری اوقات، آنها را به مسائل اسلامی دعوت کردم؛ به عمل به قانون دعوت کردم؛ به حفظ و حراست جمهوری اسلامی دعوت کردم. کم کم آن احساسِ من زیاد شد. تا وقتی که می‌بینم آن جناح منافق در میدان است و تایید می‌کند. تا وقتی که می‌بینم آن جبهه‌ای که بر ضد اسلام است تایید می‌کند. [برای‌] من تکلیف شرعی است، تا دیگر، تایید نکنم.

سکوت نکردن در برابر جریان ضد اسلام و کشور

مگر من می‌توانم که یک جریانی که بر ضد اسلام و بر ضد کشور ما دارد انجام می‌گیرد، باز ساکت بنشینم اینجا و بگویم بیایید و با شما صحبت کنم. من اگر احتمال این معنا را می‌دادم که اینها به اسلام برگردند و به قانون اساسی که سوگند خورده‌اند وفادار باشند و قوانین اسلام را قبول کنند، من اگر احتمال این را می‌دادم- برای یک محظوری که من در آن محظور هستم، و به خود این آقایان گفتم آن محظور را- باز آنها را …

تکلیف هر فرد به درستکاری حتی اگر دیگران خلاف کنند

… که در کار هستند، این افرادی که در این رژیم سر کار هستند، فرض کنید که مشغول به خدمتگزاری هستند- کارمندهای دولتی همه‌شان، هر کدام آنجا که کار می‌کنند، کارشان کار اسلامی باشد. این فکر نباشد که حالا که این اداره آنجایش خراب است، خوب، بگذار اینجایش هم خراب باشد! حالا که آن آدم آنجا خلاف می‌کند، خوب، بگذار اینجا هم خلاف بکند، همه مکلّفیم؛ همه ما. اگر همه عالم خلاف بکنند، یک آدمی که تربیت‌شده تحت مکتب انبیاست او خلاف نمی‌کند. تمام عالم وقتی که به هم بخورد و ظلم بشود، حضرت موسی خلاف نمی‌کند. از اینکه حالا همه دارند می‌چاپند پس باید من هم این کار را بکنم، نه. در تربیت انبیا این جور نیست. علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- همه عالم اگر کافر هم می‌شدند به حال او فرقی نمی‌کرد؛ جز غصه …

عمل به تکلیف بدون وابستگی به پیروزی و رسیدن به نتیجه

من در پاریس که بودم بعضی خیراندیش‌ها می‌گفتند که نمی‌شود دیگر! وقتی که نمی‌شود باید چه کرد؟ باید یک قدری‌ [...] گفتم ما تکلیف شرعی داریم عمل می‌کنیم و مقید به این نیستیم که پیش ببریم. برای اینکه آن را ما نمی‌دانیم، قدرتش را هم الآن نداریم اما تکلیف داریم. ما تکلیف شرعی خودمان را عمل می‌کنیم. من این طور تشخیص دادم که باید این کار را بکنیم. اگر پیش بردیم، هم به تکلیف شرعی عمل کرده‌ایم هم رسیده‌ایم به مقصد. اگر پیش نبردیم، به تکلیف شرعی‌مان عمل کرده‌ایم. نتوانستیم، حضرت امیر هم نتوانست؛ تکلیف را عمل کرد ولی در مقابلش ایستادند؛ اصحاب خودش ایستادند در مقابلش، نتوانست. این چیزی نیست. خوب، ما به اندازه قدرتمان می‌توانیم کار بکنیم. وقتی که ما دیدیم که- یا شما دیدید که- یک رژیمی اسلام را دارد وارونه می‌کند، به اسم …

ترجیح تکلیف شرعی بر تعهدات دولت عراق به رژیم شاه

… و وظیفه شرعی را به قول شماها ترک کنم. من این کارهایی که در اینجا انجام می‌دهم، شما هم هر کاری دارید بکنید. آنها از ما تقاضا می‌کردند که چون ما تعهداتی با دولت ایران داریم و این کارهایی که شما و اصحاب شما می‌کنند مخالف آن تعهدات است، ما نمی‌توانیم تحمل کنیم. من جواب دادم من که تعهدی ندارم، شما تعهد دارید! من یک تکلیف شرعی دارم، عمل می‌کنم و به تعهد شما اعتنایی نمی‌کنم. هم در منابر خطابه می‌خوانم، و هم اعلامیه صادر می‌کنم، و هم نوار پر می‌کنم و می‌فرستم. این تکلیف من. شما هم هر تکلیفی دارید عمل کنید. بعد از رفت و آمدها، آنها [بعثیها] برادرهای من [را] که جزء رفقای نجف بودند، آنها را ترساندند. و به من رسید که گفتند که ما با …

رد مسامحه و میانه‌روی و عمل به تکلیف الهی در هر نتیجه

… حرفها زدند، که ما را عقب بنشانند لکن ما عقب ننشستیم، و دیدیم که ما تکلیفمان این است که جلو برویم. و من هر کس که آمد از اینهایی که همچو یواش یواش می‌خواستند راه بروند و میانه‌روی کنند، به آنها گفتم که ما تکلیف خدایی [داریم‌]، تکلیف من نیست که [مسامحه‌] بکنم؛ با من نیست که یک قدری آسان راه بروم. من یک تکلیف الهی دارم و مطابق تکلیف الهی عمل می‌کنم. کشته بشوم، عمل کردم به تکلیف الهی؛ پیش ببرم، عمل کردم به تکلیف الهی‌ام.

اتکای نهضت بر احراز تکلیف شرعی و امر الهی به منطق صدر اسلام

نه اینکه نگرانی نداریم. البته در چنین مبارزه‌ای نگرانیهایی هست؛ همه مراکز سیاسی دنیا به ایران توجه دارند؛ می‌خواهند جنبش ایران را خرد کنند. نه اینکه ندانیم و نگران نباشیم؛ اما ما احراز تکلیف شرعی کرده‌ایم؛ احراز امر الهی داریم؛ این همان منطق صدر اسلام است؛ همان منطق است که اگر کشته شویم به بهشت می‌رویم، اگر بکشیم به بهشت می‌رویم؛ اگر شکست بخوریم به بهشت می‌رویم، اگر شکست بدهیم به بهشت‌ می‌رویم؛ لذا از شکست نمی‌ترسیم؛ لذا ما ترسی نداریم. قضیه ما سیاسیِ صرف نیست؛ ما با منطق اسلام پیش می‌رویم، از شکست ترس نداریم. …

لزوم ادای تکلیف در مبارزه، چه پیروزی حاصل شود چه نه

… بود و مطالبی که در نامه توسط حضرت آقای صدوقی بود همانهایی است که وسیله دست است برای خاموشی مردم. ولی از همه آسانتر آن است که شخصی که منشا همه انقلابات است برود، با بودن او کاری نمی‌شود کرد. جنابعالی به حرف این اشخاص که برای ماندن او طفره می‌زنند گوش ندهید. ما تکلیفی داریم که باید ادا کنیم، چه پیروز شویم یا نه. از خداوند تعالی اصلاح امور را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

تکلیف همگانی به استنکار شاه، چه غلبه حاصل شود چه شکست

… بود و زراعت ایران را هم از بین نبرده بود و فرهنگ ایران را هم از بین نبرده بود و ارتش ایران را هم ضایع نکرده بود و اقتصاد ایران را هم به هم نزده بود و همه جهات ایران را هم به هم نزده بود، باز هم یک آدم غاصبی بود که استنکار لازم داشت که شما نباید حکومت بکنید؛ حالا که همه این صفات را دارد، همه این کارها را هم کرده، همه جهات ایران را به هم زده است همان طوری که سید الشهداء- سلام الله علیه- تکلیف شرعی الهی می‌خواست عمل بکند، غلبه بکند تکلیف شرعی‌اش را عمل کرده، مغلوب هم بشود تکلیف شرعی‌اش را عمل کرده. قضیه تکلیف است. قضیه این است که مقابل یک نفری که دارد همه حیثیات اسلام و مسلمین را می‌برد و سلطه پیدا کرده است بر مقدرات مسلمین و سلطه می‌دهد کفار را بر بلاد مسلمین، ارتش ایران را به دست مستشارهای امریکا می‌سپارد، مخازن ایران را به جیب این و آن می‌کند، فرهنگ ایران را ضایع …

تکلیف شرعی همگان به مخالفت با شاه و پستی مخالفت نکردن

همه ما، همه مسلمین، همه علما، همه روشنفکرها، همه سیاسیون- هر کس هست- تکلیف شرعی الهی‌اش این است که با این مخالفت کند. هر کس مخالفت نکند بر خلاف تکلیف شرعی الهی عمل کرده، بر خلاف شرافت عمل کرده؛ شریفْ دیگر نمی‌توانیم به او بگوییم، آدم پست و رذل است. هر کس کمک کند به این- مثل کارتر و امثال اینها- اینها هم خیانتکار هستند؛ به یک ملت خیانت دارند می‌کنند. یک ملت است الآن که ایستاده و می‌گوید که ما آزادی می‌خواهیم، ما چه می‌خواهیم، در مقابلش این طور کشتار می‌کنند. یک آدم جانی را نمی‌خواهند، می‌گویند …

تکلیف الهی و وجدانی هر فرد به یاری ملت به‌پاخاستهٔ ایران

هر کس، هر فرد، الآن تکلیف دارد، تکلیف الهی دارد، تکلیف انصافی دارد، تکلیف وجدانی دارد که با این ایرانی‌هایی که الآن ایستاده‌اند و فریاد می‌زنند، با این ایرانی‌ها کمک بکند. هر قدر می‌تواند کمک بکند. اینها دارند جانشان را می‌دهند، دارند جوانهایشان را می‌دهند در راه ما و در راه اسلام، در راه ملت دارند می‌دهند اینها، ما هم‌ از ملت هستیم، باید ما هم کمک بکنیم؛ هر که هر قدر می‌تواند. می‌توانید مصاحبه مطبوعاتی کنید، مصاحبه کنید مطالبتان را بگویید؛ می‌توانید به این رفقایی که در دانشگاهها و در جاهای دیگر دارید صحبت کنید، بایستید هر چند نفر را می‌بینید صحبت کنید: ایران این است وضعش؛ با ایران این کار را دارند می‌کنند؛ با …

ملاک بودن عمل به تکلیف و مصالح اسلام و مسلمین، نه مکانی معین

… ترک جوار مولا امیر المومنین- علیه السلام- را نمایم و در کشورهای اسلامی، دست خود را برای خدمت به شما ملت محروم- که مورد هجوم همه جانبه اجانب و وابستگان به آنان هستید- باز نمی‌بینم و از ورود به کویت با داشتن اجازه ممانعت نمودند، به سوی فرانسه پرواز می‌کنم. پیش من مکان معینی مطرح نیست؛ عمل به تکلیف الهی مطرح است، مصالح عالیه اسلام و مسلمین مطرح است. ما و شما امروز که نهضت اسلامی به مرتبه بسیار حساس رسیده است مسئول هستیم؛ اسلام از ما انتظار دارد. چشم جهانیان امروز به سوی شما ملت غیور دوخته شده. دولتهای استفاده طلب به مطالعه روحیه و مقدار پشتکار ملت ما پرداخته‌اند. شما مردان و زنان تاریخ باید پایداری در …

تکالیف فردی و اجتماعی همه لطف الهی برای تکامل انسان

در عین حال ما در اینجا که هستیم، از قِبَلِ خدای تبارک و تعالی ماموریتها داریم. ما تا در این حیات دنیوی هستیم، تا در اینجا هستیم، ماموریتها از طرف خدای تبارک و تعالی داریم و باید قیام کنیم به این ماموریتها. باید غفلت نکنیم از تکالیف الهیه. تمام تکالیف الهیه الطافی است الهی و ما خیال می‌کنیم تکالیفی است. همه‌اش الطاف است: چه تکالیف فردی [که‌] برای هر نفری هست- برای تربیت او، برای تکمیل او- برای اینکه غیر از این راهْ راه تکمیل و راه ترقی نبوده است، درجاتی هست که بدون این راه نمی‌شود به آن درجات رسید؛ و چه تکالیف اجتماعی که ما مکلف هستیم؛ در اجتماع تکالیفی داریم و باید به آن تکالیف عمل کنیم برای تنظیم این اجتماع. انبیا هم همان چیزهایی که مربوط به روح و مربوط به مقامات عقلیه و مربوط به مراکز غیبیه است برای ما بیان کرده‌اند، و قرآن هم بیان کرده است و اهلش می‌دانند، و هم آن چیزهایی که وظایف شخصیه …

مواظبت بر ادای تکلیف و بی‌باکی از مخالفت‌ها پس از ادای وظیفه

مرقوم شریف واصل، و از مضمونش مطلع شدم. شکایت از مخالفت بعضی نموده بودید؛ معلوم است در هر امری که انسان کفیل آن است مشکلاتی وارد می‌شود، با اشخاص و اغراض مختلفه مواجه خواهد شد. انسان باید مواظب ادای تکلیف الهی باشد، و از امور دیگر پس از ادای وظیفه باک نداشته باشد. خداوند تعالی اصلاح امور را بفرماید.

نقد تراشیدن تکلیف شرعی به‌عنوان بهانهٔ تنبلی

شما یک قدری به فکر باشید، یک قدر توجه داشته باشید. هی ننشینید تکلیف شرعی برای خودتان درست کنید: کار تنبلها! تکلیف شرعی‌ام این نیست؛ تکلیف شرعی آنی است که پیغمبر ... شما قوه‌تان بیشتر از قوای سید الشهداء است. قوایی نداشت در مقابل آن قوه [ولی‌] پاشد قیام کرد، مخالفت کرد، چه کرد، تا کشته شد. آن هم می‌توانست اگر تنبل بود- نعوذ بالله؛ می‌توانست بگوید که تکلیف شرعی من نیست. از خدا می‌خواستند آنها که سید الشهداء ساکت باشد و …

انجام تکالیف مذهبی در زندان و بیرون آن و پایداری بر عقیدهٔ پیشین

... من به مملکتم علاقه‌مندم و آنچه تا به حال گفته‌ام خارج از وظیفه‌ای که داشته‌ام نبوده و حالیه هم در همان عقیده خود باقی هستم. من چه خارج باشم و چه در زندان، تکالیف مذهبی خود را انجام می‌دهم، منتها روزی خواهد رسید که «چرایی به میان آید» در این صورت لازم است که از هم اکنون مسئولین‌امر در فکر جواب آن سوال باشند. من از نظر قضایی به وضعی که برای من به وجود آمده اعتراض دارم. توضیح داد: روزی آمدند در زندان و قرار بازداشت مرا ابلاغ کردند. زیر آن اظهار اعتراض نمودم، روز دیگر مراجعه کردند و خواستند از من بازجویی کنند، جواب ندادم؛ سرانجام با قرار تامین به من ابلاغ شد آزادی! …

عزم بر اقدام بی‌هراس برای ادای تکلیف شرعی

این جانب عازم هستم تا آنجا که ممکن است اقدام کنم و از هر چه پیشامد کند هراسی نکنم، تا بلکه تکلیف شرعی خود را ادا کرده باشم. اگر [در] شمال نشریه‌هایی به عنوان پشتیبانی از مقاصد اسلامی [منتشر] شود ظاهراً موثر است. حضور محترم مستطاب حجت الاسلام و المسلمین آقای ضیابری[2]- دامت برکاته- سلام می‌رساند، و از جنابعالی و معظمٌ له امید دعای خیر دارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

اقتضای تصمیم لازم برای حفظ نظام و اسلام

با سلام، شنیدم در جریان امر حضرت آقای منتظری نیستید و نمی‌دانید قضیه از چه قرار است. همین قدر بدانید که پدر پیرتان بیش از دو سال است در اعلامیه‌ها و پیغامها تمام تلاش خود را نموده است تا قضیه بدین جا ختم نگردد، ولی متاسفانه موفق نشد. از طرف دیگر وظیفه شرعی اقتضا می‌کرد تا تصمیم لازم را برای حفظ نظام و اسلام بگیرد.

باقی بودن تکلیف با وجود پر شدن عالم از عدالت به‌دست حضرت

… کنند؟ حضرت بیایند که ظلم و جور را بردارند؛ همان کاری که ما می‌کنیم و ما دعا می‌کنیم که ظلم و جور باشد! حضرت می‌خواهند همین را برش دارند. ما اگر دستمان می‌رسید، قدرت داشتیم، باید برویم تمام ظلم و جورها را از عالم برداریم. تکلیف شرعی ماست، منتها ما نمی‌توانیم. اینی که هست این است که حضرت عالم را پر می‌کند از عدالت؛ نه شما دست بردارید از تکلیفتان، نه اینکه شما دیگر تکلیف ندارید.

بی‌اثر شدن دوستی و خویشی در برابر فهم تکلیف

حالا این ضرر به نظام دارد یا ندارد، نه، ما بگذار حریفمان از بین برود و لو اسلام هم رفت جهنم! در بعضی اشخاص انسان این جور می‌بیند و باید تجدید نظر بکنند در کارهایشان، باید توجه بکنند که یک وقت- خدای نخواسته- یک ورق دیگر پیش نیاید. وقتی انسان تکلیف بفهمد دیگر نمی‌تواند که بگوید این دوست من است، این رفیق من است، این برادر من است، این پسر من هست.

اهمیت آشنایی با وظایف و تمام‌شده ندانستن مسائل

مهم این است که ما و شما آشنای به وظایف اسلامی و وظایف میهنی خودمان باشیم. گمان نکنیم که مسائل تمام شده است و ایران نجات مطلق پیدا کرده است و کسانی که در کمین نشسته‌اند آرام می‌شوند. ما هر روز باید به بیداری خودمان بیفزاییم و هر روز باید به وحدت و انسجام خودمان افزایش بدهیم. ما باید، شما باید خودتان را از سایر نیروهای مسلح اسلامی جدا ندانید، و آنها هم باید خودشان را از شما جدا ندانند، همه از یک نیرو هستید با اسماء مختلف، نیروی اسلامی الهی …

قیام به قضاوت با وجود دشواری آن

… جان مردم، با ناموس‌ مردم، با مال مردم، با حیثیت مردم، با آبروی مردم، سر و کار دارد. یک لغزش ممکن است که تمام بشود به اینکه آبروی یک مسلمانی ریخته بشود. یک لغزش ممکن است که یک مسلمانی را تا آخر عمر محروم کند، بدبخت کند. این چیزهایی است که برای قوه قضائیه هست. لکن با همه اینها چون تکلیف الهی است و ما نمی‌توانیم به واسطه مشکل یک امری، از تکلیف الهی شانه خالی کنیم تکلیف الهی است، از این جهت، باید قیام کرد به آن.