در این مسائلی که ما و شما وارد هستیم، در آنکه اصولش سه تا مساله است: یکی نبودن محمد رضا خان و این سلسله، سلسله پهلوی؛ و یکی نبودن اصل رژیم سلطنتی؛ و یکی هم استقرار حکومت عدل اسلامی، جمهوری اسلامی؛ در همه مسائلی که انسان اقدام میکند یکجورش این طور است که یک قسم از مسائل این طور است که، انسان باید ملاحظه کند که در این عملی که میکند نتیجه حاصل میشود، نمیشود؟ آیا میرسد به این مقصدی که دارد، نمیرسد؟ اگر مطمئن شد که به آن مقصد میرسد اقدام میکند، اگر مطمئن نشد اقدام نمیکند. یک قسم از مسائل این طوری است. یک قسم از مسائل هم هست که انسان تکلیف دارد از طرف خدا، که اصل مطلب یک تکلیفی هست. و نتایجی هم احتمال میرود حاصل بشود، و احتمال هم میرود حاصل نشود. در این مسائلی که آدم تکلیف دارد که اقدام بکند، دیگر نباید ما در آن مسائل علم به اینکه نتیجهای [از] آن مطلبی که ما میخواهیم، حاصل میشود، این لازم نیست علم پیدا کند؛ انسان دنبال این است که آن تکلیفی که به او شده، به آن تکلیف عمل بکند.عمل به تکلیف
نامهای دیگر: انجام بههنگام وظیفه، انجام تکلیف، انجام وظیفه، تکلیفگرایی، عمل به تشخیص، عمل به وظیفه
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
انجام وظیفه بیآنکه به نتیجهٔ آن وابسته شود.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:نامه [به آقای میلانی؛ دعوت به صبر]— ۱۳۴۳/۰۳/۱۱
سیر زمانی
از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۸۱۳۴۳۱۳۶۸
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۶۲ پاراگراف)
اقدام به تکلیف الهی بینیاز از علم به حصول نتیجه
… که یک قسم از مسائل این طور است که، انسان باید ملاحظه کند که در این عملی که میکند نتیجه حاصل میشود، نمیشود؟ آیا میرسد به این مقصدی که دارد، نمیرسد؟ اگر مطمئن شد که به آن مقصد میرسد اقدام میکند، اگر مطمئن نشد اقدام نمیکند. یک قسم از مسائل این طوری است. یک قسم از مسائل هم هست که انسان تکلیف دارد از طرف خدا، که اصل مطلب یک تکلیفی هست. و نتایجی هم احتمال میرود حاصل بشود، و احتمال هم میرود حاصل نشود. در این مسائلی که آدم تکلیف دارد که اقدام بکند، دیگر نباید ما در آن مسائل علم به اینکه نتیجهای [از] آن مطلبی که ما میخواهیم، حاصل میشود، این لازم نیست علم پیدا کند؛ انسان دنبال این است که آن تکلیفی که به او شده، به آن تکلیف عمل بکند.پایبندی به وظیفهٔ اسلامی هرچه دنیای مادی با ما کند
… نفوذ ایادی قاتل و منحرف خود در محافل و منازل، عزت اسلام و مسلمین را پایکوب میکنند؟ مگر بیش از این است که فرزندان عزیز اسلام ناب محمدی در سراسر جهان بر چوبههای دار میروند؟ مگر بیش از این است که زنان و فرزندان خردسال حزب الله در جهان به اسارت گرفته میشوند؟ بگذار دنیای پست مادیت با ما چنین کند ولی ما به وظیفه اسلامی خود عمل کنیم.مأمور بودن به ادای تکلیف نه نتیجه، با استناد به سیرهٔ انبیا
… کند جمهوری اسلامی دارد از مواضع اصولیاش عدول میکند. تحلیل این مطلب که جمهوری اسلامی ایران چیزی به دست نیاورده و یا ناموفق بوده است، آیا جز به سستی نظام و سلب اعتماد مردم منجر نمیشود؟! تاخیر در رسیدن به همه اهداف دلیل نمیشود که ما از اصول خود عدول کنیم. همه ما مامور به ادای تکلیف و وظیفهایم نه مامور به نتیجه. اگر همه انبیا و معصومین- علیهم السلام- در زمان و مکان خود مکلف به نتیجه بودند، هرگز نمیبایست از فضای بیشتر از توانایی عمل خود فراتر بروند و سخن بگویند و از اهداف کلی و بلند مدتی که هرگز در حیات ظاهری آنان جامه عمل نپوشیده است ذکری به میان آورند. در حالی که به لطف خداوند بزرگ، ملت ما توانسته است در اکثر زمینههایی که شعار داده است به موفقیت نایل شود. ما شعار سرنگونی رژیم شاه را در عمل نظاره کردهایم، ما شعار آزادی و استقلال را به عمل خود زینت بخشیدهایم، ما شعار «مرگ بر امریکا» را در عمل جوانان پر شور …کار برای خدا به قصد ادای تکلیف، چه پیروزی باشد چه نباشد، نه کسب منصب
این هیاهوها که در عالم هست، اینها همیشه بوده است و همیشه هم خواهد بود، لکن آن که باقی است خداست و اعتماد به خدا، شما این اعتماد را حفظ کنید و مشکلات را با تدبیرهایی که دارید حل کنید. و امیدوارم که خداوند همه را تایید کند، وقتی برای خدا باشد تایید میکند. وقتی کار برای خدا باشد، ما چه پیروز بشویم چه نشویم، کارمان برای خداست، ما تکلیف ادا کردیم. ما میخواهیم تکلیفمان ادا بشود، دنبال این نیستیم که یک منصبی به دست بیاوریم، شماها نیستید. و ما میدانیم که از عهده شکر خدا نمیتوانیم به در بیاییم. من خودم را عرض میکنم؛ من شهادت میدهم که خودم تا کنون دو رکعت نماز برای خدا نخواندهام، هر چه بوده برای نفس بوده. دلیلش هم این است که چنانچه جنت و ناری نباشد، آیا ما باز همان طور مشغول میشویم به دعا …مایهٔ آبرو و حیثیت نیروها و کشور بودن تکلیف معین قانون و اسلام
… اینکه، بیاید یک همچو شلوغکاری بکند. اگر چنانچه دستِ اینها پشت سرش نبود، با یک سیلی از بین رفته بود. اما آنها دارند همه دنبالش میکنند و حالا هم دارد سست میشود دنبال کردنشان، مایوس شدهاند اینها. شما بدانید که دشمن شما مایوس است امروز و شما قویاید امروز. لکن عمده تکلیف خود شماست که هر کدامتان به تکلیف عمل بکنید. قانون برای شما تکلیف معین کرده، اسلام برای شما تکلیف معین کرده، به این تکلیف باید عمل کرد. این تکلیف برای شما آبرو پیدا میشود، برای شما حیثیت پیدا میشود، کشور شما حیثیت پیدا میکند.حفظ سعادت دنیا و آخرت با وظیفهٔ معین قانون و اسلام
بدانید که این سعادت دنیا و آخرت شما را ان شاء الله حفظ خواهد کرد. و من امیدوارم که شما همه توجه به این معنا داشته باشید و به وظیفهای که قانون برای شما معین کرده، به وظیفهای که اسلام برای شما معین کرده، به آن وظیفه عمل بکنید. و شما و سپاه و سایرین دست واحد باشید برای حفظ آبروی خودتان، برای حفظ اسلام، برای حفظ کشور خودتان، کشوری که الآن الگو شده برای همه جا و بعدها به شما ملحق خواهند شد، ناچار ملحق خواهند شد، کشورهای دیگر ملحق به شما خواهند شد. و امیدواریم که یک انقلابی پیدا بشود. …انجام وظیفهٔ شرعی برای خدا بدون توقع مقبولیت همگانی
… خداست. ممکن است در یک برهه کمی وسایل فراهم بشود و چشم ما روشن بشود به جمال ایشان.[2] این چیزی که ما در این وقت، در این عصر وظیفه داریم، این مهم است. همه انتظار داریم وجود مبارک ایشان را، لکن با انتظار تنها نمیشود، بلکه با وضعی که بسیاری دارند، انتظار نیست. ما باید ملاحظه وظیفه فعلی شرعی- الهی خودمان را بکنیم و باکی از هیچ امری از امور نداشته باشیم. کسی که برای رضای خدا ان شاء الله مشغول انجام وظیفه است، توقع این را نداشته باشد که مورد قبول همه است، هیچ امری مورد قبول همه نیست. کار انبیا هم مورد قبول همه نبوده است، لکن انبیا به وظایفشان عمل کردند و قصور در آن کاری که به آنها محول شده بود نکردند، گرچه مردم اکثراً گوش ندادند به حرف انبیا. ما هم آن چیزی که وظیفهمان هست عمل میکنیم و باید بکنیم، گرچه بسیاری از این عمل ناراضی باشند یا …ادای تکلیف در هر حال و تکلیف همگانی حفظ اسلام و این جمهوری
… حال آنکه اگر مرا آنهایی که شناختهاند میدانند که من آنی که باید انجام بدهم تحت تاثیر واقع نمیشوم، انجام میدهم. اگر من بنا بود که تحت تاثیر واقع شده بودم، از اول بنا بود نباید اصلًا وارد بشوم در کار، با اینکه آن قدر به من خیرخواهی کردند الی ما شاء الله. خوب، من در پاریس هم که بودم خیرخواهی زیاد میشد که کشته میشود، چه میشود، شلوغ میشود، چه میشود، پیش هم نمیرود، از اینها، لکن ما دیدیم که خوب، یک تکلیفی است ما ادا میکنیم. توانستیم که بحمد الله، حالا هم توانستیم کار را انجام بدهیم، نتوانستیم هم تکلیفی بوده است ادا کردیم. حالا هم شما همین است، یک تکلیفی متوجه است الآن به همه ما برای حفظ این جمهوری، به همه ایرانیها، تکلیف متوجه است که اسلام را آوردید، حفظش کنید؛ رژیم را بردید، یک رژیم حقی را آوردید، بالاخره هم شکستید شما [رژیم] را، اما تکلیف ادا کردید. آنها دنبال این هستند که حالا چه میگویند که ما آن کار را بکنیم، حالا این کار پیش مردم چه میشود، مردم چه صلاح میبینند و آن همه صلاحدید میکردند برای حضرت امیر، که …ورود به میدان برای ادای وظیفهٔ اسلامی، وجدانی و ملی، نه به شرط پیروزی
از اول من گفتهام که ما به شرط اینکه پیروز بشویم در میدان نیامدهایم. ما برای ادای یک وظیفه اسلامی، وجدانی، ملی وارد شدهایم در این میدان و همه ملت ایران که وارد شدهاند در این میدان و الآن بحمد الله، همه وارد هستند، توجه دارند و فهمیدهاند که این گروههای مخالف، یا این قدرتهای مخالف چه دردی دارند. ما میدانیم که آنها دردشان به این چیزها دوا نمیشود و دیگر هم مایوس ان شاء الله، باید بشوند. و ما ان شاء الله، امیدواریم که در همه ابعاد این جمهوری، پیروز باشیم و جنگمان هم ان شاء الله، زودتر تمام بشود. و شما و همه میدانند که ما اهل جنگ نیستیم که بخواهیم …انجام تکلیف بدون حتم داشتن به پیروزی
ما فرضاً هم نتوانیم- ما فرض میگیریم که خیر، نمیتوانیم- اما کوشش خودمان، که یک عبادتی است، یک کار ارزشمندی است، ما کوشش خودمان را میکنیم. من کراراً این مطلب را گفتهام که ما صد درصد این طور نیست که کار میکنیم که پیروز بشویم؛ البته میل داریم، اما این طور نیست که حتم داریم که ما پیروز میشویم. نه، اما در عین حالی که حتم به پیروزی نداریم، تکلیف خودمان را عمل میکنیم. ما یک انسان هستیم، شما انسان هستید و ارزشمند هستید. شما میخواهید ارزش خودتان را حفظ کنید. شما نمیخواهید که به شما- فرض کنید که- عروسکها را بیاورند بفروشند یا شما را به مراکز فحشا بکشانند و ارزشتان را از بین ببرند و شکمتان را سیر کنند. شما میخواهید ارزشتان …نگرانی از عمل نکردن به تکلیف بهجای نگرانی از شکست
و چنانچه- خدای نخواسته- در آن مقاصد اسلامی یا انسانی که داریم، موفق نشویم، مع ذلک، آن توفیق الهی که برای اشخاص صحیح و متعهد هست، برای ما هم هست. ما نباید نگران این باشیم که آیا در کارهایی که انجام میدهیم، چه کارهای شخصی و در بین خودمان و خدای خودمان و چه در کارهای اجتماعی که به عهده کسانی هست، نباید نگران باشیم که مبادا شکست بخوریم، باید نگران باشیم که مبادا به تکلیف عمل نکنیم؛ نگرانی از خود ماست.شکست حقیقی در عمل نکردن به تکالیف الهی
اگر ما به تکالیفی که خدای تبارک و تعالی برای ما تعیین فرموده است عمل بکنیم، باکی از این نداریم که شکست بخوریم، چه از شرق و چه از غرب و چه از داخل چه از خارج و اگر به تکالیف خودمان عمل نکنیم، شکست خورده هستیم؛ خودمان، خودمان را شکست دادیم.تاثیرناپذیری از مقام و ریاستهااهمیت عمل به فرمان خدا برای بازماندگان
مهم برای ما این است که ما به تکلیفمان عمل بکنیم. به آنچه خدای تبارک و تعالی فرموده است عمل بکنیم. پیش کسانی که به خدا ارتباط دارند، شهادت عزیزان مطرح نیست، خدمت عزیزان مطرح است. آنها خدمت خودشان را کردند و برای این ملت سرمایههایی بودند که از دست رفت، لکن راهی که آنها رفتند باید ما هم با هوشیاری آن راه را تعقیب کنیم. یک جریانی از اول نهضت و از اول انقلاب …هدف جنگ: صیانت از اسلام در هر حال کشتن یا کشته شدن
… نداریم. یک آدمی است که کافر است، یک آدمی است که فاسد است، مفسد است و مفسد را ما نمیتوانیم با او مصالحه کنیم. ما تا آخر با آنها جنگ خواهیم کرد و ان شاء الله تعالی، پیروز خواهیم شد. و هر یک از دُوَل هم که با او همراهی بکند، ما هیچ ابداً اعتنایی نداریم به این؛ برای اینکه ما هدفمان این است که تکلیفمان را عمل بکنیم. تکلیف ما این است که از اسلام صیانت کنیم و حفظ کنیم اسلام را. کشته بشویم تکلیف را عمل کردهایم، بکشیم هم تکلیف را عمل کردهایم. این همان منطقی است که ما در اول هم، که با این رژیم فاسد پهلوی مخالفت میکردیم، منطق ما همین بود. منطق این نبود که ما حتماً باید پیش ببریم، منطق این بود که برای اسلام مشکلات پیدا شده است. احکام اسلام دارد از بین میرود، مظاهر اسلام دارد از بین میرود و ما …قیام برای ادای تکلیف نه به شرط غلبه، چنانکه انبیا و اولیا
آنها هم نظر مصلحت داشتند، لکن بعضیشان که با من صحبت کردند، به ایشان گفتم که ما یک تکلیفی داریم، ادا میکنیم. ما به شرط غلبه قیام نمیکنیم، ما میخواهیم یک تکلیفی ادا بکنیم. اگر غالب شدیم که نتیجه هم به دست آمده و چنانچه غالب نشدیم و کشته شدیم، انبیا هم خیلیشان، اولیا هم خیلیشان قیام میکردند و نمیتوانستند به مقصد خودشان برسند. ما مکلّفیم که در مقابل یک همچو ظلمی که در آستانه این است که اسلام را وارونه کند و کجفهمیها اسلام را صدمه بزنند، ما میخواهیم که در مقابل یک همچو بدعتهایی اظهار نظر بکنیم، چه غالب بشویم و چه نشویم. در دنیا هم متفکرین دنیا، آنهایی که همه جهات قیامها را در نظر …نبودن شکست برای کسی که به تکلیف الهی عمل کند
من عرض میکنم که وقتی بنا شد که ما به تکلیفمان عمل بکنیم، و ما آن راهی را که خدای تبارک و تعالی پیش پای ما گذاشته است آن راه را برویم، برای ما شکست هیچی نیست. برای اینکه از دو حال خارج نیست: یا این است که ما پیش میبریم که شکست هیچ نیست، و یا این است که نه، میآیند و ما را عقب میزنند، ما تکلیفمان را عمل کردهایم، چه شکستی است؟ سید الشهدا هم شکست خورد در کربلا، اما شکست نبود این. کشته شد و زنده کرد یک عالَمی را. امیر المومنین هم در جنگها، در جنگ صفین شکست خورد، لکن شکست نبود این. او به خدمت اسلام بود و برای خدا کار میکرد. کسی که برای خدا کار بکند، هیچ وقت شکست تویش نیست، بُرد همیشه …مقابله با ظلم بهعنوان تکلیف، بدون بنا گذاشتن بر پیروزی
… اینها را چون تکه تکه کردند بعد از جنگ عمومی، عثمانی را تکه تکه کردند، و هر جا را دادند دست یک نوکری از نوکرهای خودشان، حالا این گرفتاریها پیدا شده است. مسلمین باید یکپارچه بشوند و با ابرقدرتها مقابله کنند، و هیچ ابرقدرتی هم نمیتواند با آنها مقابله کند. ما الآن با جمعیت کمی که داریم- ما 35 میلیون جمعیت داریم، در صورتی که حریفهای ما میلیارد جمعیت دارند- ما با جمعیت کم عازم این شدیم که مقابله کنیم، و هیچ هم بنا نداریم به اینکه پیروز بشویم. ما بنا داریم به تکلیف عمل کنیم. ما مکلفیم که با ظلم مقابله کنیم. در پاریس هم که میآمدند، به من بعضی «خیراندیشان» و اشخاصی که ملتفت قضایا نبودند میگفتند که نمیشود؛ دیگر امکان ندارد، دیگر شما یک فکری مثلًا بکنید که یک تنازلی بکنید، من به آنها میگفتم ما تکلیف داریم ادا میکنیم، میشود و نمیشود برای ما مطرح نیست. ما …پاسخ به خیرخواهان در پاریس: عمل به تکلیف بیوابستگی به رسیدن به نتیجه
و من این را کراراً در پاریس هم که بودم، وقتی که میآمدند و «خیرخواه» بودند خیلیهایشان که: «نمیشود کار، پیشرفت نمیکند و قدرت نیست و قدرت آنها کذاست» و میخواستند ما را مثلًا به خیال خودشان منصرف کنند از این راه. من به آنها میگفتم که ما یک تکلیفی داریم عمل میکنیم. تکلیف عمل کردن که دیگر نتیجهاش این نیست که من باید برسم به آن. اگر رسیدیم و توانستیم خوب الحمد للَّه که کارمان را هم انجام دادیم.ارزش شکست یا از بین رفتن در حال ادای وظیفه و خدمت به اسلام
… ادای وظیفه شکست خوردیم. حالا هم همین را میگویم که ما نمیترسیم از این هیاهوها، برای اینکه اولًا امید داریم که یک جمعیت، یک ملت که با هم مجتمع شدند و یک مقصد دارند، آن هم مقصد صحیح، کسی نمیتواند خلافش را به آنها تحمیل بکند. نتوانند اینها غلبه کنند به آنها. و ثانیاً فرض آخر این است که غلبه کنند و بیایند ما را از بین ببرند، دیگر بیشتر از این که نیست. باز هم ما در خدمت به یک کشور و خدمت به اسلام،- امیدوارم قصدهایمان خوب باشد- در حال خدمت ما از بین رفتیم؛ و این خودش یک ارزشی است. ما تسلیم همین طوری نمیشویم. ما باید یا بریزند و بکشند و ما را از بین ببرند، ... و یا ان شاء الله ما پیش ببریم.تکلیف الهی معارضه با مخالفان اسلام و نبود شکست در عمل به آن
و عمده مطلب این است که ما یک تکلیفی داریم، ما مکلفیم، خدا به ما تکلیف کرده است، که با این مخالفین اسلام و مخالفین ملت اسلام معارضه کنیم، یا پیش میبریم، یا نمیبریم. اگر پیش بردیم، که الحمد للَّه هم به تکلیفمان عمل کردهایم و هم پیش بردیم، و اگر هم مُردیم و کشته شدیم، به تکلیفمان عمل کردیم، ما چرا بترسیم؟ ما شکست نداریم. شکست برای ما نیست، برای اینکه از دو حال خارج نیست؛ یا پیش میبریم، که پیروز هم شدیم. یا پیش نمیبریم، که پیش خدا آبرومندیم. اولیای خدا هم شکست میخوردند. حضرت امیر در جنگ معاویه شکست خورد، این حرف ندارد، شکست خورد. امام حسین- سلام الله علیه- هم در جنگ با یزید شکست خورد و کشته شد. اما به حسب واقع پیروز شدند …عمل به تکلیف بیاعتنا به مخالفت و بهرهمندی از ثواب الهی در هر حال
باطل عبارت است از رژیم سلطنتی جابر. و شما مسلمان متعهد در مقابل یک همچو رژیمی و در مقابل دستجاتی که تایید او را میکردند که ابرقدرتها بودند و سایر قدرتها، شماها بحقّید- وقتی شماها بحقّید، از اینکه با ما [فلان] همراهی نمیکند چه باکی. خوب، من که بحقّم، من تکلیفم را دارم عمل میکنم، حالا شما با من موافقت کنید، نخیر مخالفت کنید، ده تا هم فرض کنید که چوب لایِ چرخ بگذارید، من کارم را دارم انجام میدهم. رسیدم به آن کاری که انجام دادم، دو تا چیز بردم: یکی ثواب خدا، یکی رسیدن به مطلب. نرسیدم، ثواب خدا سر جای آن هست، شکست توی کار نیست. شما ملت شکست نمیخورید ان شاء الله، و به پیش میروید، و ان شاء الله همه این مشکلات تمام خواهد شد.خوب انجام دادن کار محول هر گروه در جایگاه خود، راه ساختن کشور
… مملکت آشفتگی زیاد دارد. اینها یک مملکت آشفتهای درست کردند، و به جا گذاشتند و رفتند. و الآن شما وارث یک مملکت خراب شده تقریباً هستید. و همه ما باید کوشش کنیم که حالا- که سد عظیم را شکستیم و پشت سد، این قدر خرابی داریم میبینیم- کوشش کنیم در ساختن این مملکت. و کوشش به این است که هر گروهی در هر محلی که هستند در همان محل خوب عمل کنند. معنایش این نیست که شما که در یک محل خاصی خدمت میکنید کوششتان این باشد که در جای دیگری یک خدمتی بکنید. کوشش برای ساختن این است که هر جمعیتی آن کار خودش را خوب انجام بدهد، اینکه به او محول شده است، آن را خوب انجام بدهد. اگر همه قشرهای مملکت به این فکر باشند که الآن مملکت اسلامی است و باید همان طوری که دستور اسلام است عمل بکنند. کم کاری در کاری که باید کار بکنند نداشته باشند، انحراف نباشد در کار، با صداقت، با امانت، با توجه به خدا، عمل بکنند.اصلاح هر محل به دست کارکنان آن، راه مستقل شدن مملکت
این یک حرف است که عرض میکنم که باید اگر شما علاقه دارید به اینکه مملکتتان یک مملکت مستقل بشود، در آن محلی که هستید آنجا را درستش کنید، همه باید هر کسی در محل خودش. شما نروید سراغ اینکه مثلًا روزنامه چطور است. شما کار خودتان را بکنید. روزنامه نویس هم کار خودش را خوب انجام بدهد. اداری هم کار اداری خودش را انجام بدهد. هر کدام در هر محلی که هستند کار آن محل را خوب انجام بدهند. و اگر شما بخواهید خوب انجام بدهید، باید این رادیو تلویزیون را از این چیزهایی که ضعف در قلب انسان، در مغز انسان …شکست نخوردن در صورت عمل به وظیفه و محفوظ ماندن مکتب حتی با نابودی همه
اگر فرض کنید که توطئهها با هم جمع بشود خدای نخواسته- همه توطئههایی که میگویند هست، و لو باور نکنید که یک اساسی دارد، لکن خوب شایعات است- شما اگر فرض کنید که توطئهها همه با هم جمع بشوند و شما پاسدارها و این آقا و این بنده و همه را بیایند از بین ببرند اما مکتبمان محفوظ باشد، ما شکست نخوردیم. ما به وظیفهمان عمل کردیم. نتوانستیم مطلب را به آخر برسانیم، چون قدرت نداشتیم. حضرت امیر، سلام الله علیه، نتوانست در جنگ معاویه غلبه کند. مغلوب شد. یعنی همان اشخاص که با خودش بودند، همان اشخاص مخالفت کردند با او و مغلوبش کردند. لکن مکتبش محفوظ بود.انجام وظیفهٔ شرعی برای خدا حتی بدون رسیدن به نتیجه
… این کار را میکند؛ اینها اگر ببینند که دنیایشان به زحمت است، آسایش ندارند، روز و شب کار میکنند؟! خوب ما هم این طور است؟ این طور که نیست. برای اینکه اگر برای دنیا بود که نباید بروید توی آنجا خودتان را وقف کنید برای این زد و خوردهایی که به درد شما نمیخورد. این برای خداست. پس ما یک وظیفه شرعی داریم انجام میدهیم؛ این وظیفه شرعی که انجام میدهیم [اگر] نتوانستیم، ما به وظیفهمان عمل کردیم. حضرت امیر هم نتوانست معاویه را از بین ببرد ولی وظیفهاش را عمل کرد. ما وظیفهمان را عمل میکنیم، اگر توانستیم که کار را انجام بدهیم، خوب هم وظیفه ... ما که از پیغمبر بالاتر نیستیم، ما که از امیر المومنین بالاتر نیستیم، ما که از سید الشهداء بالاتر نیستیم؛ آن …بیباکی از کشته دادن در مبارزه بهسبب عمل به تکلیف
… که از طرفین عده زیادی [کشته شدند] همه اینها مسْلم بودند، از طرفیْن هم آنها مسْلم بودند و هم اینها مسْلم بودند، آنها مُسْلمِ فاسق بودند اینها مُسْلمِ عدالتخواه بودند، اینها با هم جنگ کردند و- عرض میکنم که- موفق نشدند به اینکه معاویه را از حکومت کنار بزنند. ما از اینکه یک عدهای از ما کشته بشود یا ما یک عدهای از آنها را بکشیم باکی نداریم، برای اینکه ما روی تکلیف داریم عمل میکنیم. خدای تبارک و تعالی ما را مکلف کرده که با این طور اشخاص، با این طور ظَلَمه، با اینهایی که اساس اسلام را دارند متزلزل میکنند و همه مصالح مسلمین را دارند به باد میدهند، ما مکلفیم که با اینها معارضه و مبارزه بکنیم. اگر یکوقتی هم دستمان برسد، دست به تفنگ میبریم …بیمعنایی پرسش «چه شد؟» در تکلیف شرعی همچون نماز
… خونها ریخت و از بین رفت و چه شد؟ اولًا شده است خیلی چیزها. اینها الآن از آن خر شیطان پایین آمدهاند یک قدری؛ و ثانیاً چه شد؟ یک تکلیف را ادا کردیم. این همان است که «خوارج» ممکن بود به حضرت امیر بگویند خوب چه شد؟ شما هجده ماه جنگ کردید چه شد؟ «چه شد» یعنی چه؟ خوب تکلیف ماست. ما حالا نماز داریم میخوانیم، یک کسی بگوید خوب شما بیست- سی سال نماز خواندید چه شد؟! خوب من بیست سال نماز، اطاعت خدا کردم. «چه شد» کدام است؟! من اطاعت خدا را کردم. خدا گفته بکن، من هم کردم. «چه شد» مال این است که یک مسئلهای باشد که تکلیف شرعی نباشد و یک مسئله خودمانی باشد، آدم بخواهد روی مقصد [شخصی] یک کاری بکند، وقتی نشد میگوییم چه شد؛ اما وقتی که جلوگیری از یک بنگاه ظلمی، یک بنگاهی که میخواهد …ادای وظیفه بدون انتظار نتیجهٔ قطعی؛ نتیجه بودن خود عمل به وظیفه نزد خدا
… یکی بیتاریخ بود و مشتمل بر تقاضای اجازه برای آقای حسینی و دیگری مورخ 12/ 11/ بود واصل، سلامت و سعادت جنابعالی را خواستار است. از اوضاع شکایت نموده بودید. آنچه مسلّم است هر روز رو به وخامت است، و با وضع خودمان امیدی نیست مگر به توجه غیبی، ان شاء الله تعالی. لکن ما نباید در ادای وظایف منتظر نتیجه قطعیه باشیم. اگر در محضر مقدس حق تعالی عامل به وظیفه معرفی شویم، همین «نتیجه» است. از خداوند تعالی توفیق عمل به وظیفه را برای کافّه مسلمین و خصوص اهل علم خواستار است. مرقوم شده بود: «میخواستم از مسجد اعراض کنم»؛ موجب تعجب است! انسان در پُستی که مشغول خدمت است، باید با هر ناملایمی پایدار باشد. در نظر دارم که به یکی از آقایان ائمه[1]- در …لزوم قیام به وظایف به قدر امکان و اهمیت جلب رضای خدا حتی با شکست ظاهری
مرقوم شریف واصل، سلامت و توفیق جنابعالی را از خداوند تعالی خواستار است. راجع به مساجد قبلًا هم مطلع شده بودم، حتی گفته شد که برای مسجد سید عزیز الله[1] هم تعیین شده است، ولی صحت آن را نمیدانم. در هر صورت سنگرها را حتی الامکان نباید از دست داد و قیام به وظایف به مقدار امکان لازم است، و اگر کوتاهی در آن نکنیم باکی نیست؛ فرضاً با شکست ظاهری مواجه شویم لکن رضای خدای تعالی را اگر موفق شویم جلب کنیم، امور دیگر سهل است. این جانب لحظات آخر عمر را میگذرانم و از اوضاع عمومی و خصوص حوزههای علمیه نگران و نمیدانم با آن تندرویهای آنها و این سهل انگاری ماها امر به کجا منجر میشود؟ «وَ الَّذی یُوجِبُ التَّسْکین فی الجمله: انَّ لِلْبَیْتِ رَبّاً»[2] و این رشته بحمد الله گسستنی …لزوم خدمت و ادای وظیفه به هر شیوهٔ ممکن و وانهادن نتیجه به ارادهٔ الهی
به عرض میرساند، مرقوم شریف که حاکی از عواطف کریمه بود موجب تشکر گردید. سلامت و توفیق جنابعالی را خواستار است. امید است ان شاء الله تعالی در محلی که تشریف دارید وجود موثری بوده و مورد استفاده عمومی قرار گیرید. آنچه مهم است آن است که انسان با هر منطقی که بتواند خدمت کند و ادای وظیفه نماید که پیش وجدان خود شرمنده نباشد. وصول به مقاصد و عدم آن، بسته به اراده الهیه و به ما تکلیفی نیست. و آنچه مسلّم است این جولهها[1] پایان دارد، و خداوند تعالی حفظ کیان اسلام را خواهد فرمود. از خداوند تعالی حسن عاقبت را خواستار است و از جنابعالی امید دعای خیر دارم. و السلام علیکم.