رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شناخت حقیقت انسان، استعدادها و جایگاه او در جهان‌بینی اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۵/۱۰/۱۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۸
۱۳۶۵۱۳۹۸

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

بی‌نهایت بودن انسان در همهٔ ابعاد جسمی و فکری به‌عنوان معجزهٔ الهی

از معجزات الهى، یکى این است که بشر در همه‌ى ابعاد بى‌نهایت است؛ چیز عجیبى است. مى‌بینید این کارهاى ورزشى را که انجام میدهند، چقدر اینها عجیب است در رفتارهاى معمولى زندگى ما! چقدر تفاوت دارد! مثلاً فرض کنید که ژیمناستیک؛ آن حرکات کجا، این حرکات معمولى روزمرّه‌ى ما کجا؟ ببینید فاصله‌ى اینها چقدر است! اینها را آدم باید به …

توانایی‌های بی‌نهایت جسم، روح و مغز انسان

… میکند؛ فاصله‌ى کار او با تصرّفاتِ روزمرّه‌ى ما میدانید چقدر است؟ فاصله‌ى عظیمى است. خب، بشر تا اینجاها پیش میرود، از آن بیشتر هم میشود. بروید سراغ این سیرک‌بازها، ببینید چه کارهاى عجیب و غریبى میکنند! خب، اصلاً تصوّر آن هم براى انسان مشکل است ولى خب میکنند؛ پس این جسم محدود هم گویا میخواهد بگوید من در امکانات و تمکّنِ قدرتىِ خودم بى‌نهایتم. روح و مغز انسان که دیگر فوق‌العاده است و واقعاً بى‌نهایت است. میشود خیلى کارها کرد، میشود خیلى ابتکارها به خرج داد؛ عمده این است که شما عناصر کارآمد را استخدام کنید. البتّه جهت را حفظ کنید؛ جهت‌گیرى باید حفظ بشود.

حاکمیت بر زمین و طبیعت، فلسفه و وظیفهٔ اصلی بشر

شما باید روح علمى را در جامعه گسترش بدهید و علم‌گرایى را و اینکه این کُون عظیم یک قاعده‌اى دارد و یک قانونى حکم‌فرما است بر تمام اجزاى آن و ما از طرف دین مأموریم که این قانون را کشف کنیم تا بتوانیم این کُون را اداره کنیم. چون بشر براى اداره‌ى این کُون آمده؛ بشر آمده که بر سنگ و چوب و درخت و روى زمین و زیر زمین حکومت کند؛ نیامده که محکوم اینها باشد! این حاکمیّتِ بر روى زمین که فلسفه‌ى بشر و وظیفه‌ى اصلى بشر است، محقّق نمیشود مگر آن وقتى که شما قوانین زمین را، قوانین آب و باد و هوا و مانند اینها را بشناسید؛ تا این قوانین را نشناسید که نمیشود. پس این قوانین را با علم میشود شناخت و یک قوانینى بر اینها حاکم است. بنابراین روح علمى، یک هدف مهم است. این یک نکته بود که خواستم عرض بکنم.

هدف عالی انسان قرب الهی و ابزار بودن رفاه مادی

… نفْس هر انسانى او را به زندگى حیوانى دعوت میکند: همه‌ى حیوانات دنبال غذا میروند، دنبال اطفاء شهوت حرکت میکنند، مبارزه میکنند براى شکم، براى ساعتى بیشتر زنده ماندن. «حیات طیّبه» عبارت است از اینکه این زندگى در راه خدا باشد، براى رسیدن به هدفهاى عالى باشد. هدف عالى انسان فقط این نیست که شکم را به هر شکلى پُر کند ــ این کمترین چیزى است که یک حیوان میتواند به عنوان هدف خود انتخاب کند ــ براى انسان هدف اعلىٰ عبارت است از وصول به حق، رسیدن به قرب بارى‌تعالىٰ، تخلّق به اخلاق الهى؛ و انسان براى رسیدن به آن‌چنان هدفى ابزارهاى مادّى و معنوى را لازم دارد؛ غذا لازم است امّا براى اینکه انسان به سمت هدف حرکت کند؛ زندگى راحت براى بشر لازم و ضرورى است ــ و اسلام انسانها را با قوانین و مقرّرات خود به سمت رفاه و آسایش زندگى میبرد ــ امّا این آسایش زندگى به‌ خودىِ‌ خود هدف نیست؛ اى‌ بسا انسانهایى که زندگى راحت دارند، دغدغه‌ى معاش و شکم و آسایش ندارند، امّا از انسانیّت هم بویى نبرده‌اند! تمدّنهاى مادّى، بشر را به آن زندگى دعوت میکنند، و البتّه دروغ هم میگویند.

میل فطری انسان به صفا و نورانیت، فراتر از نیاز حیوانی

… عمل بکنیم، اگر جامعه‌ى اسلامى، ایمان اسلامى را همراه با عمل به مقرّرات و قوانین الهى تعقیب بکند، همان چیزى اتّفاق خواهد افتاد که بشریّت در طول تاریخ به دنبال آن بوده. یعنى چه چیزی؟ یعنى آسایش مادّى، رفاه مادّى همراه با تکامل معنوى، پیشرفت معنوى، عروج معنوى. بشر حیوان نیست که [اگر] علف جلوى او بریزند، برایش کافى باشد؛ انسان میخواهد باصفا باشد، نورانى باشد؛ انسان از نورانیّت و صفا و بندگى خدا احساس لذّت روحى میکند. شما وقتى عبادت میکنید، وقتى یک دعائى را با حال میخوانید، یک نمازى را با توجّه میخوانید، یک انفاقى به یک مستحقّى میکنید، دیده‌اید چه لذّتى میبرید، چه حالت اهتزازى[4] به شما دست میدهد. این لذّت را با …

بی‌نهایت بودن قدرت سازندگی و ویرانگری انسان

… را کَلَف بزنیم؛ یا بر تنه‌ی درخت با تبر و اره ضربه بزنیم - نه این‌که نشود نابود کرد - درخت خواهد خشکید. دست گناهکار انسان میتواند همین شجره‌ی طیبه را هم خشک بکند. اگر ما بد عمل کنیم، همین شجره‌ی طیبه و این کار الهی و بافت الهی و رزق الهی را میشود خرابش کرد. قدرت ویرانگری انسان، از این حرفها بیشتر است. همچنان که قدرت سازندگی انسان نهایت ندارد، قدرت ویرانگریش هم نهایت ندارد.

تفاوت انسان با رایانه در تصمیم‌گیری و جهت‌گیری

چون انسان با کامپیوتر متفاوت است. به کامپیوتر برنامه میدهند، او برایشان جواب مسئله را حاضر میکند؛ انسان که این‌جور نیست؛ انسان خودش، برنامه‌ى خودش را تنظیم میکند، خودش تصمیم میگیرد، خودش جهت‌گیرى پیدا میکند. اگر از این جهت دوّم ما غفلت بکنیم، دانشگاه همان چیزى خواهد شد که در بیانات امام مکرّر در مکرّر نسبت به آن هشدار داده شده، و همه‌ى شما آقایانى که در دانشگاه بوده‌اید و بیش از ماها دانشگاه را مى‌شناسید و داراى روحیه‌ى دینى هم هستید، به عمق آن واقف هستید؛ یعنى …