قدرت تحلیل؛ من سابقها مکرّر گفتهام اگر یک ملّتى قدرت تحلیل خودش را از دست بدهد، فریب خواهد خورد. اصحاب امام حسن قدرت تحلیل نداشتند؛ نمیتوانستند بفهمند که قضیّه چیست؛ چه دارد میگذرد. اصحاب امیرالمؤمنین، آنهایى که دل او را خون کردند، همه مغرض نبودند، خیلى از آنها قدرت تحلیل نداشتند؛ مثل خوارج ــ که حالا خوارج را عرض میکنم ــ قدرت تحلیلشان ضعیف بود؛ یک آدم نابابى، یک آدم بدجنسى، یک آدم زباندارى پیدا میشد، میکشاند مردم را به یک طرف، شاخص را گم میکردند. در جادّه، شاخص باید همیشه مورد نظر باشد. اگر شاخص را گم کردید، زود اشتباه میکنید. اشتباه میکردند. امیرالمؤمنین میفرمود: وَ لا یَحمِلُ هٰذَا العَلَمَ اِلّا اَهلُ البَصَرِ وَ الصَّبر؛ اوّل، بصیرت، هوشمندى، بینایى، داراى قدرت فهم و تحلیل بودن، و بعد، صبر، …