مخالفت با کلمهٔ توحید بهسبب درک پیام اجتماعی آن در نفی ریاستشان
… صحبت کنیم، بگوییم که روح توحید عبارت است از نفی هرگونه قدرتی جز قدرت پروردگار. ابولهب همین مطلب را همان اولِ اول فهمید. ولیدبنمغیرۀ مخزومی، آقای قریش، ابوجهل،[8] آقای دیگرِ قریش و همچنین امیةبنفلان و دیگران و دیگران، آقایان قریش، اول، این مطلب را فهمیدند. فهمیدند اینیکه میگوید لااِلهاِلّالله، اینیکه میگوید خدایی، معبودی جز الله نیست، فقط به یک مسئلۀ اعتقادی دعوت نمیکند، بلکه به یک مسئلۀ اجتماعی نیز دعوت میکند؛ و آن، نبودن امیةبنخلف[9] است، نبودن ولیدبنمغیره است، نبودن عاصبنوائل[10] است، نبودن فلانی است، فلانی است، فلانی است، نبودن آقایان قریش است؛ این را اول فهمیدند؛ چون فهمیدند، با آن مخالفت کردند.
برتری مسائل اجتماعی بر اعتقاد به بتها در انگیزهٔ مخالفت با پیامبر
… بتها دلشان میسوخت؟ اینقدر اینها مؤمن بودند؟ ما ندیدیم در طبقات بالای اجتماعی، در هیچ زمانی، اینکه مردمی باشند مؤمنِ واقعیِ دلسوزِ فداکار برای دین، برای مقدسات، هر دینی و هر مقدساتی، هرکسی هم در طول زمان گفته، بیخود گفته، تجربه نشان داده که دروغ میگوید. در طبقهای مثل طبقۀ عاصبنفلان و امیةبنفلان و ولیدبنفلان، در آن طبقه اصلاً معنی ندارد کسانی باشند که اینقدر وابسته و دلبسته باشند به دینشان، که حالا چون پیغمبر به بتهایشان جسارت کرده، اینها پیغمبر را مثلاً لَتوپار بکنند، مخالفت بکنند، معارضه با آن بکنند. آنقدر ایمان قویای در آنها وجود ندارد و نمیتواند داشته باشد. البته اعتقادکی بود، تعصب بود، ولی مسائل اجتماعی بالاتر از همه بود.
تطمیع پیامبر با وعدهٔ ریاست، ثروت و پادشاهی
… الهی آمد که: «فاصدع بما تؤمر و اعرض عن المشرکین. انّا کفیناک المستهزءین»؛ علنی کن، برو توی میدان، پرچم را به دست بگیر و کار را علنی کن. پیغمبر آمد وسط میدان و قضایائی که شنیدهاید. بزرگان و صنادید قریش و زرمندان و زورمندان آن جامعه به خود ترسیدند و لرزیدند. اولین کاری که کردند، تطمیع آن بزرگوار بود. آمدند پیش جناب ابیطالب گفتند که این برادرزادهی تو اگر ریاست میخواهد، ما ریاست مطلق خودمان را به او میدهیم؛ اگر ثروت میخواهد، آنقدر به او ثروت میدهیم که از همهی ما ثروتمندتر بشود؛ اگر مایل است پادشاهی کند، ما او را به عنوان پادشاه خودمان انتخاب میکنیم. بگوئید از این حرفهائی که میزند، دست بردارد. جناب ابیطالب که بر جان پیغمبر میترسید و از توطئهی آنها بیمناک بود، پیش پیغمبر آمد و گفت بزرگان مکه این پیغام را دادند؛ شاید نصیحت کرد، توصیه کرد که حالا شما هم یک خردهای کوتاه بیائید؛ این ایستادگی به این اندازه …
درک ویران شدن ریاستشان با توحید
میدیدند توحید کاخ آقایی و ریاست آنها را ویران خواهد کرد. میدیدند نفی اِلاهان، نفی خدایان؛ یعنی ایجاد جامعۀ توحیدی و ایجاد جامعۀ توحیدی، بهمعنای حکومت انحصاری خدا و اطاعت انحصاری از خدا.
ممانعت از خرید کالا توسط مسلمانان محاصرهشده
… شوخی نیست؛ سه سال در یک درهای در مجاورت مکه، بدون آب، بدون گیاه، در زیر آفتاب سوزان. پیغمبر، جناب ابیطالب، جناب خدیجه، همهی مسلمانها و همهی خانوادههایشان توی این تکه - شکاف کوه - زندگی کردند. راه هم بسته بود که برای اینها غذا نیاید، خوراک نیاید. گاهی در ایام موسم - که بر طبق سنن جاهلی آزاد بود، یعنی جنگ نبود - میتوانستند داخل شهر بیایند، اما تا میخواستند جنسی را در دکانی معامله کنند، ابوجهل و ابولهب و بقیهی بزرگان مکه به نوکرها و فرزندان خودشان سفارش کرده بودند که هر وقت آنها خواستند جنسی را بخرند، شما وارد معامله شوید، دو برابر پول بدهید، جنس را شما بخرید و نگذارید آنها جنس بخرند. با یک چنین وضعیت سختی سه سال را گذراندند. این شوخی است؟