رفتن به محتوای اصلی

گروه‌گرایی

نام‌های دیگر: گروه‌گرایی در سپاه، خط‌بازی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

اصالت دادن به گروه و خط سیاسی در داوری و رفتار با افراد.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم به مناسبت شهادت دکتر مصطفیٰ چمران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۳۸۵
۱۳۶۰۱۳۸۵

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

جهات اخلاقى را باید رعایت کرد. از جمله یکى از آنها این است که مسائل شخصى افراد را با آن مسائل عمده نباید خیلى مخلوط کرد؛ مسائل خطّى و سیاسى را مثلاً با مواضع واقعى انقلابى و ضدّ انقلابى نباید مخلوط کرد. ممکن است یک نفرى باشد از لحاظ سیاسى یک مذاقى داشته باشد، خب، کسى است طرف‌‌دار انقلاب است، علاقه‌‌مند به انقلاب است، تلاش هم میکند، حالا در انقلاب، زیدى را قبول دارد، عمروى را قبول ندارد؛ این جرم نیست. در حالى که ما عمرو را قبول داریم، زید را قبول نداریم، یا ما زید و عمرو، هر دو را قبول داریم، او یکى را قبول ندارد. اینها را بایستى بشدّت رعایت کرد. آنچه امروز به آن گفته میشود «مسئله‌‌ى خطّى»، این واقعاً مسئله‌‌ى مهمّى است؛ یعنى گروه‌‌گرایى و قبیله‌‌گرایى و مانند اینها؛ شبیه قوم‌‌وخویش‌‌گرایى است؛ فرقى نمیکند. یک نفرى را براى خاطر اینکه جزو یک مجموعه‌‌اى است، ما قبول بکنیم، یک نفر را به خاطر اینکه جزو مجموعه‌‌ى دیگرى است، رد بکنیم. این چیزى است که اهمّیّت کار اِباء دارد از اینکه یک چنین چیزى را اجازه بدهیم که در حوزه‌‌ى کار ما وارد بشود. یا حبّ‌‌ و بغض‌‌ها مثلاً؛ گاهى یکى از یکى خوشش مى‌‌آید، از یکى بدش مى‌‌آید. خب، باید مواظبت کرد که در هیچ سطحى از سطوح، این واقعاً دخالت نکند. حتّى گاهى بعضى هستند که سروصدایشان هم زیاد است امّا مخلصاً، بدون اینکه در او فتنه‌‌گرى‌‌اى وجود داشته باشد؛ بعضى فتنه‌‌گرى میکنند بدون سروصدا؛ اینها را باید از همدیگر حقیقتاً تفکیک کرد. یعنى شناختن افراد و تشخیص مصادیق فتنه‌‌گرى و مصادیق کار سیاسى و کار خطّى و تفکیک اینها از همدیگر، خیلى به نظر چیز مهمّى مى‌‌آید. آنچه من قبلاً هم یک ‌‌وقتى عرض کردم ــ و الان هم تأکیداً و تأییداً عرض میکنم؛ با اینکه مطمئن هم هستم، شما هم قبلاً گفتید به من که این جهت حل‌‌شده است ــ این است که در هیچ جایى از جهات در سطح کشور، در ردّوقبول‌‌ها، مطلقا این جهات خطّى و سیاسى و [اینکه] فلان [کس] نسبت به فلان کس چه موضعى دارد، نبایستى دخالت بکند.
محور چهارم هم که به عنوان یک فَذلِکه‌‌اى[18] و تتمّه‌‌اى نسبت به این حرفها است، همان چیزى است که من حضوراً هم یک وقتى به جناب آقاى رضوانى و بعضى از آقایان عرض کردم که گزینش افراد است. اینهایى که ما در سطح کشور انتخاب میکنیم به عنوان ناظر، اینها چه جور آدمهایى هستند؟ این خیلى مهم است. بایستى هیچ به‌‌اصطلاح بهانه‌‌اى براى اینکه کسى ایرادى بکند و خدشه‌‌اى وارد کند، وجود نداشته باشد؛ باید افرادِ پاک طاهرِ حتّى بدون گرایش واضح به یک جناح و جریانى باشند؛ این یقیناً ترجیح دارد. بعضى‌‌ها هستند در شهرها که آدمهاى خوبى هم هستند، [امّا] واضح است که حرکت اینها، حرکت خطّى است که حرکت خطّى یک حرکت خوبى نیست. حرکت خطّى غیر از این است که انسان مواضعى را به‌‌ طور مدوّن قبول کرده. حرکت خطّى یعنى گروه‌‌گرایى، یعنى کسى را که داخل یک مجموعه است، قبول میکند به صِرف «کُونِه»[19] در این مجموعه.

خط‌بازی همچون قبیله‌گرایی و ردوقبول افراد بر پایهٔ عضویت در گروه

… عمروى را قبول ندارد؛ این جرم نیست. در حالى که ما عمرو را قبول داریم، زید را قبول نداریم، یا ما زید و عمرو، هر دو را قبول داریم، او یکى را قبول ندارد. اینها را بایستى بشدّت رعایت کرد. آنچه امروز به آن گفته میشود «مسئله‌‌ى خطّى»، این واقعاً مسئله‌‌ى مهمّى است؛ یعنى گروه‌‌گرایى و قبیله‌‌گرایى و مانند اینها؛ شبیه قوم‌‌وخویش‌‌گرایى است؛ فرقى نمیکند. یک نفرى را براى خاطر اینکه جزو یک مجموعه‌‌اى است، ما قبول بکنیم، یک نفر را به خاطر اینکه جزو مجموعه‌‌ى دیگرى است، رد بکنیم. این چیزى است که اهمّیّت کار اِباء دارد از اینکه یک چنین چیزى را اجازه بدهیم که در حوزه‌‌ى کار ما وارد بشود. یا حبّ‌‌ و بغض‌‌ها مثلاً؛ گاهى یکى از یکى خوشش مى‌‌آید، از یکى بدش مى‌‌آید. خب، باید مواظبت کرد که در هیچ سطحى از سطوح، این واقعاً دخالت نکند. حتّى …

تعصب قبیله‌ای در ردوقبول افراد بدون توجه به معیارها

… خودِ افراد مجموعه از هم جدا میشوند، نه با مواضعشان، زیرا که کسانى در این مجموعه هستند که خیلى هم مواضع این مجموعه را قبول ندارند امّا جزو اینها هستند؛ کسانى هم در این مجموعه‌‌ى این طرفى هستند که باز همه‌‌ى آن مواضع را قبول ندارند امّا حالا جزو اینها هستند. بحث، بحث قبیله‌‌اى است؛ کأنّه بحث سر تعصّبات فامیلى و قبیله‌‌اى است. یعنى وقتى که جزو این عدّه باشد، نگاه نمیکنند که خصوصیّات اخلاقى او چیست، معیارها چقدر بر او منطبق است؛ ردّش میکنند؛ کسى در آن جریان دیگر باشد، کارى ندارند که معیارهایش چیست، ضوابطش چیست؛ قبولش میکنند؛ این غلط است. بعضى این‌‌جورى عمل میکنند، ولو اینکه در تصرّفات شخصى‌‌شان آدمهاى بدى هم نیستند. اینها را هر چه بشود انسان نیاورد در این مجموعه‌‌ها، خیلى بهتر است. کسانى بیایند …

تفاوت حرکت خطی با پذیرش مواضع مدون

… میکنیم به عنوان ناظر، اینها چه جور آدمهایى هستند؟ این خیلى مهم است. بایستى هیچ به‌‌اصطلاح بهانه‌‌اى براى اینکه کسى ایرادى بکند و خدشه‌‌اى وارد کند، وجود نداشته باشد؛ باید افرادِ پاک طاهرِ حتّى بدون گرایش واضح به یک جناح و جریانى باشند؛ این یقیناً ترجیح دارد. بعضى‌‌ها هستند در شهرها که آدمهاى خوبى هم هستند، [امّا] واضح است که حرکت اینها، حرکت خطّى است که حرکت خطّى یک حرکت خوبى نیست. حرکت خطّى غیر از این است که انسان مواضعى را به‌‌ طور مدوّن قبول کرده. حرکت خطّى یعنى گروه‌‌گرایى، یعنى کسى را که داخل یک مجموعه است، قبول میکند به صِرف «کُونِه»[19] در این مجموعه.

وابسته نبودن عناصر دولت به گروه و باند و لزوم پرهیز از انتساب به جریان‌ها

«اجتناب از هواهای نفس»؛ چه هوای نفس شخصی، چه هوای نفس گروهی؛ که حالا آقای رئیس‌جمهور گفتند و این نکته‌ی خوبی است. بحمداللَّه عناصر دولت به هیچ گروه و دسته و باند و جریانی وابسته نیستند؛ این خیلی نکته‌ی مهمی است. مراقب باشید حرکت، اظهارنظر و حرف، انتساب به یک جریان، به یک باند و به یک گروه را پیش نیاورد، که اگر این‌طور شود، هوای نفس تقریباً انفکاکناپذیر است. هوای نفس گروهی هم مثل هوای نفس شخصی است؛ آن هم همین‌طور است. هوای نفس گروهی هم انسان را بیحساب و کتاب به این طرف و آن طرف میکشاند و از خرد و جاده‌ی مستقیم منحرف میکند. این هم جزو لوازم اصولگرایی است.

خودخواهی و گروه‌گرایی زمینه‌ساز فاجعه‌آفرینی دشمن در افغانستان

پیروزی‌ شما ملت‌ مبارز بر دشمن‌ اشغالگر یکی‌ از حوادث‌ معجزه‌‌آسای‌ تاریخ‌ معاصر بود لیکن‌ این‌ پیروزی‌ با جنگهای‌ خونین‌ داخلی‌ و کشتارهای‌ برادران‌ به‌ دست‌ یکدیگر در کام‌ کشور و ملت‌ شما چون‌ زهر تلخ‌ شد شک‌ نیست‌ که‌ دست‌ نابکار دشمن‌ در ایجاد این‌ درگیریها نقش‌ زیادی‌ داشته‌ است‌، ولی‌ اگر گروههای‌ داخلی‌ فقط به‌ تکلیف‌ الهی‌ فکر می‌کردند و خودخواهی‌ و گروه‌‌گرائی‌ وجود نمی‌داشت‌ دشمن‌ نمی‌توانست‌ چنان‌ فاجعه‌ای‌ را به‌ وجود آورد. جنگهای‌ بین‌ دستجات‌ سیاسی‌ یا نژادهای‌ گوناگون‌ افغانی‌ یا مذاهب‌ مختلف‌ اسلامی‌ و یا میان‌ دستجات‌ مختلف‌ شیعه‌ همه‌ به‌ هر شکلی‌ و با هر انگیزه‌ای‌ به‌ ضرر ملت‌ افغانستان‌ تمام‌ شده‌ است‌ و از این‌ پس‌ باید به‌ طور کامل‌ متوقف‌ شود. اینجانب‌ به‌ برادران‌ …

لزوم داور بی‌طرف برای مقابله با گروه‌گرایی

… میکنم شما آقایان، چه آن کسانی که از داخل آمده‌اند، چه کسانی که در این‌جا بوده‌اند، متفق هستید که شورای ائتلاف را به یک وحدت سازمانی و تشکیلاتی تبدیل کنید - حزب وحدت، معنایش این است دیگر - من موافقم، کار خوبی است؛ مشروط بر این‌که گروه‌گراییها دیگر دخالت نکند. البته این کار، یک مقدار به نصیحت حل میشود، یک مقدار هم به نصیحت حل نمیشود و بایستی جمعی را به عنوان داور بی‌طرف بگذارید که اگر در جایی گروه‌گرایی مشاهده شد، با آن مقابله کند.

مانع شدن گروه‌گرایی از راه دادن دیگران به دایرهٔ قدرت و مسئولیت

… مسائلِ اینها بودند، نمیبود، معلوم نبود که نتیجه‌ی این تلاش و این انقلاب عظیم مردم چه میشد - و من نه در یک ماجرا، بلکه در ماجراهای متعدّد این را آزمودم که برای آنها آنچه مهم بود، در درجه‌ی اول دست یافتن به قدرت بود؛ چه برای شخص خودشان، چه برای گروه خودشان! گروه‌گرایی به آنها اجازه نمیداد که حتی دوستان خودشان را که از غیر گروه خودشان بودند، به دایره‌ی قدرت و مسؤولیت راه دهند! خوشبختانه مسؤولیتهای آنها ادامه پیدا نکرد؛ چون آگاهی و هوشیاری امام مانع شد. البته برخوردی که اینها با انقلاب و با خطّ امام و با پیروان امام و پیروان انقلاب و علاقه‌مندان به اسلام انقلابی داشتند، همیشه برخورد نامناسب و غیر خیرخواهانه‌ای بوده است.

اصالت داشتن گروه‌گرایی و خطوط سیاسی برای برخی در جامعه

… هیئت وزرا حضور داشت، على‌‌رغم توقّع و انتظارى که از او میبردند که او هم مثل آنها و هم‌جهت و همفکر با آنها درباره‌ى انحلال مجلس خبرگان قدمى بردارد و حرکتى بکند، بعکس، چمران با آنها همفکر و هم‌آواز نمیشد. خصوصیّت این سردار شهید و سرباز مجاهد اسلام این بود. براى او مسئله‌ى گروه‌گرایى و خطوط سیاسى که براى بعضى در جامعه، اصل همین است، به هیچ‌ وجه مطرح نبود؛ براى او اسلام مطرح بود و پیروزى و حاکمیّت اسلام، و براى این حاضر بود جان خودش را هم از دست بدهد.