هدف پذیرش مناصب: اجرای عدالت و تأمین آسایش و تعالی مردم
پس هدفِ قبول مناصب در نظام اسلامی چه چیزی باید باشد؟ هدف باید اجرای عدالت، تأمین آسایش مردم، فراهمکردن زمینۀ جامعۀ انسانی برای شکفتن استعدادها، برای تعالی انسانها، برای هدایت و صلاح بنیآدم باشد. هدف باید این باشد! وقتیکه در نظر امیرالمؤمنین علیهالصلاةوالسلام هدف این شد، آنوقت این بیاناتی که از امیرالمؤمنین میشنویم، همه معنا پیدا میکند.
منع مقایسهٔ زندگی صاحبان منصب با اعیان و اشراف و متمکنین
یا فرض بفرمایید، آنجایی که ـ طبق آنچه در نهجالبلاغه است ـ میفرماید: «اِنَّ اللهَ تَعالَی فَرَضَ عَلَی اَئِمَّةِ الحَقِّ العَدلِ اَن یُقَدِّروا اَنفُسَهُم بِضَعَفَةِ النّاسِ»[2] یعنی صاحبان مناصب در نظام حق، حق ندارند خودشان را با اعیان و اشراف مقایسه کنند؛ چون اشراف و اعیان اینطور خانه دارند، اینطور زندگی دارند، اینطور گذران دارند، پس ما هم که صاحب این منصب و این مسئولیت در نظام اسلامی و حاکمیت اسلامی هستیم، ما هم سعی کنیم مثل آنها زندگی کنیم؛ یا اینکه چون رؤسای کشورها در نظامهای غیر الهی و غیر حق، اینطور زندگی میکنند، اینطور خوشگذرانی میکنند، اینطور از امکانات مادی استفاده میکنند، ما هم بایستی همانطور زندگی کنیم. نه! حق ندارند زندگیشان را با اعیان، با اشراف، با متمکنین، یا با منحرفین اندازهگیری کنند.
نقد فرهنگ غلط برخورداری صاحبان مقام از خانه و امکانات ویژه
… با او مقایسه کن؛ نه با فلان اعیان و اشراف، فلان پولدار، فلان سرمایهدار. نباید مسئول و صاحب یک منصبی در نظام اسلامی و نظام حق، طوری زندگی کند که این زندگی، بابِ اعیان و اشراف و متمکنین و برخورداران جامعه، یا مسئولان کشورهای غیر اسلامی است. نه اینطور نیست؛ این فرهنگِ غلطی است که هرکسی که به یک مقامی و مسئولیتی رسید در کشور، در مسئولیتهای دولتی، این باید فلانطور خانه، یا فلانطور وسیلۀ رفتوآمد، یا فلانطور امکانات زندگی داشته باشد و برخوردار باشد. نه! دستور امیرالمؤمنین این نیست. برای آن زمان هم فقط نیست؛ برای همۀ زمانهاست. آن زمان هم، زمانِ این نبود که مردم همه فقیر باشند؛ نه! فتوحات اسلامی شده بود، در کشور اسلامی ثروتهایی بود، ثروتمندهایی بودند، تُجّاری بودند، کسانی بودند ـ حالا از راه حرام یا حلال ـ …
مسئولیت در نظام اسلامی بار و امانت است نه طعمه و کاسبی
در یک نامۀ دیگری به اشعثبنقیس میفرماید: «وَ اِنَّ عَمَلَکَ لَیسَ لَکَ بِطُعمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فی عُنُقِکَ اَمانَةٌ»[3] یعنی این مسئولیت و منصبی که داری در نظام اسلامی، این طعمه نیست، سرمایه و کاسبی نیست. اشتباه نشود، مسئولیت در نظام اسلامی یک باری است بر دوش انسان، که باید انسان آن بار را بهخاطر یک هدفی، بهخاطر یک نیّتی تحمل کند. ببینید! برداشت صحیح از دولت اسلامی و مسئولیت اسلامی این است. (79/9/25)
نقد نگاه طعمهای به مسئولیت و لزوم خدمت و وظیفه دانستن آن
… هستند که مأموریت و مسئولیت برای آنها طعمه است؛ دنبال این هستند که دستشان به جایی بند شود و از این طریق به آن چیزی که برای آنها عمدهتر است، برسند. آن چیست؟ یکوقت مقامِ بالاتر است، یکوقت یک امر مادی است، یکوقت چیزی است که جاهطلبیِ انسان را اشباع میکند. این خطاست و نباید باشد. شما باید «عمل» را خدمت و وظیفه بدانید.
نقد سرمایهاندوزی برخی مسئولان پس از رسیدن به مناصب حساس
متأسفانه گاهی انسان به چشم میبیند که بعضی از افراد بهمجرداینکه پایشان بر روی نقطهای از نقاط حساس نظام قرار گرفت، در درجۀ اول به فکر این هستند که سرمایهای فراهم کنند و مثلاً زمین و باغی بخرند، برای آن موقعی که از این فرصت برخوردار نیستند. غافل از اینکه این فرصت را خدای متعال در اختیار ما گذاشته است تا ما بهوسیلۀ آن، بهشت را بخریم. این دید مادی به مسئولیت، برای هر انسان دلسوزی مایۀ ناخرسندی است. یک خانۀ راحت، یک سرمایهگذاری در فلان شرکت و یک امکان مادی، چه ارزشی دارد؟ قیمت کار را پایین میآورد و انسان را پَست میکند. برای خاطر یک زُخرف[4] و پیرایۀ مادی، انسان بیاید مسئولیتی را که از …
لزوم زندگی معمولی و ناروایی زراندوزی از راه منصب
البته یک زندگیِ معمولی لازم است؛ همان چیزی که نظام اسلامی برای مأمورِ خود در نظر میگیرد. اما اگر او بخواهد از این وسیله استفاده کند برای اینکه در جایی، زمینی، خانهای، امکانی، و سرمایهای به چنگ آورد؛ نه، این سزاوار نیست. این همان خطابی است که امیرالمؤمنین به اشعثبنقیس کرده است ـ این را به مالک اشتر نمیگوید، چون شأن مالک اشتر اجلّ از این حرفهاست ـ «اِنَّ عَمَلَکَ لَیسَ لَکَ بِطُعمَةٍ» به فکر این مباش که در این چند صباح، زَراندوزی کنی. اگر به این فکر افتادی که از این وسیله …
شباهت مردم به حاکمان و تکرار رفتار حاکمان در جامعه
چراکه «اَلنّاسُ بِاُمَرائِهِم اَشبَهُ مِنهُم بِآبائِهِم»[5] یعنی مردم به حکامشان شبیهترند تا به پدرانشان. هر کاری که حکام بکنند، مردم آن را تکرار خواهند کرد. البته این امر بهآسانی صورت نمیگیرد؛ بلکه طبعاً یک مکانیسم طولانی بَطیئ[6]، لکن اجتنابناپذیری دارد. به این عبارتِ دیگرِ نهجالبلاغه توجه کنید: «فَلَیسَت تَصلُحُ الرَّعِیَّةُ اِلّا بِصَلاحِ الوُلاةِ»[7] رعیت اصلاح پیدا نمیکند، مگر وقتیکه وُلات اصلاح پیدا …
لزوم رفتار پدرانه و مهربان حاکمان در همهٔ سطوح با مردم
در روایات وارد شده است که والی و حاکم اسلامی ـ حاکم در همۀ سطوح، وزیر و استاندار و بالاتر و پایینتر و همه، مشمول این جملهاند ـ با مردم باید مثل پدر مهربان نسبت به فرزندان باشد.[9] اگر به شما خبر برسد که فرزندتان از بیماری، از سرما، از گرما، از گرسنگی، از تحقیر، از اهانت و از غربت رنج میکِشد، چه حالی پیدا میکنید؟ میتوانید تحمل کنید؟ در سطح [جامعه] نسبت به هرکس چنین اتفاقی بیفتد، تا آنجایی که شما علم و اطلاع دارید، باید همین احساس را داشته باشید؛ نباید آرام و قرار داشته باشیم. (82/5/15)
دوری از تودهٔ مستمند و نزدیکی به اغنیا، جرم در نگاه امیرالمؤمنین (ع)
… کردهاند از خانه! عجیب است! کُلُّنا عثمان حنیف؛ همۀ ما مثلاینکه به این درد مبتلاییم. منتها عثمانبنحنیف مردی عظیمالقدر است. عثمانبنحنیف خیلی جلیلالقدر است. چقدر مجاهدتها، چقدر کارهای بزرگبزرگ؛ این اشتباه هم در زمان استانداری بصره، از بیچاره سر زده. (۵۲/۱۱/۱۳) خود همین به نظر امیرالمؤمنین یک جرم است که یک نفر در موضعگیریهای خود، یک عضو از اعضای حکومت اسلامی، از مردم مستمند یعنی از عامۀ مردم، از تودۀ مردم دور بماند، به اغنیا، ثروتمندان، متمکّنان که اقلیتی در جامعه هستند، خودش را نزدیک کند. (62/9/25) بعد از آنکه میفرمایند تو سر چنین سفرهای بودی و چنین و چنان، زندگی خودشان را میفرمایند. (۶۹/9/۱۴)
لزوم عمل به دستور ورع، تلاش، عفت و درستی در کار
… وَ عِفَّةٍ وَ سَدادٍ» ورع پیشه کنید و هرچه میتوانید، در این راه سعی و کوشش کنید. (69/9/14) «وَرَعٍ» یعنی پرهیز و فاصلهگرفتن از عواملی که موجب نقمت پروردگار خواهد شد؛ «اِجتِهادٍ» یعنی تلاشکردن، کوششکردن و فعالیتکردن؛ «عِفَّةٍ» یعنی عفیف و پاکدامن بودن؛ و «سَدادٍ» یعنی کار را درست و محکم انجامدادن. اینها را از ما خواستهاند. باید طبق این دستورالعمل حرکت کنیم. (75/6/30)
مطلقالعنان نبودن حاکم در اختیار مالیات، مال، جان و عرض مردم
… را به اینجا کشانده، برای اینکه همین منظره را به او نشان بدهد، برای اینکه همین حرف را به او بزند؛ واِلّ میشد در مسجد هم به فرماندار توصیه کند و بگوید برو؛ اما کشانده او را به اینجا آورده، برای اینکه به او بفهماند تو که داری میروی و بر شهری مسلط خواهی شد. و یک عده مردم در اختیار تو قرار دارند؛ مالیات آنها، پول آنها، جان آنها، مال آنها، عِرض آنها. مواظب باش! که این قدرت، قدرت مطلقه نیست و تو بهعنوان حاکم، مطلقالعنان و افسارگسیخته نیستی؛ حواست جمع باشد، بفهم که چه کار داری میکنی. (70/1/26)
لنگ ماندن خدمت به مردم بدون اتصال به خدا
اگر حاکمان اسلامی، صاحبمنصبان اسلامی بخواهند این وظایف را انجام بدهند، به یک نقطۀ دیگر احتیاج دارند. و آن چیست؟ اخلاص، برای خدا کارکردن، با خدا رابطۀ خود را نگهداشتن. لذا مسئول امور و صاحبمنصب در نظام اسلامی، مسئلهاش فقط مواجهۀ با مردم نیست؛ اگر با خدا متصل نباشد، کارِ برای مردم، خدمتِ برای مردم، همان مسئولیت اصلی هم که دارد، لَنگ خواهد ماند.
حل مشکلات کشور با حرکت مدیران در صراط مستقیم خدمت
و برای آن کسانی که من این توصیه را دارم برای آنها میکنم، این هم نکتهی مهمّی است که اگر افراد خدمتگزار، مدیران، مسئولان، در هر بخشی، در هر سطحی، اینجور که ما گفتیم حرکت کنند، اگر در این صراط مستقیم حرکت کنند ــ که این صراط مستقیم است ــ مشکلات کشور را حل میکنند، چیزی هم از دست نمیدهند. دوران خدمت دوران طولانیای نیست، کوتاه است. فرض کنید که ما میتوانیم تجارت شخصی در کنار کار بکنیم؛ نکنیم! چیزی از دست نمیدهیم. بالاخره دورهی استانداری ما چهار سال یا حدّاکثر هشت سال است؛ بیشتر که نیست. این هشت سال را ما مراقبت کنیم که خودمان را در این چاله …
معیار انتخاب همکاران: اهل دین، شریعت، انقلاب و اعتقاد به نظام
… او به درد شما نمیخورد؛ او همکار خوبی برای شما نخواهد بود. آن کسی که دلبستهی آمریکا باشد و تصوّر کند که بدون لطف آمریکا نمیشود قدم از قدم برداشت در کشور، او برای شما همکار خوبی نخواهد بود، او از ظرفیّتهای کشور استفاده نخواهد کرد، او خوب مدیریّت نخواهد کرد؛ آن کسی که راهبرد دین و شریعت را مورد بیاعتنائی قرار بدهد، برای شما همکار خوبی نخواهد بود. کسی را انتخاب کنید که اهل دین، اهل شریعت، اهل انقلاب، اهل اعتقاد کامل به نظام باشد. اگر شما نامزدهای محترم یک چنین عهدی با خدای خودتان ببندید، بدانید که همهی کارهایی که برای انتخابات میکنید، حسنه خواهد بود؛ اگر یک چنین نیّتی داشته باشید. اگر یک چنین عهدی با خدا ببندید، کارهای انتخاباتی میشود یک کار حسنه و پیش خدای متعال ثواب خواهد داشت.
وظیفهٔ نشان دادن حقیقت نظام اسلامی در گفتار و عمل به جهانیان
امروز فرصت تازهای است که کارگزاران نظام جمهوری اسلامی و همهی دلبستگان آن، حقیقت این پدیدهی بزرگ را در گفتار و عمل، به مشتاقان حقیقت در سراسر جهان نشان دهند.
از دست رفتن صلاحیت اشتغال در نظام با عبور از ایمان به استقلال
… اعتماد نکنید، تکیه نکنید؛ تُسِرّونَ اِلَیهِم بِالمَوَدَّة.[10] اِنَّما یَنهاکُمُ اللَهُ عَنِ الَّذینَ قاتَلوکُم فِی الدّینِ وَ اَخرَجوکُم مِن دِیارِکُم؛[11] اینها آیات قرآن است. قرآن میگوید بایستی به این مستکبر، به این ظالم، به این حکومت ستمگر اعتماد نکنید. این ایمان، دیگر قابل خرید و فروش نیست. آن کسی که حاضر بشود از این ایمان عبور بکند، صلاحیّت خودش را برای اشتغال در این نظام از دست میدهد؛ تفاوتش این است. لذاست که روی جمهوری اسلامی بیشتر از همه جا تکیه دارند، بیشتر از همه جا [با ما] دشمنی دارند؛ دامنهی قدرت خودشان را به دیگران هم میخواهند گسترش بدهند، [ولی] به اینجا چندین برابر چنین نیّتی دارند؛ برای خاطر این است. عرض کردم علاوه بر امتیازاتی …
تأخیر در دستیابی به برکات حکومت اسلامی بر اثر ناتوانیها و خطاهای کارگزاران
… این همه، امروز دنیا شاهد یک الگوی موفّق و یک نمونهی سرافراز از قدرت و حاکمیّت سیاسی اسلام در ایران اسلامی است. ثبات و استقلال و پیشرفت و عزّت جمهوری اسلامی، حادثهای بس عظیم و پُرمعنی و جذّاب است که میتواند اندیشه و احساس هر مسلمان بیدار را به خود جلب کند. ناتوانیها و عملکردهای بعضاً خطای ما کارگزاران این نظام که دستیابی کامل به همهی برکات حکومت اسلامی را به تأخیر انداخته، هرگز نتوانسته است پایههای مستحکم و گامهای استواری را که نشئتگرفته از اصول اساسی این نظام است متزلزل سازد و پیشرفت مادّی و معنوی را متوقّف کند. در صدر فهرست این اصول اساسی، حاکمیّت اسلام در قانونگذاری و اجرا، تکیه بر آراء مردمی در مهمترین مسائل مدیریّتی کشور، استقلال سیاسی کامل، و عدم رکون[3] به قدرتهای ستمگر قرار گرفته است؛ و همین اصول است که میتواند محلّ اجماع ملّتها و دولتهای مسلمان قرار گیرد و …
لزوم تفاوت روش حکمرانی مسئولان با روش طاغوت
… که تقوا باید خودش را نشان بدهد اینجا است؛ یکی مسئلهی رعایت بیتالمال است، یکی مسئلهی خویشتنداری در برابر طغیان نفْس است؛ مالاندوزی، مشکلات اخلاقی، میل به زندگی تجمّلاتی و اشرافیّت؛ اینها چیزهایی است که ما مسئولین جمهوری اسلامی باید خیلی مراقب باشیم. وَ سَکَنتُم فی مَساکِنِ الَّذینَ ظَلَموِا؛[13] خب، اینکه ما در همان ساختمانی که آن طاغوت حکمرانی میکرد حکمرانی کنیم، مثل او هم عمل بکنیم که نشد، [در این صورت] ما با او فرقی نداریم. روشمان بایستی با روش بندگان شیطان و اَتباع شیطان متفاوت باشد.
وجود مدیران و کارگزاران مؤمن و پاکدست در سراسر کشور
… آن مواجهه بشود؛ امّا این یک حرف است، اینکه شما جوری حرف بزنی که شنونده خیال کند همه جا را فساد گرفته [حرف دیگری است]. بعضیها تعبیرات فرنگی هم به کار میبرند: «فساد سیستمی»؛ نه آقا! آن کسی که فساد را سیستمی میبیند، در مغز خودش فساد هست، در چشم خودش فساد هست. اینهمه مدیر پاکدست، اینهمه کارگزار مؤمن و پاکدست در سرتاسر کشور در همهی دستگاهها وجود دارند، دارند زحمت میکشند؛ چرا به اینها ظلم میکنید؟ چرا خلاف میگویید؟ چرا به نظام اسلامی ظلم میکنید؟ بله! در نظام اسلامی یک نفر هم نباید فاسد باشد؛ امّا آنچه وجود دارد، مثلاً ده فاسد است، نه ده هزار فاسد؛ خب اینها خیلی تفاوت دارد؛ این را توجّه داشته باشید. بعضیها در حرف زدن، در نوشتن؛ حالا که دیگر فضای مجازی …
لزوم برخورد جدیتر با ظلم و فساد در کارگزاران حکومتی
… است، ولی از آن کارهای سختی است که حتماً باید انجام بگیرد؛ از آن کارهایی است که حتماً باید انجام بگیرد. همهی مدّت حکومت امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) که پیشوا و مقتدای ما است، تقریباً به این مسئلهی مهم و به این مقولهی مهم گذشت؛ البتّه تمام هم نشد. البتّه اگر چنانچه در کارگزاران حکومتی، خدای نکرده ظلمی باشد، فسادی باشد، برخوردها بایستی جدّیتر و با شدّتِعمل بیشتری باشد. همهی دستگاههای مختلف، همهی مدیران کشور، همهی ماها در همه جای کشور، باید به این توجّه کنند و از این نگذرند؛ از ظلم نگذرند.
وجود مدیران پاکدست در کنار مدیران پولطلب و پرهیز از نفی یکسره
… من شاید بیش از خیلیهای دیگر است، لکن من نقاط مثبت را هم میبینم. در زیارت امینالله، در دعا میگوییم «ذاکِرَةً لِسَوابِغِ آلائِک»؛[12] نعمتهای خدا را باید انسان در نظر داشته باشد. بله، قاضی فاسد داریم، قاضی عادل و مطمئن هم داریم؛ ما حق نداریم یکسره نفی کنیم. مدیر اجرائیِ جاهطلبِ پرروی پولطلب داریم، مدیر اجرائیِ پاکدستِ زحمتکش هم داریم؛ حق نداریم یکسره همهی اینها را با یک چوب برانیم؛ باید مراقبت کرد. در مقابل ما این نیروها و دادگستریهای جهان غرب است -از جمله آمریکا- که زندانهایشان چه فضاحتی است، گرفتاریهایشان چه گرفتاریهای عجیبی است برای مردم -رشوهها و کارهای دیگر- ولی در فیلمهای هالیوودی و غیره جوری وانمود میکنند کأنّه یک دستگاه پاک …
شرط عدالت و فاسق نبودن مجریان
قانون و اجرا بایستی با معیارهای خدایی و با مقررات الهی باشد؛ یعنی با احکام اسلامی یا با احکام مشخص یا با کلیات و آنچه که از اسلام دانسته شده و فهمیده شده است، منطبق باشد و معارض نباشد. افرادی هم که مجری هستند، مشخصات و خصوصیاتی دارند؛ باید عادل باشند، فاسق نباشند - خصوصیاتی که در قانون اساسىِ ما متجسد شده - و قانون اساسی هم همان شکل اجرایی و دالان عبور به سمت آن چیزی است که ولایت الهی برای ما ترسیم میکند.
عجب و غرور مسئول، عامل از دست رفتن قدرت و فرصت خدمت
… من اینجا چون مسؤولیتی دارم، باید بگویم و دیگران بیچون و چرا حرف من را گوش کنند، «ادغال فی القلب» است؛ دل تو را فاسد میکند. «و منهکة للدین». منهکه، یعنی ضعیفکنندهی روح دین، دینداری و ایمان انسان. «و تقرب من الغیر» این حالت، تغییرات ناخواسته را نزدیک میکند. اعجاب به نفس و غرور و اینکه در مسؤولیتی که من هستم، کسی نباید روی حرف من حرف بزند، از آن چیزهایی است که تغییر را نزدیک میکند؛ تغییراتی که برای انسان نامطلوب است؛ تغییرات زمانه که آدم نمیخواهد پیش بیاید؛ یعنی مُلک و دولت و اقتدار و توانایی و فرصتهای خدمت را از انسان میگیرد.
تأمین معیشت کارگزار شایسته
بعد خصوصیات این افراد را ذکر میکند: اهل تجربه باشند، اهل حیا باشند و ...؛ بعد میرسد به اینجا که «ثم اسبغ علیهم الارزاق»؛ وقتی کارگزار خوبی را انتخاب کردی، زندگیاش را تأمین کن. من همیشه به مدیران میگویم، در گذشته هم گفتهام، الان هم به آقای دکتر احمدینژاد و به شماها میگویم؛ دائم مأموران و منتخبان خودتان را زیر نظر داشته باشید؛ دائم نگاه کنید و از اینها غافل نشوید. دیدهاید که نگهبانها در شب نورافکنهایی را دائم میچرخانند و گوشهها …
لغزش و تردید برخی و دلبستگی به رفتارهای طاغوتی
… تلاش برای تشکیل دولت اسلامی شروع شد. بعضیها میگویند شما بعد از 27 سال میخواهید دولت اسلامی تشکیل دهید؟ نه، تلاش و اقدام برای تشکیل دولت اسلامی از روز اول شروع شد؛ منتها افت و خیز داشته؛ پیشرفت و عقبگرد داشته؛ در جاهایی موفق بودیم، در برههیی موفق نبودیم. بعضی از ماها وسط راه پایمان لغزید؛ بعضی از ماها در اصل هدف مردد شدیم؛ بعضی از ماها نتوانستیم خود را نگه داریم؛ دلبستهی به رفتارهای طاغوتی شدیم.
تلاش برای رساندن کارگزاران به حد نصاب جمهوری اسلامی
… حرکت مستمر و مداوم و پویندهیی که لازم است تا دولت اسلامی به صورت کامل شکل بگیرد، دچار نُکث میشود و طبعاً کار عقب میافتد. البته دولت اسلامىِ کامل به معنای واقعی کلمه، در زمان انسان کامل تشکیل خواهد شد؛ انشاءاللَّه. خوشا به حال کسانی که آن روز را درک میکنند. همهی ما انسانهای ناقصی هستیم. ما به قدر توان و تلاشِ خود میخواهیم مجموعهی کارگزاران حکومت را - که خودمان هم جزو آنها هستیم - به نقطهیی برسانیم که با نصاب جمهوری اسلامی تطبیق کند. ما میخواهیم خود را به حد نصاب نزدیک کنیم. اگر دولتی میآید و میگوید هدفم این است که این را تحقق ببخشم، خیلی چیز مبارک و خوبی است.
نیاز رسیدن به اهداف به کارگزاران توانا، اعم از مرد و زن
… با نظامهای بینالمللی و نظام سلطهی امروز جهانی را به معیارها و ضوابط اسلامی نزدیکتر کنیم. این شعار، بسیار باارزش است؛ انشاءاللَّه به این شعار پایبند بمانید و این تلاش را جدیتر، بیآسیبتر و واقعیتر کنید؛ چون گامی بلند خواهد بود در راه رسیدن به آن هدفها؛ و همانطور که عرض کردم، رسیدن به آن هدفها مردان خودش را میخواهد. البته «مردان» که میگوییم، به معنای «رجال» در قانون اساسی نیست؛ شامل خانمها هم میشود؛ یعنی کسان و عناصر و کارگزارانِ خودش را میخواهد. به قول شاعر، آن دو صد من استخوان را داشته باشند تا بتوانند این صد من بار را بردارند.
توقف کارها به دلیل بیعلاقگی، بیاعتقادی یا بیهمتی مجریان و لزوم اصلاح آن
… تو عدالتطلب نیستی؛ نه، این، ساز و کار دارد. باید جامعه به نقطهای برسد که سیاستهای عدالتطلبانه در آن طراحی شود و دستگاه اجرایی طوری باشد که سیاستهای عدالتطلبانه فرصت عملیاتی شدن و اجرایی شدن پیدا کند؛ والّا خیلی سیاستهای عدالتطلبانه هم مطرح میشود؛ اما سازوکار، آدمها، مهرهها، قلمبهدستها و امضاءکنندهها یا علاقه ندارند، یا اعتقاد ندارند، یا همت ندارند، یا حال و حوصله ندارند، یا از همان قبیلِ «برو بابا دلت خوشه» است؛ لذا کارها متوقف و لنگ میماند؛ بنابراین آنجاها را باید اصلاح کرد.
خواست مردم از مسئولان: دلسوزی، کفایت، کارآمدی و وفاداری به آرمانهای انقلاب
… که انسانهای کارآمدی را بر اریکه ی مسؤولیت بنشانند تا آنها بتوانند سطح کارآمدی نظام را افزایش بدهند و مشکلات مادی و معنوی مردم را حل کنند؛ این خواست مردم است. حالا گروهها و احزاب و عناصر سیاسی هم هر کدام نقطه نظرهایی دارند؛ آن نقطه نظرات برای خودشان است. مردم می خواهند کسانی مسؤولیتها را به عهده بگیرند که دلسوز، با کفایت و کارآمد باشند. بحمدالله امروز کارهای زیادی شده؛ زیربناهای مهمی از کشور آماده ی بهره برداری شده است. بازوان قوی و باکفایت یک مسؤول مؤمن و وفادار به آرمانهای انقلاب - که آرمانهای مردم است - خواهد توانست بسیاری از گره ها را باز کند؛ مردم دنبال این هستند. فرصت فراوان است؛ حرفها در این زمینه زیاد است؛ ان شاءالله در زمان خود این حرفها گفته خواهد شد و مردم ما مثل همیشه بابصیرت، با آمادگی، با انگیزه و نشاط این آزمایش بزرگ را هم از سر خواهند گذراند.