مقصود از وحدت میان مسلمانها عبارت است؛ از رفع اختلافاتى که مسلمانها را از یکدیگر جدا مىکند و میان آنها نزاع و درگیرى به وجود مىآورد. وحدت یعنى؛ رفع منازعات مقصود از وحدت این نیست که هر یک از فرق مسلمین از عقاید خود و دلبستگىهاى خود دست بردارد، چون این امرى است که امکانپذیر هم نیست و خود اقدام براى این مطلب مشکلات و اختلافات زیادى را به وجود خواهد آورد. مسلمانان عالم از هر فرقهاى از فرق که هستند مىتوانند با حفظ عقاید اصولى خود وحدت را در میان خود حفظ کنند و تحکیم کنند. یعنى؛ با یکدیگر اختلاف نکنند منازعه نکنند چون منازعه همچنانى که در این آیه تلاوت شد موجب فشل و از بین رفتن قوت و قدرت مسلمین است. اختلافات بین مسلمین و به طور عام بین همهى ملتها و جوامع یکى از وسائلى بوده که استعمار در طول زمان از آن استفاده کرده است و به وسیلهى آن کشورها را از استقلال و یکپارچگى خارج کرده، دولتها را ضعیف کرده و قوت و قدرت جوامع را از بین برده است. در جوامعى که با استعمار مبارزه مىکردند یا آن کشورهایى که استعمار در آن منافع ویژهاى داشت. این مسألهى تفرقه و اختلاف شدیدتر بود مثلاً؛ اختلاف بین مسلمانان و هندوها در شبه قارهى هند، اختلاف بین مسلمانان و مسیحیان یا بعضى از بومىها در کشورهاى اسلامى آفریقا و اختلاف در همهى کشورهاى اسلامى و در کشور خود ما، سابقهى طولانى دارد و در طول زمان چه استعمار انگلیس چه استعمار فرانسه چه استعمار امریکا در نقاط مختلف از این حربه علیه ملتها استفاده کرده است. در میان مسلمانان انگیزهى استعمار براى ایجاد اختلاف بیشتر است اولاً: به دلیل اینکه مسلمین جمعیت زیادى هستند یک میلیارد یا بیشتر مسلمان در عالم وجود دارد که مناطقى که این مسلمانها در آن زندگى مىکنند در یک نقطهى بسیار مهم جغرافیائى است؛ میان آسیا و اروپا و آفریقا محل التقاء سه قارهى مهم به یکدیگر در کنار آبراههاى مهم عالم و اخیراً در صد سال اخیر با کشف معادن غنى در این کشورها. یک چنین جمعیتى در یک چنین نقطهاى از عالم اگر یکپارچه و متحد مىبود یقیناً استعمار زیانهاى زیادى را متحمل مىشد؛ لذا اختلاف فرقههاى مسلمین و بیش از همه اختلاف بین شیعه و اهل سنت که ریشههاى قدیمى هم داشت در دوران استعمار یک شدت بیشترى به خود گرفت و بیش از صد سال است که متفکرین دلسوز مسلمان از قبیل سیدجمالالدین و محمّدعبده و بسیارى دیگر نداى رفع اختلاف بین مسلمین را سر دادند. البته بعضى از دلسوزان و روشنفکران و افراد آگاه به این ندا پاسخ دادند در حدود چهل سال قبل در مصر دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تشکیل شد و بعدها مرحوم آیتاللهالعضمى بروجردى رضواناللهعلیه از این مؤسسه حمایت کرد تأیید کرد نماینده فرستاد لکن از وقتى که انقلاب اسلامى در ایران به پیروزى رسید آهنگ ایجاد تفرقه و اختلاف بین مسلمانها و به خصوص بین شیعه و سنى یک شتاب بیشترى گرفت. علت هم این بود که استعمار و استکبار جهانى خیلى خوب تشخیص مىداد که انقلاب اسلامى براى مسلمانان همهى کشورهاى اسلامى داراى جاذبه است و مىدانست که اگر مسلمین به حال خود بمانند این انقلاب مثل عطرى در سرتاسر فضاى جوامع اسلامى منتشر خواهد شد و این براى استکبار یک ضرر غیر قابل جبران بود لذا سعى کردند با استفاده از اختلاف فرقهاى و مذهبى میان ملت مسلمان، در ایران و برخى کشورهاى مسلمان دیگر مسألهى اختلافات بین فرقههاى مسلمین را عمده کنند و جنگ عقایدى را در کتابها و رسالهها و مطبوعات به راه بیاندازند. شاید تعداد کتابهایى که ضد تشیع و ضد مردم شیعهى ایران در طول این ده سال منتشر شده چند برابر همهى کتابهایى است که در مثل چنین مدتى در گذشته منتشر مىشد. قلمهاى مزدور را به کار گرفتند کسانى را که اهل هوى و هوس و بندهى درهم و دینار بودند اینها را در سرتاسر کشورهاى اسلامى اجیر کردند براى اینکه روى تهمتهاى قدیمى که نسبت به تشیع زده مىشد تکیه کنند و بر اساس اینها کتاب بنویسند؛ از قبیل اینکه شیعه قائل به تحریف قرآن است یا شیعه همهى صحابه را غیر از چهار، پنج نفر کافر مىداند و از این قبیل حرفها. اگر چه اثر نکرد اگر چه مقصود آنها برآورده نشد، اما شکى نیست که در ذهنیت عامهى مردم بسیارى از کشورها این اختلافانگیزى تأثیراتى را خواهد داشت و سرمایهگذارى استکبار هم به خاطر همین بود.وحدت اسلامی
نامهای دیگر: وحدت مذهبی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
همبستگی مسلمانان و مذاهب اسلامی و پرهیز از تفرقه میان آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴۱۳۵۹۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۹۶همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
مسئلهاى که لازم است در آستانهی هفتهی وحدت به همهی ملّت ایران و همچنین به مسلمانان عالم عرض کنم، اهمّیّت وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همهی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین -اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیدهی خودشان دست بردارند و به یک عقیدهی سوّمى یا به عقیدهی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعهی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بینالله؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همهی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى چیزها با هم شریکید و یک جور فکر میکنید و یک جور عمل میکنید، در بعضى چیزها [هم] هر فرقهاى روش خود را دارد؛ عرض ما این است که اوّلاً آن نقاط اشتراک از نقاط افتراق بیشتر است؛ یعنى همهی مسلمین به خداى واحد، به قبلهی واحد، به پیغمبر واحد، به احکام، به نماز، به روزه، به زکات، به حج اعتقاد دارند. شما دو مسلمان را پیدا نمیکنید که وقتى صبح میشود براى نماز بلند نشود؛ مگر اینکه بخواهد به تکلیفش عمل نکند. وَالّا همهی مسلمین عالم معتقدند که صبح باید نماز خواند، ظهر باید نماز خواند، عصر باید نماز خواند، شب باید نماز خواند، نیمهشب مستحب است نماز شب خواند، نماز را بهطرف کعبه باید خواند، نماز را باید به زبان قرآن و از آیات قرآن خواند و حمد باید خواند؛ همهی مسلمین عالم ماه رمضان که میشود -آنوقتى که فهمیدند روز اوّل ماه است- روزه میگیرند، مگر کسى به تکلیفش عمل نکند و فسق کند، وَالّا همهی مسلمین عالم اعتقاد دارند؛ همهی مسلمین عالم معتقدند باید زکات داد؛ همهی مسلمین عالم معتقدند باید در عمر حدّاقل یک بار حج رفت؛ و از این قبیل.ما در مسئلهی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابلهی با دشمنان اسلام همدست و همآواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى -فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابلهی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقهمند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانهاى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقیاى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّتهاى عالِمى از همهی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفهی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعههایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعهی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همهی مسلمین قرار بگیرد. این از جملهی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحبهمّتان، این کار را به انجام برساند.شاهدها (۱۲ پاراگراف)
مخالفت اسلام با کفر و ظلم و استکبار و مشترکات توحید، کعبه، پیامبر و اهلبیت
… از سیاستهای استکباری، باید با اینها مقابله کرد، باید محکم با اینها مواجه شد. آن شیعهای که لندن از او حمایت بکند، آن شیعه را ما قبول نداریم. آن سنّیای که آمریکا و اسرائیل از او حمایت بکنند، آن سنّی را ما مسلمان نمیدانیم؛ یعنی او را اصلاً مسلمان نمیدانیم. اسلام آن است که با کفر و با ظلم و با استکبار مخالف است؛ ما مشترکاتمان اینها است؛ مشترکات ما توحید است، مشترکات ما کعبه است، مشترکات ما وجود مقدّس پیغمبر است، مشترکات ما محبّت به اهلبیت است و خیلی از مشترکات دیگر. واجباتمان همه از مشترکات است؛ اینکه در نماز بنده قنوت بخوانم، شما نخوانی، این چیزی نیست که اختلاف ایجاد بکند. اصل قضیّه این است که به خدای واحدِ اَحَد معتقد باشیم و به نبوّت معتقد باشیم و به نصرت الهی معتقد باشیم و به قیامت واقعاً معتقد باشیم؛ اینها اصل قضیّه …سیستان و بلوچستان مظهر همزیستی و همکاری شیعه و سنی برای تعلیم به دنیا
دوّم اینکه این استان مظهرِ شعارِ وحدتِ اسلامیِ ما است. چند منطقه در کشور هست -استان کردستان هست، بخش ترکمنصحرا در استان گلستان هست، و استان سیستان و بلوچستان- که در آنجا سنّی و شیعی کنار هم زندگی میکنند. ما میخواهیم به دنیا این را تعلیم بدهیم و بگوییم که برادران مسلمان بیایند باهم همکاری کنند، در کنار هم زندگی کنند؛ نمونهاش اینجا در سیستان و بلوچستان. دشمن اتّفاقاً روی همین نقطه تکیه کرده، روی همین نقطه انگشت گذاشته و میخواهد تفرقه ایجاد کند. شما وقتیکه میآیید میگویید که یک بچّهی سنّیِ یازده دوازدهساله در شلمچه برای دفاع از جمهوری اسلامی به شهادت میرسد،[4] این بزرگترین خبر از وحدت و همدلی شیعه و سنّی …پرهیز از اختلاف بر اثر تفاوتهای نژادی، زبانی و فرقهای و قدرت اثرگذار جهان اسلام در سایهٔ اتحاد
مطلب دوم مسئلهی اتّحاد اسلامی است. ما بایستی نگذاریم که تفاوتهای نژادی، منطقهای، زبانی، فرقهای، بین ما اختلاف ایجاد کند. ما این را به همه گفتهایم، امروز هم میگوییم و همواره گفتهایم. حتّی کسانی که با ما صریحاً دشمنی کردهاند، ما به آنها هم گفتهایم که ما آماده هستیم با شما برادرانه برخورد کنیم؛ البتّه خب بعضیها نمیتوانند این کار را بکنند، از بعضی از دولتها این کار برنمیآید، لکن عقیدهی ما این است که دنیای اسلام با جمعیّت زیاد، با امکانات فراوان، با جایگاه و منطقهی فوقالعاده حسّاسی که امروز چه در آفریقا و چه در آسیا -چه در غرب آسیا، چه در مرکز آسیا- دارا است، بلاشک اتّحاد این مجموعه میتواند یک قدرت بزرگی را در دنیا تشکیل بدهد که بتواند اثرگذار باشد. این اتّحاد را بایستی ما انجام بدهیم، همافزایی کنیم، به یکدیگر کمک کنیم، نیروهایمان را به کمک هم بفرستیم. این ستیزهگریهایی که معمول شده است-که بیشتر هم دست آمریکا و صهیونیستها در میان است؛ آنها هستند که دارند اختلاف ایجاد میکنند-بایستی متوقّف بشود و …نداشتن انگیزهٔ اختلاف با دولتهای مسلمان و اعتقاد به وحدت
امروز متأسّفانه هستند حاکمانی در این منطقه و نخبگانی در این منطقه که به ساز آمریکا میرقصند. آنچه آنها میخواهند، انجام میدهند؛ برای آنها کار میکنند علیه امّت اسلامی و علیه اسلام. اینها به ضرر اسلام است. ما هیچ انگیزهای برای اختلاف با دولتهای مسلمان نداریم؛ ما معتقد به وحدتیم، ما علاقهمند به وحدتیم. این ایّام، ایّام هفتهی وحدت است. هفتهی وحدت را امام بزرگوار ما اعلام کرد؛ وحدت بین فِرَق اسلامی. و خدا را سپاسگزاریم که جمهوری اسلامی و ملّت ایران توانستند در عمل، بین خودشان و برادران مسلمانشان از فِرَق مختلف اسلامی، وحدت و برادری را ایجاد کنند. ما هیچ …محبت اهلبیت محور اتحاد مسلمانان در کنار پیامبر، قرآن و کعبه
… عدّهی خیلی معدود و قلیلی بهعنوان نواصب[1] در تاریخ بودند که آنها هم به احتمالی انگیزههایشان انگیزههای سیاسی بود، نه به معنای واقعی انگیزهی دینی؛ لکن قاطبهی مسلمین، از صدرِ اوّل تا امروز محبّ اهلبیت محسوب میشوند. خب، همین یک جمله برای ما یک درس است؛ آن درس این است که پس بهوسیلهی محبّت اهلبیت، میشود در میان مسلمین اجماع ایجاد کرد؛ میشود این را یک محوری قرار داد برای اتّحاد و اتّفاق مسلمین. همچنانکه وجود مبارک پیغمبر اسلام وسیله و محور وحدت بین مسلمین است، و همچنانکه قرآن و کعبهی شریف محور اتّحاد مسلمین است، محبّت اهلبیت هم میتواند محوری باشد برای اتّحاد مسلمین و دلها را به هم نزدیک کند.اتحاد امت اسلامی اوجب واجبات در شرایط زخمخوردگی جهان اسلام
… کنیم که در درونِ خودِ امّتِ اسلامی و دولتهای اسلامی، کسانی هستند که همان کاری را که آمریکا میخواهد و صهیونیست میخواهد، انجام میدهند؛ مخارجش را عهدهدار میشوند، مقدّماتش را فراهم میکنند، ابزار آنها میشوند؛ برای چه؟ برای جراحت وارد کردن بر پیکر امّت اسلامی. در یک چنین شرایطی اتّحاد امّت اسلامی اوجب واجبات است؛ باید دُور هم جمع بشویم.هزینهٔ میلیاردی دشمنان برای اختلافافکنی میان مذاهب و گناه کمک به آن
به مسئلهی وحدت امّت اسلامی هم خیلی باید توجّه بشود. امروز دارند پول خرج میکنند؛ میلیاردها خرج میکنند برای اینکه بین مذاهب اسلامی اختلاف بیندازند و دشمنی ایجاد کنند؛ هزینههای میلیاردی دارد انجام میگیرد برای اینکه این کار انجام بگیرد. هیچکس نباید کمک کند به این اختلافافکنی؛ هرکس کمک کند، در توطئهی آنها و در تبعات معنوی و الهی این گناه بزرگ شرکت خواهد داشت؛ هیچکس نبایستی کمک کند به این قضیّه.سود همهٔ کشورهای اسلامی از اتحاد و زیانشان از تفرقه
همهی کشورهای اسلامی از تفرقه ضرر میکنند و همهی آنها از اتّحاد سود میبرند. اتّحاد کشورهای اسلامی، نزدیک شدن اینها، به کار نبردن نیروهایشان علیه یکدیگر، به نفع خود کشورهای متّحد است، به نفع خود کشورهای اسلامی است. این را ما باید بفهمیم، این یک حکمت الهی است، یک حکمت اسلامی است؛ متأسّفانه به این توجّه نمیشود. امروز ما در داخل دنیای اسلام دچار مشکلیم، دچار خونریزی هستیم؛ جراحتهای خونبار امروز وجود دارد. یمن یک نمونهی از آنها است. اینها را بایستی توجّه کرد. مسائل سوریه، مسائل عراق، مسائل شمال آفریقا، مسائل گوناگونی که انسان مشاهده …اتحاد کشورهای اسلامی راه ایستادگی در برابر سیاست اختلافافکنی
… غارت سرمایههای آنها [است]، و برای اینکه این کار آسان بشود، دشمنتراشی [میکنند]؛ یا جمهوری اسلامی را، یا ایران را، یا تشیّع را بهعنوان یک دشمن معرّفی میکنند تا بتوانند آنها را غارت کنند. اینها سیاستهای رایجِ امروز قدرتهایی است که در رأس آنها آمریکا است؛ این را باید همه بفهمیم، این را باید همه احساس کنیم، باید در مقابل این بِایستیم. ایستادن در مقابل این، ایجاد اتّحاد و ایجاد وحدت است بین کشورهای اسلامی.وظیفهٔ ایجاد وحدت و برحذر داشتن از ستیزهگریهای قومی و مذهبی
رؤسای کشورهای اسلامی و نخبگان سیاسی و دینی و فرهنگی در دنیای اسلام، وظایف سنگین بر دوش دارند: وظیفهی ایجاد وحدت و برحذر داشتن همگان از ستیزهگریهای قومی و مذهبی؛ وظیفهی آگاهسازی ملّتها از شیوههای دشمنی و خیانت استکبار و صهیونیسم؛ وظیفهی تجهیز همگان برای مقابله با دشمن در میدانهای گوناگون جنگ نرم و سخت؛ وظیفهی متوقّفسازی فوری وقایع فاجعهبار در میان کشورهای اسلامی که امروز نمونههای تلخ آن همچون حوادث یمن، در …آشنایی و نزدیکی دلهای ملتهای مسلمان و رفع دشمنیها در حج
… امّت اسلامی است، حج مظهر وحدت است، حج مظهر یکپارچگی است؛ حج مظهر قدرت امّت اسلامی است. بزرگترین اجتماع امّت در هر سال، بیوقفه، با اوضاع و احوالِ مشخّص، در یک نقطهی معیّن انجام میگیرد؛ یعنی امّت اسلامی بهوسیلهی حج، عرضِاندام میکند؛ خود را نشان میدهد. علاوهی بر این که جنبهی خارجی قضیّه است، یک جنبهی درونی هم دارد: ملّتهای مسلمان در حج باهم آشنا میشوند، اُنس پیدا میکنند، زبان هم را میفهمند -منظور از زبان، لغت نیست، منظور فرهنگ حاکم بر ذهنیّات یکدیگر است- با آن آشنا میشوند، به هم نزدیک میشوند، شبههها برطرف میشود، دشمنیها کمرنگ میشود و بتدریج برطرف میشود، دلها به هم نزدیک میشود، دستها به کمک هم میآیند، کشورها میتوانند به هم کمک کنند، ملّتها میتوانند به هم کمک کنند؛ این حج است. حالا در مقام عمل، آنهایی که متصدّی هستند یا مباشر هستند، چقدر کمک میکنند یا اجازه میدهند که حج اینجور برگزار بشود؛ آن بحث دیگری است، امّا حج این است: یک ظرفیّت بینظیر معنوی، در کنار یک ظرفیّت بینظیر اجتماعی و جایی برای ابراز عقیده و بیان موضع امّت اسلامی.نیاز دنیای اسلام به اتحاد و همدلی و وظیفهٔ دولتها در آن
… تسلّط پیدا کرد، وظیفهی همه است که با او مبارزه کنند، با او جهاد کنند؛ به هر شکلی از جهاد که ممکن است. امروز مبارزهی با رژیم صهیونیست برای همهی دنیای اسلام واجب و لازم است. چرا از این وظیفه سر باز میزنند؟ بحمدالله ملّت ما در این مورد بیدار و هشیار [است]؛ بههرحال دنیای اسلام احتیاج دارد به اتّحاد، احتیاج دارد به ائتلاف، احتیاج دارد به همدلی. ملّتها غالباً با یکدیگر همدلند؛ دولتها هستند که اینجا وظیفه دارند، دولتها هستند که میتوانند نقش ایفا کنند. و ما امیدواریم خدای متعال به برکت ماه مبارک رمضان و به برکت روز عید فطر -که عید مسلمانان و مایهی کرامت و شرف پیامبر معظّم اسلام است- دلهای ما را به هم نزدیک کند؛ مسلمانها را با همدیگر مهربان کند؛ و انشاءالله امّت اسلامی را در مقابل دشمنان اسلام، دارای قدرت …