شاید در همان سالِ اوّل، ماههای اوّلِ ورود پیغمبر به مدینه یکی از اوّلین کارهایی که پیغمبر انجام دادند، ایجاد عقد اخوّت بین مسلمانها بود؛ یعنی مسلمانها را با هم برادر کردند. اینکه میگوییم با هم برادر هستیم، در اسلام یک تعارف نیست؛ یعنی حقیقتاً مسلمین نسبت به یکدیگر دارای حقّ برادری هستند؛ نسبت به هم طلبکارند، همچنان که برادران نسبت به هم؛ مدیون یکدیگر هستند و باید حقوق متقابلی را نسبت به هم عمل کنند. پیغمبر این را عملی کرد: دو به دو مسلمانها را با هم برادر کرد، و طبقات اینها و خانوادههای اینها و اشرافیگریِ اشراف مدینه و قریش را رعایت نکرد، غلام سیاهی را با یک شخص بزرگی و یک آزادشدهای را با یک آقازادهی معروف بنیهاشم یا قریش برادر کرد. علیایحال، این برادری ابعاد مختلفی داشت که یکی از مهمترین این ابعاد، همین بود که مسلمانها نسبت به هم احساس برادری بکنند. این هم یکی از آن موارد بود.اخوت اسلامی
نامهای دیگر: اخوت، اخوت ایمانی، برادری اسلامی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
پیوند برادری میان مؤمنان و مسلمانان و تکلیفهای برآمده از آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در کنگره بزرگداشت اقبال لاهوری— ۱۳۶۴/۱۲/۱۹
سیر زمانی
از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۳۱۳۶۴۱۴۰۳
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
رحماء بینهم، یعنی در بین خودشان که هستند، نه؛ اینجا دیگر خاکریز نرم است، انعطاف وجود دارد؛ اینجا دیگر آن شدت و آن صلابت نیست. اینجا باید دل داد و دل گرفت. اینجا باید با هم با تعاطف رفتار کرد.شاهدها (۳۹ پاراگراف)
نرمی، انعطاف و همدلی مؤمنان در میان خودشان
رحماء بینهم، یعنی در بین خودشان که هستند، نه؛ اینجا دیگر خاکریز نرم است، انعطاف وجود دارد؛ اینجا دیگر آن شدت و آن صلابت نیست. اینجا باید دل داد و دل گرفت. اینجا باید با هم با تعاطف رفتار کرد.حقیقی بودن حق برادری و حقوق متقابل مسلمانان بر یکدیگر
شاید در همان سالِ اوّل، ماههای اوّلِ ورود پیغمبر به مدینه یکی از اوّلین کارهایی که پیغمبر انجام دادند، ایجاد عقد اخوّت بین مسلمانها بود؛ یعنی مسلمانها را با هم برادر کردند. اینکه میگوییم با هم برادر هستیم، در اسلام یک تعارف نیست؛ یعنی حقیقتاً مسلمین نسبت به یکدیگر دارای حقّ برادری هستند؛ نسبت به هم طلبکارند، همچنان که برادران نسبت به هم؛ مدیون یکدیگر هستند و باید حقوق متقابلی را نسبت به هم عمل کنند. پیغمبر این را عملی کرد: دو به دو مسلمانها را با هم برادر کرد، و طبقات اینها و خانوادههای اینها و اشرافیگریِ اشراف مدینه و قریش را رعایت نکرد، غلام سیاهی را با یک شخص بزرگی و یک آزادشدهای را با یک آقازادهی معروف بنیهاشم یا قریش برادر کرد. علیایحال، این …لزوم پشتیبانی و دفاع مؤمنان از یکدیگر و شکست در صورت دست کشیدن از یاری هم
… سیوچهارم میفرمایند: غُلِبَ وَ اللهِ المُتَخاذِلون؛ حضرت سوگند یاد میکند که اگر مؤمنان دست از یاریِ هم بردارند، شکست میخورند. «تخاذل» یعنی این به او کمک نکند، او به این کمک نکند؛ این معنای «تخاذل» است. حضرت قسم میخورد، میگوید: غُلِبَ وَ اللهِ المُتَخاذِلون. خطاب به مردم آن زمان است، امّا در واقع خطاب به کلّ بشریّت است؛ مؤمنین باید به هم کمک کنند، مؤمنین بایستی پشتیبان هم باشند، مؤمنین بایستی از یکدیگر دفاع کنند، یاری کنند همدیگر را. شما میبینید دشمن در حال طرّاحی بر ضدّ شما است؛ به طور دائم، دشمنان دارند علیه شما طرّاحی میکنند؛ واقعاً به طور دائم؛ انسان میبیند طرّاحیهای اینها را. حالا بعضی اوقات آنها خیال میکنند طرّاحیشان نامشهود است، امّا واقعاً مشهود است، انسان میفهمد که چه کار …برادری از اقتضائات بیداری و مستلزم مقابله با دشمنان جهان اسلام
این بیداری اقتضائاتی دارد؛ یکی از اقتضائاتش همین برادری و محبّت است که باید داشته باشیم. این محبّت اقتضا میکند مبارزه و مقابلهی با عواملی را که با دنیای اسلام دارند صریحاً دشمنی میکنند یا به آن دشمنها کمک میکنند؛ شما در کشورهای مختلف پیامآور این روحیّه باید باشید؛ آمادگی را در مسلمانها برای مواجهه و مقابله حفظ کنید. مقصود همهجا جنگ نظامی نیست؛ [بلکه] بایستی ذهنها را در مخاطبین خودتان -مردمی که سخن شما را میشنوند- آشنا کنید با حقایقی که امروز در دنیای اسلام وجود …تعمیم کمک به حجاج دیگر کشورها ادای حق برادری اسلامی
۲. هر گونه کمک ممکن را به حجّاج دیگر کشورها نیز تعمیم دهند و حقّ برادری اسلامی را به انجام رسانند.وظیفهٔ شتافتن به یاری سیلزدگان پاکستانی بر پایهٔ برادری اسلامی
حجم کمکهای ما هر چه باشد، اندکی است در برابر اقیانوس نیاز سیلزدگان پاکستانی، اما باید در این موقعیت خطیر، براساس اخوت اسلامی به وظیفه خویش عمل کنیم و به یاری این برادران و خواهران مصیبتزده بشتابیم. نکتهای که باید دولتهای اسلامی و سازمانهای بینالمللی به آن بیشتر توجه کنند، یاری رساندن به دولت پاکستان در طراحی و اجرای چگونگی مقابله با این محنت و نحوه امدادرسانی و تبعات فوری و درازمدت آن است امری که یقیناً در موقعیتهای اضطراری، هر حکومتی را در پرداختن …روز اخوت عملی مسلمانان در همهٔ عرصهها و در برابر فتنهها
امروز، روز اُخوت عملی در همهی عرصهها و در برابر همهی فتنهها است. روز فراهم ساختنِ زمینه برای حکومت حضرت مهدی، عجلالله فرجه الشریف است. روز اِجابت دعوت الهی در همهی زمینهها است. روزی است که باید آیهی «اِنَّمَا المُؤْمِنُونَ اِخْوَة» و آیهی «لاتَقُولُوا لِمَنْ اَلْقی اِلَیْکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤمِناً» و آیهی …چهار حق و مسئولیت بر عهدهٔ امت به بیان پیامبر اکرم (ص)
رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله) فرمود: در چهار چیز بر گردن امّت من یک حقّی هست، یک مسئولیّتی هست. میشود «یَلزَمُ الحَقُّ لِاُمَّتی» را به معنای «یلزم الحقّ علی امّتی» بگیریم، که ظاهر معنا هم همین است و موارد متعدّدی هم همین جور استعمال شده است؛ میشود هم گفت که این طوایف چهارگانهای که ذکر میکنند، حق مال آنها است، آنها هم از امّتند. به هر حال، مطلب روشن است؛ چهار حق به هر حال وجود دارد که بایستی رعایت بشود.دعوت اسلام به برادری و نفی تبعیض و برتری ذاتی نژادها و ملتها
اسلام، افراد را به اخوّت و برادری، انسانها را یکی دانستن، بین آنها تبعیض قائل نشدن، نژادها را مایه تمایز بشر نسبت به یکدیگر قرار ندادن، برای ملتی برتری و رفعت طبیعی و ذاتی بر ملت دیگر قائل نشدن، دعوت میکند. اسلام به گرامی بودن پرهیزکاران دعوت میکند. ملاک برتری، تقواست. تقوا، یعنی مراقب رفتار خود بودن؛ زیر پای خود را نگاه کردن؛ با توجّه به مرزهای الهی، برنامه زندگی ریختن. اینها مربوط به یک زمان خاص نیست و بشرِ امروز هم به همین چیزها نیاز دارد. علم و مدنیّت بشر …ایجاد پیمان برادری برای از میان بردن اشرافیگری و تعصب قبیلهای
اقدام بعدىِ بسیار مهم، ایجاد اخوّت بود. اشرافیگری و تعصّبهای خرافی و غرور قبیلهای و جدایی قشرهای گوناگون مردم از یکدیگر، مهمترین بلای جوامع متعصّب و جاهلی آن روز عرب بود. پیغمبر با ایجاد اخوّت، اینها را زیر پای خودش له کرد. بین فلان رئیس قبیله با فلان آدم بسیار پایین و متوسّط، اخوّت ایجاد کرد. گفت شما دو نفر با هم برادرید؛ آنها هم با کمال میل این برادری را قبول کردند. اشراف و بزرگان را در کنار بردگانِ مسلمانشده و آزادییافته قرار داد و با این کار، همه موانع وحدت اجتماعی را از …برادری همهٔ مؤمنان و انگیزهٔ بیگانگان برای تبدیل آن به نابرادری
امروز انگیزه برای ایجاد نابرادری زیاد است، که از خارج بیایند و این برادری را به نابرادری تبدیل کنند. همه با هم برادرند؛ «انّما المؤمنون اخوة»[1] . خیلیها انگیزه دارند که به مناطقی از ایران - از جمله بلوچستان - بیایند و نابرادری ایجاد کنند. شما بایستی مراقب این توطئهها باشید و آن آقایان را هم مراقب این توطئهها بکنید. مواظب باشند که تحت تأثیر تبلیغات و تلقینات و توطئههای دشمن قرار نگیرند؛ این، آن اصل قضیه است.لزوم دلسوزی، همدردی و همکاری متقابل میان مسلمانان
… مسلمانهای دیگر نداشته باشد، در اسلام پسندیده نیست. و یکی از فصول زندگی رسول اکرم این بود که این فضای بیتفاوتی را تبدیل کند به فضای محبّت، همکاری، برادری و ایجاد یک مجموعهی همکار با یکدیگر. این همان چیزی است که امروز هم ما در نظام خودمان به آن احتیاج داریم. مسلمانها نسبت به یکدیگر باید با علاقه، با دلسوزی، بدون ذرّهای بیتفاوتی سروکار داشته باشند؛ یعنی اینجور نیست که اگر شما دیدید یک مسلمانی مورد ابتلاء به یک حادثهای قرار گرفته، از کنار او بیتفاوت بگذرید؛ نه، همکاری و همدردی و دلسوزی و محبّت متقابل بین مسلمانها، یکی از کارهای بزرگ رسول اکرم بود؛ نمیگذاشت در جامعهی اسلامی -تا آنجایی که آن بزرگوار حضور داشت و در سعهی وجود آن بزرگوار بود- حتّی یک مورد هم مسلمانها بغض و کینه و عداوتی نسبت به کسی داشته باشند. یعنی پیغمبر با حکمت و حلم خود، حقیقتاً یک محیط شیرین و سالم و فضای آغشتهی به محبّت را به وجود …احساس برادری و پرهیز از کینه با مسلمانانِ دارای عقاید دیگر
آنى که من به عنوان پیشنهاد رویش تکیه مىکنم دو، سه چیز بیشتر نیست. اوّلاً؛ احساس کینه با برادران مسلمان نباید باشد هیچ کس از مسلمین نسبت به مسلمان دیگر به صرف اینکه عقایدشان در فقه یا در کلام و عقاید با یکدیگر یکى نیست احساس کینه نکنند. خیلى خب هر کسى صاحب هر عقیدهاى هست صاحب عقیدهى دیگر را دچار اشتباه و خطا مىداند بداند اشکالى ندارد این خیال مىکند آن اشتباه کرده آن خیال مىکند این اشتباه کرده. اشتباه مشتبه و مُخطىء دانستن کسى، غیر از کینه ورزیدن به [نامفهوم] اوست، کینه با هم نداشته باشند مثل برادر به هم نگاه کنند باور کنند قول خداى متعال را که «انما المؤمنون اخوة»[2] مؤمنین به خدا و پیغمبر برادرند هر کسى در هر جاى این عالم با هر نوع اعتقادى به خدا و پیغمبر خدا و قیامت معتقد به قرآن و کعبه، معتقد است اینها با هم برادرند این اول. احساس برادرى و عدم احساس کینه و دشمنى نسبت به مسلمین این یک.مبارزه با درگیریهای خرافی و سودجویانه و فضای صفا و برادری در نظام نبوی
شاخص چهارم، صفا و اخوت است. درگیریهای برخاستۀ از انگیزههای خرافی، شخصی، سودطلبی، منفعتطلبی در نظام نبوی مبغوض[15] است؛ با آن مبارزه میشود. فضا، فضای صفا و صمیمیت و اخوت و برادری و همدلی است.برقراری برادری میان سران قبایل و فرودستان برای ریشهکنی تعصبهای جاهلی
بعد، اقدام بعدی بسیار مهم، مسئلۀ ایجاد اخوت بود. بلای اشرافیگری و تعصبهای خرافی و غرور قبیلهای و جدایی گونههای گوناگون مردم از یکدیگر، مهمترین بلای جوامع متعصب و جاهلی آن روز عرب بود. پیغمبر با اخوت، اینها را زیر پای خودش له کرد. اخوت قرار داد بین فلان رئیس قبیله با فلان آدم بسیار پایین و متوسط. گفت شما دوتا باهم برادر؛ آنها هم با کمال مِیل این برادری را قبول کردند. اشراف و بزرگان را در کنار بردگانِ مسلمانشده و آزادییافته قرار داد؛ یعنی همۀ این موانعِ وحدت اجتماعی را به این وسیله با یک حرکت از بین برد. حالا مؤذن میخواهند برای مسجد انتخاب کنند، …تفسیر تقوا به برادری نیکوکارانه، محبت برای خدا و پیوند و دیدار مؤمنان
«فِی الکافی عَنِ الصّادِقِ عَلَیهِالسَّلام: اِتَّقُوا اللهَ وَ کونوا اِخوَةً بَرَرَةً مُتَحابّینَ فِی اللهِ مُتَواصِلینَ مُتَراحِمینَ تَزاوَروا وَ تَلاقَوا وَ تَذاکَروا اَمرَنا وَ اَحیوهُ»[34] تقوای الهی را اینطور تفسیر میفرماید: برادرانی باشید نیکوکار با یکدیگر. صفت برادری، یک ارتباط غیر قابل انفکاک و انفساخ، و یک ارتباط طبیعی است. مثل برادران که ارتباط طبیعی و قهری با یکدیگر دارند، باهم ارتباط داشته باشید! لکن با قید «بَرَرَةً»؛ چون ممکن است برادرانی باشند که نسبت به یکدیگر نیکوکار نباشند. شما برادرانی باشید که به یکدیگر نیکویی میکنید! «مُتَحابّینَ» [برادرانی که] یکدیگر را دوست میدارید و به یکدیگر محبت میورزید! البته این محبت باید برای خدا باشد نه برای …همجبهگی مهاجران و انصار و نگهداشتن یکدیگر مانند آجرهای یک سقف
﴿اِنَّ الَّذينَ آمَنوا﴾ همانا آنکسانیکه ایمان آوردند، ﴿وَ هاجَروا﴾ و هجرت هم کردند، ﴿وَ جاهَدوا بِاَموالِهِم وَ اَنفُسِهِم في سَبيلِ اللهِ﴾ با جان و مال، به جان و مال، در راه خدا مجاهدت نمودند، ﴿وَ الَّذينَ آوَوا﴾ و آنکسانیکه پناه دادند به این درماندگانِ بیوطن و آوارگان از خانه به درمانده، ﴿وَ نَصَروا﴾ و آنها را یاری کردند، همۀ اینها ﴿اُولٰٓئِكَ بَعضُهُم اَولِياءُ بَعضٍ﴾ اینها بعضی پیوستگان و بههمپیوستهگان و همجبههگان یکدیگرند. اینها همه یک عنصرند، اینها خشت و آجر یک دیوار و یک سقفند؛ «مَثَلُ المُؤمِنین کَمَثَلِ البُنیانِ يَشُدُّ بَعضُهُ بَعضاً»[25]. این آجرها را دیدید چطور در همدیگر رفته، در این ضربیهای[26] سقف؛ هر آجری یک مؤمن است، هر مؤمنی یک آجر است درهمفرورفته و دهها آجرِ دیگر را نگه داشته است. در یک سقف ضربی، یک دانه آجر را با …برادری همفکران بیگانه و بیگانگی برادران ناهمفکر
… به ﴿عملٌ غیرُ صالِحٍ﴾ آن کار نداریم، به یک کلمۀ از این داستان ـ البته من حالا روی یک کلمهاش دارم تکیه میکنم واِلّ تکیههای فراوان هست در این داستانها و در داستان نوح ـ ﴿اِنَّهُ لَيسَ مِن اَهلِكَ﴾، به ما یک اصل کلی اسلامی را ارائه میدهد و تعلیم میدهد. میگوید دو برادر ناهمفکر با یکدیگر بیگانهاند و دو بیگانۀ همفکر با یکدیگر برادرند. پدر و پسر اگر ناهمفکر بودند؛ این مؤمن به خدا بود، آن کافر به خدا؛ این در جبهۀ خدا بود، آن در جبهۀ شیطان؛ پدر و پسر باهم قوم و خویشی ندارند، از یک خانواده نیستند. خویشاوندیِ نَسَبی و سببی، خویشاوندی مربوط به خون، ازنظر اسلام درجۀ دوم است، خویشاوندی فکری درجۀ …برادری حقیقی مؤمن با مؤمن فراتر از برادری نسبی
باز در روایات هم که انسان نگاه میکند، قرائن فراوانی، شواهدی بر این اصل پیدا میکند. من روایتی دیدم از امام علیهالسلام که میگوید: «اَلمُؤْمِنُ اَخُو المُؤْمِنِ لِاَبيهِ وَ اُمِّهِ»[12] مؤمن برادرِ پدر مادری مؤمن است؛ یعنی شما ممکن است با برادرِ پدر و مادریات بهقدر مشرق و مغرب فاصله داشته باشید، اما با یک مؤمنی، در آنسوی دنیا، برادر پدر و مادری باشی؛ با یک همفکر، با یک همجبهه، با آنکه ایمانی همسانِ ایمان تو دارد. این یک اصل اسلامی است. در این گزارشهای قرآنی به این نقاط توجه کنید، ببینید چه میخواهد بگوید، چه اصلی را، چه ایدهای را، چه واقعیت تاریخی را که احیاناً صد جای دیگر ممکن است تکرار بشود، دارد بیان میکند. حالا این آیه را توجه کنید.برادری مؤمنان و لزوم اصلاح میان آنان بهعنوان اصلی قرآنی
… الَّتی تَبغی حَتّىٰ تَفیءَ اِلىٰ اَمرِ الله»؛[4] یعنی مسئلهی اتّفاق و اتّحاد اینقدر مهم است که اگر کسی بَغی کرد، باید با او مقاتله کرد، با آن مسلمان باید مقاتله کرد برای اینکه او را به وحدت برگردانیم؛ اینقدر وحدت مهم است! اینها را نمیشود نادیده گرفت. بعد هم که «اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَةٌ فَاَصلِحوا بَینَ اَخَوَیکُم»؛[5] یعنی مسئلهی وحدت یک اصل قرآنی است و ما نباید از آن غفلت کنیم.نگاه برادرانه به مسلمانان همهٔ نقاط عالم و ابراز عملی آن
برادران عزیز، خواهران عزیز! خیلی خوشآمدید؛ به همهی شما از صمیم دل خوشامد عرض میکنیم. شما در اینجا، در خانهی خودتان و میان برادران خودتان هستید؛ ما به این چشم نگاه میکنیم به برادران مسلمانمان در هر نقطهی از عالم؛ [با هم] برادر هستیم، شما را برادر خودمان میدانیم و احساسات برادرانه را در عمل هم -به توفیق الهی و به کمک الهی- نشان دادهایم.رعایت حرمت برادری در امت اسلامی دلیل خویشتنداری ایران
… خوب نخواهد بود؛ ما تا حالا خویشتنداری کردیم. در قضایای متعدّدی خویشتنداری کردیم؛ دست ایران اسلامی از خیلیها بازتر است، تواناییهای ما، امکانات ما از خیلیها بیشتر است؛ میدانند که اگر بخواهند هماوردی کنند با نظام جمهوری اسلامی، در هیچ صحنهای حریف نمیشوند. ما رعایت ادب اسلامی، رعایت حرمت برادری در امّت اسلامی را نگه داشتیم؛ ما میتوانیم عکسالعمل نشان بدهیم. اگر بنا شد عکسالعمل نشان بدهیم، عکسالعملهای ما خشن هم خواهد بود، سخت هم خواهد بود.لزوم رفتار برادرانهٔ حجاج و پرهیز از جدال و تنافر قلبی میان مؤمنان
… نیست؛ اتّفاقاً حج مظهر جدال با دشمن است. بعضی از کجبینها و بددلها خواستهاند اینجور بگویند که "لا جدال فی الحجّ"؛ شما چرا در حج مراسم برائت برپا میکنید؟ این جدالی که در برائت هست، جدال با شرک است، جدال با کفر است؛ این جزو اساسیترین خطوط حیات اسلامی است؛ آن جدالی که در حج نباید باشد، جدال برادران با یکدیگر است، جدال مؤمنین با یکدیگر است، جدال دلهای معتقد به توحید با یکدیگر است؛ این جدال نباید باشد. باید سعی بکنیم که نه فقط جدال زبانی نداشته باشیم، تنافر قلبی هم نداشته باشیم؛ درست عکس آن چیزی که امروز دشمنان اسلام درصدد ایجاد آن در جامعهی اسلامیاند؛ این را توجّه داشته باشید. اختلاف مذاهب اسلامی، اختلاف شیعه و سنّی در حدّ اختلاف عقیدتی - یکی یک عقیدهای دارد، دیگری یک عقیدهی دیگری دارد؛ اینها باهم اختلاف دارند - مشکلی بهوجود …نفی اختلافات قومی و نژادی در اسلام و برادری همهٔ مسلمانان
… مسلمان دل نمیسوزانند؛ هرچه بتوانند، تخریب میکنند و در روندها اخلال میکنند. امروز همین جنجالهائی که آنها در واقع به راه میاندازند، اگرچه گاه از زبان بعضی افراد غافل هم تکرار میشود؛ اختلافات مذهبی، اختلافات قومی، اختلافات نژادی و زبانی؛ اینها را عمده میکنند؛ در حالی که در اسلام اینها نیست؛ «انّ اکرمکم عند اللّه اتقیکم» ؛[3] همه یکی هستند، همه با هم برادرند. باید همهی ما بیدار باشیم، بصیر باشیم، چشمهامان را باز کنیم، دچار خطای تحلیل نشویم.گستردگی برادری اسلامی میان همهٔ مؤمنان
… و فامیلی، همین عنصر دارای ارزشی است که عرض شد؛ اما جنبهی منفی آن را - یعنی تعصباتی که موجب درگیری بین عشایر و قبائل میشود - باید نفی کرد؛ این از نظر اسلام مورد قبول نیست. پیوند و ارتباط و التیام خانوادگی و عشایری بسیار خوب است؛ اما نفیِ دیگران نباید کرد. برادری در اسلام، در میان همهی مؤمنان گسترده است.برادری همهٔ معتقدان به قرآن و قبله، از هر مذهب
… نمیماند و از ابزارهای قدیمی تفرقهانگیز استفاده میکند؛ از قومیتها، مذهب و طایفهگری استفاده میکند و موضوعاتی را که اسلام تأکید کرده که عمده نشوند، آنها را عمده میکند. اسلام تأکید کرده است که قومیتها، ملاک تشخص و هویت نیستند؛ «انّ اکرمکم عنداللَّه اتقاکم». اسلام تأکید کرده است که برادران مسلمان باید با هم برادرانه رفتار کنند؛ نگفته است برادرانی که سنیاند یا شیعهاند یا فلان مذهب دیگر را دارند، بلکه گفته است که مسلمانان «انّما المؤمنون اخوة» هستند. هر کسی به این کتاب و به این قرآن و به این دین و به این قبله اعتقاد دارد، مؤمن است؛ اینها با هم برادرند؛ اسلام این را به ما گفته است. اما ما خنجرها را پشت سر مخفی میکنیم برای زدن به سینهی برادران! در همهی بخشها هم مقصرینی هستند. جلوی اینها را باید گرفت و با اینها باید مقابله کرد. امروز امت اسلام برای حیات، سربلندی و نجات خود و برای برافراشتن پرچم اسلام، به …برادری مؤمنان و تکلیف اصلاح میان آنان
… حزبی و جناحی و گروهی و گاهی گروهکی، افراد را با همدیگر مسألهدار کند؛ درست نقطهی مقابل «انّما المؤمنون اخوةٌ فاصلحوا بین اخویکم[2] ». قرآن بعد از آن که بحث «و إن طائفتان من المؤمنین اقتتلوا فاصلحوا بینهما[3] » را میکند، میفرماید: «انّما المؤمنون اخوة»؛ مؤمنین به خدا، مؤمنین به دین، مؤمنین به راه انبیا با هم برادرند. دو برادر ممکن است با هم دعوا کنند، اما تکلیف ما چیست؟ «فاصلحوا بین اخویکم»؛ بین دو برادرتان اصلاح ایجاد کنید. درست نقطه مقابل این، عدّهای دائم میخواهند با جناحبندی و اظهارات حزبی و ایجاد ولایت حزبی(!) به تنور اختلاف افکنی و آتشافروزی بدمند. در مفهوم و معنای ولایت که جزو تعالیم اصلی دین و قرآن و جزو مصرّحات قانون اساسی است، شبهه میاندازند و خدشه ایجاد میکنند؛ ولی …فضای صمیمیت و همدلی و مبارزه با درگیریهای منفعتطلبانه
شاخص چهارم، صفا و اخوّت است. در نظام نبوی، درگیریهای برخاسته از انگیزههای خرافی، شخصی، سودطلبی و منفعتطلبی مبغوض است و با آن مبارزه میشود. فضا، فضای صمیمیّت و اخوّت و برادری و همدلی است.ارزشمندی همبستگی مجموعههای مؤمن در برابر تدابیر قدرتهای ضددینی
گردهمایی شما برادران و خواهران به عنوان مجموعهای از مسلمانان متعهد و نیز به عنوان گروهی از شیعیان و پیروان اهل بیت علیهمالسلام و نیز به عنوان یک مجموعهای فعّال و پرنشاط، برای اینجانب ارجمند و دارای اهمیت است. امروز همهی کسانیکه به تدابیر قدرتهای ضد دینی در مقابله با اندیشهی ناب اسلامی آگاهی دارند، همبستگی مجموعههای مؤمن و پایبند به حقیقت درخشان اسلام و قرآن و تشیّع را قدر میدانند و مغتنم میشمارند. این حقیقت شیرینی است که علیرغم تلاش گسترده و پایانناپذیر دشمنان اسلام برای خاموش کردن فروغ تعالیم اسلامی و علیرغم هزینهی سنگینی که به منظور بسیج همهی عوامل فرهنگی و تبلیغی در پیکاری همهجائی و همه جانبه بر ضد اندیشهی ناب اسلامی صورت میگیرد، روزبهروز …پیوند دلهای مؤمنان کاری الهی نه برآمده از عوامل مادی
… هم ندارد که آدم بگوید که این «بالمؤمنین»، تفسیر جزئی از مفهوم «بنصره» هم هست که اصلاً نصر الهی به وسیله مؤمنین تحقّق میپذیرد. البته در مواردی هم نصرتهای خارج از مقولات عادی در زمان آن بزرگوار بوده است - مثل ملائکه مسوّمین و غیرذلک - لیکن عمدهاش مؤمنیناند. بعد هم میفرماید: «لو انفقت ما فی الأرض جمیعاً ما الّفت بین قلوبهم و لکنّ اللَّه الّف بینهم[2] ». یعنی ای نبی گرامی ما! این «بالمؤمنین»ی هم که ما میگوییم، خیال نکن که خودت توانستی آنها را جذب کنی؛ نه - این کار من و ما و کار عوامل مادی و بشری نیست - این سرّ الهی و سرّ معنوی است.