رفتن به محتوای اصلی

ملی‌گرایی

نام‌های دیگر: ملی‌گرایان، ملی‌گرایی افراطی، ملی‌گرایی عربی، ملیت

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

برتر نهادن ملیت و قومیت و جریان‌های سیاسی هوادار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۲
۱۳۶۴۱۴۰۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

نکته‌ى دوّم این است که هر کار مثبتى، جنبه‌ى اثباتى آن مورد نظر است؛ جنبه‌ى نفى‌اى آن، یعنى نفى افراد دیگر و چیزهاى دیگر اصلاً باید در آن نیاید. مثل همین کار؛ این هیچ نبایستى مسئله‌ى وحدت اسلامى را که این همه ما روى آن سرمایه‌گذارى کردیم و واقعاً هم امر بسیار مهمّى است و در درجه‌ى اوّل اهمّیّت قرار دارد، نقض بکند؛ به این معنا توجّه بکنید. در سمینار، در مباحث سمینار، در شعارهاى سمینار، در قطعنامه‌ى سمینار، در سخنرانى‌هایى که انجام خواهد گرفت، مرتّب بر روى وحدت اسلامى باید تکیه بشود. شاید بتوان یکى از اهداف سمینار را که میشود در جمع اعلام کرد، این قرار داد که ما بگوییم که ما میخواهیم در این تجمّع، شیعه را که یکى از اطراف قضیّه‌ى وحدت هست، آماده‌تر کنیم براى وحدت؛ اصلاً این‌جورى باید بیان بشود. ما ــ شیعه ــ در خانواده‌ى اسلامى یک عضو حجیم هستیم و تأثیر ما تأثیر زیادى است در ایجاد وحدت؛ میتوانیم تأثیر زیادى در همه جاى دنیا بگذاریم. خیلى خب، حالا این مجموعه دُور هم جمع شده‌اند که تصمیم خودشان را درباره‌ى مسائلى از جمله وحدت اسلامى بگیرند. مرتّب باید در سخنرانى‌هاى این سمینار، خطرات تفرقه و اطماع استکبارى دشمن از تفرقه و از تقویت گرایشهاى طایفی تذکّر داده بشود. مرتّب میخواهند گرایشهاى منفى را [رواج بدهند]؛ چون گرایشهاى مثبت داریم، گرایشهاى منفى [هم] داریم؛ گرایش مثبت این است که من خودم را وابسته‌ به این مجموعه میدانم؛ این مثبت است. گرایش منفى یا نافى این است که وابستگى خودم را به معناى لگد زدن به دیگران [بدانم]؛ مثل ناسیونالیسم مثبت و ناسیونالیسم منفى یا نافى. ما ناسیونالیسم را به معناى مثبت قبول داریم؛ هر کسى باید به میهن خودش چسبیده باشد، علاقه داشته باشد. مگر میشود کسى از میهن خودش دور باشد؟ ناسیونالیسم به این معنا چیز خوبى است؛ امّا به این معنا که حالا که من مال اینجا هستم، پس بایستى علیه همه‌ى ملّتهاى دیگر توطئه کنم، بدخواه آنها باشم، کید و مکر علیه آنها داشته باشم، این بد است؛ یعنى اثبات وابستگى من به اینجا، نفى کند جزئیّت من از خانواده‌ى عمومى و جهانى را. ناسیونالیست‌ها معمولاً این‌‌جورى هستند؛ وقتى که گرایش ناسیونالیستى یک جا خیلى قوى میشود [این‌جوری میشود]. على‌‌اىّ‌‌حال، توجّه بکنید که این [کار]، آن را نقض نکند و در برنامه‌ها مورد توجّه باشد.

شاهدها (۳۱ پاراگراف)

تقویت قوم‌گرایی افراطی ایرانی، عربی، ترکی و اقلیت‌ها به دست دشمن

در ایران ناسیونالیزم افراطی ایرانی مآبی، در کشورهای عربی، ناسیونالیزیم افراطی عربی و در کشورهای ترک زبان، ناسیونالیزم افراطی ترکی را تقویت میکردند. در داخل این کشورها، هر جا اقلیّتی وجودداشت، به تقویت ناسیونالیزم افراطی قومىِ آن اقلیّت می‌پرداختند. فرض بفرمایید در داخل ایران، نسبت به بعضی از اقوام ایرانی، القائات و تلقینهایی میشد، تا جنبه قومگرایی آنها، به شکل افراطی بروز کند. در کشورهای شمال آفریقا - در مصر و جاهای دیگر - بین بعضی از اقوام عربْ که از زمانهای گذشته در آن مناطق بوده‌اند، به تقویت شعارها و احساسات قومىِ خاصّ آنها می‌پرداختند و وادارشان میکردند که حول آن محورها بگردند. هر جا اقلیت مذهبی بود، آن را تقویت میکردند؛ و …

اختلافات قومی و ملی ناشی از ملی‌گرایی افراطی با دامن‌زدن روشنفکران وابسته

- اختلافات قومی و ملی ناشی از ملیگرایىِ افراطی که بیشتر به دست روشنفکران وابسته دامن زده میشود.

تقویت احساسات قومی در ملت‌های مسلمان، مایهٔ گسیختگی آنها و چیرگی دشمنان

… در کشورهای عربی، احساس ناسیونالیسم عربی را؛ در ترکیه احساس ناسیونالیسم ترکی را؛ در ایران احساس ناسیونالیسم ایرانی را و در سایر ملتهای مسلمان، احساسات ناسیونالیسمی دیگر را. کسانی که این احساسات را در ملتهای اسلامی تزریق کردند و دمیدند، شاید نظر بدی نداشتند؛ اما توجّه نکردند که پان‌عربیسم و پان‌ترکیسم و پان‌ایرانیسم و مانند آن به چه قیمت تمام خواهد شد. توجّه نکردند که تزریق چنین احساساتی به قیمت این تمام خواهد شد که ملتهای یکپارچه، این‌طور از هم‌گسیخته شوند و دشمنان اسلام هر بلایی می‌خواهند بر سر مسلمانان بیاورند. این هم یک گسیختگی دردآور است که به دلیل احساسات ناسیونالیستی یا احساسات فرقه‌ای بین شیعه و سنّی و اباضیّ و از این قبیل رخ نموده است. این‌ها تلخی‌هاست. همه هم این تلخیها را می‌بینند. ملتها که دستشان از صحنه‌های تصمیم‌گیری کوتاه است و غمگینند؛ اما متأسّفانه …

تقویت قوم‌گرایی و نژادپرستی آغاز جدایی بخش‌های امت اسلامی

یک وقت هست که در ملّتهاى مسلمان جنبه‌هاى قومى و ناسیونالیستى و زبان و خون و مانند این چیزها در آنها تقویت میشود؛ خب بدیهى است که این آغاز جدا شدن بخشهاى امّت اسلامى از یکدیگر است. دیدید که مسئله‌ى فارسىگرى و ایرانىگرىِ افراطى و برگشت به تصوّرات و افسانه‌هاى غلطِ مربوط به نژاد و نسب و خون، چطور در دوران رژیم گذشته در این کشور عمده شد؛ براى چه؟ این چه فایده‌اى براى ملّت ایران داشت؟ جز ضرر هیچ اثر دیگرى نداشت. مهم‌ترین ضرر این بود که ملّت …

ناتوانی ناسیونالیسم و قومیت از حل مشکلات بزرگ و لزوم حل آن با اسلام

… شاه و رئیس‌جمهور خائنى هستند که هر چه آمریکایی‌ها اشاره کنند، آنها دودستى تقدیم میکنند؟ امّت اسلامى، امّت اسلامى است؛ امّت عرب هم در محدوده‌ى خودش باشهامت‌تر و سربلندتر از این حرفها است و این مبارزه به درون ملّتها کشیده خواهد شد، همچنان ‌که کشیده شده است. پس روشن شد که مسئله‌ى ناسیونالیسم و قومیّت نمیتواند مشکلات بزرگ را حل کند و اسلام باید حل کند و به فضل الهى حل خواهد کرد. ملّت مسلمان در همه‌‌جاى کشورهاى اسلامى حضور دارند؛ غیرت اسلامى دارند؛ دلسوزى‌هاى اسلامى دارند؛ مگر اینها به این آسانى دست برمیدارند که یک نفرى رفته امضا کرده است؟ غلط کرده امضا کرده؛ او چه حقّى داشته است امضا کند؟ و ملّت فلسطین هم دست برنمیدارد. البتّه این …

ناتوانی ناسیونالیسم و حس ملی در مقابله با قدرت سلطه

امروز مکتبى که به انسانها تعلیم بدهد که باید با این شیطان زر و زور جنگید، وجود ندارد. ناسیونالیسم هم نیست؛ حسّ ملّیّت و ناسیونالیستى هم امروز در مقابل آن قدرت قرار ندارد. یک روز در آفریقا و در آمریکاى لاتین و در بعضى کشورهاى آسیا استعمارگران، قدرت را مستقیماً به دست میگرفتند، روحیه‌ى قومیّت مردم و ملّیّت مردم را جریحه‌دار میکردند، در مقابل خودشان قرار میدادند؛ امروز آن هم نیست؛ امروز سیاست استعمارى خیلى دقیق‌تر از این است که …

احیای ملی‌گرایی افراطی نیرنگ استعمار برای جدایی ملت‌های مسلمان

… در برابر ملل مورد تهاجمشان بوده و هست ــ در آنان نمیگیرد. با احساس این عظمت است که دولتهاى مسلمان با تکیه به مردم خود، از تکیه به قدرتهاى بیگانه خود را بى‌نیاز حس میکنند و این فاصله‌ى مصیبت‌بار میان ملّتهاى مسلمان با دستگاه‌هاى حاکم بر آنان پدید نمى‌آید. با احساس این وحدت و جماعت است که نیرنگ استعمارى دیروز و امروز ــ یعنى احیاى احساسات افراط‌آمیز ملّى‌گرایى ــ این فاصله‌ى وسیع و عمیق میان ملّتهاى مسلمان را پدید نمى‌آورد و قومیّت عربى و فارسى و ترکى و آفریقایى و آسیایى به جاى آنکه رقیب و معارض هویّت واحده‌ى اسلامى آنها باشد، بخشى از آن و حاکى از سعه‌ى وجودى آن میگردد؛ و به جاى آنکه هر قومیّتى وسیله و بهانه‌ى نفى و تحقیر قومیّتهاى دیگر شود، وسیله‌اى براى نقل و انتقال خصوصیّات مثبت تاریخى و نژادى و جغرافیاییِ هر قوم به سایر اقوام اسلامى میگردد.

نقد ناسیونالیسم افراطی به‌عنوان نابودکنندهٔ خانوادهٔ بشری

… بناى استکبارى است؛ و دین علاج است. ملّتهاى مسلمان باید امروز بزرگ‌ترین وظیفه‌ى خودشان را بازگشت به اسلام و حاکمیّت اسلام بدانند؛ این، عزیزترین و فورى‌ترین و بزرگ‌ترین و مؤثّرترین هدفى است که امروز ملّتهاى مسلمان میتوانند دنبال کنند و علاجى هم جز این نیست. ملّتهاى دیگر که آن نظام ارزشى‌اى را که بر طبق آن عمل بکنند ندارند، خواهند افتاد در دام ناسیونالیسم‌هاى افراطى جاهلانه‌ى کور که دیدیم دیگر؛ دیدید ناسیونالیسم بر سر خانواده‌ى بشرى چه آورده؟ حالا ممکن است به فرض براى یک ملّت هم چند صباحى ناسیونالیسم یک احساس حرارتى، غرورى، شورى، نشاطى به ‌وجود بیاورد امّا خانواده‌ى بشرى را از بین میبرد. در همین منطقه بین برادران مسلمان سعى کردند ناسیونالیسم ایرانى، ناسیونالیسم عربى، ناسیونالیسم ترکى و باز در داخل کشورها ناسیونالیسم‌هاى فرعى و جورواجور به‌ وجود بیاورند و اینها را از هم جدا کنند. نقشه‌ی استعمار، این بود. بحمدالله‌ انقلاب اسلامى، لااقل در بخشى …

بت جدید خونریز فرنگ از نگاه اقبال: قوم‌پرستی و جنگ‌افروزی میان ملت‌ها

آن بت جدید این ‌جور است که از خونریزى به وجد مى‌آید؛ چیست آن؟ ناسیونالیسم، قوم‌پرستى، وطن‌پرستى، مرزگذارى بین ملّتها و جنگ‌افروزى بین ملّتها به بهانه‌ى قومیّت و ملّیّت و نژاد و رنگ و پوست.

پذیرش ناسیونالیسم مثبت و رد ناسیونالیسم نافی ملت‌های دیگر

… یا نافى این است که وابستگى خودم را به معناى لگد زدن به دیگران [بدانم]؛ مثل ناسیونالیسم مثبت و ناسیونالیسم منفى یا نافى. ما ناسیونالیسم را به معناى مثبت قبول داریم؛ هر کسى باید به میهن خودش چسبیده باشد، علاقه داشته باشد. مگر میشود کسى از میهن خودش دور باشد؟ ناسیونالیسم به این معنا چیز خوبى است؛ امّا به این معنا که حالا که من مال اینجا هستم، پس بایستى علیه همه‌ى ملّتهاى دیگر توطئه کنم، بدخواه آنها باشم، کید و مکر علیه آنها داشته باشم، این بد است؛ یعنى اثبات وابستگى من به اینجا، نفى کند جزئیّت من از خانواده‌ى عمومى و جهانى را. ناسیونالیست‌ها معمولاً این‌‌جورى هستند؛ وقتى که گرایش ناسیونالیستى یک جا خیلى قوى میشود [این‌جوری میشود]. على‌‌اىّ‌‌حال، توجّه بکنید که این [کار]، آن را نقض نکند و در برنامه‌ها مورد توجّه باشد.

نقد مدعیان طرفداری از ایران که در جنگ از دفاع کشور گریختند

… گروهی سعی میکردند گرایش به ملّیّت را و نام ایران را و بزرگداشت ایران را در مقابل گرایش اسلامی و انقلابی قرار بدهند و تفکیک کنند بین مسئله‌ی ملّیّت و مسئله‌ی اسلامیّت. جنگ، دفاع مقدّس و شهدای عزیز ما این وسوسه‌ی باطل را به طور واضح و به صورت عملی ابطال کردند. امتحانِ بزرگِ جنگ پیش آمد، به مرزهای کشور حمله شد، ایران مورد تهاجم قرار گرفت، آن هم نه فقط تهاجم یک دولت و یک همسایه، [بلکه] یک تهاجم بین‌المللی به معنای واقعی کلمه که مکرّر این را عرض کرده‌ایم؛[14] آن کسانی که ادّعا میکردند طرف‌دار ایران هستند، از ترس درون خانه‌های خودشان خزیدند و حاضر نشدند یک قدم برای دفاع از مرزهای کشور بردارند، بعضی‌هایشان هم که گذاشتند رفتند از کشور؛ همان کسانی که مدّعی طرف‌داری از ایران و ایرانیّت بودند! چه کسی از مرزها دفاع کرد؟ بچّه‌مسلمان‌ها، نمازشب‌خوان‌ها، چیت‌سازیان‌ها، سلگی‌ها، لشکر انصارالحسین؛ اینها دفاع کردند، اسلام دفاع کرد از مرزهای ایران. اسلامیّت و ایرانیّت دو قطب متضاد نیستند، یک حقیقتند. هر کسی طرف‌دار اسلام شد، هر کسی سرباز اسلام شد، از هر …

زنده کردن قومیت‌گرایی و عمده کردن اختلافات طبیعی برای تفرقه

… که همیشه در دست قدرتهای مستکبر و مستبد به عنوان یک ابزاری برای غلبه‌ی بر ملتها بوده، به کار انداخته‌اند و آن، مسئله‌ی اختلاف است؛ اختلاف بین سران کشورها، بین دولتها، بین ملتها، با بهانه‌های گوناگون. نقشه‌ی همیشگی و ماندگار استکبار این است که اختلاف بیندازد؛ یا قومیتها و ناسیونالیسم‌گری‌ها را در میان ملتها زنده کند؛ اختلافاتی را که به طور طبیعی در زبانها، در نژادها، در رنگ پوستها، در مذهبها وجود دارد، عمده کند. کار استکبار این است؛ همیشه همین کار را کرده است. از قدیم گفتند: «تفرقه بینداز و حکومت کن». امروز همین نقشه را دارند دنبال میکنند. ما باید به خود بیائیم، ما باید حواس خودمان را جمع کنیم؛ هم دولتها، هم ملتها.

تقویت ناسیونالیسم عربی، ترکی و ایرانی برای ایجاد دشمنی میان کشورها

… - هم از لحاظ ملتها، اینجا دارای ملتهای کهن، ریشه‌دار و با سوابق تاریخی است؛ لذا برای این منطقه یک سیاستی را اتخاذ کردند. آن سیاست عبارت بود از اینکه در این منطقه باید کشورهائی، واحدهای سیاسیای وجود داشته باشند که این خصوصیات را داشته باشند: اولاً ضعیف باشند؛ ثانیاً با یکدیگر دشمن باشند، مخالف باشند، با هم کنار نیایند، نتوانند اتحاد بکنند - لذا دیدید سیاست تقویت ناسیونالیسم عربی، ناسیونالیسم ترکی، ناسیونالیسم ایرانی در طول سالهای متمادی دنبال شد - ثالثاً حکامشان از لحاظ سیاسی، دست‌نشانده باشند، مطیع باشند، زیر بار قدرتهای غربی بروند، حرف گوش‌کن باشند؛ رابعاً از لحاظ اقتصادی مصرف‌کننده باشند؛ یعنی نفتی را که تقریباً مفت از چنگ اینها خارج میکنند، پول همان نفت را باز خرج واردات کنند، خرج مصرف کنند تا کارخانه‌های غربی رونق بگیرد؛ خامساً از لحاظ علمی عقب‌افتاده باشند، اجازه‌ی پیشرفت علمی به آنها داده نشود. …

منافات دعواهای تنگ‌نظرانه و ناسیونالیسم قومی با دیدگاه اسلام

… ملی و برای آرمانهای اسلامی، چه گام بلندی میتواند بردارد. آنوقت مسابقه قرار بدهید: مسابقه‌ی بین فارسها، کُردها، ترکها، عربها، لُرها، ترکمنها، بلوچها؛ این بهترین مسابقه‌ی ملی است. آنوقت معلوم میشود که استعدادها چقدر جوشان و خروشان است. این میشود یک فرصت. البته دشمن میتواند این را تبدیل به تهدید هم بکند که خوشبختانه همه‌تان هوشیارید. دعواهای تنگ‌نظرانه و ناسیونالیسم‌های قومىِ محدود، بکلی با دیدگاه اسلام و با دیدگاه بلند و بازی که همه‌ی ما به آن احتیاج داریم منافات دارد.

ناکامی قومیت‌گرایی و چپ‌گرایی مارکسیستی در مبارزه برای فلسطین

در جبهه‌ی مقابل، پس از آن ضعف و انکسارِ نخستین و ناکامی تلاش‌های نیمه‌کاره‌ی سال‌های اول، تجربه‌ها یکیک خود را میآزمایند و دستاویزهای فکری و عملی از قومیت و ناسیونالیزم تا چپ‌گرایىِ مارکسیستی و امثال آن از بوته‌ی آزمایش، ناموفق بیرون میآیند. ایمان دینی - که ملت به آن سخت پایبند است - به همت مجاهدان صبور و مقاوم به‌تدریج نقطه‌های روشنی در افقِ بسته و غم‌آلود پدید میآورد و امیدهایی میآفریند؛ و در این هنگام، ناگهان خورشید «انقلاب اسلامی» از مشرق طلوع میکند؛ بر روی پرچم بلند این انقلاب الهی، همراه با …

محدودیت هویت قومی عربی به‌سبب نداشتن آرمان فراملیتی

… تأثیر است، هم در مقیاس اسلامی چنین تأثیری دارد و هم در مقیاس جهانی مؤثر است؛ یعنی چیزی که دیگر ملیّتها هیچکدام اینها را ندارند؛ یک چیز فراملّی است. دایره بعضی از شعارهای فراملّی، محدود است. مثلاً عربها به هویّت عربی و ناسیونالیسم یا قومیّت عربی تکیه میکنند؛ اما این هویّت اوّلاً محدود در دایره عربهاست و فراتر از آنها را شامل نمیشود؛ ثانیاً چون عربیّت یک واقعیت است، حاوی و متضمّنِ یک آرمان فراملیّتی نیست که برای دیگر ملتهای جهان جاذبه‌ای داشته باشد. لذا در یک کمربند، محصور میماند و حتّی با افرادی که آن سوی مرز هستند، تعارض هم پیدا میکند - عرب و غیر عرب، عرب و فارس، عرب و ترک - چون آرمانی در آن نیست که بتواند یک دایره وسیعتر از این هویّت را فرا بگیرد. اما نظام اسلامی این‌گونه نیست. نظام اسلامی، هم دارای کاربُرد ملی است، هم دارای کاربُرد اسلامی است، هم دارای کاربُرد جهانی است؛ یعنی فرااسلامی است.

تقویت آن در برخی کشورها برای پر کردن خلأ انگیزهٔ معنوی

… این استعدادهای انسانی، با این نسل جوان پُرشور و باهوش و بااستعداد، علاوه بر اینها دارای یک انگیزه‌ی بسیار قوی معنوی هم هست. این آخری بسیار مهم است. اگر ملتی همه چیز داشته باشد، اما انگیزه درونی و معنوی نداشته باشد، نمیتواند از موجودیهای خود درست استفاده کند. برای همین است که در بعضی از کشورها برای این‌که انگیزه‌ای به مردم بدهند - انگیزه ایمانی که نیست، انگیزه فکری و یک اندیشه حرکت‌ساز که نیست - مجبورند حسّ ناسیونالیزم را، حسّ قوم‌گرایی را، حسّ وطن‌پرستی را در آنها تقویت کنند تا شاید بتوانند خلأ آن انگیزه معنوی را پُر کنند. البته ملت ما به میهن خود و به گذشته تاریخ خود عشق میورزد؛ زبان خود را به‌شدّت دوست دارد؛ اما علاوه بر اینها یک انگیزه معنوی حقیقی - نه جعلی و قراردادی - دارد و آن ایمان است.

احساسات ناسیونالیستی محرک تلاش اما غیرعقلانی

… هدف را باید در آن جاهایی محاسبه کرد که احساسات و عادت و نیاز غلبه نکرده باشد، و لذا آن جائی که احساسات و عادت و نیاز نباشد، آنجا تلاش یک انسان مادی متوقف میشود. البته بعضی برطبق نیاز مجبورند تلاش کنند، مادی هم اگر هست باید تلاش کند تا آن نیاز خودش را برآورد. بعضیها یک احساساتی دارند، مثلاً: احساسات ناسیونالیستی. این احساسات ناسیونالیستی او را وادار به یک حرکت وتلاش فراوان میکند تا آنجا که جان خودش را هم از دست میدهد، لکن این احساسات است، منطق و عقلانی نیست.

رد نژاد و ناسیونالیسم به‌عنوان مبنای عزت و برتری‌طلبی

خب، عرض کردیم که عزّت و حکمت و مصلحت؛ این، یک مثلّثِ الزامى براى چهارچوب ارتباطات بین‌المللى ما [است]. عزّت؛ اَلاِسلامُ یَعلوا وَ لا یُعلىٰ عَلَیه،[3] لَن یَجعَلَ اللهُ لِلکافِرینَ عَلَی المُؤمِنینَ سَبیلًا.[4] ما عزّتمان را با تکیه به نژاد و ناسیونالیسم و حرفهایى که هم‌ دنیا متأسّفانه با تکی‌ به آن حرفها یک حصار دُور خودشان میکشند، نمیخواهیم ثابت کنیم ــ فلان کشور اروپایى ثابت میکند که نژاد من برترین است، آن یکى میگوید نخیر، نژاد من برترین است؛ حتّى این تنافس[5] و تفاخر به جنگهاى بین‌المللى هم کشیده میشود و به خون‌ریزى‌ها و خرجهاى کلان ــ ما عزّت را بر اساس اعتقاد و ایمان توحیدى که خاصیّت و شاخص‌ تفکّر اسلامى است و دل‌ بستنِ به خدا و محبّت به بندگان و خلایق الهى و لزوم خدمت به بندگان خدا است، براى خودمان قائلیم. لذاست که ما هر قدرتى را که میخواهد ابرقدرتى و تکبّر و استکبار و فخرفروشى و مانند اینها را در روابط بین‌المللى با ملّتهاى دیگر وارد بکند، رد میکنیم؛ نه آقا؛ شما جزو نژاد فلان هستید، خب باشید، براى خودتان هستید؛ شما داراى ثروت یا داراى قدرت و تکنولوژى هستید، خب …

تفاوت احساسات ناسیونالیستی با ایمان عمیق مذهبی

ما سرمایه‌ى عظیمى داریم؛ این سرمایه، این ملّت فداکار است. من واقعاً هیچ نظامى را نمی‌شناسم که مردم آن با این کیفیّت، حامى تصمیم‌هاى مدیران کشور باشند. چرا، در دنیا خیلى کشورها هستند که بالاخره آن احساسات ناسیونالیستى و علایق ملّى، مردم را دنبال مدیران راه مى‌اندازد، امّا فرق است بین احساس ناسیونالیستى و ایمان عمیق مذهبى. ایمان عمیق مذهبى همین است که دارید مشاهده میکنید؛ آمدن این اسرا، برگشتن این آزادگان ما باز یک منظر جدیدى را بر روى همه‌ى دنیا باز کرد؛ ببینید مردم چه میکنند، چه شور و شوقى، چه اظهار ارادتى، چه اظهار اخلاصى؛ چرا؟ چون اینها مجاهدت کردند در راه خدا و صبر کردند دوران اسارت را براى خاطر خدا. ببینید خود این …

غلبهٔ احساس برادری اسلامی بر ناسیونالیسم در ایران به تعلیم امام

… چشم واحدى نگاه میکرد؛ به امّت اسلامى فکر میکرد، بیش از آنچه به جمعى از مسلمین. ما به تبع احکام اسلامى و نظر قرآن کریم، عمیقاً ‌-نه با زبان بلکه با عمق وجود- نسبت به همه‌ی برادران احساس برادرى میکنیم و معتقدیم که این پیوندهاى برادرى باید روزبه‌روز تقویت بشود. و ما بحمدا‌لله‌ در کشور خودمان توانسته‌ایم که این احساس را بمراتب تغلیب[2] کنیم بر احساس ناسیونالیسم و ملّیّت. و امروز احساس برادرىِ جهانى اسلام در بین مردم ما یک احساس رایجى است و این از تعلیمات این بزرگوار است. سلام ما را به مسلمانان کنیا، به مسلمانان زیمبابوه و بقیّه‌ی مسلمانانى که در آلمان هستند، ابلاغ کنید.

قومیت‌گرایی سران دست‌نشانده ادامهٔ روش استعمار برای جدایی ملت‌ها

… کار کرد براى اینکه کشورهاى اسلامى و ملّتهاى اسلامى را از هم جدا کند؛ فارس در مقابل عرب، هر دو در مقابل ترک، هر سه در مقابل ملّت پاکستان، همه در مقابل دیگر ملّتهاى مسلمان. یعنى [سعى کرد] مرزهاى جغرافیایى و نژادى و ملّى را بین کشورها و ملّتها به وجود بیاورد. این هم که می‌بینید بعضى از سلاطین و رؤساى دست‌نشانده‌ی استعمار، امروز فریاد ملّیّت‌گرایى و قومیّت‌گرایى را در دنیا سر میدهند، ادامه‌ی همان روشهاى استعمار و خط و خطوط استعمار است، براى اینکه ملّتها را از هم جدا کنند. انقلاب ما، ملّتها را با هم آشنا کرد، به هم نزدیک کرد.امروز به برکت انقلاب اسلامى، کشورها و ملّتهاى اسلامى احساس میکنند که روحیه‌ی مسلمانى در آنها زنده شده. ملّتهاى عرب ‌-آنهایى که وجدان و ایمانشان آزاد است- پیش از آنکه به عرب بودنِ خودشان افتخار کنند، به …

تبدیل شدن به بهانهٔ آتش‌افروزی میان ملت‌های همدرد

روزگاری ملّت‌گرایی و مارکسیسم، امیدهایی آفریدند. اما اولی به «بهانه‌ای برای آتش‌افروزی میان ملّتهای همدرد»، تبدیل شد و دومی به «وسیله‌ای برای تشکیل یک امپراتوری جدید» و تشدید تضاد و بلوکبندی و در نهایت به پایمال شدن یا اسارت ملّتها. و همواره هر مکتبی که بر پایه‌های لرزان تفکرات مادی بنا شده باشد، چنین خواهد بود.

ناتوانی ناسیونالیسم و قومیت و سوسیالیسم در تأمین استقلال ملت‌ها

… ــ آن کسانى که در رأس کشورهاى اسلامى هستند ــ اگر استقلال میخواهند، اگر رهایى از سلطه‌ى ابرقدرت‌ها را میخواهند، اگر واقعاً میخواهند یک ملّت سربلند و سعادتمند و مرفّه و آزاد و باشخصیّت در دنیا داشته باشند، باید بدانند که این فقط از عهده‌ى اسلام برمى‌آید و بس؛ ناسیونالیسم نمیتواند، قومیّت نمیتواند، شعارهاى گوناگون ظاهرفریب، شعار سوسیالیسم نمیتواند. آنهایى که این شعارها را میدادند، نشان دادند که نتوانستند هدف استقلال و رهایى ملّتها را آن‌چنان که ادّعا میکردند، تأمین کنند. این فقط معجزه‌اى است که از اسلام برمى‌آید.

متهم کردن قیام پانزده خرداد به حرکتی کور و افراطی

… از نهادهای دنیا، از این سازمانهای به‌اصطلاح حقوق بشر، زبان به اعتراض نگشودند؛ هیچ کس اعتراض نکرد. مردم و روحانیت، در صحنه تنها ماندند. مارکسیستها و دولتهای چپ و گروههای چپ، حتّی حرکت مردم در پانزده خرداد را محکوم کردند؛ گفتند این یک حرکت فئودالیستی بود! ملی‌گراهائی که دم از مبارزه میزدند، آنها هم این حرکت را محکوم کردند؛ گفتند یک حرکت کور و بی‌هدف بود، یک حرکت افراطی بود! هر جائی که مردمان عافیت‌طلب و راحت‌طلب، در وسط میدان مبارزه، جائی برای خود باز نمیکنند و خطرپذیری نمیکنند، انسانهای مؤمن و مبارز را به تندی و افراطی‌گری متهم میکنند؛ گفتند اینها افراطی بودند؛ حرکت، حرکت افراطی بود. امام به پشتوانه‌ی این مردم، تنها ماند در …

کهنه شدن تفکرات ناسیونالیستی و ملت‌گرایی افراطی

یک روز تفکرات چپ حاکم بود؛ مارکسیسم و سوسیالیزم در دنیا برای جوان‌ها جاذبه داشت؛ اما امروز نیست. یک روز تفکرات ناسیونالیستی و ملت‌گراییهای افراطی در دنیا دل بعضی را میبُرد؛ اما امروز اینها کهنه شده است. یک روز لیبرالیسمِ غربی و منطق دولت‌های سرمایه‌داری دم از گسترش جهانی میزد و میگفت همه‌ی دنیا باید ما را بپذیرند؛ اما امروز لیبرال دمکراسىِ غرب خودش را با کارهای امریکا مفتضح کرده است؛ اروپا هم همین‌طور است و آنها هم شنیدن حرفی را که بر خلاف منافع ملیشان باشد، …

سرگرم کردن ملت‌ها به شعارهای پوچ قومیت و ملیت افراطی

بزرگ‌ترین جنایت استعمار و ایادى خائن آن، که بر کشورهاى اسلامى در طول سالهاى متمادى حکومت کردند، این بود که روح دفاع و سلحشورى را در ملّتها کُشتند؛ ملّتها را به شعارهاى پوچ مثل قومیّت و ملّیّتهاى افراطى سرگرم کردند، امّا روح دفاع و روح سلحشورى را در آنها از بین بردند؛ لذا مى‌بینید که از قرنهاى پیش ــ از دو قرن پیش تقریباً ــ دشمنان ملّتهاى اسلامى به کشورهاى آنها سرازیر شدند، هر وقتى به ‌نحوى آنها را تحقیر کردند، ذلیل کردند، غارت کردند و رفتند، و ملّتها همین‌طور تماشا کردند و تحمّل کردند و کار به آنجا رسید که امروز مى‌بینید …

دفع متقابل ملی‌گرایان در برابر جاذبهٔ اسلام

امروز ایران، مرکز اساسى اسلام است؛ ایران، ایران اسلامى است. مسلمانهاى دنیا از هر ملّیّت و قومیّت، امروز چشم به ایران دارند. ناسیونالیست‌ها یکدیگر را دفع میکنند؛ این چیست در ایران ما و در این سرزمین پاک و مقدّس که ملّتهاى دیگر را به خودش جذب میکند؟ این ایمان است، این اسلام است؛ هیچ ‌چیز دیگر نیست؛ این مبارزه‌ى در راه هدفهاى بزرگ اسلامى است که بزرگ‌ترینِ آن، ستیزه‌گرى با ظلم و ستم و تلاش در راه آزادى و عدالت است؛ …

مبرا بودن ملت از احساسات ناسیونالیستی نادرست در عین احساس عزت

… ندارد، لیاقت کارهاى بزرگ ندارد، سازندگى از او بر نمی‌آید، ابتکار از او ساخته نیست و دیگران باید بر او آقایى کنند و به او زور بگویند؛ روح غرور و افتخار ملّى را در ملّت ما کشته بودند. امام عزیز ما، روح غرور و افتخار ملّى را در ملّت ایران بیدار کرد، زنده کرد. در همان حالى که ملّت ما از احساسات و نخوتهاى[3] بیجاى ناسیونالیستى ‌-آن‌طورى که دستهاى استکبارى همیشه خواسته‌اند؛ رژیم منحوس گذشته هم که ملّت ایران را ذلیل کرده بود امّا احساسات غلط ناسیونالیستى را در آنها به وجود آورده بود- بحمدا‌لله‌ مبرّا هستند، امّا احساس عزّت و احساس قدرت میکنند. ملّت ما امروز از دست به دست هم دادن و توطئه‌ی مشترک شرق و غرب و ارتجاع هم نمیترسد. ملّت ما احساس ضعف نمیکند. جوانهاى ما احساس میکنند که خودشان میتوانند کشورشان را بسازند. مردم ما احساس میکنند که قدرت و توان آن را دارند که در مقابل تحمیل‌ها و زورگویی‌هاى شرق و …