مقصود از وحدت میان مسلمانها عبارت است؛ از رفع اختلافاتى که مسلمانها را از یکدیگر جدا مىکند و میان آنها نزاع و درگیرى به وجود مىآورد. وحدت یعنى؛ رفع منازعات مقصود از وحدت این نیست که هر یک از فرق مسلمین از عقاید خود و دلبستگىهاى خود دست بردارد، چون این امرى است که امکانپذیر هم نیست و خود اقدام براى این مطلب مشکلات و اختلافات زیادى را به وجود خواهد آورد. مسلمانان عالم از هر فرقهاى از فرق که هستند مىتوانند با حفظ عقاید اصولى خود وحدت را در میان خود حفظ کنند و تحکیم کنند. یعنى؛ با یکدیگر اختلاف نکنند منازعه نکنند چون منازعه همچنانى که در این آیه تلاوت شد موجب فشل و از بین رفتن قوت و قدرت مسلمین است. اختلافات بین مسلمین و به طور عام بین همهى ملتها و جوامع یکى از وسائلى بوده که استعمار در طول زمان از آن استفاده کرده است و به وسیلهى آن کشورها را از استقلال و یکپارچگى خارج کرده، دولتها را ضعیف کرده و قوت و قدرت جوامع را از بین برده است. در جوامعى که با استعمار مبارزه مىکردند یا آن کشورهایى که استعمار در آن منافع ویژهاى داشت. این مسألهى تفرقه و اختلاف شدیدتر بود مثلاً؛ اختلاف بین مسلمانان و هندوها در شبه قارهى هند، اختلاف بین مسلمانان و مسیحیان یا بعضى از بومىها در کشورهاى اسلامى آفریقا و اختلاف در همهى کشورهاى اسلامى و در کشور خود ما، سابقهى طولانى دارد و در طول زمان چه استعمار انگلیس چه استعمار فرانسه چه استعمار امریکا در نقاط مختلف از این حربه علیه ملتها استفاده کرده است. در میان مسلمانان انگیزهى استعمار براى ایجاد اختلاف بیشتر است اولاً: به دلیل اینکه مسلمین جمعیت زیادى هستند یک میلیارد یا بیشتر مسلمان در عالم وجود دارد که مناطقى که این مسلمانها در آن زندگى مىکنند در یک نقطهى بسیار مهم جغرافیائى است؛ میان آسیا و اروپا و آفریقا محل التقاء سه قارهى مهم به یکدیگر در کنار آبراههاى مهم عالم و اخیراً در صد سال اخیر با کشف معادن غنى در این کشورها. یک چنین جمعیتى در یک چنین نقطهاى از عالم اگر یکپارچه و متحد مىبود یقیناً استعمار زیانهاى زیادى را متحمل مىشد؛ لذا اختلاف فرقههاى مسلمین و بیش از همه اختلاف بین شیعه و اهل سنت که ریشههاى قدیمى هم داشت در دوران استعمار یک شدت بیشترى به خود گرفت و بیش از صد سال است که متفکرین دلسوز مسلمان از قبیل سیدجمالالدین و محمّدعبده و بسیارى دیگر نداى رفع اختلاف بین مسلمین را سر دادند. البته بعضى از دلسوزان و روشنفکران و افراد آگاه به این ندا پاسخ دادند در حدود چهل سال قبل در مصر دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تشکیل شد و بعدها مرحوم آیتاللهالعضمى بروجردى رضواناللهعلیه از این مؤسسه حمایت کرد تأیید کرد نماینده فرستاد لکن از وقتى که انقلاب اسلامى در ایران به پیروزى رسید آهنگ ایجاد تفرقه و اختلاف بین مسلمانها و به خصوص بین شیعه و سنى یک شتاب بیشترى گرفت. علت هم این بود که استعمار و استکبار جهانى خیلى خوب تشخیص مىداد که انقلاب اسلامى براى مسلمانان همهى کشورهاى اسلامى داراى جاذبه است و مىدانست که اگر مسلمین به حال خود بمانند این انقلاب مثل عطرى در سرتاسر فضاى جوامع اسلامى منتشر خواهد شد و این براى استکبار یک ضرر غیر قابل جبران بود لذا سعى کردند با استفاده از اختلاف فرقهاى و مذهبى میان ملت مسلمان، در ایران و برخى کشورهاى مسلمان دیگر مسألهى اختلافات بین فرقههاى مسلمین را عمده کنند و جنگ عقایدى را در کتابها و رسالهها و مطبوعات به راه بیاندازند. شاید تعداد کتابهایى که ضد تشیع و ضد مردم شیعهى ایران در طول این ده سال منتشر شده چند برابر همهى کتابهایى است که در مثل چنین مدتى در گذشته منتشر مىشد. قلمهاى مزدور را به کار گرفتند کسانى را که اهل هوى و هوس و بندهى درهم و دینار بودند اینها را در سرتاسر کشورهاى اسلامى اجیر کردند براى اینکه روى تهمتهاى قدیمى که نسبت به تشیع زده مىشد تکیه کنند و بر اساس اینها کتاب بنویسند؛ از قبیل اینکه شیعه قائل به تحریف قرآن است یا شیعه همهى صحابه را غیر از چهار، پنج نفر کافر مىداند و از این قبیل حرفها. اگر چه اثر نکرد اگر چه مقصود آنها برآورده نشد، اما شکى نیست که در ذهنیت عامهى مردم بسیارى از کشورها این اختلافانگیزى تأثیراتى را خواهد داشت و سرمایهگذارى استکبار هم به خاطر همین بود.وحدت اسلامی
نامهای دیگر: وحدت مذهبی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
همبستگی مسلمانان و مذاهب اسلامی و پرهیز از تفرقه میان آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴۱۳۵۹۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
مسئلهاى که لازم است در آستانهی هفتهی وحدت به همهی ملّت ایران و همچنین به مسلمانان عالم عرض کنم، اهمّیّت وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همهی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین -اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیدهی خودشان دست بردارند و به یک عقیدهی سوّمى یا به عقیدهی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعهی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بینالله؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همهی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى چیزها با هم شریکید و یک جور فکر میکنید و یک جور عمل میکنید، در بعضى چیزها [هم] هر فرقهاى روش خود را دارد؛ عرض ما این است که اوّلاً آن نقاط اشتراک از نقاط افتراق بیشتر است؛ یعنى همهی مسلمین به خداى واحد، به قبلهی واحد، به پیغمبر واحد، به احکام، به نماز، به روزه، به زکات، به حج اعتقاد دارند. شما دو مسلمان را پیدا نمیکنید که وقتى صبح میشود براى نماز بلند نشود؛ مگر اینکه بخواهد به تکلیفش عمل نکند. وَالّا همهی مسلمین عالم معتقدند که صبح باید نماز خواند، ظهر باید نماز خواند، عصر باید نماز خواند، شب باید نماز خواند، نیمهشب مستحب است نماز شب خواند، نماز را بهطرف کعبه باید خواند، نماز را باید به زبان قرآن و از آیات قرآن خواند و حمد باید خواند؛ همهی مسلمین عالم ماه رمضان که میشود -آنوقتى که فهمیدند روز اوّل ماه است- روزه میگیرند، مگر کسى به تکلیفش عمل نکند و فسق کند، وَالّا همهی مسلمین عالم اعتقاد دارند؛ همهی مسلمین عالم معتقدند باید زکات داد؛ همهی مسلمین عالم معتقدند باید در عمر حدّاقل یک بار حج رفت؛ و از این قبیل.ما در مسئلهی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابلهی با دشمنان اسلام همدست و همآواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى -فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابلهی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقهمند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانهاى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقیاى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّتهاى عالِمى از همهی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفهی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعههایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعهی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همهی مسلمین قرار بگیرد. این از جملهی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحبهمّتان، این کار را به انجام برساند.شاهدها (۳۱ پاراگراف)
وحدت به معنای احساس برادری، نه تغییر مذهب
دوّم، تأکید روزافزون بر مسئلهی وحدت. من سالها پیش - پیش از انقلاب - با بعضی از برادران اهل سنّت که صحبت میکردیم، به آنها میگفتم که اگر ما بخواهیم این وحدت اسلامی تحقّق پیدا بکند - وحدت یعنی همین که این دو با هم برادر باشند، احساس برادری کنند؛ نه اینکه این [شیعه] بشود سنّی یا آن [سنّی] بشود شیعه؛ نه، مراد از وحدت این نیست؛ بلکه به معنای احساس برادری؛ همین که هر طرفی احساس کند که آن [طرف] هم مسلمان است و حقّ اسلامی او را بر گردن خودش احساس کند؛ آن [طرف] هم به همین ترتیب - باید خودمان را از گذشته جدا کنیم، باید قیچی کنیم. اگر برگردیم به گذشته، دعوا است؛ اینقدر بحث و تکذیب و تَغلیط[18] و درگیری و خونریزی …دو معنای اتحاد: همدلی در برابر دشمنان و نزدیک شدن مذاهب به یکدیگر
ما در مسئلهی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابلهی با دشمنان اسلام همدست و همآواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى -فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابلهی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقهمند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در …مقصود از وحدت، دست کشیدن مذاهب از عقیدهٔ خود نیست
… وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همهی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین -اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیدهی خودشان دست بردارند و به یک عقیدهی سوّمى یا به عقیدهی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعهی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بینالله؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همهی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى …وجود پیامبر نقطهٔ اشتراک فکری و عاطفی همهٔ فرق مسلمین و لزوم تقویت محبت به او
… اینها یک بُعد از شخصیّت انسان را -اعتقاد را، یا محبّت را، یا گرایش روحى را، یا حالت تقلید و تشبّه را، یا تخلّق[3] عملى را- به خود متوجّه میکند. وانگهى در میان مسلمانها، غالبِ این چیزهایى که گفته شد، با تفسیرهاى مختلف و با دیدگاههاى مختلف، مورد توجّه است؛ [امّا] آنچه همهی مسلمانها بر روى آن -از لحاظ فکر و اعتقاد، و مهمتر [از آن] از لحاظ عاطفه و احساس- وحدت و تفاهم و اشتراک دارند، وجود مقدّس پیغمبر خاتم و نبىّ اکرم، حضرت محمّدبنعبدالله (صلّى الله علیه و آله و سلّم) است. این نقطه را باید بزرگ شمرد؛ این محبّت را باید روزبهروز بیشتر کرد؛ این گرایش معنوى و روحى به این وجود مقدّس را در ذهن مسلمین و در دل آحاد مردم باید تشدید کرد. و شما میبینید که در تهاجم فرهنگى به اسلام و در توطئهی فرهنگى، یکى از آن قسمتهایى که مورد توطئهی خباثتآمیز دشمن قرار میگیرد، همین وجود مقدّس آن بزرگوار است که در این کتاب شیطانى[4] مورد تهاجم قرار گرفت؛ و نشان داد که توطئهی دشمن در مجموعهی عقاید و عواطف …وحدت مسلمین شعار جمهوری اسلامی و قدم اول
… مطمئنّاً در همهی مسائل جهانى قادر خواهند بود نقش بزرگى ایفا کنند. یک دستهایى بین این جامعهی عظیم تفرقه ایجاد میکند؛ این مسئلهی مهمّى است؛ همه باید چشمشان را باز کنند و این دستها را بشناسند. اینها دستهایى است که درحقیقت علیه قدرت نیروى اسلامى مجهّز شده. شعار ما وحدت مسلمین است و معتقدیم این قدم اوّل است.تحکیم وحدت مسلمانان، پرهیز از تفرقه و یگانگی شیعیان با هوشیاری در برابر توطئهٔ دشمنان
با تکریم و احترام نسبت به برادران ایمانى و اصدقاء مخلص و غیور از مؤمنین پاکستان (ایّدهم الله و اعزّهم و نصرهم و اجابةً لمسؤلکم)، جنابعالى را به نمایندگى خود در امور دینى و مذهبى براى مردم آن سامان منصوب میکنم. اهمّ وظایف جنابعالى و سایر علما و روحانیّون در آن خطّهی اسلامى آن است که با مدد گرفتن از توفیقات و تفضّلات الهى و توجّهات حضرت نبىّ اکرم و رسول معظّم (صلّى الله علیه و آله و سلّم) و ائمّهی اطهار (علیهم السّلام) بالخصوص حضرت ولیاللهالاعظم، صاحبالعصروالزّمان (ارواحنا فداه)، بر گسترش معارف اسلامى و تبیین حقایق قرآنى، مخصوصاً در میان قشر جوان همّت گماشته، چهرهی منوّر اسلام ناب محمّدى (صلّى الله علیه و آله) را بر قلوب مشتاق و مستعدّ آنان عرضه نمایید و با هوشیارى در برابر توطئههاى دشمنان اسلام و ایادى استکبار و بندگان زر و زور، با اتّکال[1] به خدا، مبانى وحدت میان مسلمین را مستحکم ساخته، آنان را از تشتّت[2] و تفرقه برحذر دارید و نیز براى ایجاد یگانگى کامل میان برادران شیعه و مخلصین اهلبیت (علیهم الصّلاة و السّلام) سعى بلیغ مبذول فرمایید. و جنابعالى از طرف اینجانب مجازید در اخذ وجوه شرعیّه، از جمله سهمین مبارکین، و صرف آن در مصارف مقرّره، الّتى تنتهى الى ترویج الشّریعة الغرّاء و اعمار الحوزات العلمیّة ثمّ اغاثة الملهوفین و سدّ حاجات المحتاجین و اوصیک و نفسى و سائر الاخوة بالاحتیاط فانّه طریق …حیاتی بودن وحدت برای جمهوری اسلامی و جهان اسلام
این مسئلهی وحدت که من در این دیدار صمیمی و دوستانه میخواهم این را بیشتر از همه به آقایان عرض بکنم، یک مسئلهی حیاتی است. نه اینکه بگوییم [تنها] برای جمهوری اسلامی حیاتی است - البتّه در اهمّیّت آن برای جمهوری اسلامی جای شک نیست - بلکه برای اسلام و دنیای اسلام هم حقیقتاً حیاتی است. شما ملاحظه کنید، امروز دنیا دارد به سمت بلوکبندی میرود؛ یعنی هر چند کشور در یک گوشهای، به ادنیٰ[4] مناسبتی با هم اتّحاد و اتّفاق پیدا میکنند؛ مثلاً کشورهای شرق آسیا - کشورهای آسهآن[5] - جامعهی مشترک اروپا، اتّحاد ورشو[6] تا وقتیکه اروپای شرقی قبل از …سودمندی وحدت برای اسلام همراه با سختترین توطئههای دشمنان علیه آن
و امّا راجع به مسئلهی وحدت مسلمین و هفتهی وحدت باید عرض کنم: اگر وحدت و نزدیکى فِرَق اسلامى چیزى است که در خدمت اسلام است، اگر قبول داریم که اتّحاد مسلمین به حال مسلمین مفید است و در جهت عظمت اسلام است، اگر به اینها اعتقاد داریم یقیناً باید معتقد باشیم که علیه این وحدت و اتّحاد، سختترین تلاشها و پیچیدهترین توطئهها از سوى دشمنان اسلام در جریان است؛ این دو از هم غیر قابل انفکاک است. امروز هر چیزى که براى اسلام نافعتر است، از نظر دشمنان اسلام مبغوضتر است؛ امروز هر چیزى که بیشتر در جهت عظمت اسلام است، بیشتر هم مورد تهاجم دشمنان اسلام است؛ این یک معادلهی قطعى است.شما ببینید امروز فشار دشمنان اسلام بر روى کدام نقطه از دنیاى اسلام از همه …دشمنی نکردن مسلمانان با هم مایهٔ دگرگونی وضع زندگی آنان
حرف ما این است: میگوییم، اى مسلمانان عالم! در هر جاى دنیا که هستید، اگر شماها با هم دشمنى نکنید، علیه هم مبارزه و جنگ نکنید، دشمنانتان را بشناسید، دوستانتان را بشناسید، وضع زندگى شما با آنچه امروز است تفاوت خواهد کرد. امروز دچار تشتّت[2] و دچار ضعف و دچار عقبماندگى هستید؛ کشورهاى اسلامى غالباً یا عموماً فقیرند، وابستهاند، اسیرند. دشمنان اسلام میخواهند اسلام را از میان کشورهاى اسلامى بِزور بیرون برانند. مردم و آحاد مسلمان، قلبشان با اسلام است، با خدا است، به اسلام …اتحاد مسلمانان بر محور کتاب خدا، سنت پیامبر (ص) و شریعت
ما نمیگوییم که سنّیهاى عالَم بیایند شیعه بشوند یا شیعههاى عالَم دست از عقیدهشان بردارند -البتّه [اگر] یک سنّى یا هر کسى تحقیق کرد، تفحّص کرد، عقیدهاش هرچه شد، برطبق عقیده و تحقیق خودش باید عمل کند؛ عرض کردیم او، تکلیف خودش با خدایش است- حرف ما در هفتهی وحدت و بهعنوان پیام وحدت این است که مسلمانان بیایند با هم متّحد بشوند، با هم دشمنى نکنند -این حرف، حرف بدى نیست؛ این حرف، حرفى است که هر عاقل بیغرض و منصفى آن را قبول خواهد کرد- محور هم کتاب خدا و سنّت نبیاکرم (صلّى الله علیه و آله و سلّم) و شریعت اسلامى باشد. از سالها قبل از انقلاب که این حرف بهصورت رقیقى گفته میشد، دستگاههاى وابستهی به استکبار جهانى با آن مخالفت کردند. از وقتى انقلاب اسلامى پیروز شد، مستکبرین عالم فهمیدند که اگر حرف اتّحاد مسلمین پا بگیرد، مسلمانها متوجّه به پایگاه اسلام و امّالقراى اسلام و …رد بیان وحدت با نفی شیعه و سنی به استناد صدر اسلام
البتّه بعضى وقتى این حرفها را میزنند، در بیان مطلب اشتباه میکنند؛ [براى] آنها هم شاید خیلى ساده نباشد. وقتى میخواهند وحدت اسلامى را بیان کنند میگویند در صدر اسلام نه شیعه بود نه سنّى، پس شیعه و سنّى غلط است! نه، این حرف حرف سستى است، حرف درستى نیست. بحث سرِ این نیست که در صدر اسلام آیا شیعه و سنّى وجود داشت یا نه. خب، بالاخره بعد از پیغمبر، آراء مسلمین متفاوت شد: یک عدّهاى در مسئلهی امامت نظرى داشتند، عدّهاى نظر دیگرى داشتند؛ بعضى منبع حکم را و احکام الهى را چیزى دانستند، بعضى [هم] منبع را چیز دیگرى …لزوم اهمیت بیشتر به وحدت کلمهٔ مسلمین در برابر شکافافکنی دشمن
… کشور آمدهاند، در جلسه حضور دارند، یک [مطلبى را] اشاره بکنم. البتّه همه برادرند، از دید اسلام مرزها برادران را از یکدیگر جدا نمیکند. برادرانى هم که از خارج آمدهاند، برادران ما هستند؛ اسلام در سطح جهان ایجاد برادرى میکند و مؤمن، برادرِ پدر و مادرىِ مؤمن است؛ آنچنان که در روایت است: اَلمُؤمِنُ اَخُو المُؤمِنِ لِاَبیهِ وَ اُمِّه.[4] من عرض میکنم که امروز بیشتر از همیشه باید به وحدت کلمهی مسلمین اهمّیّت داد؛ چرا؟ چون یکى از راههایى که دشمنان براى نفوذ در جوامع اسلامى پیدا کردهاند، ایجاد شکاف و اختلاف است. دهها راه هم براى ایجاد شکاف دارند؛ [از جمله] بعضى راههاى بلندمدّت. اصلاً یک آئین استعمارى را شما میبینید به وجود میآورند براى اینکه در طول صد سال، دویست سال، پانصد سال، بین مؤمنین و مسلمین یک شکاف و اختلاف به وجود بیاورند؛ یک زخمى در پیکر و مجموعهی عالم …اتحاد و صفای دل مسلمانان شرط اصلی اعلای کلمهٔ اسلام
… اگر دیدیم در داخل جوامع شیعى عواملى دارند براى ایجاد حسّاسیّت نسبت به برادران اهل تسنّن یا مقدّسات آنها تحریک میکنند، باید بدانیم که اگر ناشى از کجسلیقگى و بدفهمى نباشد -که دشمن از این کجسلیقگى هم حدّاکثر استفاده را میکند- قطعاً دست دشمن [در کار] است. لذا امروز اتّحاد مسلمین، صاف بودن دل برادران مسلمان با یکدیگر، شرط اصلى براى اِعلاء کلمهی اسلام است.اگر کسى اِعلاء کلمهی اسلام را نمیخواهد، بسیار خب، تعهّدى نداشته باشد؛ امّا اگر طرفداران قرآن و اسلام از هر فرقه و هر مذهبى راست میگویند و واقعاً دل میسوزانند و میخواهند که قرآن، عزیز و عظیم بماند، باید بدانند که این فریادها، این قلمهاى مزدور، این پولهاى پلید و خبیث که در بعضى از کشورها براى ایجاد اختلاف خرج میشود، مانع از این است که اسلام سربلند بشود، و این کار دشمن است. لذا من توصیه میکنم هفتهی وحدت را که نزدیک هم هست، هم دستگاهها، هم مردم، و بخصوص علما -علماى شیعه و سنّى در داخل کشور و در خارج کشور- با جدّیّت بگیرند و نشانهی وحدت و برادرى قرار بدهند. اگر ما متّحد باشیم، اگر ما برادر باشیم، بر اختلافات فائق بیاییم، …همکاری مسلمانان جهان برای تقویت اسلام و ضعف ناشی از تفرقه
از همهی برادران عزیز تشکّر میکنم و براى همهی شما دعا میکنم که خداوند توفیق بدهد تا همه بتوانیم به وظایف بزرگ خودمان در قبال اسلام و مسلمین انشاءالله عمل کنیم. ما به امّت اسلامى به چشم یک مجموعهی واحد نگاه میکنیم و معتقدیم که برادران مسلمان در هر نقطهی عالم که هستند، بایستى با هدف تقویت اسلام با همدیگر همکارى کنند و عقیده داریم که اگر این همکارى بین برادران مسلمان در سرتاسر عالم انجام بگیرد، هیچ قدرتى در دنیا وجود ندارد که بتواند این تلاشها را دچار شکست بکند. تا حالا مسلمین ضعیف بودند؛ بهخاطر تفرّقشان، بهخاطر اینکه دشمن بین آنها فاصله انداخته است. این فاصلهها را [وقتى] که ما برطرف کردیم، قوّت اسلام به ما بر خواهد گشت. البتّه شکّى نیست که عمل به احکام اسلامى، تضمین حقیقى قدرت مسلمین است؛ پایهی اقتدار امّت اسلامى، ایمان است. و همچنان که خداى متعال میفرماید: وَلاتَهِنوا وَلاتَحزَنوا وَاَنتُمُ الاَعلَونَ اِن کُنتُم مُؤمِنین،[2] ما در مقابل قدرت آمریکا و متّحدینش ایستادیم. …توصیه به حفظ وحدت شیعه و سنی در هند، از هدفهای امام
ما خیلى از آقایان متشکّریم. ما به همهی برادران مسلمانمان در هند سلام میرسانیم و همینطور توصیه میکنیم که برادران شیعه و سنّى -هر دو- وحدت اسلامى را در هند حفظ کنند؛ این یکى از آن هدفهاى بزرگ امام فقید ما است و ما هم به این مسئله اهمّیّت میدهیم. برادران شیعهی ما در هند زیاد هستند، میلیونها [نفر] آنجا شیعه هستند؛ چند برابر آنها هم برادران سنّى هستند -که سنّى حنفى هستند- و همهی آنها هم به ما محبّت دارند. انشاءالله موفّق باشید.پیوند عمیق مسلمانان علیرغم فاصلههای جغرافیایی، نژادی و زبانی
یک مسئلهی اساسى در انقلاب اسلامى ایران و حرکت عظیمى که امام امّت به وجود آوردند، عبارت است از توجّه به امّت بزرگ اسلامى و پیوند عمیق و مستحکمى که میان مسلمانان عالم -علیرغم فاصلههاى جغرافیایى و تفاوتهاى نژادى و زبانى- وجود دارد. شاید در دنیاى اسلام، یکى از چند مسئلهی معدودِ درجهی اوّل که اهتمام همهی مسلمین عالم را طلب میکند، همین مسئله است. از اوّلِ ورود استعمار به کشورهاى شرقى و اسلامى، یکى از هدفها فاصله انداختن میان مسلمانها بود. راههاى گوناگونى را براى ایجاد فاصله میان برادران مسلمان در اقطار اسلامى پیمودند؛ از غلیظ کردن احساسات و انگیزههاى ناسیونالیستى، تا ایجاد و تشدید اختلافات فرقهاى و …لزوم همدلی و حرکت مشترک مسلمانان علیرغم تفاوت زبان و نژاد
مسلمانان سراسر عالم پیوند خودشان را با برادرانشان در جمهورى اسلامى مستحکم کنند. امّت بزرگ اسلامى روزبهروز باید دلهایشان به هم نزدیک بشود. وسایل و ابزارهاى تفرقه و اختلاف -که بهوسیلهی دشمن بر ملّتهاى مسلمان و امّت بزرگ اسلامى تحمیل شده است- نباید بتواند در فضاى بیدارىِ امروز مسلمانان، کارگر بیفتد و مسلمین علیرغم بُعد منطقهی جغرافیایى و علیرغم اختلاف لغتها و زبانها و نژادها، باید انشاءالله با هم همدل و همزبان و همفکر و همگام، به سمت هدفهاى بزرگ اسلامى حرکت کنند.بنده یک بار دیگر از همهی شما برادران و خواهران عزیز که از کشورهاى مختلف به جمهورى اسلامى تشریف آوردید و با ملّت ایران همصدا شدید و به این ملّت بزرگ تسلیت گفتید و در عزاى امام عزیزِ امّت اسلام، همدردى و خلوص نشان دادید، صمیمانه تشکّر میکنم. همچنین از برادران و خواهران عزیزى که از مشهد تشریف آوردند، صمیمانه تشکّر میکنم. به همهی شما مجدّداً تسلیت عرض میکنم و همهی شما را به خدا میسپارم.بعد خارجی انقلاب: آشنایی و نزدیکی ملتهای مسلمان
اهمّیّت بعد خارجى انقلاب کمتر از بعد داخلى نیست. بعد خارجى انقلاب این بود که ملّتهاى مسلمان را قبل از اتّحاد، با هم آشنا و نسبت به هم علاقهمند و دلسوز کند. استعمار سالهاى متمادى در میان کشورهاى اسلامى کار کرد براى اینکه کشورهاى اسلامى و ملّتهاى اسلامى را از هم جدا کند؛ فارس در مقابل عرب، هر دو در مقابل ترک، هر سه در مقابل ملّت پاکستان، همه در مقابل دیگر ملّتهاى مسلمان. یعنى [سعى کرد] مرزهاى جغرافیایى و نژادى و …وظیفهٔ ملتها و علما و روشنفکران مسلمان در تقویت نزدیکی مسلمانان
در بعد خارجى انقلاب، همهی ملّتهاى مسلمان، بخصوص علمائشان، بخصوص روشنفکرانشان، بخصوص کسانى که بر روى ذهن مردم اثر دارند و حرفشان در مردم اثر میگذارد، باید تلاش کنند این وحدت و نزدیکى و آشنایى ملّتهاى مسلمان را تقویت کنند. موسم حج -که دست مزدوران دستنشاندهی استکبار جهانى متأسّفانه ملّت ما را در این دو سال از زیارت خانهی خدا و مرقد مطهّر رسول اکرم (صلّى الله علیه و آله و سلّم) محروم کرده-[3] جایى است که مسلمانها باید در آن، این نزدیکىِ بر اساس بازگشت به اسلام را تا آنجایى …تکیه بر مشترکات مسلمین بدون دست کشیدن فرقهها از عقاید خود
… ارزشهاى قطعى مطرح بشود و دل انسانها را جذب کند و بر مبناى آن در زندگى مسلمین تغییرى به وجود بیاید -اگر این را میخواهیم- این بدون وحدت مسلمین امکانپذیر نیست؛ ممکن نیست. این با شعبهشعبه شدن، با دشمنى کردن، با جنگ فرقهاى به راه انداختن به دست نخواهد آمد. ما به فرقههاى عالم اسلام نمیگوییم بیایید از عقاید مخصوصِ فرقهی خودتان دست بکشید و عقاید فرقهی دیگرى را قبول کنید؛ نه، امّا به همهی مسلمین میگوییم که آنچه میان مسلمین مشترک است، بیشتر و مهمتر و اساسیتر است از آنچه میان آنها مورد اختلاف است. دشمنان ما بر روى موارد اختلاف تکیه میکنند. ما باید بر روى مواضع مشترک تکیه کنیم و نگذاریم دشمن بهانهاى به دست بیاورد و با تفرّق ما نقطهی فشارى روى پیکر امّت اسلامى پیدا کند.ما در ایران خوشبختانه این مسائل را حل کردهایم. در دنیاى اسلام هم بسیارى از برادران ما در نقاط مختلف عالم اسلام این مسائل را یا حل کردهاند یا به حل نزدیک کردهاند. امّا دشمن که دستبردار نیست. از دیرگاه، از وقتى استعمار وارد کشورهاى اسلامى شد -یعنى از ۱۵۰ سال یا قریب به ۲۰۰ سال قبل- تا امروز، روى قضیّهی …اتحاد مسلمانان، راز عظمت آنان و وظیفهٔ نزدیک کردن دلهای مسلمین
… مطرح بود هر جا که باشد، امّت اسلامى مطرح بود در هر گوشهی دنیا که زندگى کند. براى ما هم همینطور است؛ ما امّت اسلامى را با همان کلّیّت که در سرتاسر دنیاى اسلام و در سراسر جهان حضور دارند، معتبر و محترم میشماریم؛ به استحکام روابط برادرى بین مسلمانان معتقدیم. شما برادران پاکستانى و همهی برادران و خواهران مسلمان در سراسر عالم باید بدانند، راز عظمت مسلمانان، پیوند و اتّحاد آنها با یکدیگر است. و استعمار بزرگترین خیانتى که به اسلام کرد، همین ضربه زدن به یکپارچگى و وحدت مسلمانها بود. استعمار و حکّام فاسد -در دوران جدیدْ استعمار، در دورانهاى قبل هم دستگاههاى استبدادى و فسادهاى حکومتى- مسلمانها را تکّهتکّه کردند، خانهها را از هم جدا کردند، دلها را با هم نامهربان کردند؛ و ما رسالتمان و پیاممان و وظیفهی الهیمان این است که در مقابل آنچه استعمار انجام داد حرکت کنیم، دلهاى مسلمین را در سطح جهان به هم نزدیک کنیم. مصالح مسلمین، مصالح مشترک است، اگرچه حکومتهاى فاسد نخواهند، اگرچه دستنشاندههاى استعمار از این بترسند یا اِباء داشته باشند یا بهخاطر نقشههاى استکبار جهانى با آن مخالفت کنند. مسلمانان عالم باید زیر یک پرچم -که پرچم توحید و پرچم اسلام است- گرد بیایند، به هم …حفظ یکپارچگی امت اسلامی و ناکام گذاشتن توطئهٔ شکافافکنی دشمن بهعنوان خط امام
… دادهاند و از اسلام حمایت کردهاند. در همین قضیّهی اخیرِ آن نویسندهی شیطانصفت، مسلمانان هند به بهترین وجهى وظیفهی اسلامیشان را اداء کردند. ما همواره از امام بخارى حمایت کردهایم و بعد از این هم در کنار مسلمانان هند خواهیم بود و از ایشان حمایت میکنیم. ما معتقدیم که امّت اسلامى، یکپارچه است و دشمن سعى کرده شکاف ایجاد کند؛ همه باید سعى کنیم که توطئهی دشمن ناکام بماند و وحدت امّت اسلامى را حفظ کنیم؛ این خطّ امام خمینى است و ما هم همان خط را باید ادامه دهیم.تلاش گسترده علیه وحدت مسلمین با نگارش کتاب علیه شیعه
… وجود دارد، اصولیای وجود دارد؛ همان دستهبندیهایی که در تسنّن هست، در تشیّع هم همانها هست. انواع و اقسام دستهبندیها و فرقهبندیها، یا بر اثر سوء سیاست، یا بر اثر سوء فهم، یا بر اثر دست مغرض، یا بر اثر جهالت یا غرض به وجود آمده. خب اینها که جدید نیست؛ امّا شما ببینید امروز در دنیای اسلام، علیه وحدت مسلمین چقدر تلاش میشود.همین الان من در کتابخانهی خودم یک قفسه کتاب دارم از کتابهایی که در این چند سال اخیر - پنج شش سال اخیر - علیه شیعه نوشته شده؛ با چاپهای اعلا، با اسمهای محترم. مثلاً جناب فلانکس - استاد فلان دانشگاه - برداشته یک کتابی علیه شیعه نوشته؛ با تلاش، با لج. نقطهی مقابلش هم از این طرف شده - شاید بعضی از آقایان که با بنده سوابق نشست و برخاست دارند میدانند، بنده هیچ بنا ندارم که در قضایا یکطرفه قضاوت کنم - اینها علیه آنها، آنها علیه اینها؛ و هیچکدام هم سالم نیست.وحدت مسلمین از پیامهای عمدهٔ انقلاب اسلامی
… -از مذاهب مختلف اسلامى- وقتى بر منابر خودشان قرار میگیرند، استدلال نکنند و عقیدهی خودشان را اثبات نکنند! بکنند، امّا اثبات عقیده بحثى است، و دشمنى کردن با طرف مقابل و همصدا شدن با استکبار جهانى و نیروها را مصرفِ جنگ داخلى کردن بین مسلمین بحث دیگرى است. لذا یکى از پیامهاى عمدهی انقلاب ما، پیام وحدت مسلمین است. ما این حرف را همه جاى دنیاى اسلام میزنیم و به آن کسانى که در کشورهاى مختلف، همهی همّتشان را گذاشتهاند براى مقابلهی با انقلاب اسلامى و وارد آوردن تهمت به انقلاب و بستن دروغ به انقلاب یا به رهبر فقید عظیمالشّأن انقلاب یا نقد آراء ملّت مسلمانى که در اینجا …وحدت بهعنوان یک اصل اسلامی و انقلابی
وحدت را مهم بشمارید و هفتهی وحدت را یک هفتهی حقیقتاً پُرمحتوا و پُرمغز قرار بدهید. ما در امور دیگر هم مسئلهی وحدت را مورد تأیید و بهعنوان یک اصل اسلامى و انقلابى مورد تأکید قرار میدهیم. وقتى ما میگوییم بین برادران شیعه و سنّى و مذاهب مختلف اسلامى براى هدفهاى اسلامى اتّحاد باشد، پس بهطریقِاولىٰ قشرهاى مختلف ملّت ایران، مردم فداکار و مبارز، اهل هر شهرى، اهل هر استانى، متکلّمین با هر زبان و لهجهاى موظّف هستند به اینکه وحدت را حفظ کنند.تلاش و موفقیت جمهوری اسلامی در ایجاد وحدت شیعه و سنی با وجود فشار دشمن
… واحد، ارکان واحدِ اسلامى معتقدند. امّا شما ببینید استعمار، در طول زمان از شیعه و سنّى در مقابل یکدیگر چه وسیلهی اختلافى درست کرده؛ بخصوص در محافل پایینتر و نسبت به مردمى که قدرى از معرفت و توجّه دورتر هستند! در آن اوساط[6] پایین مردم، این اختلاف شدید است. همیشه در ایران، بعد از انقلاب -البتّه قبل از انقلاب تلاش زیادى داشتیم در این مورد، منتها تلاش فردى بود- سیاست جمهورى اسلامى این بود که بین برادران، وحدت و تفاهم ایجاد کند؛ به اینها ثابت کند که هر دو طرف اشتباه میکنند که اختلافات خودشان را آنقدر عمیق و غیر قابل التیام میبینند. و ما در داخل کشور بحمدالله موفّق شدیم؛ علیرغم آن همه فشارى که دشمن وارد کرد. شماها غالباً جزئیّات را نمیدانید. اگر یک وقتى اینها نوشته بشود، آنوقت منصفین عالم خواهند فهمید که ما در این ده سال براى ایجاد وحدت، چه کشیدیم از توطئههاى استعمار؛ با چه طرقى وارد شدند براى اینکه برادران را در مقابل هم نگه دارند. علیایحال، ما همیشه به …پیام همیشگی انقلاب اسلامی
از اوّلین روزى که نهضت اسلامى در ایران به رهبرى امام عظیمالشّأن و بزرگوار ما آغاز شد، یکى از اصلیترین موادّ داعیههاى این نهضت، عبارت بود از وحدت مسلمین در سرتاسر عالم و کوتاه کردن دست قدرتهاى ستمگر و متجاوز از سر مسلمانان. این پیام، همچنان پیام انقلاب ما است.اتحاد امت اسلامی در حج بر محور توحید و برائت
حج، کانون معارف اسلام و بیانکنندهی سیاست کلّى اسلام براى ادارهی زندگى انسان است. حج، مظهر توحید و نفى و رمى شیطان و تکرار شعار ابراهیم (علیه السّلام) است که گفت: اِنّی بَریّْءٌ مِمّـا تُشرِکونـ.[29] صحنهی اتّحاد عظیم امّت اسلامى بر گِرد محور توحید و برائت از مشرکین و نفى و طرد همهی بتها است. و بت، هر آن چیزى است که به جاى خدا قرار گیرد و ولایت الهى را به ولایت خود تبدیل کند و نیرو و ارادهی افراد بشر را در اختیار بگیرد؛ حال چه سنگ و چوب، و چه قدرتهاى شیطانىِ سلطهگر و جبّار، و چه عصبیّتهاى جاهلى و ناحق که «فَماذا بَعدَ الحَقِّ اِلَّا …افزایش تلاش دشمن برای اختلاف پس از برافراشتن پرچم وحدت اسلامی
… و سردمداران سیاستهاى آمریکایى در منطقه، عمدتاً همان آخوندهاى دربارىِ مزدورِ قلمفروشِ دینفروشند که اثر انگشت پلید آنها را در بسیارى از این نفاقافکنیها و توطئهافکنیها میشود مشاهده کرد.الان در دنیاى اسلام سعى زیادى میشود که بین مسلمین اختلاف بیندازند. مخصوصاً از آنوقتى که انقلاب اسلامى، پرچم وحدت اسلامى را به دوش کشید و بلند کرد، سعیشان بر ایجاد اختلاف بیشتر شد. در داخل کشور هم خیلى تلاش کردند؛ یادتان هست، همهی ما یادمان است؛ عدّهاى را در مناطقى که برادران اهل سنّت سکونت داشتند و عدّهی دیگرى را در مناطقى که برادران شیعه سکونت داشتند، وادار کردند -هر کدام به نحوى، با زبانى، متأسّفانه همه هم به نام دین- که بذر …همگامی مؤمنان شیعه و سنی برای خنثی کردن توطئهٔ تجزیهٔ لبنان
… لبنان را مسئلهی خودمان میدانیم. شما در شرایط سختى مقاومت خودتان را ادامه دادید و نشان دادید که شایستهی [عنوان] مجاهد فیسبیلالله هستید. شکّى نیست که مقاومت و ثبات شما، دیگران را هم بیدار خواهد کرد. ما براى همهی مبارزان عزیز لبنانى احترام قائلیم؛ معتقدیم که مؤمنین شیعه و سنّى در نقاط مختلف باید همگام و همصدا باشند تا بتوانند توطئهاى که تجزیهی لبنان را هدف گرفته خنثى کنند.