رفتن به محتوای اصلی

وحدت اسلامی

نام‌های دیگر: وحدت مذهبی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

همبستگی مسلمانان و مذاهب اسلامی و پرهیز از تفرقه میان آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مقصود از وحدت میان مسلمانها عبارت است؛ از رفع اختلافاتى که مسلمانها را از یکدیگر جدا مى‌کند و میان آنها نزاع و درگیرى به وجود مى‌آورد. وحدت یعنى؛ رفع منازعات مقصود از وحدت این نیست که هر یک از فرق مسلمین از عقاید خود و دلبستگى‌هاى خود دست بردارد، چون این امرى است که امکان‌پذیر هم نیست و خود اقدام براى این مطلب مشکلات و اختلافات زیادى را به وجود خواهد آورد. مسلمانان عالم از هر فرقه‌اى از فرق که هستند مى‌توانند با حفظ عقاید اصولى خود وحدت را در میان خود حفظ کنند و تحکیم کنند. یعنى؛ با یکدیگر اختلاف نکنند منازعه نکنند چون منازعه همچنانى که در این آیه تلاوت شد موجب فشل و از بین رفتن قوت و قدرت مسلمین است. اختلافات بین مسلمین و به طور عام بین همه‌ى ملتها و جوامع یکى از وسائلى بوده که استعمار در طول زمان از آن استفاده کرده است و به وسیله‌ى آن کشورها را از استقلال و یکپارچگى خارج کرده، دولتها را ضعیف کرده و قوت و قدرت جوامع را از بین برده است. در جوامعى که با استعمار مبارزه مى‌کردند یا آن کشورهایى که استعمار در آن منافع ویژه‌اى داشت. این مسأله‌ى تفرقه و اختلاف شدیدتر بود مثلاً؛ اختلاف بین مسلمانان و هندوها در شبه قاره‌ى هند، اختلاف بین مسلمانان و مسیحیان یا بعضى از بومى‌ها در کشورهاى اسلامى آفریقا و اختلاف در همه‌ى کشورهاى اسلامى و در کشور خود ما، سابقه‌ى طولانى دارد و در طول زمان چه استعمار انگلیس چه استعمار فرانسه چه استعمار امریکا در نقاط مختلف از این حربه علیه ملتها استفاده کرده است. در میان مسلمانان انگیزه‌ى استعمار براى ایجاد اختلاف بیشتر است اولاً: به دلیل این‌که مسلمین جمعیت زیادى هستند یک میلیارد یا بیشتر مسلمان در عالم وجود دارد که مناطقى که این مسلمانها در آن زندگى مى‌کنند در یک نقطه‌ى بسیار مهم جغرافیائى است؛ میان آسیا و اروپا و آفریقا محل التقاء سه قاره‌ى مهم به یکدیگر در کنار آبراههاى مهم عالم و اخیراً در صد سال اخیر با کشف معادن غنى در این کشورها. یک چنین جمعیتى در یک چنین نقطه‌اى از عالم اگر یکپارچه و متحد مى‌بود یقیناً استعمار زیانهاى زیادى را متحمل مى‌شد؛ لذا اختلاف فرقه‌هاى مسلمین و بیش از همه اختلاف بین شیعه و اهل سنت که ریشه‌هاى قدیمى هم داشت در دوران استعمار یک شدت بیشترى به خود گرفت و بیش از صد سال است که متفکرین دلسوز مسلمان از قبیل سیدجمال‌الدین و محمّدعبده و بسیارى دیگر نداى رفع اختلاف بین مسلمین را سر دادند. البته بعضى از دلسوزان و روشنفکران و افراد آگاه به این ندا پاسخ دادند در حدود چهل سال قبل در مصر دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تشکیل شد و بعدها مرحوم آیت‌الله‌العضمى بروجردى رضوان‌الله‌علیه از این مؤسسه حمایت کرد تأیید کرد نماینده فرستاد لکن از وقتى که انقلاب اسلامى در ایران به پیروزى رسید آهنگ ایجاد تفرقه و اختلاف بین مسلمانها و به خصوص بین شیعه و سنى یک شتاب بیشترى گرفت. علت هم این بود که استعمار و استکبار جهانى خیلى خوب تشخیص مى‌داد که انقلاب اسلامى براى مسلمانان همه‌ى کشورهاى اسلامى داراى جاذبه است و مى‌دانست که اگر مسلمین به حال خود بمانند این انقلاب مثل عطرى در سرتاسر فضاى جوامع اسلامى منتشر خواهد شد و این براى استکبار یک ضرر غیر قابل جبران بود لذا سعى کردند با استفاده از اختلاف فرقه‌اى و مذهبى میان ملت مسلمان، در ایران و برخى کشورهاى مسلمان دیگر مسأله‌ى اختلافات بین فرقه‌هاى مسلمین را عمده کنند و جنگ عقایدى را در کتابها و رساله‌ها و مطبوعات به راه بیاندازند. شاید تعداد کتابهایى که ضد تشیع و ضد مردم شیعه‌ى ایران در طول این ده سال منتشر شده چند برابر همه‌ى کتابهایى است که در مثل چنین مدتى در گذشته منتشر مى‌شد. قلمهاى مزدور را به کار گرفتند کسانى را که اهل هوى و هوس و بنده‌ى درهم و دینار بودند اینها را در سرتاسر کشورهاى اسلامى اجیر کردند براى این‌که روى تهمتهاى قدیمى که نسبت به تشیع زده مى‌شد تکیه کنند و بر اساس اینها کتاب بنویسند؛ از قبیل این‌که شیعه قائل به تحریف قرآن است یا شیعه همه‌ى صحابه را غیر از چهار، پنج نفر کافر مى‌داند و از این قبیل حرفها. اگر چه اثر نکرد اگر چه مقصود آنها برآورده نشد، اما شکى نیست که در ذهنیت عامه‌ى مردم بسیارى از کشورها این اختلاف‌انگیزى تأثیراتى را خواهد داشت و سرمایه‌گذارى استکبار هم به خاطر همین بود.
مسئله‌اى که لازم است در آستانه‌ی هفته‌ی وحدت به همه‌ی ملّت ایران و همچنین به مسلمانان عالم عرض کنم، اهمّیّت وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همه‌ی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین ‌-اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیده‌ی خودشان دست بردارند و به یک عقیده‌ی سوّمى یا به عقیده‌ی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعه‌ی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بین‌ا‌لله‌؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همه‌ی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى چیزها با هم شریکید و یک جور فکر میکنید و یک جور عمل میکنید، در بعضى چیزها [هم] هر فرقه‌اى روش خود را دارد؛ عرض ما این است که اوّلاً آن نقاط اشتراک از نقاط افتراق بیشتر است؛ یعنى همه‌ی مسلمین به خداى واحد، به قبله‌ی واحد، به پیغمبر واحد، به احکام، به نماز، به روزه، به زکات، به حج اعتقاد دارند. شما دو مسلمان را پیدا نمیکنید که وقتى صبح میشود براى نماز بلند نشود؛ مگر اینکه بخواهد به تکلیفش عمل نکند. وَالّا همه‌ی مسلمین عالم معتقدند که صبح باید نماز خواند، ظهر باید نماز خواند، عصر باید نماز خواند، شب باید نماز خواند، نیمه‌شب مستحب است نماز شب خواند، نماز را به‌طرف کعبه باید خواند، نماز را باید به زبان قرآن و از آیات قرآن خواند و حمد باید خواند؛ همه‌ی مسلمین عالم ماه رمضان که میشود ‌-آن‌وقتى که فهمیدند روز اوّل ماه است- روزه میگیرند، مگر کسى به تکلیفش عمل نکند و فسق کند، وَالّا همه‌ی مسلمین عالم اعتقاد دارند؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید زکات داد؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید در عمر حدّاقل یک بار حج رفت؛ و از این قبیل.
ما در مسئله‌ی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدست و هم‌آواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى ‌-فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقه‌مند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانه‌اى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقی‌اى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّت‌هاى عالِمى از همه‌ی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفه‌ی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعه‌هایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعه‌ی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همه‌ی مسلمین قرار بگیرد. این از جمله‌ی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحب‌همّتان، این کار را به انجام برساند.

شاهدها (۵۹۵ پاراگراف)

سربلندی دنیای اسلام در صورت همدلی مسلمانان با وجود اختلاف عقاید

… چقدر میتوانند با هم همکارى کنند و در مسائل علمى و دینى کار کنند. این را ما تشکیل دادیم؛ ان‌شاءالله‌ آن برادرانى که مسئول این کار هستند و معیّن شده‌اند، این کار را با قوّت دنبال میکنند. کارى است که خداى متعال راضى است و سرنوشت اسلام به این‌جور کارها است. اگر مسلمین دست در دست هم بگذارند، با هم صمیمى باشند، و ولو عقایدشان مخالف با یکدیگر باشد امّا آلت دست دشمن نشوند، دنیاى اسلام سربلند خواهد شد. آن ‌وقت مگر آمریکا و غیر آمریکا جرئت میکنند بیایند در دنیاى اسلام یک جا را پایگاه قرار بدهند و منافع کشورهاى اسلامى و ملّتهاى مسلمان را تهدید کنند؟

وحدت مسلمانان، شرط اصلی نجات از سلطهٔ جهانی

حجّاج بیت‌الله‌الحرام و برادران و خواهرانى که امسال از سراسر عالم در خانه‌ى خدا گرد مى‌آیند، بکوشند تا با طرح مصائب و مشکلات مسلمین و تلاش براى ایجاد وحدت و همدلى مسلمانان ــ که شرط اصلى نجات مسلمین از چنگال امپراتورى زر و زور و سلطه‌ى جهانى است ــ و نشر معارف اساسى اسلام و تبادل نظر در وظایف بزرگ مسلمین در دوران معاصر، حج را ابراهیمى و محمّدى (صلّى الله‌ علیه و آله) سازند.

شکست توطئه‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی با اتحاد مسلمانان مبارز

تجدید حیات اسلام و توسعه‌ی آن در سرزمین فلسطین اشغالی پیامی نویدبخش برای مسلمانان سراسر جهان است. حرکت‌های اسلامی و انقلابی همواره از عنایات الهی برخوردار است و بدون تردید، با اتّحاد مسلمانان مبارز در سراسر جهان و تلاش‌های خستگی‌ناپذیر آنان، توطئه‌های آمریکا و رژیم اشغالگر قدس و دیگر قدرت‌های جهان محکوم به شکست است.

هدف بزرگی که باید از امام خمینی به یاد داشت

جمعى از برادران مسلمان در اینجا از جاهاى مختلف عالم جمع هستید. این دو نکته را از امام خمینى به یاد داشته باشید: اوّل، اخلاص را که مایه و روح همه‌ چیز است، و بعد، این هدف بزرگ، [یعنی] وحدت اسلامى را. البتّه امام بزرگوار ما این بذر را پاشیده و آمریکا چه بخواهد، چه نخواهد، نهال اسلام و انقلاب اسلامى در حال رشد است. مرتجعین و وابستگان آمریکا چه بخواهند، چه نخواهند، این حرکت رو به ادامه و استمرار است؛ ضربه‌اى به این حرکت از ناحیه‌ى دشمنان وارد نخواهد شد؛ مگر …

جلوگیری از اتحاد مسلمانان، وظیفهٔ حاکمان دست‌نشانده

وظیفه‌ى بزرگ امثال رضاخان [در ایران] و امثال ابن‌السّعود [در عربستان] و امثال فاروق در مصر و دیگران در جاهاى دیگر، این بود که نگذارند مسلمانها با هم متّحد بشوند، به‌ صورت یک نیروى فعّال در‌بیایند، روحیه پیدا کنند و خلاصه بیایند وسط میدان سیاست عالم؛ نقشه‌ى استعمار بر این اساس بود. حالا شما فکر کنید، ببینید، عظمت را از اینجا میشود فهمید. فکر کنید که ده‌ها سال امپراتورى انگلیس و در کنار او دولتهاى استعمارى دیگر، آخِر همه آمریکا، با پول فراوان، با اسلحه‌ى فراوان، با ابزار علم و دانش که در اختیار داشتند، با وجود اختلافاتى که با هم داشتند، …

شعار وحدت مسلمین، از خصوصیات دوران جدید و شکننده برای استکبار

… که در مکّه ساکن هستند هیچ فرقى ندارند با مسلمانانى که از اقطار[6] عالم به آنجا میروند. خانه‌ى خدا ملجأ بندگان خدا است؛ چرا مانع ملّت ما میشوند؟ این به ‌خاطر شعار «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» است. این یعنى همین تأثیر حضور مردم و پیروزى خون بر شمشیر؛ این حرکت آمریکا و حکّام سعودى ــ که متأسّفانه موبه‌مو سیاستهاى آمریکا را اجرا میکنند و نفع آنها را در نظر میگیرند و نه وظیفه‌ى اسلامى را و نفع ملّت مسلمان را ــ به ‌خاطر این است که شعار «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» و شعار وحدت مسلمین ــ که یکى از خصوصیّات همین دوران جدیدى که امام آغاز کردند، وحدت مسلمین است ــ براى استکبار و براى سلطه‌هاى جهانى شکننده است و برایشان قابل تحمّل نیست.

لزوم حفظ اسلام و وحدت اسلامی با همهٔ وجود در برابر این دشمنی

… ملّتها را این‌جور مى‌پسندند. لذا وقتى مى‌بینند از کانونى مثل ایران اسلامى، ایمان و عمل و جهاد تراوش میکند و به همه ‌جا پَر میکشد، با آن بشدّت مبارزه میکنند. با اسلام و به‌ عنوان کانون اسلام با ایران اسلامى، امروز همه‌ى قدرتهاى مستکبر و ظالم و شیطانى مخالفند. در چنین وضعیّتى ما باید اسلام و وحدت اسلامى را دودستى و محکم و با همه‌ى وجود بچسبیم و با همه‌ى امکانات حفظ کنیم؛ و بحمدالله‌ بیدارى اسلامى در دنیاى اسلام به ‌وجود آمده؛ صهیونیست‌هاى غاصب بعد از تقریباً چهل سال آسایش ــ جز یک مختصر حمله‌اى چند روزى،[9] که گاهى از طرف دولتها شده، و بعد هم به اضعاف مضاعف[10] خساراتشان از طرف آمریکا جبران شده ــ بعد از سالهاى متمادى،[11] …

تلاش گسترده علیه وحدت مسلمین با نگارش کتاب علیه شیعه

… وجود دارد، اصولی‌ای وجود دارد؛ همان دسته‌بندی‌هایی که در تسنّن هست، در تشیّع هم همانها هست. انواع و اقسام دسته‌بندی‌ها و فرقه‌بندی‌ها، یا بر اثر سوء سیاست، یا بر اثر سوء فهم، یا بر اثر دست مغرض، یا بر اثر جهالت یا غرض به وجود آمده. خب اینها که جدید نیست؛ امّا شما ببینید امروز در دنیای اسلام، علیه وحدت مسلمین چقدر تلاش میشود.همین الان من در کتابخانه‌ی خودم یک قفسه کتاب دارم از کتابهایی که در این چند سال اخیر ‌- پنج شش سال اخیر ‌- علیه شیعه نوشته شده؛ با چاپهای اعلا، با اسمهای محترم. مثلاً جناب فلان‌کس ‌- استاد فلان دانشگاه ‌- برداشته یک کتابی علیه شیعه نوشته؛ با تلاش، با لج. نقطه‌ی مقابلش هم از این طرف شده ‌- شاید بعضی از آقایان که با بنده سوابق نشست و برخاست دارند میدانند، بنده هیچ بنا ندارم که در قضایا یک‌طرفه قضاوت کنم ‌- اینها علیه آنها، آنها علیه اینها؛ و هیچکدام هم سالم نیست.

وحدت مسلمین از پیام‌های عمدهٔ انقلاب اسلامی

… ‌-از مذاهب مختلف اسلامى- وقتى بر منابر خودشان قرار میگیرند، استدلال نکنند و عقیده‌ی خودشان را اثبات نکنند! بکنند، امّا اثبات عقیده بحثى است، و دشمنى کردن با طرف مقابل و هم‌صدا شدن با استکبار جهانى و نیروها را مصرفِ جنگ داخلى کردن بین مسلمین بحث دیگرى است. لذا یکى از پیامهاى عمده‌ی انقلاب ما، پیام وحدت مسلمین است. ما این حرف را همه جاى دنیاى اسلام میزنیم و به آن کسانى که در کشورهاى مختلف، همه‌ی همّتشان را گذاشته‌اند براى مقابله‌ی با انقلاب اسلامى و وارد آوردن تهمت به انقلاب و بستن دروغ به انقلاب یا به رهبر فقید عظیم‌الشّأن انقلاب یا نقد آراء ملّت مسلمانى که در اینجا …

وحدت به‌عنوان یک اصل اسلامی و انقلابی

وحدت را مهم بشمارید و هفته‌ی وحدت را یک هفته‌ی حقیقتاً پُرمحتوا و پُرمغز قرار بدهید. ما در امور دیگر هم مسئله‌ی وحدت را مورد تأیید و به‌عنوان یک اصل اسلامى و انقلابى مورد تأکید قرار میدهیم. وقتى ما میگوییم بین برادران شیعه و سنّى و مذاهب مختلف اسلامى براى هدفهاى اسلامى اتّحاد باشد، پس به‌طریقِ‌اولىٰ قشرهاى مختلف ملّت ایران، مردم فداکار و مبارز، اهل هر شهرى، اهل هر استانى، متکلّمین با هر زبان و لهجه‌اى موظّف هستند به اینکه وحدت را حفظ کنند.

تلاش و موفقیت جمهوری اسلامی در ایجاد وحدت شیعه و سنی با وجود فشار دشمن

… واحد، ارکان واحدِ اسلامى معتقدند. امّا شما ببینید استعمار، در طول زمان از شیعه و سنّى در مقابل یکدیگر چه وسیله‌ی اختلافى درست کرده؛ بخصوص در محافل پایین‌تر و نسبت به مردمى که قدرى از معرفت و توجّه دورتر هستند! در آن اوساط[6] پایین مردم، این اختلاف شدید است. همیشه در ایران، بعد از انقلاب ‌-البتّه قبل از انقلاب تلاش زیادى داشتیم در این مورد، منتها تلاش فردى بود- سیاست جمهورى اسلامى این بود که بین برادران، وحدت و تفاهم ایجاد کند؛ به اینها ثابت کند که هر دو طرف اشتباه میکنند که اختلافات خودشان را آن‌قدر عمیق و غیر قابل التیام می‌بینند. و ما در داخل کشور بحمدا‌لله‌ موفّق شدیم؛ علی‌رغم آن همه فشارى که دشمن وارد کرد. شماها غالباً جزئیّات را نمیدانید. اگر یک وقتى اینها نوشته بشود، آن‌وقت منصفین عالم خواهند فهمید که ما در این ده سال براى ایجاد وحدت، چه کشیدیم از توطئه‌هاى استعمار؛ با چه طرقى وارد شدند براى اینکه برادران را در مقابل هم نگه دارند. علی‌ای‌حال، ما همیشه به …

پیام همیشگی انقلاب اسلامی

از اوّلین روزى که نهضت اسلامى در ایران به رهبرى امام عظیم‌الشّأن و بزرگوار ما آغاز شد، یکى از اصلی‌ترین موادّ داعیه‌هاى این نهضت، عبارت بود از وحدت مسلمین در سرتاسر عالم و کوتاه کردن دست قدرتهاى ستمگر و متجاوز از سر مسلمانان. این پیام، همچنان پیام انقلاب ما است.

اتحاد امت اسلامی در حج بر محور توحید و برائت

حج، کانون معارف اسلام و بیان‌کننده‌ی سیاست کلّى اسلام براى اداره‌ی زندگى انسان است. حج، مظهر توحید و نفى و رمى شیطان و تکرار شعار ابراهیم (علیه السّلام) است که گفت: اِنّی بَریّْءٌ مِمّـا تُشرِکونـ.[29] صحنه‌ی اتّحاد عظیم امّت اسلامى بر گِرد محور توحید و برائت از مشرکین و نفى و طرد همه‌ی بتها است. و بت، هر آن چیزى است که به جاى خدا قرار گیرد و ولایت الهى را به ولایت خود تبدیل کند و نیرو و اراده‌ی افراد بشر را در اختیار بگیرد؛ حال چه سنگ و چوب، و چه قدرتهاى شیطانىِ سلطه‌گر و جبّار، و چه عصبیّت‌هاى جاهلى و ناحق که «فَماذا بَعدَ الحَقِّ اِلَّا …

افزایش تلاش دشمن برای اختلاف پس از برافراشتن پرچم وحدت اسلامی

… و سردمداران سیاستهاى آمریکایى در منطقه، عمدتاً همان آخوندهاى دربارىِ مزدورِ قلم‌فروشِ دین‌فروشند که اثر انگشت پلید آنها را در بسیارى از این نفاق‌افکنی‌ها و توطئه‌افکنی‌ها میشود مشاهده کرد.الان در دنیاى اسلام سعى زیادى میشود که بین مسلمین اختلاف بیندازند. مخصوصاً از آن‌وقتى که انقلاب اسلامى، پرچم وحدت اسلامى را به دوش کشید و بلند کرد، سعی‌شان بر ایجاد اختلاف بیشتر شد. در داخل کشور هم خیلى تلاش کردند؛ یادتان هست، همه‌ی ما یادمان است؛ عدّه‌اى را در مناطقى که برادران اهل سنّت سکونت داشتند و عدّه‌ی دیگرى را در مناطقى که برادران شیعه سکونت داشتند، وادار کردند ‌-هر کدام به نحوى، با زبانى، متأسّفانه همه هم به نام دین- که بذر …

همگامی مؤمنان شیعه و سنی برای خنثی کردن توطئهٔ تجزیهٔ لبنان

… لبنان را مسئله‌ی خودمان میدانیم. شما در شرایط سختى مقاومت خودتان را ادامه دادید و نشان دادید که شایسته‌ی [عنوان] مجاهد فی‌سبیل‌ا‌لله‌ هستید. شکّى نیست که مقاومت و ثبات شما، دیگران را هم بیدار خواهد کرد. ما براى همه‌ی مبارزان عزیز لبنانى احترام قائلیم؛ معتقدیم که مؤمنین شیعه و سنّى در نقاط مختلف باید همگام و هم‌صدا باشند تا بتوانند توطئه‌اى که تجزیه‌ی لبنان را هدف گرفته خنثى کنند.

نخستین پیشنهاد: نبودن کینه میان مسلمانان به‌سبب اختلاف عقیده

آنى که من به عنوان پیشنهاد رویش تکیه مى‌کنم دو، سه چیز بیشتر نیست. اوّلاً؛ احساس کینه با برادران مسلمان نباید باشد هیچ کس از مسلمین نسبت به مسلمان دیگر به صرف این‌که عقایدشان در فقه یا در کلام و عقاید با یکدیگر یکى نیست احساس کینه نکنند. خیلى خب هر کسى صاحب هر عقیده‌اى هست صاحب عقیده‌ى دیگر را دچار اشتباه و خطا مى‌داند بداند اشکالى ندارد این خیال مى‌کند آن اشتباه کرده آن خیال مى‌کند این اشتباه کرده. اشتباه مشتبه و مُخطى‌ء دانستن کسى، غیر از کینه ورزیدن به [نامفهوم] اوست، کینه با هم نداشته …

تکیه بر مسئلهٔ پیامبر برای متمرکز کردن دل‌ها و افکار مسلمانان

… هم از لحاظ اعتقادى و هم از لحاظ عاطفى نسبت به آن توجّه و گرایش دارند، مسئله‌‌ى شخصیّت پیغمبر و زندگى پیغمبر است. تنها مسئله‌‌اى که در دنیاى اسلام احساسات همه‌‌ى مسلمین و عقاید آنها نسبت به آن مسئله یکسان است، مسئله‌‌ى نبوّت خاتم و وجود مقدّس رسول گرامى است؛ لذا بعضى از متفکّرین بزرگ اسلامى این مسئله را آن نقطه‌‌اى قرار داده‌‌اند که با تکیه‌‌ى بر آن باید دل مسلمانان و احساسات آنها و افکار آنها را در یک جا متمرکز کرد. اقبال، شاعر بزرگ انقلابى اسلام، بر روى مسئله‌‌ى پیغمبر تکیه‌‌ى ویژه‌‌اى دارد و بنده در شرح حال این شاعر بزرگ گفتم که این، روشن‌‌بینىِ این مرد را نشان میدهد و خیلى خوب است که ما روى این نقطه تکیه کنیم؛ زیرا ‌همان طور که گفتم، تنها مسئله‌‌اى که همه‌ی مسلمین، هم …

تأکید پیامبر در حجة‌الوداع بر انسجام مسلمانان و پرهیز از جنگ داخلی

اوّلاً درباره‌ى جهاد حرف میزنند و جهاد با مشرکین و کفّار را مطرح میکنند و اعلام میکنند که این جهاد ادامه خواهد داشت تا وقتى که کلمه‌ى لااله‌الاّالله‌ همه‌گیر بشود. درباره‌ى وحدت اسلامى رسول خدا در این سخنرانى‌ها مطالبى را بیان فرمودند و تصریح کردند که نبادا مسلمانها دچار جنگ داخلى بشوند، و بر وحدت مسلمین و انسجام مسلمین اصرار ورزیدند. در مورد ارزشهاى جاهلیّت با بیان صریحى تصریح کرده‌اند که این ارزشها از نظر اسلام ناچیز و صفر محسوب میشود و ارزش نیست: الا و کلّ مأثرة فى الجاهلیّة تحت قدمىّ هاتین. هر ارزشى، هر شرافتى را که در جاهلیّت ارزش محسوب میشد، من در این لحظه زیر پاى خودم قرار دادم. …

بهره‌گیری از معارف اهل‌بیت برای وحدت فرق اسلامی و فهم درست قرآن

… غدیر هم همین خصوصیّت را دارد. حدیث غدیر به نظر ما دلالت میکند بر نصب امیرالمؤمنین به خلافت بلافصل پیغمبر امّا برادران اهل سنّت هم اگر این استنباط را از این حدیث نمیکنند و نکردند، حدّاقل دلالت میکند بر ایجاد پیوند میان امیرالمؤمنین و میان عامّه‌ى مسلمانها. و البتّه باید به شما برادران عزیز و خواهران و جامعه‌ى تشیّع این را هم بگویم که امروز در دنیاى برادران تسنّن اعتبار خاندان پیغمبر یک اعتبار بالایى است و عامّه‌ى مردم نسبت به این بزرگواران با عشق و علاقه برخورد میکنند ولى خب این کافى نیست، باید روایات اهل بیت، نظرات این بزرگواران، درسهاى آنها از اسلام مورد توجّه کامل قرار بگیرد و این آن بُعد صددرصد زنده و کارسازى است که در ماجراى غدیر هست و دنیاى اسلام باید از این استفاده کند؛ هم براى ایجاد وحدت بین مسلمین و بین فِرق اسلامى و هم براى استفاده‌ى صحیح از احکام اسلام و فهم درست قرآن و معارف اسلامى.

درک اقبال از نقش عشق به پیامبر در وحدت جهان اسلام

… انسان و براى استحکام «خودى» عشق و محبّت را لازم میداند و میگوید بدون محبّت، «خودى» در فرد و همچنین در جامعه استحکام پیدا نمیکند و لازم است که ملّت مسلمان و انسانهایى که میخواهند خودىِ خودشان را تقویت کنند، عشق و محبّتى داشته باشند و دل آنها از آتشى بگدازد. بعد جالب این است که این عشق را خودش پیدا میکند و یک نقطه‌اى را براى عشق امّت اسلامى مشخّص میکند ــ اینجا انسان احساس میکند که این مرد بیدارِ هشیار، براى وحدت جهان اسلام و براى انگیزش دنیاى اسلام چقدر خوب درک میکرده ــ و آن، عشق به پیغمبر اکرم، محمّد مصطفىٰ (صلّى اللّه‌ علیه و آله و سلّم) است که اگر اجازه بدهید من این قسمت را بخوانم:

لزوم زندگی برادرانهٔ شیعه و سنی و برتر دانستن اخوت اسلامی

… و برای مسلمین و برای شخص علی صعبتر و غیرقابل تحملتر است از مصیبت از دست رفتن حق ولایت؛ بنابراین ولایت را یک حق میداند و این جای انکار نیست. خوب است همه‌ی مسلمانها به این مسأله با چشم واقع‌بینی نگاه کنند؛ این کاری به بحث غوغایی و جدال‌انگیز شیعه و سنی ندارد. ما امروز معتقدیم که در آفاق عالم اسلامی باید برادران شیعه و سنی با هم و برای هم و در جوی مهربان زندگی کنند و اخوت اسلامی را از همه‌ی چیزها بالاتر بدانند، و این یک حقیقت است. امروز وظیفه همین است، همیشه وظیفه همین بوده، اما یک بحث علمی و اعتقادی در نهج‌البلاغه این را به ما نشان میدهد. ما نمیتوانیم چشممان را روی هم بگذاریم و آنچه را که نهج‌البلاغه با صراحت دارد میگوید این را ندیده بگیریم. امیرالمؤمنین حکومت را یک حق میداند، همچنانی …

جلوگیری قدرت‌های بزرگ از وحدت ملت‌های مسلمان برای حفظ منافعشان

… نخواهند دید. شما ببینید در کشورهاى اسلامى، از فقر، از بی‌سوادى و جهل چه خبر است. توى این سرزمین‌هاى با این وسعت، چندین ده میلیون مسلمان در این منطقه زندگى میکنند، امّا هیچ یک از لوازم یک زندگى انسانى و شرافتمندانه براى این مردم فراهم نیست، چرا این‌جور است؟ زیرا که قدرتهاى بزرگ، مصلحت خود را در آن دیده‌اند که براى اینکه بتوانند منافعشان را تأمین کنند، این ملّتها را در زیر فشار، در زیر آتش اختلاف و نفاق همواره نگهدارند، آنها را به خودشان سرگرم کنند، آنها را به مسائل داخلى‌شان سرگرم کنند و نگذارند به یک وحدت عظیم جهانى نائل بیایند و عامل و پایگاه امپریالیسم در این منطقه، اسرائیل خائن است.

دفاع از وحدت اسلامی در برخی کشورها، کاری سیاسی ضد دستگاه‌های حاکم

… ما می‌دانیم که تحریف، با تحریک دستگاه سلطنت و خلافت انجام می‌گیرد و قلم‌به‌مزدها و مزدورهای علی‌الظاهر عالِم، برای خاطر سلاطین و حکمرانان تحریف می‌کنند، طبیعی است که اگر کسی علیه آن تحریف‌ها اقدام بکند، یقیناً کاری برخلاف سیاست آن حکام و سلاطین انجام داده. امروز که در بعضی از کشورهای اسلامی، بعضی از قلم‌به‌مزدها و نویسندگان مزدور و عالمان مأجور[10] ازطرف دستگاه‌ها، کتاب می‌نویسند تا ایجاد تفرقۀ بین مسلمان‌ها بکنند، یا چهرۀ برادران مسلمان خودشان را زشت نشان بدهند، اگر در این کشورها یک نویسندۀ آزادمنش پیدا بشود که کتابی بنویسد و دربارۀ وحدت اسلامی و دربارۀ برادری بین جماعات اسلامی در آن قلم‌فرسایی کند، این کار، یک کار سیاسی است درحقیقت؛ ضد دستگاه‌های حاکم است. ائمه یکی از قلم‌های درشت فعالیتشان این بود؛ احکام اسلامی را که بیان می‌کردند معنایش این نبود که احکام اسلامی در آن روز، در جامعۀ اسلامی گفته نمی‌شد؛ چرا، در هر گوشه و کناری از دنیای اسلام کسانی بودند که قرآن می‌گفتند، حدیث می‌گفتند، از پیغمبر نقل می‌کردند، …

گذشتن امیرالمؤمنین از حق خود برای حفظ جامعهٔ اسلامی و وحدت

چه کسی می‌تواند صبر کند؟ چه کسی می‌تواند اینجا تحمل کند و از یک حق مسلّم برای خاطر یک مصلحت بزرگ بگذرد؟ چه کسی حاضر است؟ امیرالمؤمنین از یک حق الهی و مشروع خود صرف‌نظر کرد، و سکوت کرد. اول اعتراض کرد به‌قدری که اتمام‌حجت بکند، اما دست به شمشیر نبرد؛ برای چه؟ برای خاطر یک مصلحت بزرگ، مصلحتِ حفظ جامعۀ اسلامی، برای «وحدت».

سکوت ۲۵سالهٔ امیرالمؤمنین برای وحدت امت و انسجام جامعهٔ اسلامی

… مادرها و عزیزهای بی‌جهت، آمدند خلافت را و اسلام را و جامعه را به‌طرف خود بردند، تو از حق خودت صرف‌نظر کردی، گفتی برای شما؛ اسلام بماند، ولو ریاستش دست من نماند؛ جامعۀ اسلامی بماند، ولو دیگران در آن حکومت کنند. تو بودی آن مادر دلسوز، و حاضر نشدی تجزیه بشود. اینجا امیرالمؤمنین صبر کرد. (53/7/15) «فَصَبَرتُ وَ فِی العَینِ قَذًی وَ فِی الحَلقِ شَجًا»[5] بیست‌وپنج سال، امیرالمؤمنین به‌خاطر وحدت امت اسلامی و انسجام جامعۀ اسلامی و برقراری حکومت اسلامی، از حق خود ـ که آن را برای خود مسلّم می‌دانست ـ هیچ نگفت. اینها شوخی است؟ اینها آسان است؟ اینهاست که یک انسان را این‌طور بر قلۀ آفرینش بنی‌بشر می‌نشاند. اینهاست که انسان را تبدیل می‌کند به یک خورشید فروزان در طول تاریخ بشری، که غروب ندارد. (86/5/6)

یک‌دست شدن عالم اسلام برای نشاندن متجاوز بر جای خود

… متخاصم[2] را آشتی بدهند. اگر دیدند که بین این دو مخاصم، یکی حاضر است آشتی کند، اما آن دیگری حاضر نیست آشتی کند، یا حرف آن دیگری حرف زوری است، درحالی‌که حرف این یکی حرف حقی است، و آن آدمی که طرف‌دار زور است، حاضر نیست که تن به حرف حق بدهد و به سخن حق بگراید؛ در این‌طور جایی، تمام عالم اسلام باید یک‌دست بشوند، هم‌دست بشوند، بروند سراغ آن زورگو و او را ساکت کنند. با او بستیزند تا او را بر سر جای خود بنشانند.

امید به بیداری و اتحاد ملت‌های مسلمان

ما البتّه برای هر کاری که برای جمهوری اسلامی ممکن باشد، هر کاری که امکان داشته باشد، آمادگی کامل داریم و امیدواریم ان‌شاءالله خدای متعال به حرکت ملّت ایران و حرکت حق‌خواهان عالم برکت بدهد و ریشه‌ی این سرطان عمیق مُهلک را از این مهلکه بکَند و ان‌شاءالله ملّتهای مسلمان را بیدار کند و با یکدیگر متّحد کند.

تأثیر مهم وحدت در مسئلهٔ رژیم صهیونیستی

… نگذاشتند؛ [لذا] اینها سرشار از کینه‌اند، سرشار از غیظند. البتّه قرآن میگوید: قُل موتوا بِغَیظِکُم‌‌؛[7] بله، خشمگین باشید و از خشم بمیرید؛ و همین هم خواهد شد، دارند میمیرند. بعون‌الله این «قُل‌ موتوا بِغَیظِکُم‌» در مورد رژیم صهیونیستی در حال تحقّق است. خب پس مسئله‌ی وحدت اینجا هم تأثیر مهم میگذارد.

اتحاد دنیای اسلام از مسائل بسیار مهم انقلاب

… نماز جمعه باید مرکزی باشد برای تبیین محتوای قوی و منطق محکم و غنی برای مسائل مهمّ انقلاب، مثل مسئله‌ی عدالت. مسئله‌ی عدالت خیلی مسئله‌ی مهمّی است؛ روی مسئله‌ی عدالت فکر کنید، کار کنید، حرف بزنید. [همچنین] روی مسئله‌ی استقلال؛ استقلال خیلی مسئله‌ی مهمّی است. مسئله‌ی حمایت از مستضعفان، مسئله‌ی اتّحاد دنیای اسلام، اینها مسائل بسیار مهمّی است. و به مردم بصیرت بدهید.

نزدیک کردن دل‌ها و انباشت توان‌ها در حج برای مقابله با دشمن مشترک

تبادل دانسته‌ها و داشته‌ها میان مردم کشورها و مناطق دور از هم، و تعمیم آگاهی‌ها و تجربه‌ها، و خبرگیری از وضع و حال یکدیگر، و زدودن بدفهمی‌ها و نزدیک کردن دلها و انباشتن توانها برای مقابله با دشمنان مشترک، دستاورد حیاتی و بسی بزرگ حج است که با صدها گردهمایی مرسوم و معمول نمیتوان آن را به دست آورد.