رفتن به محتوای اصلی

وحدت اسلامی

نام‌های دیگر: وحدت مذهبی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

همبستگی مسلمانان و مذاهب اسلامی و پرهیز از تفرقه میان آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مقصود از وحدت میان مسلمانها عبارت است؛ از رفع اختلافاتى که مسلمانها را از یکدیگر جدا مى‌کند و میان آنها نزاع و درگیرى به وجود مى‌آورد. وحدت یعنى؛ رفع منازعات مقصود از وحدت این نیست که هر یک از فرق مسلمین از عقاید خود و دلبستگى‌هاى خود دست بردارد، چون این امرى است که امکان‌پذیر هم نیست و خود اقدام براى این مطلب مشکلات و اختلافات زیادى را به وجود خواهد آورد. مسلمانان عالم از هر فرقه‌اى از فرق که هستند مى‌توانند با حفظ عقاید اصولى خود وحدت را در میان خود حفظ کنند و تحکیم کنند. یعنى؛ با یکدیگر اختلاف نکنند منازعه نکنند چون منازعه همچنانى که در این آیه تلاوت شد موجب فشل و از بین رفتن قوت و قدرت مسلمین است. اختلافات بین مسلمین و به طور عام بین همه‌ى ملتها و جوامع یکى از وسائلى بوده که استعمار در طول زمان از آن استفاده کرده است و به وسیله‌ى آن کشورها را از استقلال و یکپارچگى خارج کرده، دولتها را ضعیف کرده و قوت و قدرت جوامع را از بین برده است. در جوامعى که با استعمار مبارزه مى‌کردند یا آن کشورهایى که استعمار در آن منافع ویژه‌اى داشت. این مسأله‌ى تفرقه و اختلاف شدیدتر بود مثلاً؛ اختلاف بین مسلمانان و هندوها در شبه قاره‌ى هند، اختلاف بین مسلمانان و مسیحیان یا بعضى از بومى‌ها در کشورهاى اسلامى آفریقا و اختلاف در همه‌ى کشورهاى اسلامى و در کشور خود ما، سابقه‌ى طولانى دارد و در طول زمان چه استعمار انگلیس چه استعمار فرانسه چه استعمار امریکا در نقاط مختلف از این حربه علیه ملتها استفاده کرده است. در میان مسلمانان انگیزه‌ى استعمار براى ایجاد اختلاف بیشتر است اولاً: به دلیل این‌که مسلمین جمعیت زیادى هستند یک میلیارد یا بیشتر مسلمان در عالم وجود دارد که مناطقى که این مسلمانها در آن زندگى مى‌کنند در یک نقطه‌ى بسیار مهم جغرافیائى است؛ میان آسیا و اروپا و آفریقا محل التقاء سه قاره‌ى مهم به یکدیگر در کنار آبراههاى مهم عالم و اخیراً در صد سال اخیر با کشف معادن غنى در این کشورها. یک چنین جمعیتى در یک چنین نقطه‌اى از عالم اگر یکپارچه و متحد مى‌بود یقیناً استعمار زیانهاى زیادى را متحمل مى‌شد؛ لذا اختلاف فرقه‌هاى مسلمین و بیش از همه اختلاف بین شیعه و اهل سنت که ریشه‌هاى قدیمى هم داشت در دوران استعمار یک شدت بیشترى به خود گرفت و بیش از صد سال است که متفکرین دلسوز مسلمان از قبیل سیدجمال‌الدین و محمّدعبده و بسیارى دیگر نداى رفع اختلاف بین مسلمین را سر دادند. البته بعضى از دلسوزان و روشنفکران و افراد آگاه به این ندا پاسخ دادند در حدود چهل سال قبل در مصر دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تشکیل شد و بعدها مرحوم آیت‌الله‌العضمى بروجردى رضوان‌الله‌علیه از این مؤسسه حمایت کرد تأیید کرد نماینده فرستاد لکن از وقتى که انقلاب اسلامى در ایران به پیروزى رسید آهنگ ایجاد تفرقه و اختلاف بین مسلمانها و به خصوص بین شیعه و سنى یک شتاب بیشترى گرفت. علت هم این بود که استعمار و استکبار جهانى خیلى خوب تشخیص مى‌داد که انقلاب اسلامى براى مسلمانان همه‌ى کشورهاى اسلامى داراى جاذبه است و مى‌دانست که اگر مسلمین به حال خود بمانند این انقلاب مثل عطرى در سرتاسر فضاى جوامع اسلامى منتشر خواهد شد و این براى استکبار یک ضرر غیر قابل جبران بود لذا سعى کردند با استفاده از اختلاف فرقه‌اى و مذهبى میان ملت مسلمان، در ایران و برخى کشورهاى مسلمان دیگر مسأله‌ى اختلافات بین فرقه‌هاى مسلمین را عمده کنند و جنگ عقایدى را در کتابها و رساله‌ها و مطبوعات به راه بیاندازند. شاید تعداد کتابهایى که ضد تشیع و ضد مردم شیعه‌ى ایران در طول این ده سال منتشر شده چند برابر همه‌ى کتابهایى است که در مثل چنین مدتى در گذشته منتشر مى‌شد. قلمهاى مزدور را به کار گرفتند کسانى را که اهل هوى و هوس و بنده‌ى درهم و دینار بودند اینها را در سرتاسر کشورهاى اسلامى اجیر کردند براى این‌که روى تهمتهاى قدیمى که نسبت به تشیع زده مى‌شد تکیه کنند و بر اساس اینها کتاب بنویسند؛ از قبیل این‌که شیعه قائل به تحریف قرآن است یا شیعه همه‌ى صحابه را غیر از چهار، پنج نفر کافر مى‌داند و از این قبیل حرفها. اگر چه اثر نکرد اگر چه مقصود آنها برآورده نشد، اما شکى نیست که در ذهنیت عامه‌ى مردم بسیارى از کشورها این اختلاف‌انگیزى تأثیراتى را خواهد داشت و سرمایه‌گذارى استکبار هم به خاطر همین بود.
مسئله‌اى که لازم است در آستانه‌ی هفته‌ی وحدت به همه‌ی ملّت ایران و همچنین به مسلمانان عالم عرض کنم، اهمّیّت وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همه‌ی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین ‌-اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیده‌ی خودشان دست بردارند و به یک عقیده‌ی سوّمى یا به عقیده‌ی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعه‌ی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بین‌ا‌لله‌؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همه‌ی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى چیزها با هم شریکید و یک جور فکر میکنید و یک جور عمل میکنید، در بعضى چیزها [هم] هر فرقه‌اى روش خود را دارد؛ عرض ما این است که اوّلاً آن نقاط اشتراک از نقاط افتراق بیشتر است؛ یعنى همه‌ی مسلمین به خداى واحد، به قبله‌ی واحد، به پیغمبر واحد، به احکام، به نماز، به روزه، به زکات، به حج اعتقاد دارند. شما دو مسلمان را پیدا نمیکنید که وقتى صبح میشود براى نماز بلند نشود؛ مگر اینکه بخواهد به تکلیفش عمل نکند. وَالّا همه‌ی مسلمین عالم معتقدند که صبح باید نماز خواند، ظهر باید نماز خواند، عصر باید نماز خواند، شب باید نماز خواند، نیمه‌شب مستحب است نماز شب خواند، نماز را به‌طرف کعبه باید خواند، نماز را باید به زبان قرآن و از آیات قرآن خواند و حمد باید خواند؛ همه‌ی مسلمین عالم ماه رمضان که میشود ‌-آن‌وقتى که فهمیدند روز اوّل ماه است- روزه میگیرند، مگر کسى به تکلیفش عمل نکند و فسق کند، وَالّا همه‌ی مسلمین عالم اعتقاد دارند؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید زکات داد؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید در عمر حدّاقل یک بار حج رفت؛ و از این قبیل.
ما در مسئله‌ی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدست و هم‌آواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى ‌-فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقه‌مند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانه‌اى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقی‌اى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّت‌هاى عالِمى از همه‌ی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفه‌ی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعه‌هایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعه‌ی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همه‌ی مسلمین قرار بگیرد. این از جمله‌ی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحب‌همّتان، این کار را به انجام برساند.

شاهدها (۵۹۵ پاراگراف)

پیامبر اکرم (ص) بهترین محور تمرکز عواطف فرق مسلمین

… عرض میکنم. ولادت نبىّ اکرم، برای هر فرد مسلمان نقطه‌ای برجسته در تاریخ است. بعدها همین ولادت به یک حرکت عظیم در تاریخ بشر منتهی شد. هر فضیلتی که در دنیا، ولو به‌طور غیرمستقیم وجود دارد، ناشی از آن بعثت و اقامه مکارم اخلاق به‌وسیله آن پیغمبر عظیم‌الشّأن است. هر مسلمانی میداند که برای تمرکز عواطف دنیای اسلام و احساساتِ فرَقِ مختلفِ مسلمین، نقطه‌ای بهتر از وجود مقدّس پیغمبر اکرم وجود ندارد؛ چون همه مسلمین این بزرگوار را دوست دارند و وی محور امّت اسلامی در طول تاریخ است. پس این ولادت برای ما حائز اهمیت است.

وحدت بر اساس اسلام و اعتصام به حبل‌الله نه قومیت

… و هفته وحدت و مانند این ایام، مردم معمولاً از خدمتگزاران خود - یعنی از دولت خدمتگزارِ جمهوری اسلامی - تجلیل میکنند. آنچه باید به‌طور کامل در این ایام درنظر بگیریم، این است که اسلام و عمل به قرآن و پایبندی به این دو، رمز بقای نظام اسلامی و اقتدار آن است. وحدت بایستی براساس اسلام و اعتصام به حبل‌اللَّه باشد، نه بر اساس موهومات و قومیتهای پوچ و بیمحتوا. قوام امّت اسلامی به همین است. درس ملت از این روزها، پایبندی به اسلام در همه ابعاد آن است. باید همه تلاش نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی این باشد که قوانین را صددرصد منطبق با شرع مقدّس اسلام تنظیم کنند؛ زیرا شرع مقدّس اسلام تأمین کننده نیاز و سعادت مردم است؛ همچنان که تا به امروز بوده …

یادآوری وظیفهٔ سران کشورهای اسلامی در ایجاد وحدت مسلمین

9 - وظیفه‌ی رؤسای کشورهای اسلامی را در قبال امت اسلامی و ایجاد وحدت مسلمین و دوری از قدرتهای استکباری و گرایش و تکیه به ملتهای خود و ایجاد حسن رابطه میان مردم و حکّام، را به عنوان «النّصیحة لائمّة المسلمین» به آنان یادآور شوید و اصلاح این امر را از خداوند متعال بخواهید.

احساس وحدت و جماعت مسلمانان در کنار یکدیگر در حج

بدیهی است تجمّعی با این کیفیّت، به خاطر آن است که آحاد مردم مسلمان، خود را در کنار یکدیگر بیابند. یعنی احساس وحدت و جماعت کنند و در بعدی وسیعتر، احساس عظمت ناشی از اجتماعِ ملتها و شعوب، بر همه حاکم گردد. اگر این احساس مورد توجّه نبود، لزومی نداشت که ایام معلومات و معدودات در حج مقرّر شود.

احساس آهنگ یگانگی و وحدت در میان ملت‌های مسلمان

یکى از چیزهایى که امروز به این مناسبت باید مورد توجّه قرار بگیرد، عبارت است از عظمت اسلام در قالب امّت اسلامى. درخواست ما از دولتهاى اسلامى این است که نسبت به این مسئله یک توجّه و عنایت مخصوصى را مبذول بکنند؛ بحمدالله‌ ملّتها در این سالهاى اخیر، به مسئله‌ی کلّیّت اسلام و کلّیّت امّت اسلامى توجّه پیدا کرده‌اند؛ نمیگوییم همه‌ی آحاد ملّتها لکن در همه‌ى ملّتها، این آهنگ یگانگى و وحدت و جماعت، در بین مسلمین محسوس است و شنیده میشود؛ این امید و آرزو در دل آحاد مسلمین در اقصىٰ‌‌نقاط عالم به وجود آمده است؛ مهم این است که حکومتها و دولتها هم به آن توجّه کنند. این یک مسئله‌اى است که هر حکومت اسلامى، یعنى هر حکومت بر سرزمینى که در آن مسلمانها هستند، از آن سود میبرد.

اهمیت برادری ملت‌های مسلمان به مصلحت کشورهای اسلامی

ارتباط با کشورهای‌ اسلامی‌، به‌ عنوان‌ یک‌ اصل‌ در سیاست‌ خارجی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران، برای ما دارای اهمّیّت است. امروز، کشور قدرتمند و بزرگ‌ ایران‌ برای‌ افکار اسلامی‌ مأمن‌ و پایگاه‌ مهمّی محسوب‌ می‌شود و بر همین‌ اساس‌، ما به‌ برادری‌ میان‌ ملّت‌های‌ مسلمان‌ اهمّیّت‌ می‌دهیم‌ و آن‌ را به‌ مصلحت‌ کشورهای‌ اسلامی‌ می‌دانیم‌.

لزوم اتحاد کلمهٔ مسلمانان

مسلمانان - آن‌چنان که ما همیشه گفته‌ایم و امروز هم همان را میگوییم - باید به نیروی ذاتی خودشان ایمان پیدا کنند. به ملتهای مسلمان دیگر اطمینان کنند. به احکام اسلامی و ارزشهای اسلامی اهمیت دهند. اتّحاد کلمه پیدا کنند و از های و هوی استکبار هم نترسند. این در درجه اوّل است. این مطلبی است که اخیراً گفتم. یعنی نباید از امریکا، استکبار و دشمن بترسند. از دشمن نترسند. اگر نترسیدند، خیلی از کارها را خواهند توانست انجام دهند و امیدواریم ان‌شاءاللَّه مسلمانان این توفیق را پیدا کنند که این وظیفه بزرگ را انجام دهند.

پایداری پیوند ملت‌های مسلمان به‌رغم منازعات حکومت‌ها

… امّا از این سو نیز همه‌ساله فریضه‌ى حج، درس توحید و وحدت را در کالبد این خانواده‌ى کهن‌سال و ریشه‌دار تزریق میکند و هر سال شکوفه‌هاى تازه‌اى، بیش از گذشته، تجدید بهار ایمان و حیات دینى و اُنس و مودّت اسلامى را نوید میدهد و ساخته‌هاى دست دشمن را باطل میسازد. این معجزه‌ى حج است که على‌رغم وجود درگیرى‌ها و منازعاتى که در آن، حکومتهاى مسلمان بارها در برابر یکدیگر صف‌آرایى کرده‌اند، هرگز پیوندهاى فکرى و عاطفى و ایمانى میان ملّتهاى مسلمان قطع نشده و تأثیرات متقابل این ملّتها همواره رو به افزایش بوده است.

اتحاد مسلمین مضمون برجستهٔ مناسک حج

۲) مطلب بعدى در باب اتّحاد و یگانگى مسلمین است که مضمون برجسته‌ى دیگرى از مناسک حج است. از آغاز ورود استعمار اروپایى به کشورهاى اسلامى یکى از سیاستهاى قطعى استعمارگران ایجاد تفرقه میان مسلمین بوده است؛ گاه با حربه‌ى اختلافات فرقه‌اى، و گاه با ابزار ملّى‌گرایى و قوم‌گرایى، و گاه با غیر اینها. متأسّفانه با وجود فریاد مصلحان و منادیان وحدت، این …

پایان یافتن مصائب جهان اسلام در صورت اتحاد، بیداری و باور مسلمانان به تغییرپذیری وضعیت

… ــ که اینها مصائب جهان اسلام است ــ امّا بزرگ‌ترینِ این مصائب که شاید بشود آن را مادر این مصائب دانست، تشتّت مسلمین و تفرّق مسلمین و غفلت مسلمین و دورى مسلمانها از خواستهاى ملّتها و امّت بزرگ اسلامى است؛ این را باید اصلاح کرد؛ در این باید تحوّلى ایجاد کرد. اگر مسلمانها متّحد بشوند، اگر بیدار بشوند، اگر متوجّه قدرت خود بشوند، اگر باور کنند که وضعیّت فعلى قابل تغییر است و میشود بر سرنوشت خود مسلّط شد، و ببینند که چگونه بعضى از ملّتها مثل ملّت بزرگ ایران توانسته‌اند بر سرنوشت خودشان مسلّط بشوند و تحت تأثیر قدرتها قرار نگیرند، اگر اینها انجام بگیرد، مطمئنّیم که مصائب دنیاى اسلام هم تمام خواهد شد؛ امروز اساس قضیّه این است.

لزوم اتحاد ملی و اسلامی و بستن راه نفوذ دشمن

امیدواریم که ان‌شاءاللَّه کشورهاى دیگر هم بتدریج به اسلام گرایش پیدا کنند و قدر اسلام را بدانند. شما مراقبت کنید از وسوسه‌هاى دشمن ضربه نخورید. اصل قضیه، حضور علما در صحنه‌هاى مختلف جهادى، سیاسى، سازندگى و هدایت مردم است، و سپس موضوع وحدت، اتحاد ملى و اتحاد اسلامى. نگذارید دشمن، منفذى پیدا کند.

بازدارندگی هم‌دلی ملت‌های مسلمان در برابر تجاوز دشمن

اگر سران کشورها، در همه کشورهای اسلامی به ملتها برای ابراز احساساتشان نسبت به مسائل بین‌المللی اسلامی میدان و راه بدهند و آنها را هدایت کنند، و آنها همان وضعی را پیدا کنند که ملت ایران دارد، ببینید چه حادثه‌ای در دنیا اتّفاق میافتد! فکر میکنید اگر چنین وحدت و همدلی و همدستیای بین ملتهای مسلمان باشد، دیگر دشمن جرأت میکند یک ملت مسلمان را مثل همین ملت بیچاره و مظلوم بوسنی هرزگوین، آن‌گونه در حلقه محاصره قرار دهد!؟ آیا دیگر مجامع بین‌المللی جرأت میکنند مسأله را با حرف و زبان، از سر، باز کنند؟ واقعاً حادثه عجیبی در دنیا اتّفاق میافتد! این همه ادّعای طرفداری از حقوق انسان میکنند؛ اما وقتی نوبت به یک عدّه مردم مسلمان میرسد، همه از یاد میرود! این چه عنادی است که دشمنان و …

ضرورت اتحاد و همکاری ملت‌های مسلمان برای زندگی مطلوب مردم آفریقا

قارّه‌ی آفریقا مظلوم است. در طول سالیان متمادی، استعمارگران و قدرت‌های بزرگ، ثروت‌های عظیم خدادادی در قارّه‌ی آفریقا را به غارت برده‌اند. مردم این قارّه شایسته‌ی برخورداری از زندگی مطلوب انسانی هستند و برای این منظور، ضرورت اتّحاد، همکاری و نزدیکی ملّت‌های مسلمان اهمّیّت بیشتری پیدا کرده است.

لزوم موضع یکپارچه و سنجیدهٔ ملت‌های اسلامی در برابر وضعیت جدید

این حوادث مهم و عبرت‌انگیز که بسیاری از آنها بی‌واسطه یا با واسطه از اسلام، متأثر بوده است، برروی هم وضعیت جدیدی را برای اسلام و مسلمین به وجود آورده که وظیفه‌ی همه‌ی ملتهای اسلامی است آن وضعیت را درست بشناسند و بدون فوت وقت نسبت به آن، موضعی یکپارچه و متین و منطبق با محاسبه اتخاذ کنند.

مطالبهٔ یکپارچگی و برادری با ملت‌ها و کشورهای مسلمان

همه‌ی آنچه از دولتهای مسلمان انتظار می‌رود، با اراده و خواست ملتهای آنان قابل تحقق است. شما باید از دولت‌های خود، مقابله با صهیونیزم و استکبار، و دفاع از مسلمانان مظلوم سراسر عالم و یکپارچگی و برادری با ملت‌ها و کشورهای مسلمان دیگر را طلب کنید و در راه این هدفهای عالی، پشتیبان دلسوز و فداکار آنان باشید.

اعتصام همگانی به حبل‌الله برای وحدت جامعهٔ اسلامی و انهدام نظام استکبار

در این عصر، رسالتِ علماء باللّه و امناء الهی و مبلّغان دین سنگین‌تر است، تا خود و اهل اسلام را از آتش نیرنگ شیاطین جبّار بر حذر دارند و نهال معرفت دینی را در دلهای مشتاق و بیدار صدها میلیون مسلمان مؤمن به بار نشانند و حبل‌اللّه المتین را در دسترس امت اسلامی قرار دهند تا با اعتصام همگانی به آن، وحدت جامعه اسلامی محقّق و ارکان نظام شرک و استکبار منهدم شود.

تعیین روز قدس هماهنگ با رؤیت هلال در کشورهای اسلامی برای حفظ وحدت

از آنجا که در بسیارى از کشورهاى اسلامى هلال ماه مبارک رمضان در روزهاى چهارشنبه و پنجشنبه[2] رؤیت شده است، لذا براى حفظ وحدت اسلامى و اینکه همه‌‌ى برادران مسلمان در سراسر جهان اسلام بتوانند یکپارچه در مراسم روز قدس مشارکت کنند، امسال جمعه ۷۱/۱/۷ به عنوان «روز قدس» اعلام میگردد.

بیشتر بودن قدرت دولت‌های مسلمان متحد از قدرت آمریکا

امروز دولتهاى مسلمان باید احساس تکلیف کنند. قدرت دولتهاى مسلمان، اگر متّفق و هم‌صدا باشند، از قدرت آمریکا بیشتر است. آمریکا به این منطقه محتاج‌تر است تا این منطقه به آمریکا. دولتها باید بدانند که خواست ملّتهاى مسلمان آن است که همه‌ى آنها با هم به خواست مستکبرانه‌ى آمریکا و اسرائیل پاسخ «نه» بگویند؛ این مطمئن‌ترین اقدام براى حفظ خود دولتها و حفظ شرف و عزّت کشورهاى اسلامى است. باید از تهدید و تطمیع آمریکا و فشار تبلیغاتى مطبوعات …

لزوم جلوگیری از صف‌آرایی گروه‌های مسلمان برای محو یکدیگر

… میکنیم، تلاش براى معارضه است، براى کوبیدن است، براى اهانت کردن است، براى نفى موجودیّت طرف مقابل است؛ این غلط است. در بحث علمى، طبیعى است که هر کسى یک عقیده‌اى دارد و اثبات آن عقیده، به معناى نفى عقاید دیگرى است؛ استدلال بر عقیده‌ى خود، ردّ استدلال دیگرى است؛ اینها همه مفهوم، قابل درک و قابل تحمّل است ــ همین بحثها هم دامنه‌ى تفکّر را همیشه گسترش میدهد و تعمیق میکند و پیش میبرد ــ مانعى ندارد، لکن آنجایى که دو گروه، هر دو منتسب به اسلام و هر دو معتقد به مبانى اساسىِ واحد، در مقابل هم صف‌آرایى میکنند تا اینکه یکدیگر را محو کنند یا ضربه بزنند یا جریحه‌دار کنند، این فاجعه است؛ ما از این بایستى جلوگیرى کنیم.

نفی اختلافات ناسیونالیستی و لزوم همراهی ملت‌های مسلمان

… میکند؛ یکى از راه‌ها اختلاف‌افکنى است. هرجور اختلافى، هرجا که باشد، برخلاف نظر اسلام و قرآن است؛ چه اختلافات سیاسى باشد، چه اختلافات قبیله‌اى باشد. اختلافات ایلى و قبیله‌اى هم غلط است؛ همه مسلمانند، همه فرزندان این مرز و بومند، همه با هم برادرند، چه اختلافى؟ اختلافات ناسیونالیستى را ما در سطح دنیا نفى میکنیم؛ ما میگوییم ملّتهاى مسلمان باید با هم باشند؛ در میان یک ملّت، اقوام مسلمان و طوایف مسلمان و تیره‌هاى گوناگون، چه اختلافى با هم میتوانند داشته باشند؟ این کارِ شیطان است که بین ما اختلاف بیندازد.

احساس عظمت جمعی مایهٔ شجاعت در برابر سلطه و بی‌نیازی دولت‌ها از بیگانه

… اعمال و حرکاتى که مظهر همزیستى و نظم و هماهنگى است، آنان را روزها و شبهایى در کنار یکدیگر مجتمع میسازد، نخستین اثر نمایانش، تزریق احساس وحدت و جماعت در یکایک آنان و نشان دادن شکوه و شوکت اجتماع مسلمین به آنان و سیراب کردن ذهن هر یک تن آنان از احساس عظمت است. با احساس این عظمت است که مسلمان اگر تنها در شکاف کوهى هم زندگى کند، خود را تنها حس نمیکند. با احساس این حقیقت است که مسلمین در هر یک از کشورهاى اسلامى، شجاعت برخورد با اردوگاه ضدّیّت با اسلام، یعنى همین سلطه‌ى سیاسى ـ اقتصادى دنیاى سرمایه‌سالارى و عوامل و ایادى آن و نیرنگ و فتنه‌گرى آن را مى‌یابند و افسون تحقیر ــ که اوّلین سلاح استعمارگران غربى در برابر ملل مورد تهاجمشان بوده و هست ــ در آنان نمیگیرد. با احساس این عظمت است که دولتهاى مسلمان با تکیه به مردم خود، از تکیه به قدرتهاى بیگانه خود را بى‌نیاز حس میکنند و این فاصله‌ى مصیبت‌بار میان ملّتهاى مسلمان با دستگاه‌هاى حاکم بر آنان پدید نمى‌آید. با احساس این وحدت و جماعت است که نیرنگ استعمارى دیروز و امروز ــ یعنى احیاى احساسات افراط‌آمیز ملّى‌گرایى ــ این فاصله‌ى وسیع و عمیق میان ملّتهاى مسلمان را پدید نمى‌آورد و قومیّت عربى و فارسى و ترکى و آفریقایى و آسیایى به جاى آنکه رقیب و معارض هویّت واحده‌ى …

حساسیت حداکثری حج در برابر عوامل جدایی و دشمنی میان مسلمانان

حجّ ابراهیمى و محمّدى (صلّى الله‌ علیهما و آلهما) بى‌گمان یکى از بزرگ‌ترین مقدّمات و ارکان این دو هدف بزرگ است. بدین جهت در این عرصه‌ى عظیم، در همان حال که ذکر خدا ــ فَاذکُرُوا اللهَ کَذِکـرِکُم ءاباٰءَکُم ‌اَو اَشَدَّ ذِکرًا[15] ــ و اعلام برائت از مشرکان ــ وَ اَذانٌ مِنَ اللهِ وَ رَسولِه اِلَی النّاسِ یَومَ الحَجِّ الاَکـبَرِ اَنَّ اللهَ بَریٓءٌ مِنَ المُشرِکینَ وَ رَسولُه ــ رکن حج محسوب میشود، حسّاسیّت در برابر هر حرکتى که میان برادران یعنى اجزاى این امّت واحده، جدایى و دشمنى بیافریند نیز در حدّ اعلىٰ است؛ تا آنجا که حتّى بگومگوى دو برادر مسلمان نیز که در زندگى عادّى چندان مهم نمینماید، در حج ممنوع و حرام است؛ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسوقَ وَ لا جِدالَ فِی الحَج.[16] آرى، همان صحنه که در آن، برائت از مشرکان، یعنى دشمنان بنیانى امّت واحده‌ى توحیدى، لازم میشود، جدال …

ترغیب مسلمانان به اتحاد کلمه و هشدار از کید دشمنان در حج

… و امکان، پیوند برادرى با مسلمین دیگر کشورها استحکام یابد و ضمن استفسار از مسائل و حوادث آنان، حقایق مسلّم سیاسى که امروز در فضاى جمهورى اسلامى بر اکثر یا همه‌ى مردم آشکار است، به آنان انتقال یابد و آیه‌ى کریمه‌ى «لِیَشهَدوا مَن‌افِ‌عَ لَهُم»[6] تحقّق پذیرد؛ مسلمین به اتّحاد کلمه ترغیب و از کید دشمنان برحذر داشته شوند و تجارب ملّت انقلابى و فداکار ما براى آنان تشریح گردد.

ایستادگی متحد مسلمانان، مانع وقوع حادثهٔ فجیع جنگ

… در این منطقه، از ضعف مسلمانها دارد استفاده میکند. چرا باید بیایند در منطقه‌ى اسلامى ــ اسلامىِ محض ــ و به بهانه‌ى منافع خودشان و تأمین منافع خودشان، یک چنین وضعیّت رقّت‌بار و فاجعه‌آمیزى را به ‌وجود بیاورند؟ چرا آمریکا باید جرئت کند چنین کارى را انجام بدهد؟ اگر مسلمانها، ملّتها و دولتها همه با هم مى‌ایستادند، نمیشد و این حادثه‌ى فجیع به ‌وقوع نمیپیوست. البتّه این حادثه پوچ بودن قدرت آمریکا را نشان داد ــ همچنان که مکرّر گفته‌ایم ــ هر روزى هم که میگذرد، این معنا واضح‌تر میشود و جنگ خلیج ‌فارس فاتحى نخواهد داشت. بیهوده گمان نکنند که آمریکا اگر فلان مانور را و تاکتیک را و شکل جنگى را انتخاب بکند، پیروز خواهد …

اهمیت پیوندهای صمیمی و مستحکم میان ملت‌های مسلمان

پیوندهای صمیمی و مستحکم میان ملّت‌های مسلمان دارای اهمّیّت است. سوابق درخشان انقلابی کشور شما نشان می‌دهد که شهدای الجزایر با الهام از اسلام به جهاد پرداختند و برای اسلام به شهادت رسیدند و از نظر ما این مسئله‌ی بسیار ارزشمندی است. پیوند طبیعی و قهری میان ما‌ اسلامِ انقلابی است که بر اساس آن، دو کشور می‌توانند در مسائل …

حل مشکلات شیعه با دیگر گروه‌های مسلمان در افق جهان اسلام

پس اهداف گفته شده است؛ این اهداف را تدوین کنیم: تجمّع شیعه است، ایجاد رابطه بین خانواده‌ى شیعى است، راقى کردن فکر اینها است، رونق دادن به حوزه‌هاى علمیّه‌ى اینها است، حل‌ کردن مشکلات اینها در افق جهان اسلام با بقیّه‌ى گروه‌هاى مسلمان است ــ که همان وحدت و تقریب و مانند اینها به اینجا ربط پیدا میکند ــ استفاده کردن از امکانات آنها است؛ بعضى تاجر بزرگى، بعضى سیاستمدار بزرگى، بعضى مؤلّف خوبى و عالِم بزرگى و از این قبیل هستند که از اینها و از امکانات اینها استفاده بشود؛ خب این اهداف را ما مشخّص کنیم و بنویسیم؛ بعد با کار عمیق، با کار علمى، با نوشتن کتاب شروع کنیم به معناى واقعى کلمه، خودمان را …

پرهیز مجمع از هرگونه گرایش ضد وحدت

… چه جورى ان‌شاءالله‌ مصلحت است که این کار انجام بگیرد. غرض، ترکیبها هم باید جورى انتخاب بشود که همین جهت‌گیرى انقلابى که عرض کردم تضمین بشود؛ یعنى بعد از مدّتى ناگهان چشم باز نکنیم ببینیم عجب! ما از این طرف میخواستیم برویم، حالا داریم از آن ‌طرف [میرویم]؛ و نباید هم بگذارید جورى بشود که خداى نکرده بوى یک گرایش ضدّ وحدتى از آن دربیاید.

وحدت جهانی اسلام دژ مستحکم در برابر دست‌درازی قدرت‌ها

… کرده‌اند، بعضى از شیعه هم روز دوازدهم را گفته‌اند که ولادت پیغمبر است؛ یک روایت هم هفدهم ربیع‌الاوّل است که غالباً شیعه و بعضى از اهل سنّت این روایت را تأیید کرده‌اند. به‌ هر حال بین دوازدهم تا هفدهم، ایّام ولادت نبىّ اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) است؛ وحدت جهانى اسلام آن حصن و حصار مستحکمى [است] که اگر تشکیل بشود، هیچ قدرتى نمیتواند به حریم کشورها و ملّتهاى اسلامى دست‌درازى کند.

سود فراوان دنیای اسلام از اتحاد مسلمانان

… غرب آفریقا، تا شرق آسیا، منطقه‌ى مسلمان‌نشین است؛ [یعنی] حسّاس‌ترین مناطق عالم، که یک قسمت آن همین خلیج ‌فارسى است که همه‌ى دنیا در صفند براى اینکه بتوانند کوله‌بار خودشان را از ذخایر این منطقه پُر کنند و برگردند و بروند؛ همه‌ى دنیا محتاج نفت این منطقه‌اند. اگر مسلمین با هم متّحد باشند، دنیاى اسلام خیلى سود خواهد برد.