رفتن به محتوای اصلی

وحدت اسلامی

نام‌های دیگر: وحدت مذهبی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

همبستگی مسلمانان و مذاهب اسلامی و پرهیز از تفرقه میان آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مقصود از وحدت میان مسلمانها عبارت است؛ از رفع اختلافاتى که مسلمانها را از یکدیگر جدا مى‌کند و میان آنها نزاع و درگیرى به وجود مى‌آورد. وحدت یعنى؛ رفع منازعات مقصود از وحدت این نیست که هر یک از فرق مسلمین از عقاید خود و دلبستگى‌هاى خود دست بردارد، چون این امرى است که امکان‌پذیر هم نیست و خود اقدام براى این مطلب مشکلات و اختلافات زیادى را به وجود خواهد آورد. مسلمانان عالم از هر فرقه‌اى از فرق که هستند مى‌توانند با حفظ عقاید اصولى خود وحدت را در میان خود حفظ کنند و تحکیم کنند. یعنى؛ با یکدیگر اختلاف نکنند منازعه نکنند چون منازعه همچنانى که در این آیه تلاوت شد موجب فشل و از بین رفتن قوت و قدرت مسلمین است. اختلافات بین مسلمین و به طور عام بین همه‌ى ملتها و جوامع یکى از وسائلى بوده که استعمار در طول زمان از آن استفاده کرده است و به وسیله‌ى آن کشورها را از استقلال و یکپارچگى خارج کرده، دولتها را ضعیف کرده و قوت و قدرت جوامع را از بین برده است. در جوامعى که با استعمار مبارزه مى‌کردند یا آن کشورهایى که استعمار در آن منافع ویژه‌اى داشت. این مسأله‌ى تفرقه و اختلاف شدیدتر بود مثلاً؛ اختلاف بین مسلمانان و هندوها در شبه قاره‌ى هند، اختلاف بین مسلمانان و مسیحیان یا بعضى از بومى‌ها در کشورهاى اسلامى آفریقا و اختلاف در همه‌ى کشورهاى اسلامى و در کشور خود ما، سابقه‌ى طولانى دارد و در طول زمان چه استعمار انگلیس چه استعمار فرانسه چه استعمار امریکا در نقاط مختلف از این حربه علیه ملتها استفاده کرده است. در میان مسلمانان انگیزه‌ى استعمار براى ایجاد اختلاف بیشتر است اولاً: به دلیل این‌که مسلمین جمعیت زیادى هستند یک میلیارد یا بیشتر مسلمان در عالم وجود دارد که مناطقى که این مسلمانها در آن زندگى مى‌کنند در یک نقطه‌ى بسیار مهم جغرافیائى است؛ میان آسیا و اروپا و آفریقا محل التقاء سه قاره‌ى مهم به یکدیگر در کنار آبراههاى مهم عالم و اخیراً در صد سال اخیر با کشف معادن غنى در این کشورها. یک چنین جمعیتى در یک چنین نقطه‌اى از عالم اگر یکپارچه و متحد مى‌بود یقیناً استعمار زیانهاى زیادى را متحمل مى‌شد؛ لذا اختلاف فرقه‌هاى مسلمین و بیش از همه اختلاف بین شیعه و اهل سنت که ریشه‌هاى قدیمى هم داشت در دوران استعمار یک شدت بیشترى به خود گرفت و بیش از صد سال است که متفکرین دلسوز مسلمان از قبیل سیدجمال‌الدین و محمّدعبده و بسیارى دیگر نداى رفع اختلاف بین مسلمین را سر دادند. البته بعضى از دلسوزان و روشنفکران و افراد آگاه به این ندا پاسخ دادند در حدود چهل سال قبل در مصر دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تشکیل شد و بعدها مرحوم آیت‌الله‌العضمى بروجردى رضوان‌الله‌علیه از این مؤسسه حمایت کرد تأیید کرد نماینده فرستاد لکن از وقتى که انقلاب اسلامى در ایران به پیروزى رسید آهنگ ایجاد تفرقه و اختلاف بین مسلمانها و به خصوص بین شیعه و سنى یک شتاب بیشترى گرفت. علت هم این بود که استعمار و استکبار جهانى خیلى خوب تشخیص مى‌داد که انقلاب اسلامى براى مسلمانان همه‌ى کشورهاى اسلامى داراى جاذبه است و مى‌دانست که اگر مسلمین به حال خود بمانند این انقلاب مثل عطرى در سرتاسر فضاى جوامع اسلامى منتشر خواهد شد و این براى استکبار یک ضرر غیر قابل جبران بود لذا سعى کردند با استفاده از اختلاف فرقه‌اى و مذهبى میان ملت مسلمان، در ایران و برخى کشورهاى مسلمان دیگر مسأله‌ى اختلافات بین فرقه‌هاى مسلمین را عمده کنند و جنگ عقایدى را در کتابها و رساله‌ها و مطبوعات به راه بیاندازند. شاید تعداد کتابهایى که ضد تشیع و ضد مردم شیعه‌ى ایران در طول این ده سال منتشر شده چند برابر همه‌ى کتابهایى است که در مثل چنین مدتى در گذشته منتشر مى‌شد. قلمهاى مزدور را به کار گرفتند کسانى را که اهل هوى و هوس و بنده‌ى درهم و دینار بودند اینها را در سرتاسر کشورهاى اسلامى اجیر کردند براى این‌که روى تهمتهاى قدیمى که نسبت به تشیع زده مى‌شد تکیه کنند و بر اساس اینها کتاب بنویسند؛ از قبیل این‌که شیعه قائل به تحریف قرآن است یا شیعه همه‌ى صحابه را غیر از چهار، پنج نفر کافر مى‌داند و از این قبیل حرفها. اگر چه اثر نکرد اگر چه مقصود آنها برآورده نشد، اما شکى نیست که در ذهنیت عامه‌ى مردم بسیارى از کشورها این اختلاف‌انگیزى تأثیراتى را خواهد داشت و سرمایه‌گذارى استکبار هم به خاطر همین بود.
مسئله‌اى که لازم است در آستانه‌ی هفته‌ی وحدت به همه‌ی ملّت ایران و همچنین به مسلمانان عالم عرض کنم، اهمّیّت وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همه‌ی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین ‌-اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیده‌ی خودشان دست بردارند و به یک عقیده‌ی سوّمى یا به عقیده‌ی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعه‌ی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بین‌ا‌لله‌؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همه‌ی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى چیزها با هم شریکید و یک جور فکر میکنید و یک جور عمل میکنید، در بعضى چیزها [هم] هر فرقه‌اى روش خود را دارد؛ عرض ما این است که اوّلاً آن نقاط اشتراک از نقاط افتراق بیشتر است؛ یعنى همه‌ی مسلمین به خداى واحد، به قبله‌ی واحد، به پیغمبر واحد، به احکام، به نماز، به روزه، به زکات، به حج اعتقاد دارند. شما دو مسلمان را پیدا نمیکنید که وقتى صبح میشود براى نماز بلند نشود؛ مگر اینکه بخواهد به تکلیفش عمل نکند. وَالّا همه‌ی مسلمین عالم معتقدند که صبح باید نماز خواند، ظهر باید نماز خواند، عصر باید نماز خواند، شب باید نماز خواند، نیمه‌شب مستحب است نماز شب خواند، نماز را به‌طرف کعبه باید خواند، نماز را باید به زبان قرآن و از آیات قرآن خواند و حمد باید خواند؛ همه‌ی مسلمین عالم ماه رمضان که میشود ‌-آن‌وقتى که فهمیدند روز اوّل ماه است- روزه میگیرند، مگر کسى به تکلیفش عمل نکند و فسق کند، وَالّا همه‌ی مسلمین عالم اعتقاد دارند؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید زکات داد؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید در عمر حدّاقل یک بار حج رفت؛ و از این قبیل.
ما در مسئله‌ی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدست و هم‌آواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى ‌-فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقه‌مند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانه‌اى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقی‌اى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّت‌هاى عالِمى از همه‌ی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفه‌ی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعه‌هایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعه‌ی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همه‌ی مسلمین قرار بگیرد. این از جمله‌ی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحب‌همّتان، این کار را به انجام برساند.

شاهدها (۵۹۵ پاراگراف)

جلوگیری از بازتاب شکوه وحدت امت در راه توحید، ظلم به بشریت

… هستند، همان سرانگشتهای دانسته یا نادانسته‌ای هستند که این ذخیره را نابود میکنند و از بین میبرند. کسانی که نمیگذارند شوکت و شکوه و عزّت و عظمت این وحدت به چشم امّت بزرگ اسلامی منعکس شود و بازتاب پیدا کند، جزو کسانی هستند که این ذخیره را نابود و ضایع میکنند. کسانی که نمیگذارند وحدت و شکوه عظیم امّت اسلامی، آن هم در راه خدا - نه عظمت به عنوان تفاخر، نه عظمت به عنوان استعمار و تحقیر دیگر ملتها، نه عظمت به عنوان جنگ‌افروزی علیه ضعفای عالم؛ بلکه عظمت در جهت ارزشهای الهی و در راه توحید - به دنیای اسلام منعکس شود، به بشریت ظلم میکنند. امروز دنیای اسلام براثر نادیده گرفتن این ذخیره عظیم الهی ضربه میخورد.

نیاز دنیای اسلام به یکپارچگی و لزوم همت سران اسلامی

امروز دنیای اسلام احساس میکند به یکپارچگی احتیاج دارد. سران اسلامی باید همّت کنند. ما در جمهوری اسلامی وظیفه سنگینی بر دوش داریم. امروز چشم دنیای اسلام به ملت ایران است. هر حادثه‌ای که در ایران به وجود آید - اعم از حوادث مثبت یا منفی - ملتهای مسلمان به سوی آن گردن میکشند و با دقّت آن را مورد مطالعه قرار میدهند؛ از آنچه نشانه پیروزی و …

تلاش دشمنان برای جلوگیری از آن با تقسیم‌بندی‌های قومی

دشمنان اسلام همواره سعی کرده‌اند با تقسیم‌بندیهای قومی مانع از وحدت کلمه مسلمانان شوند تا بتوانند بر آنها سیطره پیدا کنند. در ابتدای اشغال فلسطین، علمای مجاهدی چون شیخ عزّالدین قسّام و حاج امین الحسینی از مسلمانان برای نجات فلسطین استنصار کردند و مرجع بزرگ دینی مرحوم شیخ محمد حسین آل کاشف‌الغطاء حکم جهاد علیه صهیونیستها صادر فرمود؛ ولی متأسّفانه بتدریج شکل اسلامىِ مبارزات تضعیف و …

مقابله با امواج تفرقه معیار پایبندی به وحدت جهان اسلام

مراکز قدرت‌ بین‌المللی‌ برای‌ ایجاد اختلاف‌ و تفرقه‌ میان‌ ملّت‌ها و کشورهای‌ اسلامی‌ در تلاش هستند.‌ مقابله‌ با این‌ امواج‌ تفرقه‌ و دوگانگی‌، معیار پایبندی به وحدت‌ جهان‌ اسلام‌ است‌.

اقتضای عقل سیاسی به ایستادگی یکپارچهٔ جهان اسلام برابر صهیونیسم

آلام مردم فلسطین، آلام و دردها و رنجهای ماست. امروز فریاد ملت فلسطین بلند است که یاللمسلمین! جواب این فریاد، بر تک تک مسؤولان دولتهای اسلامی واجب و لازم است؛ خدای متعال آنها را مؤاخذه خواهد کرد. همه ما وظیفه داریم. این بالاتر از ملاحظات سیاسی است؛ اگرچه عقل سیاسی هم اقتضاء میکند که امروز همه دنیای اسلام پشت به پشت و دست در دستِ هم در مقابل صهیونیسمِ غاصب و متجاوز بایستند. این خطر برای همه دنیای اسلام است. حتّی دولتهایی که خیال میکنند ارتباطاتشان با دولت غاصب صهیونیست به نفع آنهاست، وجود صهیونیستها بیشتر به ضررشان است. این غدّه سرطانی و شجره خبیثه‌ای که در آن‌جا گنجانده شده است، امروز تهدیدی علیه موجودیّت و هویّت همه کشورها و دولتهای اسلامی است. کمک به فلسطین …

کمک معرفی شخصیت پیامبر به اتحاد امت و خیزش نسل جوان به سوی اسلام

علمای اسلام، روشنفکران مسلمان، نویسندگان، شعرا و هنرمندان در دنیای اسلام، امروز وظیفه دارند تا آن‌جایی که توان آنها اجازه می‌دهد، شخصیت نبی‌اکرم و ابعاد عظمت این وجود بزرگ را برای مسلمانان و غیر مسلمانان ترسیم کنند. این امر به اتّحاد امت اسلامی و به خیزشی که امروز در نسلهای جوان امت اسلام به سوی اسلام مشاهده می‌شود، کمک خواهد کرد.

اصل ولایت در غدیر به‌عنوان امری مشترک میان شیعه و سنی

… مایه وحدت باشد؛ همچنان که مرحوم آیةاللَه شهید مطهری مقاله‌ای با عنوان «الغدیر و وحدت اسلامی» دارد. او کتاب الغدیر را - که درباره مسائل مربوط به غدیر است - یکی از محورهای وحدت اسلامی میداند که درست هم هست. ممکن است به نظر عجیب بیاید، اما واقعیت مطلب همین است. خودِ مسأله غدیر، غیر از جنبه‌ای که شیعه آن را به عنوان اعتقاد قبول کرده است - یعنی حکومت منصوب امیرالمؤمنین علیه‌الصلاةوالسلام از طرف پیامبر که در حدیث غدیر آشکار است - اصل مسأله ولایت هم مطرح شده است. این دیگر شیعه و سنی ندارد. اگر امروز مسلمانان جهان و ملتهای کشورهای اسلامی، شعار ولایت اسلامی سر دهند، بسیاری از راههای نرفته و گره‌های ناگشوده امت اسلامی باز خواهد شد و مشکلات کشورهای اسلامی به حل نزدیک خواهد گشت.

کمک به همدلی شیعه و سنی، خدمت به انقلاب و اسلام

… چه فواید و منافعی می‌برد. هدفشان این است که ایران را از مجموعه کشورهای اسلامی جدا کنند؛ انقلاب اسلامی را مخصوص مرزهای ایران کنند؛ فشار روی ایران را از سوی کشورهای اسلامىِ دیگر زمینه‌سازی کنند و از درس‌آموزىِ ملتهای دیگر از درسهای ملت ایران جلوگیری نمایند. ما باید درست نقطه مقابل عمل کنیم. هرکس - چه در محیط سنی و چه در محیط شیعه - به همدلی و ارتباطات حسنه و دوستانه بین شیعه و سنی کمک کند، او به نفع انقلاب و اسلام و هدفهای امت اسلامی کار کرده است. هر کس هم سعی در جدایی کند، درست نقطه مقابل آن حرکت کرده است.

وحدت ملی زمینه‌ساز وحدت ملت‌های مسلمان و قدرت عظیم امت

… کسانی وحدت ملی را نه به عنوان شعارهای مذهبی، بلکه با شعارهای سیاسی خدشه‌دار میکنند. ما قبلاً به اینها نصیحت کردیم؛ امروز هم نصیحت میکنیم که نگذارند وحدت این ملت بزرگ و متحد خدشه‌دار شود. جدا کردن بدنه‌های این ملت بزرگ از یکدیگر، خدمت به دشمنان این ملت است. اگر این ملت بزرگ و رشید، وحدت ملی را در این کشور حفظ کند، آن وقت این وحدت، برای وحدت ملتهای دیگر زمینه‌سازی میشود. اگر یک امت اسلامی با حدود یکونیم میلیارد نفر جمعیت، در مسائل اساسىِ خودشان متحد باشند، شما ببینید چه قدرت عظیمی در دنیا به وجود می‌آید. اما اگر وحدت ملی خدشه‌دار شد، دیگر حرف زدن از وحدت جهان اسلام یک سخن افسانه‌گون است و همه میخندند. عده‌ای میخواهند این را به وجود بیاورند.

حج مظهر یکپارچگی امت و پر کردن شکاف‌ها

حج از یک طرف مظهر معنویت است -ارتباط با خدا، آشنا شدن دل با آیات الهی و نزدیک شدن هرچه بیشتر انسان به خدا- از یک طرف مظهر وحدت است -یکپارچگی امّت اسلام، برداشتن دیوارها و حجابها و پُر کردن درّه‌ها و شکافهایی که یا به‌دست دشمن، یا به‌وسیله تعصّبات و اوهام به‌وجود آمده است، و نیز ایجاد قدمی به سوی امّت واحده اسلامی است- و از طرف دیگر مظهر برائت از دشمنان خدا، برائت از مشرکین و ایادی شرک و کفر است. اگر ان‌شاءالله این سه جهت در حج متجسّد و مجسّم شود، حج فایده خود را بخشیده است. اوّل، شما و حاجی هستید که از حج بهره میبرید. در مرتبه دوم، دنیای اسلام و جامعه اسلامی و امّت اسلامی است که این بهره را می‌برد. یکی از خصوصیات حج این است که فضا را معنوی میکند. …

یاری برخی مسلمانان با تکیه بر مشترکات به‌جای اختلاف مذهبی

… به او نوشتم: امروز، آن روزی است که شما به کمک این نظام بشتابید؛ اطراف آن را محکم بگیرید و در مقابل دشمنانش از آن دفاع کنید، تا همه این فرصت را پیدا کنند که برای همه‌ی نسلها و برای همه‌ی مناطق عالم، یک الگوی کامل بسازند. البته این توقّع به‌طور کامل عملی نشد. بعضیها خوب جواب دادند و از اقصای دنیای اسلام به کمک نظام اسلامی شتافتند. نگفتند ما از لحاظ گرایش مذهبی، با رهبران این نظام و این انقلاب تفاوت داریم. مشترکات را چسبیدند، نه موارد اختلاف و تفرقه را. بعضی هم نتوانستند در این موفقیّت والا قرار گیرند.

کفایت اتحاد دولت‌های اسلامی در برابر صهیونیست‌ها

… در همین قضایای چندسال اخیر هم نشان داده شد. همین حالا در مقابل این فاجعه عظیمی که صهیونیستها راه میاندازند - یعنی در حقیقت غصب دوباره بیت‌المقدّس، غصب دوباره قبله مسلمانان - همین حمایتهای امریکاست که اینها را جَری کرده است، والاّ اینها جرأت نمیکردند. اگر حمایت امریکا نبود، دولتهای اسلامی این زمره طاغیه را کفایت میکردند. الان هم اگر کشورهای اسلامی و دولتهای اسلامی متّحد باشند، کفایت میکنند.

تلاش برای تقویت پیوند برادری میان پیروان فرق اسلامی

درگذشت عالم عامِل و روحانی روشن‌بین و آگاه، مرحوم آقای قاضی ملامحمد خضری موجب تأثر و تأسف این‌جانب گردید. این عالم جلیل از جمله‌ی شخصیتهای برجسته‌یی بود که در منطقه‌ی کردستان و آذربایجان غربی به وظایف خطیر علمای اسلام در نظام مقدس جمهوری اسلامی شجاعانه قیام کرد و در راه تقویت پیوندهای برادری میان پیروان فِرق اسلامی در این منطقه تلاشی پیگیر و گسترده انجام داد، مواقف و مواضع حکیمانه و خیرخواهانه‌ی او در دفاع از نظام مقدس جمهوری اسلامی و مسؤولان کشور یکی از برجسته‌ترین کارهای آن عالم جلیل است که حاکی از شخصیت قوی و روح بلند و احساس مسؤولیت عمیق او است.

شناخت دشمنان و طرفداران وحدت با وجدان دینی مشترک مسلمانان

دشمنان وحدت چه کسانی هستند که میشود در دنیا یکی یکی آنها را با انگشت نشان داد؟ طرفداران وحدت چه کسانی هستند؟ آیا خدا و ملائکه و انبیا و اولیا از وحدت خرسند میشوند، یا ناراضی؟ اینها را میشود کاملاً با وجدان معمولی دینی و اسلامىِ مشترک بین همه مسلمین فهمید.

لزوم جست‌وجوی نقاط گردآورندهٔ همهٔ مسلمانان از هر نژاد و زبان

خصوصیّت این عید و بعضى اعیاد دیگر اسلامى این است که مخصوص به یک مجموعه‌ى خاصّى از جامعه‌ى عظیم اسلامى نیست. حقیقتاً امروز ما مسلمین باید به دنبال آن نقاطى باشیم که همه‌ى آحاد مسلمان را در شرق دنیاى اسلام و در غرب دنیاى اسلام، از هر ملّیّتى با هر نژادى، با هر زبانى، با هر فرهنگى، گِرد محور توحید و کلمه‌ى متعالیه‌ى اسلامى جمع کند؛ عید فطر از جمله‌ى اینها است و بعضى اعیاد دیگر هم البتّه این خصوصیّت را دارند؛ لذاست که در این دعائى که ما در قنوت عید فطر ــ بر حسب آنچه وارد شده است ــ مستحب میدانیم و میخوانیم، عرض میکنیم: اَلَّذى جَعَلتَهُ لِلمُسلِمینَ عیداً؛[2] خداى متعال براى مسلمین، این …

نیاز به یکپارچگی و هوشیاری برای مقابله با خطرها و دشمنی‌ها

چنان‌ که در این اجلاس بارها از سوى اعضا و سخنرانان تکرار شد، جهان اسلام از امکانات بى‌شمارى در همه‌ى زمینه‌هاى زندگى بشر برخوردار و با رنجهاى بزرگى دست‌به‌گریبان است. نیاز به معرفت و جدّیّت و همکارى براى نیل به حیات طیّبه‌ى تمدّن اسلامى، نیاز به یکپارچگى و هوشیارى براى مقابله با خطرها و دشمنى‌ها، و نیاز به اخلاص و صمیمیّت براى جلب رحمت و کمک الهى، مشهود و مورد قبول همگان است، همچنان‌ که تلاش عملى براى تحقّق بخشیدن به خواسته‌هاى جمعى ــ که در قطعنامه‌ها و بیانیّه‌ى این اجلاس بدان اشاره یا تصریح شده ــ شرط اصلى پیشرفت این سازمان بزرگ و مهم است.

ناتوانی دشمنان دنیای اسلام در برابر ارادهٔ جمعی دولت‌های مسلمان

… عطفى در تاریخ این سازمان باشد و حرکت به سمت وضع مطلوب آن محتاج همکارى صمیمانه‌ى کلّیّه‌ى دولتهاى عضو، در چهارچوب وظایف و هدفهایى است که این سازمان براى خود تعریف کرده است. امیدوارم این دوره شاهد چنین همکارى گره‌گشایى در همه‌ى قضایاى بزرگ جهان اسلام باشد. بى‌شک، ناخرسندى دشمنان دنیاى اسلام نخواهد توانست در برابر اراده‌ى جمعىِ دولتهاى مسلمان مقاومت کند، همچنان‌ که در مورد برگزارى موفّق و باشکوه این اجلاس در تهران نیز این خواست جمعى بر نارضائى دیگران فائق آمد.

همراهی دنیای اسلام مایهٔ احساس عزت و عظمت هر کشور اسلامی

ما از حضور علما و شخصیّت‌های اهل فرهنگ و معرفت در کنفرانس اسلامی خوشحال هستیم. اگر هر یک از کشورهای اسلامی، مجموعه‌ی بزرگ دنیای اسلام را در کنار خود و همراه خود ببیند، احساس عزّت و عظمت خواهد کرد و از برکات آن نیز بهره‌مند خواهد شد.

رفع اختلافات کشورهای اسلامی، کندکنندهٔ شمشیر دشمن

تسکین آلام و رنج‌های جهان اسلام مستلزم فعّال شدن کنفرانس اسلامی است. دولت‌های مسلمان باید به اظهارات خصمانه‌ی دشمن بی‌توجّهی کنند و بیش از هر چیز، حلّ مشکلات ملّت‌های مسلمان را در دستور کار خود قرار دهند؛ زیرا با مرتفع شدن اختلافات میان کشورهای اسلامی، این شمشیر دشمن است که قبل از هر چیز، کُند خواهد شد.

نارضایتی از سیاست آمریکا، عاملی وحدت‌بخش میان کشورهای مسلمان

احساس نارضایتی از سیاست‌های آمریکا در حمایت بی‌قیدوشرط و همه‌جانبه‌ی این کشور از رژیم صهیونیستی، بسیاری از کشورهای اسلامی را فرا گرفته است و این امر، اکنون به یک عامل وحدت‌بخش میان کشورهای مسلمان تبدیل شده است که آن را باید مغتنم شمرد.

مخالفت همیشگی دشمنان و ترس فزایندهٔ آنان از آن پس از انقلاب

… خود، دستهای توطئه‌گری را میبینم که بخصوص در سالهای اخیر - بعد از حمله‌ای که پس از پیروزی انقلاب شروع کردند؛ اما با حرکت قاطع انقلاب اسلامی و رهبر عظیم‌الشّأن و امام بزرگوار ما خنثی شد - به شکل بسیار خطرناکی، برای ایجاد تفرقه بین مذاهب و مسلمین تلاش میکنند. دشمنان، همیشه با اتّحاد مسلمانان مخالف بوده‌اند. تاریخ، شاهد بر این معناست. اما امروز که پرچم مظفّر اسلام، در این نقطه از عالم، با عظمت و عزّت برافراشته شده است، بیشتر از همیشه از وحدت اسلامی میترسند.

خطاب آن به همهٔ شیعه و سنی و ایرانی و غیرایرانی

همه مخاطب به این کلامند. شیعه و سنّی ندارد. فرقی نمیکند؛ ایرانی و غیرایرانی ندارد. ما خوشبختانه در ایران، با برادران اهل سنّت مشکلی نداریم. در طول مدت هفده، هجده سال بعد از انقلاب، همیشه با حال صفا و محبّت و صمیمیّت زندگی کرده‌ایم؛ خدا را شاکریم. برادران ما در مناطقی که اهل سنّت بیشتر مستقر هستند، بیشترین کمکها را به دولت و نظام اسلامی …

همراهی دست خدا با ملت‌های مسلمانِ متحد

ملتهای مسلمان بدانند که اگر با هم باشند، دست خدا با آنها است و دست خدا مقتدرتر از هر پدیده‌ی قدرتمند در عالم وجود است. و دولتهای مسلمان بدانند که ملتهای آنان، قویترین پشتیبان در مقابله با بیگانگان پر توقع و متجاوز و غارتگر و بیرحمند. اگر ملتها به صحنه راه داده شوند، اگر به ملتها اعتماد شود، اگر با ملتها صادقانه عمل شود، دولتها آن چنان اقتداری خواهند یافت که نه در میدان نبرد …

تجمع و وحدت امت در حج عامل مقابله با دشمنان بیرونی

در حج، عنصر تقوا و ذکر و حضور و خشوع و توجه به حق متعال، متکفل مقابله با تهدید اول است و عنصر تجمع و وحدت و احساس عظمت و قدرت در امت بزرگ اسلامی که حج مظهر آن است، عهده دار مقابله با تهدید دوم.

اتفاق کلمه در عمل به سخنان اهل‌بیت از وسایل وحدت

… بیت پیغمبر است. اهل بیت پیغمبر را همه مسلمین قبول دارند. البته شیعه اعتقاد به امامت آنان دارد؛ غیر شیعه، آنان را به معنای امامت در اصطلاح شیعی، امام نمیداند، لکن از بزرگان اسلام که میداند، خانواده پیغمبر که میداند، مطّلع از معارف و احکام اسلامی که میداند. مسلمین باید در عمل به کلمات ائمّه علیهم السّلام و اهل بیت پیغمبر، اتّفاق کلمه کنند. این یکی از وسایل وحدت است.

پایبندی به وحدت اسلامی بدون فراموش کردن مفهوم ولایت

… البته به همه فِرق اسلامی این سفارش را میکنیم، نه این‌که فقط به شیعه بخواهیم بگوییم «آقا غدیرت را فراموش نکن!» ما به همه فِرق اسلامی میگوییم: «مبانیتان را فراموش نکنید.» در این‌جا به شیعه تأکید میکنیم که بر اندیشه و فکر غدیر، تکیه کند. این، یک فکر مترقّی است. اگر ما میگوییم «اتّحاد اسلامی» و پایش هم میایستیم (ما با همه قدرت، پای موضوع وحدت اسلامی، در مقابل دشمنان وحدت ایستاده‌ایم) نباید تصوّر شود که این مفهومِ مهم، مترقّی، اصلی و نجاتبخش اسلامی، یعنی مفهوم ولایت و غدیر را فراموش خواهیم کرد. موضوع غدیر نباید فراموش شود؛ چون مسئله خیلی مهمّی است. همان‌طور که عرض کردم، اگر مسئله غدیر - با آن دو جنبه‌ای که اوّلِ صحبتم گفتم - مورد ملاحظه قرار گیرد، امروز اسلام دنیا را نجات خواهد داد. یک عدّه هستند که تصوّر میکنند میشود ملتی مسلمان بود؛ امّا به احکام …

حج مرکز وحدت و قدرت پیکر پراکندهٔ امت اسلامی

… شگفت آور و پر از رمز و راز را چنان ترتیب داده است که همین یک واجب بتواند در همه‌ی قرون و اعصار، و با هراندازه گسترشی که دامنه‌ی اسلام در شرق و غرب گیتی به دست آورده است، یکپارچگی و اتصال اجزاء این پیکر عظیم را تامین کند... همه در یکجا و همیشه در یک فصل،... چه آن هنگام که سفر کعبه‌ی مشتاقان بیت از برخی نقاط عالم یکسال به طول میانجامید و چه امروز که دشمنان امت اسلامی برای پوشش تبلیغات زهرآگین خود به سراسر کره‌ی زمین به بیش از یکساعت نیازندارند، همیشه اجزاء این پیکر عظیم و پراکنده، به این مرکز وحدت و قدرت که برای آنان کانون صفا و برادری و معنویت و توحید و معرفت واطلاع است نیاز داشته‌اند.. و اسلام اگر از حج خالی میبود رکنی اصلی و جزیی جوهری را فاقد بود.

احساس قدرت و امنیت امت در سایهٔ همگامی مسلمانان در حج

و اجتناب ازشیطان وطاغوت، دل کندن ازشهوات و هوسهای خوارکننده وکمک گرفتن ازنیروی صبر واراده‌ی خود ونیز نیروی عظیم امت اسلامی را لازم دارد که همانادرحرکت دستجمعی وهمراهی وهمدلی و همگامی و هم‌زبانی همگان در طواف وسعی، و وقوف در عرفات و مشعر ومنی، وهدف گرفتن دستجمعی جمرات شیطان و رمی از همه جا و همه سو به آن و ابراز برائت عمومی از آن، حاصل میشود، و درنهایت، گره خوردن دستها و دلها وعزم‌هایمسلمین از همه جای امت اسلامی به یکدیگر واحساس قدرت وامنیت در سایه‌ی وحدت را پدید میآورد که: واذجعلناالبیت مثابةًللناس و أمنًا[7]

لزوم نزدیکی دل‌های ملت‌های مسلمان

چرا؟ چرا باید چنین چیزی پیش بیاید؟ امروز ملت و امّت اسلامی، باید دلهای خود را با هم نزدیک و آشنا کنند. ملت ایران به عنوان ملتی که قدرت و عزّت و عظمت و تواناییهای گوناگون خود را در این پانزده - شانزده سال به اثبات رسانده و صاحب این کشور است، و ما به عنوان مسؤولین این کشور، دستِ دوستی به همه امّتهای اسلامی داده‌ایم. این دست دوستی، بعد از این هم به سوی آنان دراز …