رفتن به محتوای اصلی

وحدت اسلامی

نام‌های دیگر: وحدت مذهبی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

همبستگی مسلمانان و مذاهب اسلامی و پرهیز از تفرقه میان آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مقصود از وحدت میان مسلمانها عبارت است؛ از رفع اختلافاتى که مسلمانها را از یکدیگر جدا مى‌کند و میان آنها نزاع و درگیرى به وجود مى‌آورد. وحدت یعنى؛ رفع منازعات مقصود از وحدت این نیست که هر یک از فرق مسلمین از عقاید خود و دلبستگى‌هاى خود دست بردارد، چون این امرى است که امکان‌پذیر هم نیست و خود اقدام براى این مطلب مشکلات و اختلافات زیادى را به وجود خواهد آورد. مسلمانان عالم از هر فرقه‌اى از فرق که هستند مى‌توانند با حفظ عقاید اصولى خود وحدت را در میان خود حفظ کنند و تحکیم کنند. یعنى؛ با یکدیگر اختلاف نکنند منازعه نکنند چون منازعه همچنانى که در این آیه تلاوت شد موجب فشل و از بین رفتن قوت و قدرت مسلمین است. اختلافات بین مسلمین و به طور عام بین همه‌ى ملتها و جوامع یکى از وسائلى بوده که استعمار در طول زمان از آن استفاده کرده است و به وسیله‌ى آن کشورها را از استقلال و یکپارچگى خارج کرده، دولتها را ضعیف کرده و قوت و قدرت جوامع را از بین برده است. در جوامعى که با استعمار مبارزه مى‌کردند یا آن کشورهایى که استعمار در آن منافع ویژه‌اى داشت. این مسأله‌ى تفرقه و اختلاف شدیدتر بود مثلاً؛ اختلاف بین مسلمانان و هندوها در شبه قاره‌ى هند، اختلاف بین مسلمانان و مسیحیان یا بعضى از بومى‌ها در کشورهاى اسلامى آفریقا و اختلاف در همه‌ى کشورهاى اسلامى و در کشور خود ما، سابقه‌ى طولانى دارد و در طول زمان چه استعمار انگلیس چه استعمار فرانسه چه استعمار امریکا در نقاط مختلف از این حربه علیه ملتها استفاده کرده است. در میان مسلمانان انگیزه‌ى استعمار براى ایجاد اختلاف بیشتر است اولاً: به دلیل این‌که مسلمین جمعیت زیادى هستند یک میلیارد یا بیشتر مسلمان در عالم وجود دارد که مناطقى که این مسلمانها در آن زندگى مى‌کنند در یک نقطه‌ى بسیار مهم جغرافیائى است؛ میان آسیا و اروپا و آفریقا محل التقاء سه قاره‌ى مهم به یکدیگر در کنار آبراههاى مهم عالم و اخیراً در صد سال اخیر با کشف معادن غنى در این کشورها. یک چنین جمعیتى در یک چنین نقطه‌اى از عالم اگر یکپارچه و متحد مى‌بود یقیناً استعمار زیانهاى زیادى را متحمل مى‌شد؛ لذا اختلاف فرقه‌هاى مسلمین و بیش از همه اختلاف بین شیعه و اهل سنت که ریشه‌هاى قدیمى هم داشت در دوران استعمار یک شدت بیشترى به خود گرفت و بیش از صد سال است که متفکرین دلسوز مسلمان از قبیل سیدجمال‌الدین و محمّدعبده و بسیارى دیگر نداى رفع اختلاف بین مسلمین را سر دادند. البته بعضى از دلسوزان و روشنفکران و افراد آگاه به این ندا پاسخ دادند در حدود چهل سال قبل در مصر دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تشکیل شد و بعدها مرحوم آیت‌الله‌العضمى بروجردى رضوان‌الله‌علیه از این مؤسسه حمایت کرد تأیید کرد نماینده فرستاد لکن از وقتى که انقلاب اسلامى در ایران به پیروزى رسید آهنگ ایجاد تفرقه و اختلاف بین مسلمانها و به خصوص بین شیعه و سنى یک شتاب بیشترى گرفت. علت هم این بود که استعمار و استکبار جهانى خیلى خوب تشخیص مى‌داد که انقلاب اسلامى براى مسلمانان همه‌ى کشورهاى اسلامى داراى جاذبه است و مى‌دانست که اگر مسلمین به حال خود بمانند این انقلاب مثل عطرى در سرتاسر فضاى جوامع اسلامى منتشر خواهد شد و این براى استکبار یک ضرر غیر قابل جبران بود لذا سعى کردند با استفاده از اختلاف فرقه‌اى و مذهبى میان ملت مسلمان، در ایران و برخى کشورهاى مسلمان دیگر مسأله‌ى اختلافات بین فرقه‌هاى مسلمین را عمده کنند و جنگ عقایدى را در کتابها و رساله‌ها و مطبوعات به راه بیاندازند. شاید تعداد کتابهایى که ضد تشیع و ضد مردم شیعه‌ى ایران در طول این ده سال منتشر شده چند برابر همه‌ى کتابهایى است که در مثل چنین مدتى در گذشته منتشر مى‌شد. قلمهاى مزدور را به کار گرفتند کسانى را که اهل هوى و هوس و بنده‌ى درهم و دینار بودند اینها را در سرتاسر کشورهاى اسلامى اجیر کردند براى این‌که روى تهمتهاى قدیمى که نسبت به تشیع زده مى‌شد تکیه کنند و بر اساس اینها کتاب بنویسند؛ از قبیل این‌که شیعه قائل به تحریف قرآن است یا شیعه همه‌ى صحابه را غیر از چهار، پنج نفر کافر مى‌داند و از این قبیل حرفها. اگر چه اثر نکرد اگر چه مقصود آنها برآورده نشد، اما شکى نیست که در ذهنیت عامه‌ى مردم بسیارى از کشورها این اختلاف‌انگیزى تأثیراتى را خواهد داشت و سرمایه‌گذارى استکبار هم به خاطر همین بود.
مسئله‌اى که لازم است در آستانه‌ی هفته‌ی وحدت به همه‌ی ملّت ایران و همچنین به مسلمانان عالم عرض کنم، اهمّیّت وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همه‌ی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین ‌-اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیده‌ی خودشان دست بردارند و به یک عقیده‌ی سوّمى یا به عقیده‌ی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعه‌ی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بین‌ا‌لله‌؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همه‌ی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى چیزها با هم شریکید و یک جور فکر میکنید و یک جور عمل میکنید، در بعضى چیزها [هم] هر فرقه‌اى روش خود را دارد؛ عرض ما این است که اوّلاً آن نقاط اشتراک از نقاط افتراق بیشتر است؛ یعنى همه‌ی مسلمین به خداى واحد، به قبله‌ی واحد، به پیغمبر واحد، به احکام، به نماز، به روزه، به زکات، به حج اعتقاد دارند. شما دو مسلمان را پیدا نمیکنید که وقتى صبح میشود براى نماز بلند نشود؛ مگر اینکه بخواهد به تکلیفش عمل نکند. وَالّا همه‌ی مسلمین عالم معتقدند که صبح باید نماز خواند، ظهر باید نماز خواند، عصر باید نماز خواند، شب باید نماز خواند، نیمه‌شب مستحب است نماز شب خواند، نماز را به‌طرف کعبه باید خواند، نماز را باید به زبان قرآن و از آیات قرآن خواند و حمد باید خواند؛ همه‌ی مسلمین عالم ماه رمضان که میشود ‌-آن‌وقتى که فهمیدند روز اوّل ماه است- روزه میگیرند، مگر کسى به تکلیفش عمل نکند و فسق کند، وَالّا همه‌ی مسلمین عالم اعتقاد دارند؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید زکات داد؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید در عمر حدّاقل یک بار حج رفت؛ و از این قبیل.
ما در مسئله‌ی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدست و هم‌آواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى ‌-فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقه‌مند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانه‌اى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقی‌اى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّت‌هاى عالِمى از همه‌ی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفه‌ی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعه‌هایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعه‌ی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همه‌ی مسلمین قرار بگیرد. این از جمله‌ی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحب‌همّتان، این کار را به انجام برساند.

شاهدها (۵۹۵ پاراگراف)

لزوم کنار گذاشتن اختلافات و کمک گفتار و رفتار به اتحاد

باید ملت و امت اسلامی، به همین عروه‌ی وثقی تمسک کنند؛ اختلافات را کنار بگذارند؛ اختلافات را دامن نزنند. همه‌ی ما باید مواظب باشیم. حرف‌زدنهایمان، تعبیراتمان، کلماتمان، منشمان، نگاهمان، دوستی و دشمنی‌مان باید به اتحاد کمک کند. مردم را از اختلاف باید دور کنیم و خودمان هم دور شویم. این امر، برای امت اسلامی، پرهیز از اختلاف و برای ملت ایران، هوشیاری و آگاهی را ایجاب می‌کند. هر چه مجتمع‌ترشدن را؛ اتحاد درون ملت را؛ محکم کردن ارتباط میان مسؤولین و مردم را؛ همکاری با نظام اسلامی را و …

حمایت ملت ایران از برادران مسلمان نمونهٔ اعتقاد به وحدت اسلامی

این احساس، مردم ما را به حرکت وا میدارد؛ مردم ما را به اهتمام به امور آنها وامیدارد. اگر لازم است به خیابانها بیایند، با گروههای میلیونی به خیابانها میریزند. اگر لازم است کمک کنند و پول بدهند. به حسابهای مربوط پول میریزند و کمک میکنند. اگر چیز دیگری هم در راه حمایت از برادران مسلمان لازم باشد، باز هم ملت ما سینه را سپر میکند و آماده، می‌ایستد. این، یک نمونه از ملتی است که اعتقاد به وحدت اسلامی، به برادری اسلامی و به خویشاوندی اسلامی دارد. حال اگر همه ملتهای مسلمان با هم چنین باشند، ببینید چه چیزی در دنیا پیش می‌آید! این، وحدت اسلامی است. وحدتِ بالاتر، بعد از وحدت میان آحاد یک کشور و یک ملت: وحدت امّت اسلامی است.

سود همهٔ کشورهای اسلامی، بزرگ و کوچک، از مجموعهٔ اسلامی متحد

ما کشورهای اسلامی، با هم اصطکاک منافع نداریم. یک مجموعه اسلامی، یک بلوک اسلامی، برای همه خوب است، نه برای یک جمع خاص. کشورهای بزرگ اسلامی هم از یک مجموعه اسلامی سود میبرند؛ کشورهای ضعیف و کوچک و فقیر هم سود میبرند. این، به نفع همه است. به نفع همه اطراف قضیه است. پس به ضرر کیست؟ چه کسی از اجتماع مسلمین متضرّر است؟ آن قدرتهایی که میخواهند اغراض فاسد خودشان را روی ملتهای مسلمان اعمال کنند؛ یعنی قدرتهای بزرگ، امریکا، سیاستهای استعماری. ما از اوّل انقلاب تا امروز، کشورهای مسلمان را به وحدت دعوت …

هم‌جهتی و هم‌دلی ملت‌ها و دولت‌های مسلمان نه حذف دولت‌ها

ما آرزو داریم که این یک میلیارد مسلمان، حقیقتاً یک واحد باشند؛ نه این‌که دولتها و کشورها وجود نداشته باشند. چنین چیزی، علی‌الظّاهر، تا قبل از ظهور ولىّ‌عصر ارواحنافداه، نخواهد شد. اما میگوییم در یک جهت حرکت کنند. با یک روحیّه حرکت کنند. ملتها و دولتهای مسلمان، با یک دل حرکت کنند. و این، عزّت و قدرت آنهاست. عزّت و قدرت، در سایه اسلام است. عزّت و قدرت، در سایه همبستگی و همدلی اسلامی شما ملت ایران است. عزّت و قدرت در سایه تقوا و تمسّک به قرآن است. عزّت و قدرت، در سایه …

اتحاد مسلمانان مانع جرأت دشمن بر کوبیدن ملت مظلوم مسلمان

مسلمانان در چنین شرایطی باید به فکر فرو روند حوادث را با تدبر بنگرند آیا اگر مسلمین جهان دست متحدی بودند و مشت مستحکمی داشتند، کسی جرأت می‌کرد یک ملت مظلوم را فقط به جرم مسلمانی چنین بیرحمانه و قساوت‌آمیز بکوبد؟ هرکس در تفرقه‌ی مسلمین سعی می‌کند، هرکس برادران مسلمان را به یکدیگر بدبین می‌کند، هرکس تنگ‌نظرانه و جاهلانه یا خصمانه و مغرضانه، فرق اسلامی را محکوم به کفر می‌کند، بداند در فاجعه‌ی بوسنی و امثال آن شریک است.

لزوم نزدیکی دل‌های مسلمانان همهٔ فرقه‌ها؛ سلاحی در برابر دشمنان

از خدای متعال میخواهیم که ما را در راه ایمان به قرآن و اسلام و مقام ولایت، ثابت قدم بدارد و توفیقات خود را بر ما نازل کند. ان‌شاءاللَّه مسلمانان در همه کشورهای اسلامی و از هر فرقه از فرَق اسلامی که هستند، سعی کنند دلهایشان رابه هم نزدیک کنند و اتّحاد و وحدت فیما بین را حفظ نمایند. که این، خود، سلاح بزرگی در مقابل دشمنان اسلام است.

ایستادگی، هم‌پیمانی و اتحاد مسلمانان علاج فشار استکبار

… در سودان است؛ این وضعیت مردم شریف و مجاهد افغانستان است؛ این وضعیت مردم مظلوم کشمیر است؛ این وضعیت مسلمانان مظلوم عراق است! در کدام نقطه عالم است که مسلمانان از قِبَلِ خباثت استکبار جهانی و دستگاه سلطه جهانی به نحوی آسیب نبینند و فشار برآنها وارد نشود!؟ علاج چیست جز ایستادگی خودِ مسلمانان؛ جز همپیمانی مسلمانان؛ جز اتّحاد مسلمین با یکدیگر؛ جز بیداری جوامع اسلامی و جز به کار گرفتن نیروی عظیم اسلام در سراسر عالم؟

نبود اتحاد به‌سبب اهداف غیراسلامی دولت‌ها، علت ناتوانی مسلمانان در دفاع

… مسلمان در عالم، چه‌کسی از اینها باید دفاع کند؟ مسلمانان باید همین‌طور نگاه کنند و کشتار فرزندان و زنان و کسان خود را در لبنان و فلسطین ببینند و دم نزنند!؟ این همه منابع زیر زمینی، این همه ثروت، این همه سلاح در اختیار کشورهای اسلامی و جوامع مسلمین است. چرا ما نمیتوانیم از خودمان دفاع کنیم؟ چون متّحد نیستیم. چرا متحد نیستیم؟ چون دولتهایی که باید اتحاد را تضمین کنند، دارای هدفهای مختلفند: هدفهای ملی گرایانه، هدفهای کفر آلود، هدفهای غیراسلامی. امّا ملتها دلهایشان با هم است. کدام دو ملتند که با هم کینه داشته باشند؟ ملت ایران و ملت عراق، بعد از هشت سال‌جنگ، یکدیگر را در آغوش میفشرند. جنگ، مربوط به ملتها نیست؛ اختلافات، مربوط به ملتها نیست؛ بلکه مربوط به دولتهاست که انگیزه‌های غیر اسلامی دارند. این‌جا …

پرهیز از جدایی بر سر اختلاف فتوا و نمایش وحدت در حج

من به برادران عزیز - چه شما مسؤولین محترم و چه آحاد حُجّاج ایرانی - توصیه میکنم: سعی کنند این پیام را، که پیام عبودیّت خدا و کفر به طاغوت است، قولاً و عملاً نشان دهند. رفتار منظّم، رفتار صحیح، رفتار مسلمانانه، رفتار حاکی از عبودیّت خدا و رفتار همراه با نظم. این‌طور نباشد که در اعمال حج، بر اثر یک اختلاف فتوای کوچک و کم‌اهمیت، برادران از هم جدا شوند و هر کس به گونه‌ای عمل کند. این‌جا باید همه چیز حاکی از وحدت و اتّحاد باشد. امام رضوان‌الله‌علیه توصیه کردند، امر کردند، که در نمازهای جماعت شرکت کنید. بنده هم عرض میکنم: در نمازهای جماعت در مسجدالحرام، در مسجدالنّبی و نیز در مساجد دیگری که مقتضی است و متعلّق به برادران اهل آن مناطق است، شرکت کنید. وحدت را نشان دهید. یکپارچگی را با …

وحدت مسلمانان نخستین آماج دشمن و پرهیز از اختلافات فرقه‌ای

مسلمانان باید آگاه باشند و بمانند، فریب دشمن و تبلیغات ترفندآمیز او را نخورند. وحدت و همدلى ما، نخستین آماج آنها است. باید اجازه نداد که بهانه‌هاى فرقه‌اى و مذهبى و طایفه‌اى، بهانه‌هاى اختلاف شود. باید اجازه نداد که فشارهاى توأم با وعده از سوى استکبار، اراده‌ها را ضعیف کند. باید اجازه نداد که بى‌خبران از اسلام و دشمنان خصلتى آن، درباره‌ى حلال و حرام خدا و تفسیر آیات خدا، به لاطائلات بپردازند و اسلام را به میل خود و در خلاف جهت پیام و رسالت اسلام و …

مسئولیت همه در نزدیک کردن دل‌های میلیون‌ها مسلمان

خیلى خوشحالیم از دیدار آقایان و از اینکه شما را در این جلسه‌ى متواضع و بى‌ریا گرد هم و برادرانه زیارت میکنیم. ان‌شاءالله‌ که روزبه‌روز دلها به هم نزدیک‌تر بشود که امروز دنیاى اسلام به این تقارب دلها خیلى احتیاج دارد و هر کدام از جمع ما که اینجا نشسته‌ایم، بایستى بر دوش خودمان مسئولیت تقارب دلهاى میلیون‌ها مسلمان را حس کنیم. جاى تعجّب نیست که همین روش قدیمى ایجاد تفرقه، امروز هم یکى از بزرگ‌ترین و شاید بشود گفت بزرگ‌ترین حربه‌ى استکبار در مقابل مسلمین است. و راهش این است که ضدّ آنچه دشمن میخواهد ما عمل کنیم، پیوندها را بیشتر کنیم و واقعاً یک تصمیمى بگیریم در فضاى تفرقه‌آمیز. ما …

لزوم ارتباط شیعیان با گروه‌های غیرشیعه جز معاندان

دوّم‌کارى که هست، این است که این شى‌ء واحد و متّحد، درصدد ارتباط هرچه بیشتر با گروه‌هاى غیر شیعه بربیاید؛ الّا کسانى‌ که بناى بر عناد دارند؛ مثل همین گروه‌هاى وهّابى که در آنجا هستند که اینها بناى بر عناد دارند؛ آنها با سنّى‌ها هم بدند. اگر شیعه هم یک روز نستجیربالله‌ نباشد یا موجودیّتى نداشته باشد، آنها بین همان سنّى‌ها هم اختلاف ایجاد میکنند؛ چون آن کسانى که آنها را هدایت میکنند، از اتّحاد …

لزوم بیداری و همکاری خانواده‌وار مسلمانان و تشکیل جبهه‌ای قوی در برابر دشمن

… نفوس مسلمان امروز در دنیا هست؛ آن هم در این کشورهاى حسّاسى که ما مسلمانها داریم. بخش عظیمى از دنیا، امروز زیر پاى فرزندان اسلام است. با این‌‌همه منابع غنى، با این موقعیّت جغرافیایى، باز هم بایستى آمریکا و انگلیس و این‌جور دولتها بر این کشورها حکومت کنند؟ باید مسلمانها بیدار بشوند؛ بین خودشان مثل یک خانواده از علم یکدیگر، صنعت یکدیگر، منابع یکدیگر، پول یکدیگر استفاده کنند و در مقابل دشمن جهانى یک جبهه‌ى قوى تشکیل بدهند.

اهمیت وحدت و پرهیز از اصرار بر تغییر عقیدهٔ مردم منطقه

و آن مسئله‌ى وحدتى که گفتید،[11] بسیار مهم است. هیچ اصرار نداشته باشید براى اینکه حالا مردم را به آنچه شما حق میدانید دعوت کنید؛ بگذارید همان مسئله‌ى اسلامى در آنجا اصل باشد و احساسات جریحه‌دار نشود. از توطئه‌ها علیه خودتان واقعاً بیمناک باشید و برحذر باشید؛ چون اندک‌چیزى پیش بیاید، شما را متّهم کنند به اینکه آمدند سنّی‌هاى ما را شیعه کنند، و از این حرفها بزنند، آن‌وقت شما دیگر نمیتوانید آنجا کار کنید. نگذارید که چنین بهانه‌هایى دست افراد بیفتد. بالاخره …

توطئهٔ دشمن برای نزاع فرقه‌ها و جدا کردن ایران از ملت‌های مسلمان

و اینجا من وارد موضوع دوّم بشوم: هفته‌ى وحدت؛ وحدت میان امّت اسلام. دشمن میخواهد میان فرقه‌هاى اسلامى نزاع باشد. بخصوص بعد از پیروزى انقلاب اسلامى دشمن خواسته است بین ایران انقلابى و اسلامى و بقیّه‌ى ملّتها جدایى بیندازد. از خدا میخواهند که در دنیاى اسلام گفته بشود که «اینها شیعه هستند و انقلابشان انقلاب شیعى است و به ما سنّى‌ها ربطى ندارد»؛ استکبار از خدا میخواهد یک چنین فکرى را در دنیا به ‌وجود بیاورد. ملّت ایران از اوّل انقلاب گفته است بله، ما شیعه و موالیان اهل‌بیت پیغمبریم؛ امّا این انقلاب، یک انقلاب اسلامى بر اساس قرآن، بر اساس توحید، بر اساس اسلام خالص و ناب، بر اساس وحدت و برادرى بین همه‌ى مسلمین است؛ ملّت ما این را از اوّل گفتند و امام ما این را …

لزوم حل مسائل جهان اسلام و رفع عوامل اختلاف میان مسلمانان

تلاش در جهت حلّ مسائل بین‌الملل اسلامی و از بین بردن عوامل ایجاد اختلاف میان مسلمانان، مسئله‌ای لازم و مورد تأکید است. تأمین منافع، عزّت، استقلال و رشد علمی، فرهنگی و تکنیکی ملّت‌ها در نظم نوین جهانی ضروری است.

لزوم اتحاد حقیقی و عملی کشورهای اسلامی بر پایهٔ اعتقاد مشترک

مقابله با دست‌های مرموز و ناپاکی که برای ایجاد تفرقه و اختلاف میان مسلمانان تلاش می‌کنند، یک ضرورت پُر‌اهمّیّت است. ما باید به طور جدّی در تحکیم وحدت اسلامی بکوشیم. در شرایطی که دولت‌ها، ملّت‌ها و کشورها، بر اساس مشترکات گوناگون به تشکیل اتّحادیّه‌هایی میان خود می‌پردازند، کشورهای اسلامی باید بر مبنای اعتقاد مشترک یک اتّحاد حقیقی و عملی داشته باشند.

اصرار جمهوری اسلامی بر وحدت فرق مسلمین و دفاع همهٔ مذاهب از انقلاب

… یکى از ترفندهاى استکبار در مقابله با این موجِ همه‌گیرِ اسلامى این بوده است که از سویى انقلاب اسلامى ایران را یک حرکت شیعى به معناى فرقه‌اىِ آن ــ و نه اسلامى به معناى عام ــ معرّفى کرده، و از سوى دیگر در ایجاد نفاق و نِقار[36] میان شیعه و سنّى سعى بلیغ کنند. ما از آغاز با توجّه به این مکر شیطانى، همواره اصرار بر وحدت فِرَق مسلمین داشته و کوشیده‌ایم این فتنه‌گرى را خنثى کنیم و بحمدالله‌ با تفضّل الهى توفیقات فراوان نیز داشته‌ایم، که یکى از آخرینِ آنها تشکیل مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامى است و هم‌اکنون در سراسر جهان اسلام، علما و روشنفکران و شعرا و نویسندگان و عامّه‌ى مردم از همه‌ى مذاهب اسلامى، دوشادوش و با یک زبان و یک نفَس، از انقلاب اسلامى و جمهورى اسلامى ایران دفاع میکنند، لیکن دشمن با پول و طرح و تبلیغ و خباثت فراوان مجهّز است و متأسّفانه در نقاطى از جهان کسانى را مى‌یابد که بتواند با تطمیع و اغفال بر ذهن و زبان آنان تسلّط یابد. لذا گاه‌به‌گاه در کشورى از یک سیاستمدار و در کشور دیگرى از یک عالِم‌نما یا انقلابى‌نما شنیده میشود که به تشنیع[37] و ناسزا به شیعیان یا به ملّت ایران که بزرگ‌ترین انقلاب معاصر را به وجود آورده و به گونه‌اى بهت‌انگیز از آن دفاع کرده‌اند زبان میگشاید و قلم …

رسالت حج در نشان دادن راه اتحاد ملت‌های مسلمان در برابر استکبار

این واجب بزرگ که ذکر خدا و انابه و استغفار در آن، با برائت و بیزارى از مشرکین و نمایش عظمت و وحدت مسلمین توأم و همراه است، امسال در شرایطى انجام میگیرد که مع‌الأسف بخشى از سرزمین‌هاى اسلامى عربستان و عراق به حضور و تصرّف ایادى شرک و کفر و استکبار آلوده شده و با سوء تدبیر و خباثت بعضى از حکّام ممالک اسلامى، اختلافات تازه و برادرکشى‌هاى بى‌سابقه‌اى در میان مسلمین پدید آمده است.[4] این چیزى است که قلب هر مسلمان غیور و معتقد به عزّت اسلام و وحدت مسلمین را جریحه‌دار میسازد، و حج باید بر دلهاى خسته و مجروح مسلمین مرهم نهاده، راه رشد و صلاح را که همانا اتّحاد و همبستگى ملّتهاى مسلمان و عزم راسخ آنان بر مقابله و مبارزه با اردوگاه استکبار و جهان‌خواران و غارتگران ثروتهاى مادّى و معنوى مسلمین است، به آنان نشان دهد.

وحدت مسلمین از اصول اسلام و لزوم تمسک به نقاط مشترک

یکى از اصول اسلام، وحدت مسلمین است، برادرىِ اسلامى است، اخوّت اسلامى است: وَاعتَصِموا بِحَبلِ الله‌‌‌‌؛[5] نقاط مشترک را هم باید چسبید. حالا در افغانستان اتّفاقاً اختلافات مذهبى و فرقه‌‌‌‌اى هم هست؛ هم اختلافات قومى هست، هم اختلافات مذهبى هست. اقوام افغانستان هم غالباً با هم درگیرى داشتند در طول این تاریخ دویست، دویست‌‌‌‌وپنجاه‌‌ساله‌‌‌‌اى که ما میدانیم، از لحاظ قومى هم شیعه و سنّى با هم …

اختلاف عقیده، قوم و نژاد نباید به درگیری میان مسلمانان بینجامد

وحدتى که ما اعلام میکنیم و شعار میدهیم و به آن دلبسته هستیم و دنبال آن حرکت میکنیم و کار میکنیم، اوّلین نقطه‌اش باید ناظر به رفع این تعارضها، تنافسها، اختلافها، و درگیرى‌ها باشد که خداى متعال به این راضى است و مؤمنین، مخلصین، اولیا، عقلا از آن خشنودند؛ باید مقدّمات و زمینه‌هاى آن فراهم بشود: خب اختلاف عقیدتى دارند، داشته باشند؛ اختلاف قومى دارند، داشته باشند؛ تغایر نژادى دارند، داشته باشند؛ اینها مستلزم و مستوجب تنافس و تعارض و درگیرى و جدال بین مسلمین نشود. باید همه مخلصانه کار کنند؛ علماى بزرگ، متفکّرین، روشنفکران، نویسندگان، شعرا، هنرمندان واقعاً این را واجب الهى بدانند. این آیه‌ى شریفه‌ى قرآن که «وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللهِ جَمیعًا»،[6] و آیات دیگر خطاب به ما است؛ خطاب به مسلمین است؛ خطاب به ما در مقابل دشمنان …

وحدت باید در جهت حاکمیت اسلام باشد وگرنه بی‌معناست

نکته‌ى دوّم این است که این وحدت باید در خدمت و در جهت حاکمیّت اسلام باشد وَالّا پوچ خواهد بود، بى‌معنى خواهد بود. اگر علماى اسلام قبول میکنند که قرآن فرموده است: وَ مآ اَرسَلنا مِن رَسولٍ اِلّا لِیُطاعَ بِاِذنِ الله؛[7] پیغمبر نیامد که یک نصیحتى بکند، یک حرفى بزند، مردم هم کار خودشان را بکنند، به او هم یک احترامى بگذارند؛ آمد تا مورد اطاعت قرار بگیرد، جامعه را هدایت کند، …

تضمین وحدت در گرو حرکت پیشگامان آن به سوی حاکمیت اسلام

اگر در جوامع اسلامى و کشورهاى اسلامى، علما، روشنفکران، متفکّرین، بزرگان، پیشگامان وحدت، جهت حرکتشان به سمت حاکمیّت اسلام باشد، این حرکت، حرکت موفّقى است؛ وَالّا اگر این‌جور نباشد و تسلیم در مقابل حاکمیّتِ طواغیت و حکومتهاى سرسپرده و بى‌عرضه و تابع دشمن و تسلیم کفّار باشد، معلوم است که وحدتْ تضمینى نخواهد داشت. شما از این‌ طرف شعار وحدت بدهید، جوش بزنید، غصّه بخورید، از آن‌ طرف پولهاى بناحق بذل‌شده و خرج‌شده‌اى پیدا خواهد شد، یک ‌عدّه آدم سست‌عنصرِ قلم‌به‌مزدِ نوکرصفت هم پیدا میشوند، اندوخته‌هاى شما را به باد خواهند داد و رشته‌ها را پنبه خواهند کرد. این «مجمع التّقریب بین‌المذاهب الاسلامیّة» که ما اینجا درصدد هستیم ــ و برادران ما همّت کردند و بنده از آنها و از کسانى که همکارى کردند و خواهند کرد، صمیمانه متشکّرم ــ البتّه در جنبه‌هاى اعتقادى، کلامى، فکرى، فقهى، اصولى، علمى، زمینه‌هاى تقریب را باید فراهم …

نزدیک شدن شیعه و سنی به برکت انقلاب و سم‌پاشی استکبار علیه آن

… آمد و پرچمى بلند کرد که مسلمانها از هر مذهبى، از هر کشورى وقتى به خود مراجعه کردند، دیدند این پرچم را دوست میدارند؛ احساس کردند این پرچم، پرچم اسلام است، پرچم نبىّ مکرّم اسلام (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) است؛ لذا بسیارى از نقشه‌هاى دشمنان نقش بر آب شد؛ [امّا] استکبار ساکت نمى‌نشیند؛ دشمنان خون‌خوار اسلام و مسلمین آرام نمیگیرند؛ تا دیدند که انقلاب اسلامى در داخل کشور و در خارج کشورِ جمهورى اسلامى، بین شیعه و سنّى وحدت ایجاد کرد، اینها را به هم نزدیک کرد، عصبیّت‌هایشان را کم کرد نسبت به یکدیگر، از بیرون شروع کردند به سم‌پاشى.

نماز رهبران نهضت‌های اسلامی پشت سر امام جمعهٔ شیعی تهران و خشم دشمنان

بله، وقتى نماز جمعه‌ى تهران تشکیل میشود و پشت سر امام جماعت انقلابىِ شیعى در تهران، رؤساى نهضتهاى اسلامى و کشورهاى اسلامى و موجّهین ملّتهاى مسلمان چند صف مى‌ایستند و با خلوص تمام نماز میخوانند ــ که در طول این چند سال، دائماً چنین چیزهایى را ما داشتیم ــ وقتى دشمنان اسلام نگاه میکنند این عکسها را، از حِقد و غضب پُر میشوند. این درست ضدّ آن چیزى است که آنها براى آن پول خرج کردند. انقلاب اسلامى آمد، همه‌ى نقشه‌هاى آنها را بر هم زد؛ خب، در صدد مقابله برمى‌آیند.

اشتراک عقاید یک میلیارد مسلمان و نابخردی جنگ بر سر چند اختلاف

یک میلیارد انسان در دنیا هستند که درباره‌ى خدا، در‌باره‌ى پیغمبر، درباره‌ى نماز، درباره‌ى حج، درباره‌ى کعبه، درباره‌ى قرآن، درباره‌ى بسیارى از احکام دینى با هم یک عقیده دارند، چند اختلاف هم دارند؛ [حالا] اینها بیایند همان چند اختلاف را بگیرند، با هم بجنگند تا آن کسى که با اصل این خدا و پیغمبر و دین و همه چیز مخالف است، کار خودش را انجام بدهد، این عاقلانه است؟ این را جمهورى اسلامى یازده سال، دوازده سال است که دارد فریاد میکند و این ملّت هوشیار و آگاه دارند دنبال میکنند. ملّتهاى دیگر هم باید توجّه کنند.

گردهمایی متفکران و سیاسیون مؤمن، هسته‌ای برای تجمع اسلامی و پیوند برادری ملت‌ها

گردهمایی متفکّرین اسلامی و سیاسیّون مؤمن که سیاست را از دیانت جدا نمی‌دانند، می‌تواند اقدام مبارکی باشد که به ایجاد یک هسته‌ی مرکزی برای تجمّع واقعی اسلامی و مستحکم شدن پیوندهای برادری بین ملّت‌های مسلمان بینجامد. امیدواریم چنین اجتماعاتی برای اسلام و مسلمین مفید باشد.