رفتن به محتوای اصلی

وحدت اسلامی

نام‌های دیگر: وحدت مذهبی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

همبستگی مسلمانان و مذاهب اسلامی و پرهیز از تفرقه میان آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مقصود از وحدت میان مسلمانها عبارت است؛ از رفع اختلافاتى که مسلمانها را از یکدیگر جدا مى‌کند و میان آنها نزاع و درگیرى به وجود مى‌آورد. وحدت یعنى؛ رفع منازعات مقصود از وحدت این نیست که هر یک از فرق مسلمین از عقاید خود و دلبستگى‌هاى خود دست بردارد، چون این امرى است که امکان‌پذیر هم نیست و خود اقدام براى این مطلب مشکلات و اختلافات زیادى را به وجود خواهد آورد. مسلمانان عالم از هر فرقه‌اى از فرق که هستند مى‌توانند با حفظ عقاید اصولى خود وحدت را در میان خود حفظ کنند و تحکیم کنند. یعنى؛ با یکدیگر اختلاف نکنند منازعه نکنند چون منازعه همچنانى که در این آیه تلاوت شد موجب فشل و از بین رفتن قوت و قدرت مسلمین است. اختلافات بین مسلمین و به طور عام بین همه‌ى ملتها و جوامع یکى از وسائلى بوده که استعمار در طول زمان از آن استفاده کرده است و به وسیله‌ى آن کشورها را از استقلال و یکپارچگى خارج کرده، دولتها را ضعیف کرده و قوت و قدرت جوامع را از بین برده است. در جوامعى که با استعمار مبارزه مى‌کردند یا آن کشورهایى که استعمار در آن منافع ویژه‌اى داشت. این مسأله‌ى تفرقه و اختلاف شدیدتر بود مثلاً؛ اختلاف بین مسلمانان و هندوها در شبه قاره‌ى هند، اختلاف بین مسلمانان و مسیحیان یا بعضى از بومى‌ها در کشورهاى اسلامى آفریقا و اختلاف در همه‌ى کشورهاى اسلامى و در کشور خود ما، سابقه‌ى طولانى دارد و در طول زمان چه استعمار انگلیس چه استعمار فرانسه چه استعمار امریکا در نقاط مختلف از این حربه علیه ملتها استفاده کرده است. در میان مسلمانان انگیزه‌ى استعمار براى ایجاد اختلاف بیشتر است اولاً: به دلیل این‌که مسلمین جمعیت زیادى هستند یک میلیارد یا بیشتر مسلمان در عالم وجود دارد که مناطقى که این مسلمانها در آن زندگى مى‌کنند در یک نقطه‌ى بسیار مهم جغرافیائى است؛ میان آسیا و اروپا و آفریقا محل التقاء سه قاره‌ى مهم به یکدیگر در کنار آبراههاى مهم عالم و اخیراً در صد سال اخیر با کشف معادن غنى در این کشورها. یک چنین جمعیتى در یک چنین نقطه‌اى از عالم اگر یکپارچه و متحد مى‌بود یقیناً استعمار زیانهاى زیادى را متحمل مى‌شد؛ لذا اختلاف فرقه‌هاى مسلمین و بیش از همه اختلاف بین شیعه و اهل سنت که ریشه‌هاى قدیمى هم داشت در دوران استعمار یک شدت بیشترى به خود گرفت و بیش از صد سال است که متفکرین دلسوز مسلمان از قبیل سیدجمال‌الدین و محمّدعبده و بسیارى دیگر نداى رفع اختلاف بین مسلمین را سر دادند. البته بعضى از دلسوزان و روشنفکران و افراد آگاه به این ندا پاسخ دادند در حدود چهل سال قبل در مصر دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تشکیل شد و بعدها مرحوم آیت‌الله‌العضمى بروجردى رضوان‌الله‌علیه از این مؤسسه حمایت کرد تأیید کرد نماینده فرستاد لکن از وقتى که انقلاب اسلامى در ایران به پیروزى رسید آهنگ ایجاد تفرقه و اختلاف بین مسلمانها و به خصوص بین شیعه و سنى یک شتاب بیشترى گرفت. علت هم این بود که استعمار و استکبار جهانى خیلى خوب تشخیص مى‌داد که انقلاب اسلامى براى مسلمانان همه‌ى کشورهاى اسلامى داراى جاذبه است و مى‌دانست که اگر مسلمین به حال خود بمانند این انقلاب مثل عطرى در سرتاسر فضاى جوامع اسلامى منتشر خواهد شد و این براى استکبار یک ضرر غیر قابل جبران بود لذا سعى کردند با استفاده از اختلاف فرقه‌اى و مذهبى میان ملت مسلمان، در ایران و برخى کشورهاى مسلمان دیگر مسأله‌ى اختلافات بین فرقه‌هاى مسلمین را عمده کنند و جنگ عقایدى را در کتابها و رساله‌ها و مطبوعات به راه بیاندازند. شاید تعداد کتابهایى که ضد تشیع و ضد مردم شیعه‌ى ایران در طول این ده سال منتشر شده چند برابر همه‌ى کتابهایى است که در مثل چنین مدتى در گذشته منتشر مى‌شد. قلمهاى مزدور را به کار گرفتند کسانى را که اهل هوى و هوس و بنده‌ى درهم و دینار بودند اینها را در سرتاسر کشورهاى اسلامى اجیر کردند براى این‌که روى تهمتهاى قدیمى که نسبت به تشیع زده مى‌شد تکیه کنند و بر اساس اینها کتاب بنویسند؛ از قبیل این‌که شیعه قائل به تحریف قرآن است یا شیعه همه‌ى صحابه را غیر از چهار، پنج نفر کافر مى‌داند و از این قبیل حرفها. اگر چه اثر نکرد اگر چه مقصود آنها برآورده نشد، اما شکى نیست که در ذهنیت عامه‌ى مردم بسیارى از کشورها این اختلاف‌انگیزى تأثیراتى را خواهد داشت و سرمایه‌گذارى استکبار هم به خاطر همین بود.
مسئله‌اى که لازم است در آستانه‌ی هفته‌ی وحدت به همه‌ی ملّت ایران و همچنین به مسلمانان عالم عرض کنم، اهمّیّت وحدت بین مسلمین و ارتباط برادرانه میان برادران مسلمان در همه جا و در همه‌ی شرایط است. اوّلاً معلوم کنیم مقصود ما از وحدت مسلمانها چیست؛ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذاهب مختلف، از مذهب خودشان دست بردارند و به مذهب دیگرى اعتقاد پیدا کنند یا عمل کنند؟ نه، مقصود این نیست. ما وقتى به وحدت دعوت میکنیم، مقصود ما این نیست که فِرَق مسلمین ‌-اعمّ از شیعه و سنّى یا فِرَقى که در داخلِ تشیّع و تسنّن هستند یا دیگرِ فِرَق مسلمانان عالم- موظّف و مجبورند که از عقیده‌ی خودشان دست بردارند و به یک عقیده‌ی سوّمى یا به عقیده‌ی طرف مقابل گرایش پیدا کنند. این چیزى است که وابسته است به تحقیق و تفحّص و مطالعه‌ی هر کسى، و تکلیف او است بینه و بین‌ا‌لله‌؛ بحث ما این نیست.بحث ما این است که میخواهیم به همه‌ی مسلمانان از شیعه و سنّى بگوییم و تذکّر بدهیم که شما یک نقاط مشترکى دارید، یک نقاط اختلاف و افتراقى؛ در بعضى چیزها با هم شریکید و یک جور فکر میکنید و یک جور عمل میکنید، در بعضى چیزها [هم] هر فرقه‌اى روش خود را دارد؛ عرض ما این است که اوّلاً آن نقاط اشتراک از نقاط افتراق بیشتر است؛ یعنى همه‌ی مسلمین به خداى واحد، به قبله‌ی واحد، به پیغمبر واحد، به احکام، به نماز، به روزه، به زکات، به حج اعتقاد دارند. شما دو مسلمان را پیدا نمیکنید که وقتى صبح میشود براى نماز بلند نشود؛ مگر اینکه بخواهد به تکلیفش عمل نکند. وَالّا همه‌ی مسلمین عالم معتقدند که صبح باید نماز خواند، ظهر باید نماز خواند، عصر باید نماز خواند، شب باید نماز خواند، نیمه‌شب مستحب است نماز شب خواند، نماز را به‌طرف کعبه باید خواند، نماز را باید به زبان قرآن و از آیات قرآن خواند و حمد باید خواند؛ همه‌ی مسلمین عالم ماه رمضان که میشود ‌-آن‌وقتى که فهمیدند روز اوّل ماه است- روزه میگیرند، مگر کسى به تکلیفش عمل نکند و فسق کند، وَالّا همه‌ی مسلمین عالم اعتقاد دارند؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید زکات داد؛ همه‌ی مسلمین عالم معتقدند باید در عمر حدّاقل یک بار حج رفت؛ و از این قبیل.
ما در مسئله‌ی وحدت جدّى هستیم. ما اتّحاد مسلمین را هم معنا کردیم. اتّحاد مسلمین به معناى انصراف مسلمین و فِرَق گوناگون از عقاید خاصّ کلامى و فقهى خودشان نیست؛ بلکه اتّحاد مسلمین به دو معناى دیگر است که این دو معنا باید تأمین بشود: اوّل اینکه در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدست و هم‌آواز و همدل باشند، فِرَق گوناگون اسلامى ‌-فِرَق سنّى، فِرَق شیعه- که هر کدام فِرَق مختلف کلامى و فقهى دارند، حقیقتاً در مقابله‌ی با دشمنان اسلام همدلى کنند، همدستى کنند، همکارى کنند، همفکرى کنند؛ معناى دوّم این است که فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقه‌مند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانه‌اى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقی‌اى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّت‌هاى عالِمى از همه‌ی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفه‌ی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعه‌هایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعه‌ی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همه‌ی مسلمین قرار بگیرد. این از جمله‌ی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحب‌همّتان، این کار را به انجام برساند.

شاهدها (۵۹۵ پاراگراف)

اختلاف‌افکنی میان کشورهای اسلامی برای منحرف کردن دشمنی از صهیونیست‌ها

… عمومی ملتها به انقلاب و به ملت انقلابی ایران، توطئه دشمن هم روز به روز بیشتر شده است؛ البته بی‌فایده. اگر بنا بود که توطئه دشمن اثر کند، باید اثر میکرد. میبینید که به فضل پروردگار، توطئه دشمن نتوانسته است مقصود آنها را برآورده کند؛ اما به هر حال توطئه میکند. یکی از توطئه‌‌های آنها، ایجاد اختلاف بین کشورهای اسلامی است. یکی از توطئه‌‌های آنها، سرگرم کردن بسیاری از دولتها به چیزهای حقیر و کوچک و غافل کردن آنها از چیزهای عظیم و مهم است. ایجاد بهانه‌‌هایی برای بگو مگو میان کشورهای اسلامی، برای این که بتوانند دشمنیهای دنیای اسلام را از صهیونیستها - که دشمن حقیقی جهان اسلامند - منحرف کنند. در همه جای دنیای اسلام، این کارها را میکنند؛ مخصوص منطقه ما هم نیست. البته در منطقه ما، این معنا شدّت بیشتری دارد.

نبود وحدت جهان اسلام به سبب کار دشمن با وجود تمایل ملت‌ها به اتحاد

… بخش اوّل، داستان جداگانه‌ای دارد و مسأله دیگری است. لذا، وارد آن میدان نمیشویم. در بخش اوّل، البته میشود گفت که اقبال ملتهای مسلمان در همه جای دنیای اسلام - بعضیجاها با شتاب بیشتر و بعضی جاها با شتاب کمتر - به امور معنوی و دینی، روزبه‌روز زیاد شده است. اما موضوع وحدت، موضوع یکپارچگی، موضوع یک جهتی دنیای اسلام و موضوع «واعتصموا بحبل اللَّه جمیعاً»، که قرآن ما را به آن امر میکند، متأسفانه، آن گونه که باید باشد، نیست و این کارِ دشمن است. ملتهای اسلامی مایل به اتّحادند. امّا دشمن تلاش ویژه‌ای برای اخلال در این امر انجام میدهد؛ یعنی از طرق مختلفْ سرمایه گذاری مادّی و معنوی مخصوصی برای ایجاد تفرقه میکند که بخشی از این سرمایه گذاری، مربوط به سابق است و مثل تقویت ناسیونالیستهای افراطی، از قبل از انقلاب است.

تأکید قرآن بر اعتصام جمعی به حبل‌الله و اهمیت وحدت امت

… و پشت سرِ آنها هستند. این، امر واضحی است که همه میبینند. اما شرایط در دیگر کشورهای اسلامی، این گونه نیست و آنها در این زمینه مشکلاتی دارند. بنابراین، اتّحاد دنیای اسلام و توجّه به محور وحدتبخش اسلام، به سود همه دنیای اسلام است. به سود دیگران، بیشتر هم هست. قرآن کریم میفرماید: «واعتصموا بحبل اللَّه جمیعاً و لا تفرّقوا.[1] » یعنی حتی اعتصام به حبل اللَّه و چنگ زدن به مستمسک و ریسمان الهی را که رابطه‌ای بین بنده و خداست و به نظر میرسد که باید یک رابطه فردی باشد، «جمیعاً» میفرماید. کاری را همه با هم انجام دهید و با هم اعتصام به خدا کنید. اجتماع و وحدت بین امّت اسلامی، از نظر اسلام این قدر حائز اهمیت است.

توصیه به ملت‌های مسلمان به دیدن دست استعمار در اختلافات

توصیه ما به ملتهای دیگر هم همین است. ما میخواهیم که در این اختلافات و دعواها و نزاعهایی که بین برادران پیدا میشود، مردم مسلمان، دست استعمار را ببینند. شما ملاحظه کنید؛ مسلمانان از نبودن وحدت، چه زیان بزرگی میبرند! الان، شاید بیش از دو هفته است که در سرزمین فلسطین، فاجعه‌آفرینی مجدّد رژیم صهیونیستی غاصب، ادامه پیدا کرده است و مردم مظلوم فلسطین، در خانه خودشان، دچار سرکوب و وحشیگری غاصبینی هستند که به پشتیبانی امریکا، هر کار میخواهند با آن مردم میکنند.

انتقاد از نبود حرکت واحد ملت‌ها و دولت‌های اسلامی در مسئلهٔ فلسطین

چرا باید بتوانند این کار را بکنند؟ چرا باید ملتهای مسلمان، حرکت واحدی را در سرتاسر دنیا شروع نکنند؟ چرا باید با امریکا محاجّه نکنند و حرفشان را به گوش دولتمردانِ سنگینْ خوابِ امریکایی نرسانند؟ چرا دولتهای اسلامی، در چنین مسأله حسّاسی، آن وحدت و هماهنگی و همدلىِ لازم را بین خودشان به وجود نمی‌آورند؟ این، فریاد جمهوری اسلامی، از اول پیروزی تا امروز است.

همبستگی شیعه و سنی در ایران و آمیختگی خون‌ها در جنگ تحمیلی

داخل ایران هم مواردی وجود دارد؛ چون میبینند در ایران برادران مسلمان شیعه و سنّی، در یک صف واحد، در زیر یک پرچم واحد، با یک شعار واحد، در یک جبهه واحد، در کنار هم و با هم هستند. در جنگ تحمیلی هشت ساله، از کسانی که میخواستند بروند از تمامیت ارضی و مرزهای اسلام در این کشور دفاع کنند، کسی نپرسید شما از کدام طایفه، کدام فرقه، کدام مذهب، کدام لهجه و کدام زبان هستید؟ همه رفتند؛ از همه جا رفتند. در ایران، خونها درهم آمیخته شد و انقلاب به معنای حقیقی کلمه، یک اتّحاد و یک الفت میان فرق و لهجه‌ها و طوایف مختلف به وجود آورد. استکبار، نمیتواند این را ببیند. برای هر فرقه‌ای، بهانه‌یی درست میکنند. ساده‌ترین و فریب بخورترین افراد را در هر فرقه‌ای پیدا میکنند و چیزی در دهانش میگذارند، تا برود آنچه را که او میخواهد، برایشان تکرار کند! همه باید مراقب باشند. هر کسی که امروز به این هدف …

وحدت مسلمانان رمز سعادت و بزرگ‌ترین حربهٔ ملت‌ها در برابر استکبار

این هفته وحدت، این هفته مشترک الاحترام بین مسلمین را قدر بدانید. همه سعی کنند وحدت و اتّحاد نیروها و در یک جبهه قرار گرفتن نیروهای مسلمین را - که رمز سعادت و مایه سربلندی مسلمین و بزرگترین حربه ملتها در مقابل استکبار جهانی است - مغتنم بشمارند و قدر بدانند.

تلاش دشمن برای ایجاد سد میان جمهوری اسلامی و ملت‌های دیگر

محور سوم ایجاد سد بین جمهوری اسلامی و ملتهای دیگر است. الان صدها کتاب علیه تشیّع و نظام اسلامی در حال نوشتن و انتشار است. نظام اسلامی را به انواع تُهَم متّهم می‌کنند و بعضی فتوا می‌دهند. یک روحانی نمای درباری پیدا می‌شود و فتوا می‌دهد که شیعه کافر است! حالا شما ببینید این فتوا در ذهن آن مسلمانِ سالمِ خالصِ سنّی …

آتش‌بس شیعه و سنی به دعوت نظام اسلامی و همراهی علمای اهل سنت

خوب؛ بحث شیعه و سنّی، بحثی است که به جای خود محفوظ است. در دنیای اسلام دو نحله‌ی عمده هست و این دو همیشه با هم مباحثه داشته‌اند. البته در گذشته، دعوا و جنگ و خونریزی هم داشتند، ولی نظام اسلامی آمد و همه را بیدار و هوشیار کرد. به همه گفت: جنگ و دعوا را رها کنید، آتش بس بدهید. آتش بس دادند و انصافاً تجاوب شد. علمای معروف دنیای اسلام که شیعه نبودند، به ایران آمدند و با امام و مسؤولین بیعت کردند و پشت سر ائمه‌ی جمعه‌ی ما نماز خواندند. از ایران نیز علما به کشورهای دیگر رفتند و در مجامع اهل سنّت شرکت کردند. در داخل کشور هم به همین صورت انجام شد.

خطر تلاش برای ایجاد حائل میان ملت ایران و ملت‌های مسلمان

… خاصّی می‌ورزند؛ می‌خواهند این ارتباط را از بین ببرند و سدّی درست کنند. این کار هم راههای مختلفی دارد که دیگر در این زمینه الحدیث ذوشجون. البته تذکّراتی را در ایام هفته‌ی وحدت، در روز ولادت نبی مکرّم اسلام صلی الله‌علیه وآله و سلّم به هر دو طرف عرض کردم. بدانید که این یک خطر است. دشمن می‌خواهد بین این ملت و ملتهای مسلمان، حائل به‌وجود آورد، هر کس به این کار کمک کند، به دشمن کمک کرده است.

وحدت اسلامی آرزویی نیازمند راه عملی

یکی از صدقات جاریه انقلاب که به برکت ذهن بیدار امام راحل رضوان اللَّه تعالی علیه تحقّق پیدا کرد، این بود که ایام ولادت نبىّ اکرم علیه و علی آله الصّلاة و السّلام، به عنوان ایام وحدت معرفی شد. از این جهت این مسأله جالب است که وحدت اسلامی یک آرزوست. بعضی واقعاً این آرزو را دارند، بعضی هم یک حرفی میزنند؛ لقلقه لسانی است. به هر صورت این آرزو، یک راه عملی لازم دارد.

وجود پیامبر اکرم (ص) محوری برای وحدت مسلمانان

… یعنی وجود مبارک پیامبر گرامی و مرکزیّت این بزرگوار برای عواطف و عقاید عامّه مسلمین است. در بین حقایق و معارف اسلامی، چیزی که به این صورت مورد توافق آراء و عقاید و نیز عواطف همه مسلمین باشد، شاید نداشته باشیم یا خیلی نادر باشد؛ چون عواطف هم نقش زیادی دارد. به غیر از بعضی اقلیّتها و جمعیتهای جدا شده از عامّه مسلمین که به عواطف چندان اهمیت نمیدهند و کاری به محبّت، توجّه و توسّل ندارند، عامّه مسلمین، با عواطف نسبت به نبىّ اکرم علیه و علی آله الصّلاة والسّلام سروکار دارند. بنابراین، وجود این بزرگوار میتواند محوری برای وحدت باشد.

وحدت نیاز قطعی امروز مسلمانان

برادران عزیز؛ خواهران عزیز و گرامی! امروز مسأله وحدت برای مسلمین یک نیاز قطعی است. امروز دشمن اسلام و مسلمین، دو خصوصیت دارد که در طول تاریخ این دو خصوصیت را نداشته است. یکی این‌که به شدّت به مال، به سیاست، به تبلیغات، به انواع و اقسام ابزارهای اثر گذاری و نفوذ و ضربه زدن، مجهّز است. دشمن اسلام کیست؟ جبهه استکبار، از صهیونیسم تا آمریکا، تا …

لزوم برخورد جدی و بی‌درنگ با مسئلهٔ اتحاد مسلمانان

… کتابِ واحد، سنّتِ واحد، پیغمبر واحد، قبله واحد، کعبه واحد، حجِ‌ّ واحد، عباداتِ واحد، اصولِ اعتقادی واحد در جامعه اسلامی است. البته اختلافاتی هم وجود دارد. اختلافات علمی ممکن است بین هر دو نفر عالِم باشد. علاوه بر اینها، دشمن واحد در مقابل دنیای اسلام است. مسأله اتّحاد بین مسلمین یک امر جدّی است. با این مسأله، باید این طور برخورد شود. هر روزی که این قضیه دیر شود، دنیای اسلام یک روز خسارت کرده و این روزها، روزهایی است که بعضی آن چنان حسّاس است که در یک عمر اثر میگذارد. نباید بگذارید دیر شود.

تلاش جمهوری اسلامی از روز اول برای وحدت و لزوم ضایع نکردن آن

جمهوری اسلامی، به فضل پروردگار، از روز اوّل در این زمینه قدم برداشته است. امام بزرگوار ما رضوان اللَّه علیه، پیشوای این راه بود و بزرگان، مسؤولان، گویندگان، نویسندگان، دستگاههای مختلف و متفکّرین دنیای اسلام هم تلاشهای زیادی کردند. نگذارید این تلاشها ضایع شود.

اعتقاد به غدیر و امامت نباید مایهٔ اختلاف مسلمانان شود

در مورد ماجرای غدیر، دو چیز هست که جامعه ایرانی و همه شیعیان در نقاط مختلف عالم و کشورهای گوناگون، باید آنها را با هم مورد توجّه قرار دهند. یکی این است که اعتقاد به غدیر، ولایت و امامت، که رکن اصلی مذهب شیعه است، باید مثل بقیّه مباحث مهم کلامی، مایه اختلاف بین مسلمانان نشود. نه شیعه و نه غیر شیعه از فِرَق اسلامی، نسبت به این مسئله، این حالتِ حسّاسیت را به وجود نیاورند که در میان خودشان اختلاف و تفرقه بیندازند؛ چون، این چیزی است که دشمن میخواهد. حالا قضیه غدیر، که قضیه مهم و بزرگی است؛ دشمنان اسلام حتّی از قضایای کوچک مربوط به هر یک از فِرَق و جماعات اسلامی، میخواهند برای ایجاد اختلاف استفاده کنند.

فهماندن مسلمان بودن و وحدت اسلامی با گرد آمدن در حج

… سیاه، سفید و صاحبان زبانهای گوناگون که این‌جا جمع شده‌اند، چند روز عمل واحدی انجام میدهند: در یک نقطه عبادت میکنند، میخوابند و مینشینند. این کارها برای یک امر فرا ملیّتی و فراشخصیتی است. و الّا ممکن بود این اعمال را هر کس در مسجد جامع شهر خودش هم انجام بدهد. چرا مردم را به یک نقطه خاص کشاندند؟ برای این‌که با هم باشند و با هم بودن را حس کنند و آن چیزی را که فراتر از مجموعه‌های ملّی است؛ یعنی مسلمان بودن و وحدت اسلامی را به اینها بفهمانند. آن، همان چیزی است که انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی، از روز اوّل تا به حال روی آن تأکید میکند و میگوید حج، برای آشنایی مسلمانان بایکدیگر، اتّحاد و تأمین منافع مشترک مسلمانان و احتراز از دشمنان مشترک، یعنی «برائت از مشرکین» است. این‌جا چون مرکز اسلام است و لُبّ …

یکپارچگی و همدلی امت، هدیهٔ عید به پیامبر اکرم (ص)

آنچه من امروز در مقابل چشم خود مشاهده میکنم و مناسب است امّت مصطفوی، نسبت به پیشوای عظیم‌الشّأن و پیامبر برگزیده خدا، به عنوان یک هدیه عید تقدیم کند، حضور یکپارچه جمعیتی از امت مسلمان است که برای نماز عید آمده‌اند. جا دارد که امروز، امّت سعی کند یکپارچگی، التیام، وحدت و هماهنگی و همدلی در میان خود را - همچنان که نام یک امّت از این همه خبر میدهد - برای خود حفظ کند.

حفظ وحدت، وظیفهٔ امت در برابر پیامبر (ص) و پاسدار عزت امت

امروز وظیفه این امّتِ بزرگ، در مقابل پیامبر، نجات دهنده، پیشوا، معلّم، امانت الهی در میان خود و محبوبترین چهره در میان امّت؛ یعنی وجود مقدس نبىّ‌اکرم علیه‌وعلیآله‌الصّلاةوالسّلام این است که عزّت و شوکت امّتِ اسلامی را با حفظ وحدت پاس بدارد. این وظیفه امروزِ امّت است. امّت از پیامبر خود عیدی میخواهد؛ اما امّت، در مقابل پیامبر موظّف است وظیفه عیدی خود را هم انجام دهد. عیدی امّت این است که حفظ وحدت کند و آبروی پیغمبر رامحفوظ بدارد. امروز همه تلاش دشمنان اسلام و امّت اسلامی این است که این امّت را به …

فراخوان مسلمانان جهان به اعتصام به حبل‌الله و ناکام گذاشتن دشمن

استکبار، در انقلاب عظیم اسلامىِ ملت ما، از اسلام سیلی خورده است. لذاست که مستکبرین میخواهند امّت را با یکدیگر دشمن کنند. من به ملت عزیز خودمان و به دیگر ملتهای مسلمان در همه جای عالم و در همه اقطاری که مسلمانی در آن‌جاها زندگی میکند و کلاًّ به همه مسلمین عرض میکنم: بیایید به این توصیه الهی گوش فرا دهید که قرآن فریاد میزند: «واعتصموا بحبل اللَّه جمیعاً و لاتفرقوا[2] .» امریکا میخواهد امّت اسلامی با هم دشمن باشند. شما بیایید با ایجاد وحدت، بینی مستکبرِ تفرقه‌طلب را به خاک بمالید و نگذارید دشمن خشنود شود. دشمنان دنیای اسلام میخواهند هدفهای خودشان را در این برهه از زمان به دست مسلمانان انجام دهند. آنها میخواهند کاری کنند که مدّعی فلسطینیها و ملت فلسطین، نه مزدورانِ امریکایی صهیونیست در منطقه و دولت جعلىِ دروغین اسرائیل، بلکه دولتهای اسلامی باشند! نگذارید. …

رنج ملت‌های مسلمان، ناشی از یکپارچه نبودن امت

ملت بزرگ ایران ثابت کرده است که عظمت و بینیازی و قدرت و عزّت را به خاطر گرایش به اسلام از خدای متعال هدیه گرفته و بحمداللَّه امروز ملتی سرافراز است. تمام مسلمانانی که امروز به نحوی شلاّق استکبار را بر تن و جان خودشان میآزمایند و هر کدام از طرف دشمنان رنجی میکشند - ملت بوسنی، ملت فلسطین، ملت چچن، ملتهای گوناگون در منطقه، مردم لبنان، مردم کشمیر، مردم کشورهای اسلامی در آفریقا و آسیا - این رنج را از ناحیه یکپارچه نبودن امّتِ اسلامی میبرند. والّا اگر امت اسلامی یکپارچه بود، هیچیک از این قضایا پیش نمیآمد و اگر پیش میآوردند، به راحتی علاج میشد. به ملت ایران هم عرض میکنم: خدا را شکر که به الطاف پروردگار و به توجّهات حضرت ولیاللَّه‌الاعظم، ارواحنافداه، شما ملت رشید، هشیار و آگاه، وحدت و یکپارچگیتان را حفظ کردید و بعد از این هم باید با همه دقّت و توان و ظرفیت بالای خودتان، بر توطئه‌ها فایق آیید و این …

گسیختگی جهان اسلام، شاید اساس مشکلات امت

… مظلوم واقع شده است. جرمش چیست؟ مسلمانی. این قضیه، احساسات هر مسلمانی را در دنیا حقّاً و انصافاً جریحه‌دار می‌کند. همین‌طور قضایای دیگری که در دنیای اسلام است -چه در کشورهای اسلامی، چه در کشورهای غیر اسلامی، چه در آسیا، چه در اروپا و چه در آفریقا- تلخ است. اساسی‌تر از این مسائل، گسیختگی دنیای اسلام است که این هم تلخیِ بزرگی است و شاید اساس مشکل در آن باشد. ملتهای اسلامی از هم جدایند. چندین سال -شاید نزدیک به صد سال- است که دست‌هایی احساسات ناسیونالیستی را در ملتهای اسلامی تقویت می‌کنند. در کشورهای عربی، احساس ناسیونالیسم عربی را؛ در ترکیه احساس ناسیونالیسم ترکی را؛ در ایران احساس ناسیونالیسم ایرانی را و در سایر ملتهای مسلمان، احساسات …

برادری شیعه و سنی فکر و ممشای عملی برخاسته از قرآن نه شعار تاکتیکی

… که شیعه مجتمع باشد، بدین معنا نیست که بین شیعه و سنّى اختلافى به ‌وجود بیاید؛ بعکس، ما میخواهیم که این وحدت و هماهنگى در بین پیروان مذهب اهل‌بیت (علیهم ‌السّلام) مقدّمه‌اى باشد براى وحدت کلّ جهان اسلام؛ براى ایجاد تفاهم بین همه‌ى ابناء اسلام و پیروان قرآن. اینکه ما گفته‌ایم که فِرَق اسلامى باید با هم برادر باشند، اینکه شعار داده‌ایم که شیعه و سنّى با هم برادرند، یک شعار تاکتیکى نیست؛ یک شعار مصلحتىِ زودگذر نیست؛ این یک فکر است، این یک ممشاى[6] عملى است؛ این عمل به تعالیم قرآن و اهل‌بیت (علیهم ‌السّلام) است. در سایه‌ى این وحدت است که پیروان اهل‌بیت میتوانند مذهب اهل‌بیت را براى آن کسانى از مسلمین که با آن مذهب آشنا نیستند، روشن کنند. امروز دستهاى تفرقه‌افکنى در دنیاى اسلام سعى میکنند فکر اهل‌بیت و مذهب اهل‌بیت را مشوّه[7] کنند، مزوّر[8] کنند، آن را به آن شکلى که …

ضرورت اخوت و ناشی بودن ضعف و ذلت مسلمانان از تفرقه

… بشوند؛ این، خصوصیّت این بزرگوار است. بارها من عرض کرده‌ام؛ آن بزرگوار مجمع و مُلتقاى[10] عواطف مسلمانها است؛ مسلمان به پیغمبر خود عشق مى‌ورزد. خدایا! تو شاهدى که دلهاى ما مالامال از محبّت پیغمبر است. از این محبّت باید استفاده کرد؛ این محبّت، راهگشا است. امروز مسلمانها احتیاج دارند به اخوّت و برادرى؛ امروز شعار «اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَةٌ فَاَصلِحوا بَینَ اَخَوَیکُم»[11] از همیشه جدّى‌تر است؛ امروز این ضعف و ذلّتى که مى‌بینید مسلمانهاى کشورهایى در دنیا دچار آن شده‌اند، ناشى از همین تفرّق و اختلاف است. اگر مسلمانها متّحد بودند، فلسطین این‌جور نمیشد، بوسنى آن‌جور نمیشد، کشمیر آن‌جور نمیشد،[12] تاجیکستان این‌جور نمیشد،[13] مسلمانهاى اروپا آن‌جور در محنت زندگى نمیکردند، مسلمانها در آمریکا آن‌جور مورد زورگویى قرار نمیگرفتند؛ علّت این است که ما با هم اختلاف داریم. منادى وحدت، جمهورى اسلامى بود، همه‌ى قدرتهاى استکبارى ریختند سر جمهورى اسلامى؛ چرا؟ چون منادى وحدت بود؛ چون آنها با وحدت دشمنند و وحدت مسلمین به ضرر آنها است؛ لذا سعى میکنند بشکنند. البتّه جمهورى اسلامى یک‌تنه از پس …

هشدار دربارهٔ حفظ وحدت گران‌به‌دست‌آمده و خیانت شمردن شکستن آن

من عرض میکنم علماى شیعه و سنّى در هر جاى دنیا که هستند و از جمله در کشور عزیز ما، باید مواظب باشند. این وحدت، گران به ‌دست آمده است در ایران؛ این نداى وحدت، گران جا افتاده است در دنیا؛ این را آسان نشکنید. هر کسى بشکند خیانت کرده است، هر کسى میخواهد باشد؛ فرقى نمیکند سنّى باشد، شیعه باشد. اینکه امام بزرگوار توانست اسلام را عزیز کند، به برکت ایجاد احساس وحدت در بین مسلمین بود. در اقصیٰ‌نقاط عالم به نام امام، مسلمان حرکت میکرد و فکر نمیکرد که مذهب من چیست، مذهب او چیست؛ من سنّى‌ام، او شیعه است؛ او سنّى است، من …

پژوهش در معرفی عقاید شیعه به‌عنوان کمک به وحدت و برادری مسلمانان

… سیاسی و استعماری در این حرکت گمراه کننده، از هر زمان دیگر آشکارتر است، حتی از آن زمان که خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس دروغ‌پراکنی در باب شیعه را همچون جزیی از مبارزه‌ی همه جانبه‌ی خود با پیروان اهل بیت (علیهم‌السّلام) لازم و مقدمه‌ی حتمی سرکوبگری آنان میشمردند. با این نگرش، هر پژوهشی در معرفی عقاید و معارف شیعه، کمکی به استقرار وحدت و برادری میان مسلمین نیز هست، چرا که دشمنان اسلام، برای تفرقه افکنی میان مسلمانان، همواره به بد نمایاندن معارف اعتقادی و فقهی مذاهب آنان برای یکدیگر، دست زده‌اند.

توصیه به علما برای نزدیکی فکری و اتحاد عملی مذاهب در برابر خطر دشمنان جهانی

نکته‌ی پایانی این مقال، توصیه‌ی مؤکّد من به علماء و اندیشمندان حاضر در این اجتماع فرهنگی است که با همه‌ی توان بکوشند این لقاء علمی را وسیله‌ی نزدیکی فکری و اتحاد عملی میان مذاهب اسلامی قرار دهند. چگونگی برخورد شیخ مفید با خصم مذهبی زمانش بیگمان متأثر از حوادث تلخ اجتماع و مصائبی است که شیعه‌ی مظلوم آن روز با آن مواجه بوده و آتش تعصبهای کور آن را بر میانگیخته است. آنگونه رفتار نمیتواند امروزه الگویی برای برخورد فرق اسلامی با یکدیگر حتی در صحنه‌های کلامی باشد. امروز همه‌ی فرق اسلامی باید با مشاهده‌ی آن صحنه‌های دردناک تاریخ، تجربه‌ی مسالمت و مهربانی بیاموزند و در زمانی که اصول اسلام - که مفیدها در هر مذهبی برای احیاء آن، چنان رنجهایی را متحمل شده‌اند - از سوی دشمنان جهانی در معرض خطر است، به وحدت و اقتراب و همکاری همه‌ی فرقه‌ها و همه‌ی متفکران آنها بیندیشند، و این درس بزرگ انقلاب ما و رهنمود همیشگی امام راحل ما (قدس‌الله‌نفسه‌الزکیه) است.

وحدت و همزیستی و همفکری عامل تأمین حقوق مسلمانان

توسعه‌ی ارتباطات‌ و مناسبات‌ میان‌ کشورهای‌ اسلامی بسیار مهم است‌. مناطق‌ اسلامی‌ از امکانات‌ عظیمی‌ در زمینه‌ی‌ انرژی‌ و منابع‌ مهمّ طبیعی‌ و جغرافیایی‌ برخوردارند و، در حقیقت‌، کشورهای‌ صنعتی‌ و پیشرفته‌ی جهان‌ محتاج‌ مسلمانان‌ هستند؛ لذا دنیای‌ اسلام‌ با تکیه‌ بر عوامل‌ قدرت‌آفرین‌ نظیر همزیستی‌، وحدت‌، ارتباطات‌ دوستانه‌ و همفکری‌ با یکدیگر، می‌تواند آنچه‌ را که‌ حقّ‌ مسلمانان‌ است‌ تأمین‌ کند.

اسلام عامل همبستگی ملت‌های مسلمان با فرهنگ‌ها و سنت‌های گوناگون

اسلام‌ عامل‌ همبستگی‌، تفاهم‌، همکاری‌ و زندگی‌ مشترک‌ میان‌ ملّت‌های‌ مسلمان با فرهنگ‌، تاریخ‌، سنن‌ و آداب‌ متفاوت است. دشمنان‌ اسلام‌ برای‌ ایجاد اختلاف‌ میان‌ کشورهای‌ اسلامی‌ پول‌ زیادی‌ را هزینه‌ می‌کنند و تفاهم‌ میان‌ دولت‌های‌ مسلمان‌ را مغایر با منافع‌ خود می‌دانند؛ لذا رهبران‌ کشورهای‌ اسلامی‌ باید با هوشیاری‌ با تحریکات‌ دشمنان‌ مقابله‌ کنند و مانع‌ از بُروز مشکلات‌ …

لزوم هوشیاری و اتحاد امت و ترجیح ندادن قومیت و مذهب بر اسلام

… نمی‌کردند این جنگ، هشت سال طول بکشد و آخرش هم با ناکامی متجاوز تمام شود. لذا کمکش کردند، تشویقش کردند، پول دادند، سلاح دادند، همه چیز به دشمن دادند تا شاید بتواند کاری از پیش ببرد؛ که بحمدالله نتوانست. از این قبیل کارها داشتند و خواهند داشت. این آن مطلب اول؛ یعنی حمله به اسلام در سرتاسر عالم، که این هوشیاری، وحدت، اتحاد و اتفاق امت اسلامی و از بین بردن اختلافات میان اعضای امت اسلامی را می‌طلبد. قومیتها و مذاهب را بر اسلام و قرآن ترجیح ندادن: «فمن یکفربالطاغوت ویؤمن بالله فقداستمسک بالعروة الوثقی[2] ». این عروه‌ی وثقی را محکم چسبیدن و کفر به طاغوت و ایمان به الله داشتن.