رفتن به محتوای اصلی

نیروهای مسلحگروه و سازمان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجموعهٔ ارتش، سپاه و نیروی انتظامی و جایگاه آن‌ها در نظام.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم به مناسبت شهادت دکتر مصطفیٰ چمران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۰۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اگر نیروهای مسلح در جوامع مختلف و در طول تاریخ برای دفاع از قدرتها و قدرتمندها شکل میگرفتند، اما در نظام اسلامی، نیروی مسلح در خدمت امنیت مردم و دارای مأموریت آرامش بخشیدن به زندگی عمومی مردم است. فلسفه‌ی نیروهای مسلح این است که مردم در سایه‌ی این نیروها احساس امنیت کنند. این وظیفه از آغاز پیروزی انقلاب اسلامی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی بحمداللَّه بروشنی خود را نشان داد. آنچه را که در این منطقه، در این استان، در غرب کشور، در نقاط دیگری از این قبیل، نیروهای مسلح از خود نشان دادند، تبلور حقیقی و واقعی فلسفه‌ی نیروهای مسلح بود.
نیروهای مسلح در هر کشوری یکی از پایه‌های اقتدار آن کشورند. یقیناً پایه‌ی اقتدار نظامی هر کشور، میتواند نمایشگر توانایی‌های عمومی و بین‌المللی آن کشور باشد. ولی معنای اقتدار در خود نیروهای مسلّح، نباید با سهل‌انگاری و ساده‌اندیشی نگریسته بشود. نیروهای مسلّح توانمند، آن نیروهایی هستند که انگیزه و معنویّت و عزم راسخ در آنان بتواند روشهای آنها، رفتارهای آنها و حرکت آنها را در عرصه‌های مسئولیّت شکل بدهد، جهت بدهد و هدایت کند. اگر ایمان نباشد، بصیرت نباشد، عزم راسخ نباشد، نگاه بلندمدّت به انتهای صفوف دشمن نباشد، تعداد جمعیّت یا کثرت عِدّه و عُدّه‌ی نظامی و تجهیزات، سرنوشت‌ساز نخواهد بود. جمعیّت زیاد در نیروهای مسلّح یا حتّی تجهیزات پیشرفته یا حتی آموزشهای روزآمد به‌تنهایی کافی نیستند که نیروهای مسلّح متعلّق به یک کشور و ملّت را موجب توانایی و اقتدار آن ملت قرار بدهند؛ لازم است ایمان باشد، عزم باشد، احساس مسئولیّت باشد، فهم حقیقتِ مسئولیّت نیروهای مسلح وجود داشته باشد؛ اینها است که میتواند نیروهای مسلّح را به‌معنای واقعی کلمه رکن اقتدار یک ملّت قرار بدهد. نیروهای مسلّح نظام جمهوری اسلامی - چه ارتش سرافراز جمهوری اسلامی و چه سپاه پاسداران و نیروی بسیج، و دیگر کسانی که در مجموعه‌ی نظام نیروهای مسلّح حضور دارند - در طول سالیان دراز قابلیّتهای خودشان را به اثبات رساندند؛ قابلیّتهای معنوی خود، توانایی‌های علمی خود، قدرت ابتکار خود، عزم راسخ خود را عملاً نشان دادند. لذا دنیا بر روی نیروهای مسلّح ما حساب میکند، آن را جدّی میگیرد، میداند آنجایی که میدان مسئولیت و عرصه‌ی رزم‌آوری است در نظام جمهوری اسلامی ایران، نیروهای مسلّح در آنجا سنگ تمام میگذارند.
امّا نیروهای مسلّح. حرف آخر من این است: نیروهای مسلّح بایستی روزبه‌روز بر سازندگی خود بیفزایند. سازندگیِ چه چیزی؟ سازندگی شخصیّت‌های خودشان، شخص خودشان. خود را بسازند؛ خود را به‌عنوان یک انسان طراز اسلامی و یک نظامی طراز اسلامی ساخته و پرداخته کنند. نظامی طراز اسلامی، مؤمن است، شجاع است، فداکار است، باتدبیر است، در مقابل دشمن با کمال قدرت می‌ایستد، امّا در مقابل دوست هیچ‌گونه تعیّنی[7] و تکبّری برای خودش قائل نیست؛ این خصوصیّت نظامیِ اسلامی است؛ مثالش مالک اشتر است؛ در مقابل دشمن آن‌جور، در مقابل یک پسربچّه‌ی بی‌ادب در کوفه -که داستانش معروف است- آن‌جور. پسربچّه‌ای نمی‌شناخت که این مالک اشتر است، به ایشان اهانت کرد، بعد که فهمید دستپاچه شد، دنبالش دوید، دید رفته در مسجد دارد نماز میخواند؛ عذرخواهی کرد، [مالک] گفت اصلاً آمده‌ام مسجد که برای تو دعا کنم. فرمانده نظامی، همان مالک اشتر در جنگ صفّین و آن کارهای عظیم، در مقابل یک پسربچّه‌ی جوان، یک جوان بی‌ادب، این‌جوری برخورد میکند! [یعنی] ساختن خود.

شاهدها (۱۹ پاراگراف)

فلسفهٔ نیروهای مسلح، دفاع در برابر غارتگران و دشمنان استقلال و نه تجاوز

نیروى مسلّح جمهورى اسلامى براى دفاع در مقابل گرگهایى است که دندان نشان میدهند به جمهورى اسلامى؛ براى آن پنجه‌هاى خون‌آلودى است که سالهاى سال از سفره‌ى بى‌صاحب این ملّت خورده‌اند و برده‌اند و غارت کرده‌اند و حالا که جمهورى اسلامى دست آنها را قطع میکند، به جمهورى اسلامى و ملّت ایران پنجه نشان میدهند؛ براى مقابله‌ى با آن عناصرى است که با فضیلت‌ها دشمنند و نمیخواهند این کشور و هیچ کشورى و هیچ ملّتى استقلال به خود ببیند؛ نیروى مسلّح ما براى مقابله‌ى با اینها است؛ چه خود آنها، چه مزدورانشان ــ که در این مزدوران ممکن است کسانى هم باشند که با کمال تأسّف و خجلت باید بگوییم که اصل ایرانى هم دارند؛ کسانى که از داخل این کشور به دشمنان این کشور پناه بردند و علیه این کشور و علیه پدرها و مادرهای خودشان و خانواده‌ى خودشان و مادر …

انجام کار نظامی به‌عنوان تکلیف دینی، ملی و انسانی

… از آن نقش داشته باشد. ما هرگز نخواستیم ژاندارم این منطقه باشیم و هرگز اجازه هم نمیدهیم هیچ قدرت دیگرى ــ چه از خود این منطقه و چه از بیرون این منطقه و امروز بخصوص آمریکا ــ بخواهند ژاندارمى این منطقه‌ى نفت‌خیز و بسیار قیمتىِ عالم را به خودشان اختصاص بدهند. با این روحیه، با روحیه‌ى احساس تکلیف بر حراست از ارزشهاى اسلامى و از مرز و بوم این کشور و از مردم این کشور، تک‌تک آحاد نظامى ما ــ چه از ارتش، چه از سپاه، چه نیروهاى مختلف ارتش و از جمله نیروى هوایى ــ باید به کار نظامى خودشان بپردازند و در هر سطحى که هستند، تکلیفشان را انجام بدهند. امروز شما آن کارى که انجام میدهید، یک تکلیف وجدانى است، یک تکلیف دینى است، یک تکلیف ملّى است، یک تکلیف ارزشى و انسانى است.

بیرون آمدن ارتش، کمیته و سپاه با افتخار از کورهٔ امتحان

البتّه سیزده سالِ گذشته، سیزده سالِ امتحان عجیبى بود. همه در امتحان قرار گرفتند و کسانى که از امتحان سربلند بیرون آمدند، بحمدالله بسیارند. نیروهاى مسلّح ما هر کدام به‌ نحوى در این کوره‌ى گداخته وارد شدند و با افتخاراتى بیرون آمدند. نیروهاى سه‌گانه‌ى ارتش هم به همین کیفیّت بود؛ برادران پاسداران کمیته هم در میدانهاى دشوار جنگ و جبهه و پشت جبهه، امتحانهاى بسیار دشوار و فداکارى‌هاى شیوایى نشان دادند و شما برادران سپاه هم که معلوم است.

تنوع مأموریت‌ها و لزوم هماهنگی بیشتر در پاسداری از امنیت ملی

با نگرش به تنوّع مأموریّتهاى نیروهاى مسلّح کشور ــ اعمّ از ارتش، سپاه، بسیج و نیروى انتظامى ــ که در کنار یکدیگر، پاسدارى از امنیّت ملّى و نظام جمهورى اسلامى ایران را عهده‌دار میباشند، براى یک‌آهنگى هرچه بیشتر نیروهاى مسلّح، مقرر میگردد:

بهره‌گیری از خلاقیت و ظرفیت فنی برای بازسازی در نیروها و کشور از اساسی‌ترین وظایف

با خشنودى، بخشى از محصول تلاش مبتکرانه‌ى برادران نیروى دریایى ارتش جمهورى اسلامى ایران بازدید شد. امروز یکى از اساسى‌ترین وظایف نیروهاى مسلّح، بهره‌گیرى از استعداد و خلّاقیّت و ظرفیّتهاى فنّى خود براى بازسازى است؛ هم در داخل نیروهاى مسلّح، و هم در سطح کشور. خداوند یار شما و پشتیبانتان باشد.

افتخار تکیه نکردن به هیچ قدرت خارجی و اتکا به توان ملی و ایمان

… در این منطقه مشغول خدمتگزارى هستید. این در گذشته‌هاى نزدیک یعنى پیش از پیروزى انقلاب هم حتّى به این شکل سابقه نداشته است. این استقلال را، این به خود نگریستنِ یک انسانِ سرافراز را که در تک‌تک شما به برکت انقلاب اسلامى و عزّت اسلامى احساس میشود، قدر بدانید. امروز نیروهاى مسلّح ما در هرجا و در ضمن هر سازمانى که مشغول خدمت هستند، احساس میکنند به هیچ قدرت خارجى هیچ‌گونه تکیه‌اى ندارند و جز به نیروهاى ذاتى خود و قدرت ملّى خود و پشتوانه‌ى همه، اعتقاد ایمانى خود، تکیه‌گاهى براى خود برنمیگزینند. این افتخار است.

مشارکت در سازندگی درونی به شکل جهادی و عاشقانه حتی با دست خالی

در بخش دوّم هم نیروهاى مسلّح باید در سازندگى شرکت کنند؛ [اوّلاً] در سازندگىِ درونىِ نیروهاى مسلّح به شکل جهادى، به شکل بسیجى، به شکل انسانهاى انقلابى، بدونِ انتظارِ فراهم ‌آمدنِ همه‌ى جزئیّاتى که براى آدمهاى معمولى فراهم ‌آمدن آنها براى کار، لازم و مؤثّر است، سر از پا نشناخته، عاشقانه، با جوشش ابتکار و استعداد، بدون اینکه بگوییم این را نداریم و آن را نداریم؛ حتّى با دست خالى. سازندگى آنجا که متّکى باشد به عشق و شوق و ابتکار و خلّاقیّت انسانها، با همه‌ى فقدها و نداشتن‌ها هم میسّر است؛ و ما بحمدالله‌ دچار نداشتن هم نیستیم؛ ما میخواهیم بجوشیم، ما میخواهیم استعدادها بُروز کند. و ثانیاً در بیرون نیروهاى مسلّح، ارتش و سپاه میتوانند سهم …

لزوم حفظ وحدت و برادری سپاه با ارتش و نیروی انتظامی

روح مقدّس امام امّت از شما شاد باد و ادعیه‌ى زاکیه‌ى ولىّ‌الله‌الاعظم (ارواحنا فداه) شامل حال شما باد. وحدت نیروهاى مسلّح را حفظ کنید. با ارتش و با نیروى انتظامى در نهایتِ صفا و برادرى حرکت کنید. هر کدام کارى و شغلى و مسئولیّتى و راهى به سوى تکامل خود دارند؛ همه باید این راه را بپیمایند. به امید خدا پیش بروید و مطمئن باشید که خداى متعال شما را کمک خواهد کرد؛ وَ لَیَنصُرَنَّ‌ اللهُ مَن یَنصُرُه اِنَّ اللهَ لَقَوِیٌّ عَزیز.[5]

رد سخن ادغام با وجود تفکیک دقیق مسئولیت‌های دو سازمان

این همه ما گفتیم که مسؤولیت ارتش و سپاه دوتاست. هزاران نفرساعت وقت صرف شد و برادران نشستند مسؤولیت ارتش و سپاه را دقیقاً جدا کردند؛ برای آن‌که این دو سازمان هر دو لازمند؛ درعین‌حال باز ببینیم آقایی در مسؤولیت بالایی احیاناً در جایی بنشیند و بگوید بله، بالاخره سپاه و ارتش در هم ادغام خواهند شد! به نظر شما، با این‌طور آدمی چه کار باید کرد؟

لزوم همکاری و هماهنگی با دیگر نیروها از طریق ستاد مشترک و ستاد کل

وظیفه‌ى جنابعالى آن است که نیروى مزبور را به کارایى شایسته رسانیده، کلّیّه‌ى ظرفیّتهاى آن را فعّال سازید و مخصوصاً در تربیت فرماندهان زبده در آن نیرو اهتمام ورزید. همکارى و هماهنگى با دیگر نیروهاى سپاه از طریق ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامى، و با دیگر نیروهاى مسلّح از طریق سلسله‌مراتب سپاه و ستاد کلّ نیروهاى مسلّح، وظیفه‌ى مهمّ دیگرى است که لازم است بر آن تأکید کنم. پرسنل نیروى هوایى سپاه موظّفند حضور شما در آن نیرو را قدر دانسته، حدّاکثر همکارى را بنمایند.

سپاس از الطاف ویژهٔ الهی به نیروهای مسلح

خداى بزرگ را سپاسگزاریم از همه‌ی نعمتها و الطاف بى‌کرانه‌اش و از جمله الطاف ویژه‌اى که در باب نیروهاى مسلّح عنایت فرمود. یقیناً تلاش خونین و فداکارانه‌ى فرزندان عزیز این میهن اسلامى در روزها و سالهاى سخت جنگ تحمیلى، زمینه‌ساز این الطاف بی‌کرانه‌ى الهى بود.

نگاه ملت به نیروهای مسلح به‌عنوان مدافعان حریم و عزت خود

شما نیروهاى مسلّح با آمادگى‌هایى که به فضل الهى بیش از پیش، پیوسته در حالِ فراهم ‌آوردن آن بوده‌اید، میتوانید نمایشگر قدرت ملّت ایران باشید. همچنان که شما به پشتیبانى ملّت مستظهر[2] هستید، ملّت هم به شما فرزندان خود به چشمِ مدافعانِ از حریم و حیثیّت و عزّتش نگاه میکند. آمادگى‌هاى نیروهاى مسلّح حائز کمال اهمّیّت است. در این منطقه، نیروهاى دریایى ما بحمدالله‌ با انسجامى بسیار خوب و مطلوب نسبت به گذشته در حال تشریک مساعى هستند و انجام وظیفه؛ این هماهنگى و همکارى و همدلى را روزبه‌روز افزایش بدهید. دو سازمان باشید با یک روحیه و …

فداکاری ارتش، سپاه و بسیج در صحنهٔ نظامی و تلاش همتای آن در دیپلماسی

خب، بحمدالله‌ در هر دو میدان، ایمان و عشق به هدف و اخلاص براى خداى متعال کار خودش را کرد. هم در صحنه‌ى نظامى بحمدالله‌ این نظامى‌هاى ما ــ ارتش و سپاه ما ــ بسیج ما، فرماندهان ما، آحاد افراد ما با فداکارى جنگیدند و دشمن را مبهوت کردند؛ و متناسب با وضع خود، در جبهه‌ى دیپلماسى هم همینها بود. ما واقعاً شاهد بودیم. بنده میدیدم که برادرها چه زحمتى میکشند، چه تلاشى میکنند، چه غصّه‌ها و رنجهایى را بر خودشان تحمّل میکنند؛ این هم نتیجه‌اش است. و همان‌طور که یک‌ بار عرض شد، اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم؛[2] این وعده‌ى خدا دروغ که نیست؛ به این واضحى؛ نه …

ناتمامی توان نیروهای مسلح بدون پشتیبانی نیروهای داوطلب مردمی

بسیج یکى از برکات پروردگار عالم بود بر کشور ما و بر انقلاب ما و بر امام بزرگوار ما. اگر نیروهاى مسلّح در هر کشورى به آمادگى کامل برسد ولى از نیروهاى داوطلب مردمى پشتیبانى نداشته باشد، توانایىِ آن یقیناً کامل نخواهد بود و در کشور ما و در انقلاب ما اگر نیروهاى بسیجى، این داوطلبان مخلص و مؤمن به هدفهاى انقلاب، در گذشته پشتیبان میدانهاى نبرد نمیبودند و براى همیشه نباشند، معاذالله‌ یقیناً کار دفاع از انقلاب لنگ خواهد ماند. اساس، نیروى مردم است؛ یعنى همین بسیج. لذاست که شما جوانان عزیز ــ چه طلبه، چه دانشجو، چه اقشار دیگر ــ که جزو این مجموعه‌ى عظیم جهاد فى‌سبیل‌الله‌ قرار گرفتید، باید به این نکته توجّه کنید که این، محور اصلى دفاع مسلّح از انقلاب است؛ و باید هرچه بیشتر تقویت …

سپاه جزئی از مجموعهٔ نیروهای مسلح با مسئولیت خاص

اصل چهارم این است که سپاه پاسداران انقلابی، با همه‌ی ممیزات و محسنات بزرگ، جزیی از مجموعه‌ی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با مسؤولیت خاص خودش است؛ این را فراموش نکنید. البته به تشخیص من، مسؤولیت سپاه حقاً و انصافاً سنگینتر از مسؤولیت بقیه‌ی بخشهاست. این مسؤولیت، خیلی ظرافت و دقت لازم دارد؛ چون مسؤولیت اصلی، حمایت و دفاع از انقلاب در مقابله‌ی با حرکات ضد انقلاب است - که خطرناک است - و عنداللزوم باید برود از مرزها هم دفاع …

استفادهٔ حداکثری از استعدادهای درونی نیروها

… به بیگانه. ما تجهیزات براى ارتش، براى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى فراهم میکنیم، ما نیروهاى مسلّحمان را تا آنجا که در وسع و قدرت ما است، با تمام توان تجهیز میکنیم امّا توصیه‌ى دائمى ما این است که به ابتکار خود، به دست و بازوى خود، به توانایى‌هاى خود بیندیشید. نیروى زمینى، نیروى هوایى، نیروى دریایى در درون خود استعدادهاى فراوانى دارند؛ از این استعدادها که از آن برخوردارند باید حدّاکثر استفاده را بکنند، و بحمدالله مى‌بینیم که امروز دارد استفاده میشود؛ روزبه‌روز این را بیشتر کنید. و ستاد مشترک، نقش هدایت‌کننده و هماهنگ‌کننده و تکمیل‌کننده را نسبت به این تلاشها در کلّ نیروهاى مسلّح خواهد داشت. امیدوارم ان‌شاءالله موفّق باشید و ارتش ما ارتشى باشد آن‌چنان‌ که شایسته‌ى ملّت بزرگ و قهرمان ما است.

حصن حصین دفاع از ملت

خصوصیّت دوّم این است که شما براى هدف مقدّس و والایى خود را میسازید و آماده میکنید. اگر ارتشها در هر جاى عالم و متعلّق به هر کشورى از کشورها، هدفشان به هدفهاى ناسیونالیستى و قومى محدود میشود، هدف شما یک هدف انسانى است. درست است که حصن حصین دفاع از ملّت هم همین نیروهاى مسلّح ما هستند، و درست است که معناى صحیح وطن‌دوستى و میهن‌دوستى، همان چیزى است که یک ارتش درستکار و صادق‌القول انجام میدهد ــ یعنى دفاع از میهن با جان، نه فقط در مقام ادّعا و با نام ــ امّا هیچ‌کدام از اینها موجب نمیشود و تاکنون موجب نشده است که ارتش ما به هدفهاى والاى انسانى و الهى نیندیشد.

بازوان ملت و عضوی از پیکر آن

… فرصت را به آنها نداده‌اند، امّا شما این فرصت را دارید. این سوگندِ شما یکى از محکم‌ترین و مقدّس‌ترین سوگندها است و همین، استحکام بنیه‌ى دینى شما و استحکام بنیه‌ى دفاعى و نظامى این کشور را تضمین میکند. دشمنان اسلام بدانند که جمهورى اسلامى نیرومند و پایدار است؛ چون به دلها و ایمانها و اندیشه‌هاى آحاد ملّتش و جوانان غیورش متّکى است و نیروهاى مسلّحش بازوان این ملّت و عضوى از این پیکر پُرافتخارند.

تجلیل از همهٔ نیروهای مسلح و توقع ویژه از سپاه

چند اصل در سپاه، اصول تخلف‌ناپذیر است؛ اول، اصل تدین و تقواست. آدم بیتدین و بیتقوا، سپاهی نیست. نمیگوییم که از حوزه‌ی اعتبار کشور ما خارج است؛ نه، به ارگان دیگر، یا جای دیگر برود؛ باب این مجموعه نیست. این مجموعه، آدم متدین و متقی لازم دارد. شما میدانید که من هیچ‌وقت به خودم اجازه نداده‌ام که هیچکدام از نیروها و سازمانهای مسلح را - ارتش، دیگرانی که بودند و حالا جزو نیروهای انتظامی شده‌اند - تحقیر کنم؛ همیشه تجلیل کرده‌ام؛ لیکن توقع ما از سپاه، یک چیز دیگر است. آن حرف هم آشکار است، این حرف هم آشکار است.