رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نظم، فرمان‌برداری و رعایت سلسله‌مراتب در نیروهای مسلح.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۳۸۴
۱۳۶۴۱۳۸۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

و البتّه عرض کردم، آئین‌نامه‌ى انضباطى سمبل انضباط است؛ اصل انضباط، فرماندهىِ خوب است؛ فرماندهىِ آگاه، سرپا، حسّاس، نسبت به جزئیّات امور دنبال‌گیر؛ البتّه در موارد خودش داراى انعطاف امّا بدون غفلت؛ غفلت غلط است، سهل‌انگارى غلط است؛ و کسانى هم که زیردست شما هستند همین‌‌جور باشند. ما میخواهیم این‌جورى نیروهاى مسلّح اداره بشود؛ چه ارتش و چه سپاه و چه نیروهاى انتظامى، فرقى نمیکند، این‌جور باید اداره بشود. نیروى مسلّح اسلامى این‌جورى است؛ اگر دیدید کسى حاضر نیست این‌جورى کار بکند، بار سنگینى را از دوش او و از دوش خودتان بردارید، رها کنید برود؛ نگذارید که نیروهاى مسلّح به خاطر بودن کسى که ناهماهنگ و ناجور است، لطمه و ضربه ببیند. کسانى هم که بر اثر درجات و رسته‌هاى خاصّى که داشته‌اند، عادت کرده‌اند به بى‌نظمى و شلوغى ــ حالا هم بعضى از بى‌نظمى‌ها، بعضى جاها به گوش میخورد ــ اینها را هم نگذارید [کارشان را ادامه دهند]؛ یعنى با انگشت نیرومند و آهنین همین آئین‌نامه‌هاى نظامى، گوش اینها را بپیچانید؛ نه با انگشت خودتان که شخصى باشد؛ نه، با انگشت قانون و با انگشت آنچه مقرّر و موظّف است.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

فرماندهی آگاه و پیگیر به‌عنوان اصل انضباط

و البتّه عرض کردم، آئین‌نامه‌ى انضباطى سمبل انضباط است؛ اصل انضباط، فرماندهىِ خوب است؛ فرماندهىِ آگاه، سرپا، حسّاس، نسبت به جزئیّات امور دنبال‌گیر؛ البتّه در موارد خودش داراى انعطاف امّا بدون غفلت؛ غفلت غلط است، سهل‌انگارى غلط است؛ و کسانى هم که زیردست شما هستند همین‌‌جور باشند. ما میخواهیم این‌جورى نیروهاى مسلّح اداره بشود؛ چه ارتش و چه سپاه و چه نیروهاى انتظامى، فرقى نمیکند، این‌جور باید اداره بشود. …

ظواهر نظامی، نشانهٔ باطن و کارایی در میدان جنگ

شاید اگر در آینده عمرى بود و فرصتى بود و توفیقى [دست] داد، بتوانیم به یک مناسبتى مجموعه‌ى شماها را به صورت به‌اصطلاح سازمان‌یافته‌شده و ملموس هم یک جایى ببینیم. اگر بشود، خوب است. ببینیم آقایان چقدر به این ظواهر نظامى اهمّیّت میدهند. چون ظواهر نظامى خیلى مهم است؛ خیلى! در امر نظامى ظواهر، عنوان بواطن است؛ بدون شک. یعنى آن نظامى‌ای که بیاید جلوى شما، اگر شما دیدید یقه‌اش باز است یا دکمه‌اش افتاده، بدانید این در میدان جنگ کم خواهد آورد؛ قطعاً! نه اینکه اگر یقه‌اش بسته بود، دکمه‌اش نیفتاده بود، تمام خواهد کرد؛ نه، این جزء موضوع است، تمام موضوع نیست. یعنى اگر همه‌چیزش تکمیل باشد امّا مثلاً وقتى مى‌آید پیش شما، ببینید بند پوتینش باز است، شُل است، یقین کنید که این در میدان جنگ آن کارى که شما میخواهید، …

سازگاری انضباط و اطاعت از مافوق با تواضع و روح برادری

انضباط، منافاتی با تواضع و روح برادری ندارد. من در آن پیام[9] هم به شما عرض کردم، حالا هم عرض میکنم که هر کسی در همان چارچوب ضابطه‌ها و مقررات انضباطی، بایستی از مافوق خود اطاعت کند؛ اما هر دو با هم برادرند؛ مثل آنچه که در مجموعه‌های دینی و در حوزه‌های علمیه هست. این استاد است، آن هم شاگرد، اما حدود هم مشخص است؛ با هم برادرانه حرف میزنند، یا بحث میکنند، یا تحقیق میکنند. درجه به معنای این نیست که تندخویی و ستیزه‌گری و تحقیر و بیاعتنایی از ما فوق به زیردست انجام …

لزوم اجرای موبه‌موی آیین‌نامهٔ انضباطی در سپاه

و نکته‌ى آخر در این باب، مسئله‌ى اجراى کامل این آیین‌نامه‌ى انضباطى است. این آیین‌نامه را موبه‌مو اجرا کنید و هیچ کم نگذارید. چون در سپاه مطلقاً عادت نبوده بر اجراى آیین‌نامه و چنین عادتى وجود نداشته و مردم با همان تربیت انقلابى و دینى معمولى و بدوى با هم برخورد میکردند. خب براى یک یگان غیر نظامى، مجموعه‌ى غیر نظامى اشکالى ندارد امّا براى مجموعه‌ى نظامى آن‌جورى، امکان ندارد. این‌ …

حاصل تجربهٔ چندهزارسالهٔ بشر و نه ملک رژیم پهلوی

بنده مکرّر این را گفته‌ام ــ غالباً به برادرهاى سپاه این را من همیشه طىّ سالهاى گذشته تکرار میکردم ــ این چیزهایى که امروز به صورت آئین‌نامه‌هاى شناخته‌شده‌ى نظامى درآمده، مال کس خاصّى نیست؛ اینها نتیجه‌ى چند هزار سال نظامىگرى است در طول تاریخ و در سطح عالم. لشکرکشى‌هاى قدیم ایران در این چیزى که امروز جزو تجربیّات ما است، تأثیر گذاشته؛ لشکرکشى‌هاى اسکندر و لشکرکشى‌هاى اروپا تأثیر گذاشته، لشکرکشى‌هاى دوران اسلامى تأثیر گذاشته؛ منتها تدوین آن یک کارى بوده که اوّل یک دسته‌ى خاصّى، یک ملّت خاصّى توانستند اینها را …

لزوم نظم در همهٔ منش‌های نظامی حتی پوشش، حاصل تجربهٔ هزاران‌سالهٔ بشر

بنده یک وقتى[17] به برادرها گفتم اینکه شما مى‌بینید در ارتش اگر دکمه‌ى پیراهن کسى باز باشد، ۴۸ ساعت بازداشت به او میدهند، این هنر امراى ارتش طاغوتى اصلاً نیست؛ آنها کمتر از این بودند که این‌طور چیزها را بتوانند بفهمند؛ این نتیجه‌ى تجربه‌ى چند هزار سال نظامىگرى است در تاریخ بشر. بتدریج بشر یواش، یواش، یواش آمده به اینجا رسیده که نظامى باید در همه‌ى منشهایش منظّم و مرتّب باشد، حتّى در لباس پوشیدن؛ بستن دکمه‌ى پیراهن یک ادب معمولى است؛ ممکن است یک وقت هم باز بودن آن بشود ادب. آن ‌وقت اگر بست، باید ۴۸ ساعت بازداشتش کرد؛ آنچه ادب معمولى است، آنچه ابلاغ شده، [باید اجرا شود.] این آدمى که این ‌قدر بى‌حال و بى‌توجّه و لاقید و لاابالى است که وقتى میخواهد بیاید …

کار سازمان‌یافته با انضباط، اخلاص و توکل به خدا

… بشدت اثرگذار باشند. به خود اعتماد کنید، از نیروی درونی و ذاتی خود استفاده کنید و بدانید که شما میتوانید بخش خودتان را با اراده و ابتکار و نوآوری و فعالیت خودتان، در سطح بالا، وسیله‌ی عزت ملت خودتان قرار بدهید؛ میشود؛ تا حالا هم امتحان کرده‌ایم و شده است. کارِ سازماندهیشده، منظم، با اعتماد به خود، و با حفظ آن انضباط دقیق و ظریف نظامی، و با اخلاص، و با توکل به خدا؛ در همه‌ی قسمت‌های شما یک چنین کاری با این روح و با این جوهر و حقیقت، میتواند تأثیرات بزرگی را بگذارد.

نظم خاص میدان جنگ و زیّ نظامی

… میکنند با شل و ول بودن و بى‌نظمى و بى‌ترتیبى؛ حزب‌اللهى‌گرى که این نیست. رئیس حزب‌اللهى‌هاى همه‌ى تاریخ یعنى امیرالمؤمنین میفرماید: وَ نَظمِ اَمرِکُم؛[3] منظّم باید بود. نظم چیست؟ همان چیزى که از انسان خواسته‌اند؛ یعنى آن آئینى که از هر کسى خواسته‌اند. هر جا یک نظمى دارد؛ میدان جنگ هم یک نظمى دارد و زىّ نظامى هم یک نظم خاصّى دارد، باید آن نظم را [رعایت کرد]. حالا ان‌شاءالله‌ یک وقتى شما را در آن زىّ خودتان ببینیم تا این را هم به چشم ان‌شاءالله‌ مشاهده کنیم.

رویگردان نبودن از لوازم انضباط

… صحیح و قابل اندازه‌گیری، ساخته و گذاشته میشود. این نشاندهنده‌ی عضویت و جزیی از این پیکره‌ی زنده و شاداب بودن است. انصافاً برادران در راه این‌که این کار هرچه زودتر گسترش پیدا کند - و باید هم پیدا کند و ان‌شاءاللَّه به همین زودی پیدا خواهد کرد - زحمت میکشند. به این کار اهمیت بدهید. از چیزهایی که لازمه‌ی انضباط است، رویگردان نباشید.

درستی اصل انضباط حتی اگر آدم فاسد به آن عمل کند

… این بیچاره‌هاى پایین‌دست‌ را آوردند زندان که با ما بودند! اینها را یک سال، دو سال محکوم کردند [به زندان]! متأسّفانه بالادست‌ها را رها میکردند، مى‌چسبیدند به پایین‌دست‌ها؛ مبنا این بود؛ البتّه همین‌طور که گفتیم، ظلم جزو خواصّ آن نظام بود، نمیتوانست ظلم نکند؛ لذا بالادست‌ها غالباً معاف میشدند، ولی انضباط تا حدود زیادى در آن پایین‌دست‌ها وجود داشت. [به هر حال] این اصل، اصل درستى است؛ [حتّی اگر] آدمِ فاسدى [به آن عمل] میکند، آدمِ بدى میکند.

لزوم ابلاغ دقیق و سخت‌گیری در اجرای آیین‌نامه

… ظواهر و تشریفات و مقرّرات و بقیّه‌ى امور سازمانى و ادارى، بایستى هر چه بیشتر با هم همرنگ بشوند؛ صد درصدش را نمیخواهیم، چون صد درصد معلوم نیست لازم باشد یا خیلى هم مفید باشد امّا اصولاً بایستى یکسان باشند؛ فروعاً نه، یکسان نبودنِ بعضى از فروع اشکالى هم ندارد. این آئین‌نامه را به ‌هر حال با دقّت، با مراقبت ابلاغ بکنید و سخت‌گیرى کنید در اجراى این آئین‌نامه.

برادری فرمانده و فرمان‌بر در کنار لزوم سلسله‌مراتب و انضباط

… مسلمان است، متواضع است؛ به جاى رو آوردن به بى‌بندوبارى، به اخلاق اسلامى، به تعبّد اسلامى، به پایبندى‌هاى یک انسان مسلمان روآورنده است. از لحاظ اخلاق تشکیلاتى سعى میشد هر کسى نسبت به زیردست خود متفرعن[11] و متجبّر[12] باشد، نسبت به مافوق خود متواضع و خاکسار. امروز نه تکبّر و تجبّر با زیردست اجازه داده میشود، نه خاکسارى و حقارت در مقابل مافوق. سلسله‌مراتب هست و لازم است، انضباط واجب است، وظیفه است امّا فرمانده و فرمان‌بَر با هم برادرند. امروز در ارتش مافوق از زیردست نمیتواند کار بکشد، حق ندارد؛ هر دو نظامى‌اند، هر دو سربازند، هر دو انسانند، باشخصیّتند؛ اخلاق رایج در ارتش این است. البتّه در ارتش هم مثل همه‌ى محیط‌ها و قشرها، انسانهایى هستند که پیشروند، زودتر از دیگران، بهتر از دیگران پیام را درک کردند و آن را قبول کردند؛ کسانى هم هستند که متوسّطند؛ و کسانى هم هستند که عقب مانده‌اند، باید کمکشان کرد تا پیشرو …

لزوم نظم‌پذیری و رعایت سلسله‌مراتب

… شما این حرفها را منتقل خواهید کرد و باید بکنید به تمام سلسله‌مراتب فرماندهى تا فرمانده‌ یک دسته، تا فرمانده‌ یک قسمت کوچک؛ [هر کسی] به ‌قدر حیطه‌ى کار خودش بایستى مواظب باشد. نمیشود قبول کرد از یک فرماندهى، بى‌اطّلاعى و ناآگاهى از حوزه‌ى مأموریّت خودش را. تلاش، خبرگیرى، سؤال، خسته نشدن از این قضیّه و نظم‌پذیرى به معناى حقیقى کلمه [لازم است]؛ همان چیزى که از اوایل به‌ عنوان سلسله‌مراتب، دائم تکرار شده.