رفتن به محتوای اصلی

درجات نظامی

نام‌های دیگر: درجه‌های نظامی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

اعطای درجه به نظامیان و رزمندگان و معنای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم اعطای درجه به جمعی از فرماندهان— ۱۳۶۹/۱۱/۲۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۰
۱۳۶۹۱۳۷۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مطلب بعدى این است که «درجه» یک علامت و نشانه است؛ پشت این علامت خیلى چیزها است که این چیزها باید دقیقاً با درجه حاصل بشود. درجه به معناى یک نظم دقیق و تعیین موضع و ارتباط ویژه در میان کسانى است که در خدمتِ دفاع از انقلاب و کشور هستند؛ این نظم، این سامان منظّم باید حتماً با درجه حضور پیدا کند و وجود پیدا کند، وَالّا درجه بى‌معنى خواهد شد. منطق نظامى منطق نظم است و حیطه‌بندى نظامى اساساً با نظم انجام میگیرد و بدون نظم، نظام وجود ندارد، سازمان نظامى وجود ندارد. آن چیزى که حدّ فاصل بین یک سازمان نظامى و خارج از آن و غیر آن است، همین نظم دقیقى است که باید رعایت بشود. [البتّه] این نظم با درجه وارد نمیشود بلکه مقدّمات آن پیش از درجه مطمئنّاً بایستى تأمین بشود و شده است، منتها این درجه هم تأکیدکننده‌ى آن است. چه در ارتش، چه در سپاه، چه در نیروهاى موظّف بسیجى که در آینده درجه خواهند گرفت، همه‌ى این برادران عزیز بایستی آن نظم عالى و ناب اسلامى را ببخشند به آن کسانى که با این لباس مفتخر و سرافراز هستند و این را در مجموعه‌ى تحت فرمان خودشان اِعمال کنند و اجرا کنند؛ و این مسئولیّتى است.

درجه به معنای نظم دقیق و تعیین موضع در میان مدافعان انقلاب

مطلب بعدى این است که «درجه» یک علامت و نشانه است؛ پشت این علامت خیلى چیزها است که این چیزها باید دقیقاً با درجه حاصل بشود. درجه به معناى یک نظم دقیق و تعیین موضع و ارتباط ویژه در میان کسانى است که در خدمتِ دفاع از انقلاب و کشور هستند؛ این نظم، این سامان منظّم باید حتماً با درجه حضور پیدا کند و وجود پیدا کند، وَالّا درجه بى‌معنى خواهد شد. منطق نظامى منطق نظم است و حیطه‌بندى نظامى اساساً با نظم انجام میگیرد و بدون نظم، نظام وجود ندارد، سازمان نظامى وجود ندارد. آن چیزى که حدّ فاصل بین یک سازمان نظامى و خارج از آن و غیر آن است، همین نظم دقیقى است که باید رعایت بشود. [البتّه] این نظم با درجه وارد …

لزوم درجه‌بندی برای انضباط نه سنجش ارزش رزمنده

در باب نظامیگری نباید کوتاه آمد. این مسأله‌ی درجات که شما دیدید من این‌قدر به آن اهتمام دارم، به خاطر همین است که به نظامیگری کمک کند، و البته کمک هم میکند؛ والّا من همان روزی که درجه‌ها داده میشد، این‌جا گفتم که ما ارزش برادر رزمنده‌ی فداکار مجاهد فی‌سبیل‌اللَّه را از روی درجه اندازه نمیگیریم؛ ارزش او از روی اصالتهای دیگری قابل اندازه‌گیری است؛ اما این درجه‌بندی برای انضباط لازم است و بدون این درجه‌بندی نمیشود. این، جزو تازه‌ترین و نوترین و زنده‌ترین تجربه‌های نظامیگری امروز دنیاست؛ تقلید از هیچ‌کس هم نیست. این، استفاده کردن از تجربه‌ی گذشته است. این، مجاز و لازم است و باید بکنیم.

قداست درجه و ابتنای آن بر سابقهٔ جبهه و ارزش‌های سنجش‌پذیر

این درجه برای شما مقدس است. این درجه از روی سالهایی که در جبهه بودند و نیز خصوصیات و ارزشهای صحیح و قابل اندازه‌گیری، ساخته و گذاشته میشود. این نشاندهنده‌ی عضویت و جزیی از این پیکره‌ی زنده و شاداب بودن است. انصافاً برادران در راه این‌که این کار هرچه زودتر گسترش پیدا کند - و باید هم پیدا کند و ان‌شاءاللَّه به همین زودی پیدا خواهد کرد - زحمت میکشند. به این کار اهمیت بدهید. از چیزهایی که لازمه‌ی انضباط است، رویگردان نباشید.

ناتوانی درجه در ارزش‌گذاری فداکاری‌های بی‌حد رزمندگان

دو سه نکته‌ى کوتاه را من عرض میکنم: اوّلاً اگر ما بخواهیم با معیارهاى واقعى زحمات و مجاهدات و تلاشهاى شما را اندازه‌گیرى بکنیم، مطمئنّاً هیچ علامتى و نشانه‌اى نخواهد توانست نشان‌دهنده‌ى عُشرى از اعشار[3] فداکارى‌هایى باشد که برادران مؤمنِ مجاهدِ دلسوزِ فداکارِ ازجان‌گذشته در میدانهاى نبرد انجام دادند. درجات، علامت است، قرارداد است؛ معناى درجه به ‌طور دقیق، ارزش‌گذارى بر فداکارى‌هاى بى‌حدّواندازه‌ى یک فداکارِ ایثارگر نیست و نمیتواند باشد. این مطلب اوّل.

ادعا نکردن سنجش دقیق فداکاری‌ها در انتخاب درجه‌گیرندگان سپاه

مطلب بعدى این است که شما برادرانى که امروز درجه گرفتید، خیلى عزیز هستید امّا معناى این حرف این نیست که ما در سپاه پاسداران انقلاب اسلامى اگر بخواهیم با میزان دقیق اندازه‌گیرى بکنیم، بتوانیم ادّعا کنیم که اندازه‌گیرى کرده‌ایم و آنهایى را که وزنشان و مبلغ فداکارى‌شان از همه بالاتر است، امروز درجه داده‌ایم؛ نه، این‌جور ادّعایى بنده هرگز نمیتوانم بکنم و نمیکنم. اى بسا فداکاران، اى بسا بزرگ‌مردان، اى بسا روحهاى پاک و متعالى، اى بسا لحظه‌هاى دشوارِ انجام وظیفه‌ى توصیف‌ناپذیر در راه خدا که از چشم بنده و امثال بنده و برادران مسئول در ستادهاى موظّف در نیروهاى مسلّح دور میمانند؛ این ضعف ما است، نقص ما است؛ این کم‌ارجىِ آن …

بار سنگین مسئولیت درجه و لزوم حمل آن با توانایی ناشی از ایمان

… درجه همه ‌کار کرده‌اید، در میدانهاى نبرد رفته‌اید، جنگیده‌اید، فداکارى کرده‌اید، تا پاى جان پیش رفته‌اید ــ بعضى از شما که اینجا نشسته‌اید شاید عضو درست و حسابى و سالم در بدنتان کم هست، شاید مبالغ زیادى ترکش و بمب و این چیزهاى زیادى و غصبى! در بدن شما هست؛ اینها مسلّم و معلوم ــ امّا باید بدانید آنچه از این لحظه با این خصوصیّات بر دوش شما بار میشود، بار سنگینى است؛ و ان‌شاءالله‌ بایستى این بار را با توانایى‌اى که ناشى از ایمان است به منزل برسانید.

اعطای گستردهٔ درجه در سپاه در آینده‌ای نزدیک

البته درحقیقت تاکنون به شکل سمبلیک به تعدادی از برادران درجه داده شده؛ لیکن آن‌طور که من دیدم برادران مشغول هستند، ان‌شاءاللَّه در آینده‌ی نزدیکی و در سطح وسیعی این درجه باید گذاشته بشود.

اعطای درجهٔ بالاتر به شهدا به‌عنوان احترام، نه ارزش‌گذاری شهادت

… به تعیین درجه نخواهیم بود؛ که فرمود: فَوقَ کُلِّ بِرٍّ بِرٌّ حَتّىٰ یُقتَلُ الرَّجُلُ فی سَبیلِ الله؛ هر خوبى‌اى یک خوبىِ برترى دارد، تا برسد به کشته شدن در راه خدا؛ فَلَیسَ فَوقَهُ بِرّ؛[4] بالاتر از آن، دیگر هیچ نیکى‌اى و خوبى‌اى متصوّر نیست و وجود ندارد. نهایت براى اینکه در مجموعه‌ى نیروهاى مسلّح جاى هر کسى باید معیّن باشد، ما براى شهداى عزیز هم به ‌طور معمول درجه در نظر میگیریم. کسانى که به شهادت میرسند، معمولاً یک درجه بالاتر به آنها داده میشود؛ این به معناى ارزش‌گذارى شهادت نیست؛ این هم یک نوع احترامى است به شهید.

تأیید درجه‌ها همراه با حفظ رفتار برادرانه

… شکل ظاهرى ــ و به اصطلاح مشخّصات ظاهرى ــ با آن برادرى که مثلاً در یک گردانى، در یک گروهانى، در یک دسته‌اى یک عضو معمولى بود، هیچ تفاوتى نداشت؛ اینها را نمیشد شناخت؛ و [خود] این، یک نوع صمیمیّت و یگانگى را به ‌طور طبیعى به وجود مى‌آورد که حُسن بزرگى بود. البتّه حُسن درجه، حُسن بزرگ‌ترى است و این به‌هیچ‌وجه این درجات را زیر سؤال نمیبرد امّا شما هر دو را با هم داشته باشید؛ یعنى این درجه هم باشد، آن برادرِ سطح پایین به شما احترام هم بکند، سلام هم بدهد؛ امّا برخورد شما همان برخورد برادرانه‌اى که همیشه داشتید باشد، و حضور پیدا کنید. و سِرّ پیشرفت سپاه این بوده که فرمانده کلّ سپاه در خطوط مقدّم گاهى پیدایش میشد. البتّه ما غالباً با این‌جور چیزى مخالف بودیم؛ لکن در موارد غیر خطر، در موارد ممکن، این حالت همیشه باید وجود داشته باشد، یعنى فرماندهان بروند در یگانها، در رده‌هاى مختلف؛ [و …