رفتن به محتوای اصلی

نماز عید فطر امام رضا (ع)رویداد

نام‌های دیگر: نماز عید امام رضا (ع)

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ماجرای خروج امام رضا (ع) برای نماز عید در مرو و بازگرداندن ایشان به دستور مأمون.

اعلام اقامهٔ نماز در صحرا و گرد آمدن مردم برای دیدن امام

… و خدمه، پیش‌رو و پس‌رو، با چه تفصیلاتی مأمون را می‌بردند نماز. و در مسجد، لابد اطراف محراب، محافظین می‌ایستادند به احترام، به تجلیل، به عظمت. فکر می‌کرد که حالا علی‌بن‌موسی الرضا هم می‌رود به همان ترتیب یک نمازی برای مردم می‌خواند و برمی‌گردد می‌آید فوری. حضرت اعلام کرد که ما می‌رویم در صحرا نماز می‌خوانیم و مردم بیایند از خانه باهم برویم.[12] چون باید بروند دنبال امام، امام را از خانه بردارند ببرند به مصلی. جمعیت راه افتادند. حالا همه هم دلشان می‌خواهد علی‌بن‌موسی الرضا را ببینند، نمازش را ببینند. دوست دارند صدایش را بشنوند. جمع شدند. جلوی مردم هم این امرا و وزرا و فرماندهان لشکر و بزرگان کشوری، سوار بر اسب‌های قیمتی، لباس‌های فاخر، چکمه‌ها پایشان، همه آمدند منتظر. که حالا امام از خانه می‌آید بیرون، یک اسب فاخر هم سوار می‌شود، یک لباس فاخر هم پوشیده، جلوجلو راه می‌افتد، مردم هم در گردوغبار …

حرکت پابرهنه، ساده و گریان امام با تکبیر و همراهی مردم

یک‌وقت دیدند درِ خانه باز شد. علی‌بن‌موسی الرضا با پای برهنه، بدون کفش، در آستانۀ در ظاهر شد؛ در لباسی که گویا لباس پیغمبر است. یک لباس ساده‌ای تنش، عمامۀ سفیدی بر سرش، پایش برهنه است. تحت‌الحنکش افتاده است و لب‌ها به ذکر گشاده است، چشم‌ها پر از اشک. دارند طرف خدا می‌روند دیگر؛ نماز عید چیست؟ نماز چیست؟ دارند می‌روند که خدا را سجده کنند. دیگر جای شادمانی، جای سبکی، جای فخرفروشی نیست. جای تواضع و جای گریه و جای اشک و آه است. تا این منظرۀ پارسایی و سادگی در چهرۀ علی‌بن‌موسی الرضا و در لباس او و در رفتار او …

هراس مأمون از خطبهٔ افشاگر امام و دستور بازگرداندن او

… حضرت نماز را می‌خواند، بعد هم برای مردم باید خطبه بخواند دیگر؛ آن‌وقت خطبه‌ای که علی‌بن‌موسی الرضا در این جمع ایراد بکند، در آن خطبه چه حقایق افشاگری خواهد بود، آن را دیگر خدا می‌داند! رفتند به مأمون گفتند که خانه‌خراب! ـ به قول روضه‌خوان‌ها ـ چه نشستی؟ علی‌بن‌موسی الرضا را فرستادی برود نماز؟ پدرت درآمد! کاخ حکومتت ویران شد! قضایا را که گفتند، مأمون رنگ از رویش پرید. دستپاچه شد. گفت بروید فوراً بگویید برگرد. آمدند فوراً به حضرت ابلاغ کردند، اعلام کردند که آقا، مأمون گفته برگرد.

اقامهٔ نماز به شیوهٔ پیامبر و پشیمانی مأمون و بازگرداندن امام از میانهٔ راه

یک نمونه همان است که مُعمَّربن‌خَلّد از خود امام هشتم نقل می‌کند که مأمون به امام می‌گوید اگر ممکن است به کسانی که از او حرف‌شنوی دارند در باب مناطقی که اوضاع آن پریشان است، چیزی بنویسد و امام استنکاف می‌کند و قرار قبلی که همان عدم دخالت مطلق است را به یادش می‌آورد.[21] نمونۀ بسیار مهم و جالب دیگر ماجرای نماز عید است که مأمون به این بهانه «که مردم قدر تو را بشناسند و دل‌های آنان آرام گیرد» امام را به امامت نماز عید دعوت می‌کند. امام استنکاف می‌کند و پس از اینکه مأمون اصرار را به نهایت می‌رساند، امام به این شرط قبول می‌کند که نماز را به شیوۀ پیغمبر و علی‌بن‌ابی‌طالب به‌جا آورد و آنگاه امام از این فرصت چنان بهره‌ای می‌گیرد که مأمون را از اصرار خود پشیمان می‌سازد و امام را از نیمۀ راه نماز برمی‌گرداند، یعنی به‌ناچار ضربۀ دیگری بر ظاهر ریاکارانۀ دستگاه خود وارد می‌سازد.[22]

درخواست مأمون از امام برای اقامهٔ نماز عید و شرط امام به شیوهٔ پیامبر

… شد. شعرای شیعه، اُدبای شیعه، محدثین، امامزاده‌ها، بنا کردند آمدن و رفتن. اصلاً منطقه را از آنِ خود کردند، با فرهنگ تشیّع پر کردند. در اینجا امام که آمدند، درحقیقت تمام آن فریب‌ها و ترفندهای مأمونی را از بین بردند. اولاً زندگی امام، مأمون را افشا می‌کرد. در قضیۀ نماز روز عید فطر، مأمون به امام گفت که شما عید فطر برو و با مردم نماز بخوان. امام فرمودند که اگر من بروم، به شیوۀ خودمان می‌روم، به شیوۀ جدم. مأمون هم بیچاره، نفهمید که این چطوری می‌شود. گفت خیلی خب، عیب ندارد، هرطور که میلتان است تشریف ببرید. مثلاً می‌خواست بگوید که حالا ما خلیفه هستیم، ایشان هم خب ولیعهد ماست، جانشین ماست، گاهی ایشان را می‌فرستیم به‌جای خودمان، از این کارها هم بکنند. خودش هم که …

نفرین مردم بر مأمون به سبب محروم ماندن از نماز و سخن امام

… رفتند؟ و مثلاً اینها. این پچ‌پچ‌ها را هم جاسوس‌ها راه می‌انداختند. اثرش کم می‌شد. اما حضرت برگشت. برگشت یعنی چه؟ یعنی آن شوق و علاقۀ مردم که داشتند می‌جوشیدند که آره! حالا امام می‌رود نماز می‌خواند، حالا خطبه می‌خواند، تبدیل کرد به یک کینۀ شدیدی علیه مأمون. خب، مردم فهمیدند که مأمون حضرت را برگرداند. گفتند ای خدا لعنتش کند که نگذاشت ما نماز امام را درک کنیم. ای خدا بکشدش که نگذاشت ما کلمات امام را بشنویم. بعد هم [حضرت] برای خودشان امکان فعالیت و تلاش بعدی را باقی گذاشتند.