لزوم سوق دادن طلاب از ریزهکاری به تحقیق و نوآوری در امتحانات
و مسئلهى پانزدهم این است که در امتحاناتِ طلّاب که بسیار هم مهم است، ممتحنین باید با روش خود طلّاب را از غور[13] بىحاصل در بعضى از کارهاى کوچک و ریز و عبارتها و ریزهکارىها و پرداختن به حواشى و مانند اینها برحذر بدارند و بیرون بکشند. اینجور نباشد که طلبه خیال کند اگر بخواهد امتحان بدهد، بایستى مثلاً اینجور در جزئیّات دقّت بشود، این ریزهکارىها را باید بداند [جورى] که از آن مسائل اصلى بازبماند ــ حالا در درسها هم این رعایت باید شود، [امّا] عمده در امتحان است که محلّ بحث است ــ بلکه بیشتر باید آنها را به تحقیق، به تفحّص، به آزاداندیشى، به سعهى مسائل مورد نظر و نوآورى سوق بدهند.
ترتیبات درسی، کتاب درسی و تخصص از مسائل مطرحشده از سوی جوانان حوزه
… ــ یعنى تبادل نظرى ــ چیز دیگرى است و حوزه باید آنچنان کارهایى را بکند. مثلاً فرض بفرمایید یک مسئلهاى در حوزه مطرح میشود؛ مسئلهى معیشت. مسئلهاى جدّى است. جزو جدّىترین مباحث عالم، مبحث معیشت است؛ شوخى که نیست. یا چیزهایى که مربوط به جریان معنوى حوزه است؛ مثلاً آن چیزى که حالا جوانهاى حوزه، مکرّر در مکرّر آن را بیان میکنند: مسئلهى ترتیبات علمى و درسى و تقسیمبندىهاى حوزه مسئلهاى است، کتاب درسى یک مسئله است، تخصّص و رشتهگزینى یک مسئله است، نوع خدمات حوزه براى نظام یک مسئله است. خب، اینها را چه جورى حل کنیم؟ راه آن همان است که عرض کردم؛ باید در داخل حوزه کسانى فکر کنند، کار کنند از روى مسئولیّت، جمعبندى بشود و آماده بشود براى عمل؛ حتّى عامل آن هم مشخّص بشود. این کار بایستى انشاءالله در حوزه رواج پیدا کند.