سه خصوصیت ضروری بحثهای فکری اسلامی برای متفکران امروز
با توجه به این واقعیت، میتوان بهطور خلاصه سه خصوصیت مهم را در بحثها و گزارشهای فکری اسلامی، ضرورتی دانست که تخلف از آن، شایستۀ متفکران آگاه و مسئول این روزگار نیست:نامهای دیگر: مطالعات اسلامی، معارف الهی
آموزههای اعتقادی و فکری اسلام برگرفته از قرآن و اهلبیت (ع).
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
با توجه به این واقعیت، میتوان بهطور خلاصه سه خصوصیت مهم را در بحثها و گزارشهای فکری اسلامی، ضرورتی دانست که تخلف از آن، شایستۀ متفکران آگاه و مسئول این روزگار نیست:… اللهِ لا یُصابُ بِالعُقول». معنایش این نیست که ما احکام دین و معارف دین را با بینش عقل و با عینک عقل و خرد انسانی نمیتوانیم ببینیم، که یک عده نادان به نام دفاع از دین، با جوش، با حرارت، داد میکشند آقا، برای دین فلسفه بیان نکنید. چرا نکنیم؟ چرا بیان نکنیم؟ البته همیشه میگوییم، تکرار میکنیم، اعتراف میکنیم که آنچه ما میفهمیم، یکهزارم از معارف عمیق دین نیست، آنیکه ما میتوانیم تطبیق کنیم و توضیح بدهیم، خیلی کمتر است از آنچه که در واقعیت ممکن است انجام بگیرد و وجود داشته باشد، در این تردیدی نیست. اما یک کلمه من میگویم، یک کلمه نفر بعدی میگوید، یک کلمه نفر بعد از او میگوید. در خط طولیِ تاریخ بشر، وقتیکه حساب میکنید، بعد از دویست سال، پانصد سال، میبینید انسانیت، بشریت، به عمق دین بسیار مؤمنتر، معترفتر، مذعنتر است از روزگاری که این فکرها و این اندیشهها و این تطبیقها برایش پیش نیامده بود.… کنید. نیازسنجی معاشرت میخواهد. اینجا میرسیم به مسئلهی مردمی بودن امام جمعه؛ امام جمعه باید در میان مردم باشد، باید با مردم باشد، باید ذهن مردم را بشناسد. یکی از چیزهایی که نیاز به این است تا شما بتوانید خطبه را مطابق با نیاز مخاطبتان تهیّه کنید، مطالعه است. در اسلام، معارف الهی بسیار گسترده است و شامل همهی جزئیّات و نیازهای زندگی انسان است؛ چه جوری میشود اینها را فهمید؟ با مطالعه، با اُنس با قرآن، اُنس با حدیث، اُنس با کتابهای معارفی. مطالعه خیلی لازم است. ما هیچ وقت بینیاز از مطالعه و کتاب خواندن نیستیم. کتاب خواندن لازم است و یکی از نیازها این است.… [بلکه] در دسترس هیچ کس نیست؛ یعنی امروز کشورهایی که در دنیا دچار پیری شدهاند و قدرت «زاد و ولد» خودشان را از دست دادهاند، به دشواری میشود گفت که راه علاجی برای حلّ این مشکل دارند. ما هم طبعاً با همین مشکل مواجه خواهیم شد؛ و نباید بگذاریم به اینجا برسد. البتّه مبانی اسلامی و تفکّر اسلامی در زمینهی جمعیّت و افزایش جمعیّت و با توجّه به وضع جغرافیای سیاسی منطقه و کشور جمهوری اسلامی یک چیزهای روشن و واضحی است.بانوی بزرگوار استاد ایشان مرحومه سرکار حاجیه خانم امین در عصر خود آیتی از استعداد و استقامت و ظرفیتهای بالای ذهنی زنان تحصیلکرده دینی ما بوده است. رحمت خداوند بر ایشان باد. اکنون نیز ادامهی کار آن بانوی بزرگوار بوسیله سرکار حاجیه خانم همایونی مایهی خرسندی است و امید است با حضور ایشان به نحو شایسته و کامل در گسترش معارف اسلامی میان بانوان استفاده شود.یکی از برنامههای تبلیغاتی دشمنان در طول سالهای انقلاب این بوده است که رمزها و نمادهای انقلاب و اسلام را تضعیف کنند. هر چیزی که به عنوان نماد اسلام و نماد انقلاب در سطح ملی وجود دارد، این را مورد تضعیف قرار دهند؛ تضعیف روحانیت و تمسخر روحانیت از این باب است؛ تضعیف بسیاری از معارف اسلامی و اهانت به آنها و خدشهی در آنها از سوی افراد گوناگون، از این قبیل است. تضعیف قم هم از این قبیل است.… جامعه، مرتّب کار کند و محصول خود را که همان محقّقان و مبلّغان و مدرّسان و مؤلّفان و انواع قشرهای روحانی هستند، بیرون دهد. حوزه باید برنامهریزی کند و مشخص باشد که مثلاً پنج سال دیگر چه تعداد مبلّغِ مناسب برای مناطق گوناگون دنیا و داخل کشور تربیت میشود. همچنین در زمینه مسائل قرآنی و تفسیر و دیگر علوم حوزوی و نیز تربیت مدرّس برای دانشگاهها و دروس معارف اسلامی و نیز تربیت محقّق و مؤلّف برای پاسخگویی و مقابله با شبهات، برنامه ریزىِ منظّم و مرتّبی داشته باشد.و اما اینکه امّت اسلام - هر ملتی از ملتهای مسلمان - کسانی از خودشان را در یک روز به یک نقطه میفرستند تا آنها با هم اجتماع کنند، این اجتماع برای چیست؟ اینها نکات و دقایقی است که به تعبیر امام صادق علیهالصّلاةوالسلام: «یعرف هذا و اشباهه من کتاب اللَّه[1] ؛» باید هر مسلمانی از مفاهیم قرآنی و اسلامی بداند.… میکند، انجام بگیرد، و ما بتوانیم مجموعهای در حدود همین نهجالبلاغۀ موجود یا بیش از آن ـ بهطوریکه نسبت به تعداد خُطب امیرالمؤمنین، شاید نزدیک به پانصد خطبه از آن حضرت سراغ داده شده ـ برسانیم، خدمت بزرگی به معارف اسلامی در قرن پانزدهم هجری انجام شده است. با گذشت اینهمه مدت از صدر اسلام، [اگر] ما بتوانیم یک منبع غنی لایزالی که مورد قبول همۀ مؤمنین به اسلام هم میتواند باشد، در اختیار مسلمانها قرار بدهیم؛ این چقدر ما را نسبت به فهم اسلام و بینش ما را نسبت به معارف اسلامی مدد خواهد کرد! و این امروز کاری است ممکن.