رفتن به محتوای اصلی

معارف اسلامی

نام‌های دیگر: مطالعات اسلامی، معارف الهی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آموزه‌های اعتقادی و فکری اسلام برگرفته از قرآن و اهل‌بیت (ع).

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۲۹ پاراگراف)

اثر نامحدود کوتاهی در تبیین توحید و حکومت الهی و عبودیت

… من گمان میکنم تأثیر عامل دوّم کمتر از عامل اوّل نباشد؛ چون در نظام جمهورى ‌اسلامى به ‌طور صریح و علنى علیه اسلام و اصول اسلامى و مبانى اسلامى و معارف اسلامى، کمتر تبلیغ میشود و میدان باز نیست براى تبلیغ وسیع؛ بنابراین تبلیغ دشمن، سطح معیّنى را فقط میپوشاند؛ در حالى که این عامل دوّم، دیگر حد و اندازه‌اى ندارد؛ وقتى ما تبلیغ نکردیم، وقتى ما حقایق را بیان نکردیم، وقتى ما تبیین درستى از معارف اسلامى [نکردیم] ــ از خود توحید، از حکومت الهى، از لزوم عبودیّت انسان در مقابل خدا، از لزوم تسلیم انسان در مقابل احکام خدا، که اینها پایه‌هاى اصلى است دیگر ــ وقتى ما از اینها دفاع نکردیم، تأثیرى که از این عدم دفاع و عدم تبیین و عدم توجیه صحیح حاصل میشود، محدود به یک حدّ خاصّى نیست؛ شامل همه است.

به کار افتادن همهٔ ظرفیت اندیشهٔ خلاق شرط کشف معارف الهی و آموزه‌های اهل‌بیت (ع)

تا همه‌ى ظرفیّت اندیشه‌ى خلّاق آدمى به کار نیفتد، امید کشف معارف الهى و ژرفاى آموزشهاى اهل‌بیت (علیهم ‌السّلام) برآورده نخواهد شد. ابزار فنّى و دانش جدید، کمک خوبى در این راه شمرده میشوند. شما جوانان فاضل و کارآمد، از اینکه خواسته و توانسته‌اید با استخدام کامپیوتر در این راه گامى بردارید، خداوند تعالى را سپاس گزارید و در ادامه‌ى راه، فقط رضاى او را مقصود قرار دهید و براى گشوده شدن …

تفاوت ژرف نیاز امروز دنیا به معارف اسلامی با گذشته

شما آقایان میدانید که امروز نیاز به معارف اسلامى در دنیا، با آنچه در گذشته وجود داشته است، تفاوتهاى خیلى زیاد و فاصله‌هاى عجیب و ژرفى دارد. در گذشته، ارتباطات این‌قدر نبود؛ تهاجم افکار غلط و انحرافى این همه نبود؛ تأثیرش بر روى افکار مردم این‌قدر نبود؛ طلب و خواهش و آمادگى فکر درست و فکر دینى و اسلامى این همه نبود؛ امکان گسترش فکر توحیدى این همه نبود.

نبود پاسخ آماده و قابل عرضه با وجود منابع غنی دینی

… به‌هرحال همه‌ی آن مال اسلام است- سؤال بشود که بالاخره این منبع عظیم اسلامى در اختیار شما بوده و این مِتد هزارساله‌ی تجربه‌شده هم در اختیار شما است، پاسخ ذرّه‌ذرّه و دانه‌دانه‌ی مسائل زندگى چیست، شما در جواب خواهید ماند؛ همه‌ی ما در جواب خواهیم ماند. یعنى ما امروز به فراخور نیازى که وجود دارد و استفهامى که وجود دارد، پاسخِ حاضر و پول خُردى که میشود آن را در بازار خرج کرد نداریم. چرا، معادن عظیم و غنى و غالباً هم از جنسهاى فاخر در اختیارمان هست؛ امّا پولى را که میشود در بازار خرج کرد و میشود دست این و آن داد، نداریم. خب، چه کسى میخواهد این کارها را بکند؟ عرض من این است. این حرف من نیست؛ حرفى است که سالها است در حوزه مطرح است. این که کسى مثل جناب آقاى مصباح (ادام ا‌لله‌ بقائه و برکات وجوده) به این فکر بیفتند که بیایند این روال کار شما را به وجود بیاورند، ناشى از این سؤالِ …

گنجینهٔ عظیم معارف در کتب فقهی، اصولی، فلسفی و تاریخی

ما الان در کتابها ونوشته‌ها و تحقیقات - چه فقهی و اصولی و چه فلسفی و تاریخی - گنجینه‌ی عظیمی از معارف اسلامی در اختیار داریم. نباید هم خودمان را خیلی دست کم بگیریم. دیگران تازه وارد میدان شده‌اند. ما میتوانیم اینها را در خلال معارف اسلامی عرضه کنیم. مثلاً «حکومت» و «ورود» یک اصطلاح فقهی و اصولی است. به نظر من میشود اینها را آورد؛ چون چیزهای بسیار جالبی است. من تصور میکنم برای …

آشنایی مردم با معارف دینی شرط امکان برپایی حکومت اسلامی

حالا امام سجّاد باید چه کار کند؟ امام سجّاد اگر بخواهد آن هدف را تعقیب کند، سه مسئولیّت بر دوش او است: اوّلاً باید معارف دین را به مردم زمان خودش یاد بدهد. ما اگر بخواهیم یک حکومت اسلامی به ‌وجود بیاوریم، امکان ندارد که بدون اینکه مردم را با معارف دینی آشنا کرده باشیم، بتوانیم امید داشته باشیم که یک حکومت به ‌وجود بیاید؛ بنابراین اوّل‌کار این است که معارف دینی به مردم تعلیم داده بشود.

ناآشنایی با معارف اسلامی، علت خطای نوگرایان جهان اسلام

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: یعنی آن شخصیتی که میتواند به عنوان یک مصلح، یک متفکر، یک مجدد به حساب بیاید این شخصیت طبعاً این ابعاد را باید داشته باشد. ما خب شما کاملاً آشنا هستید با چهره‌های معروف نوآور جهان اسلام، میدانید دیگر اینها غالباً یک جاهایی اشتباه کردند. معارف اسلامی را نفهمیدند، بعضی به دام تفکرات چپ افتادند، بعضی به دام تفکرات غربی افتادند، بعضی به دام تفسیر به رأیهایی از اسلام را افتادند. خب بعضی از متفکرین هندی - همان‌طور که میدانید - تفسیرشان به جوری بود که خودِ سیدجمال‌الدین‌اسدآبادی را وادار کرد به عکس‌العمل و مقابله؛ اینها همه‌اش بر اثر عدم آشنایی با معارف اسلامی بود.

لزوم اسلام‌شناسی و غفلت نکردن بسیجیان از آموزش عقیدتی

۲- شما سرباز اسلامید و سرباز اسلام باید اسلام‌شناس و عمل‌کننده به دستورها و تعالیم اسلام باشد. از آموزش‌های عقیدتی غافل نباشید. وجود ارزشمند خود را به عطر دلنواز قرآن بیارایید . قرآن بخوانید و به احکام آن عمل کنید.

کوتاهی ما در فهم بینش اسلامی برخاسته از فطرت انسان

و این مطلب، بار دیگر ما را به این حقیقت متوجّه میسازد و به اعتقاد به این حقیقت وادار میکند که با اینکه روزگار، روزگار تجلّی فرهنگهای برخاسته‌ی از بینش‌های دقیق انسانی است و روزگاری است که در بازار افکار جهانی، هیچ متاعی پُررونق‌تر از یک فکر درست، یک فکر راهنما، یک فکری که از متن حقیقت و وجود و ذات انسان برخاسته باشد نیست، در عین حال ما برای فهمیدن افکار اسلامی و بینش اسلامی -که این بینش با توجّه به طبیعت و فطرت انسان ارائه شده و عرضه شده- هنوز آن چنان که باید، کاری و تلاشی نکرده‌ایم و بسیاری از مسائل اسلامی هنوز برای ما روشن نیست.

بیدار کردن انگیزهٔ شناخت درست اسلام با زبان موعظه

ثانیاً در این روایت، چیزی که دستگاه را به‌صورت صریح مورد مؤاخذه و عتاب قرار بدهد، وجود ندارد. صرفاً بیان عقاید، بیان آنچه که انسان باید بداند و یادآوری اعتقادات و معارف اسلامی است. و همان‌طورکه عرض کردم همه به زبانِ موعظه هست که این‌گونه شروع می‌شود: «اَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللهَ وَ اعلَموا اَنَّکُم اِلَیهِ راجِعونَ» سخن با لحن موعظه شروع می‌شود و می‌فرماید: تقوای خدا را پیشه کنید و بدانید که به‌سوی خدا برمی‌گردید و آنگاه به عقاید اسلامی می‌رسد و مردم را توجه می‌دهد به اینکه شما باید اسلام را به‌درستی بفهمید. این معنایش این است که اسلام را به‌درستی نمی‌دانید. درحقیقت، در ضمنِ این بیان، انگیزۀ شناخت درست اسلام را در مردم بیدار می‌کند.

غفلت از نادانی خود و اظهارنظر دربارهٔ همهٔ مسائل اسلامی

… همین ایمان را ما در پایین‌دست‌ها و افراد کوچکشان هم می‌بینیم، یعنی آن‌کسانی‌که را زیر دستشان بودند، همین‌طور تربیت کردند. اینی‌که مردم می‌گویند فلانی نصفِ علم است، نصف علم یعنی همین؛ یک چیزی شنیده به قول ما طلبه‌ها «حَفِظتَ شَیئاً وَ غابَت عَنکَ اَشیاءُ»[2]؛ یک آیه‌ای به گوشش خورده، معنای آیه را یاد گرفته، یک حدیثی را شنیده، یک معرفتی از معارف اسلامی را می‌داند، و چون این معرفت از معارف اسلامی را می‌داند، از نادانی‌های دیگرِ خودش غفلت می‌کند، خودش را مطلق می‌کند، نظر خودش را بر نظرهای دیگر ترجیح می‌دهد؛ کافی می‌داند، همین اندازه را کافی می‌داند برای اینکه دربارۀ کل مسائل اسلامی نظر بدهد و اجتهاد کند. این عیب بزرگ قضیه است.

انحراف تاریخی در شناخت آن از جهالت و غرض‌ورزی

یک مطلب دیگری که وجود دارد ـ که امروز ما را هرچه بیشتر به نهج‌البلاغه محتاج می‌کند، بیشتر از گذشته ـ این است که ما در طول تاریخ اسلام، متأسفانه با انحرافی که از کج‌فهمی و جهالت از یک‌سو، و غرض‌ورزی و دشمنی از سوی دیگر تغذیه می‌شده مواجه هستیم. و این موجب آن شده است که ما در آنچه که از معارف اسلامی در اختیارمان هست، سردرگمی‌هایی داشته باشیم. در طول [تاریخ] اسلام، نادانی‌ها و جهالت‌هایی وجود داشته، تنگ‌نظری‌ها و خودخواهی‌هایی وجود داشته که موجب شده معارف اسلامی و حقایق اسلامی، آن‌چنان که هستند و باید شناخته بشوند، شناخته نشوند. و متقابلاً، غرض‌ورزی‌ها و خباثت‌ها و تعمّد بر انحراف اسلام هم، از اولین قرن‌های پیدایش اسلام، از سوی قدرتمندان و از سوی کسانی که خلوص و صفای اسلام، به زیان آنها بوده است، مشاهده شده. ما در طول تاریخ، همواره احتیاج داشتیم به سرچشمه‌های خالص و زلالِ اندیشۀ اسلامی، و ارکان فکری‌ای که بتوان به آنها متکی شد. خوشبختانه قرآن کریم همواره در اختیار مسلمان‌ها بوده، اگرچه در فهم قرآن هم همان بدبینی‌ها و کج‌بینی‌ها و نفهمی‌ها یا غرض‌ورزی‌ها …

سپرده شدن معارف اسلامی به تازه‌مسلمانان با از دست رفتن معیارها و ارزش‌ها

وقتی معیارها از دست رفت، وقتی ارزش‌ها ضعیف شد، وقتی ظواهر پوک شد، وقتی دنیاطلبی و مال‌دوستی، حاکم بر انسان‌هایی شد که یک عمری را با عظمت گذرانده بودند، سال‌هایی را بی‌اعتنای به زخارف دنیا [سپری کرده بودند] و توانستند آن پرچم عظیم را بلند بکنند، آن‌وقت در عالم فرهنگ و معارف هم این می‌شود؛ سررشته‌دار امور معارف الهی و اسلامی، می‌شود کسی که تازه‌مسلمان است و هرچه خودش بفهمد، می‌گوید، نه آنچه که اسلام گفته است. آن‌وقت بعضی می‌خواهند حرف او را بر حرف مسلمان‌های سابقه‌دار مقدّم کنند!

ناکافی بودن عبادت بدون آگاهی و تأکید بر جدی گرفتن آگاهی و عمق اسلامی

گاهی یک نفر اهل عبادت هم هست، اما نمی‌فهمد که چه کار باید بکند. ..آگاهی‌هایمان را تقویت کنیم، و من تأکید می‌کنم، مسئلۀ آگاهی‌های اسلامی و عمق اسلامی را جدی بگیرید...اگر آگاهی نباشد، آدم اشتباه می‌کند. آگاهی که نبود، انسان یک جا اشتباه می‌کند؛ آدمی که آگاه است، نه‌اینکه اشتباه نمی‌کند، اما اشتباهات او ماندگار نمی‌شود. آدم آگاه، آدمی که با مسائل، عمیق برخورد می‌کند، از اشتباهش زود برمی‌گردد. ..ما نسبت به نهضت حسین‌بن‌علی باید آگاهی‌هایمان را هرچه ممکن است …

نقد گنج کردن معارف دینی و عرضه نکردن آن به بشریت

اینها کلماتی است که اگر بزرگ‌ترین فلاسفۀ عالم یک‌چنین حقایقی را برای اول‌بار کشف کرده باشند، دنیا به نام اینها شیپور می‌زند! امروز می‌بینیم این حرف‌هایی که دست‌دوم است، دست‌اولش برای ماست. منتها ما اینها را گنج کردیم[10]، هرگز به گَردِش نیاوردیم. دیگران دست‌دومش را دارند. رقبای فکری ما بدلی‌اش را دارند، می‌بینیم به نام خودشان چه های‌و‌هویی راه می‌اندازند. البته گناه خودمان است، ما اینها را مثل آن پول‌دار بخیلی که نه خود خورَد نه کس دهد، همین‌طور نه خودمان فهمیدیم و عمل کردیم، نه به دیگران دادیم؛ همین‌طور گنج کردیم این پول‌ها را، این ثروت‌ها را، زیر زمین، تا بمیریم و از این بهره‌ای نبریم. ما از سرمای ضلالت و گمراهی باید سیاه بشویم؛ هم رویمان سیاه، هم دلمان سیاه، هم دنیایمان سیاه، و هم آخرتمان سیاه شود. و این حقایق را بگذاریم اینجا؛ نه خرج کنیم، نه …

احیای دانش دین فراموش‌شده و تحریف‌شده به‌دست امام باقر (ع)

… به اندیشۀ اسلامی و تفکر اسلامی است، در کلام امام باقر ذکر شده. شما نگاه کنید کتاب‌های فقه و اخلاق و حدیث را، قال‌الباقر، قال‌الباقر، پشت‌سرهم هست، لذا نسبت به آن بزرگوار تعبیر شد «باقرالعلم»، شکافندۀ علم، شکافندۀ دانش.[14] این کدام دانش بود؟ دانشِ دین بود؛ دانش دینی که تا آن‌وقت همین‌طور مانده بود، متروک و فراموش‌شده. و از یاد مردم رفته بود. غلط و [با] تحریف برای مردم بیان شده، و در میان مردم رایج بود. این دانش دین را حضرت شکافت، باز کرد، روشن کرد، قرآن را ذکر کرد برای مردم، بیان کرد.

نقد ناتوانی مباحث پیشین در ارائهٔ طرح منسجم اسلام

مباحثات و تحقیقات اسلامی، پیش از این به‌طور غالب، فاقد این دو ویژگی بس مهم بوده و از این‌رو، در مقایسۀ اسلام با مکاتب و مسالک اجتماعی این روزگار، باحثان و جویندگان را چندان‌که شاید و باید، به نتیجۀ ثمربخش و قضاوت قاطع نرسانیده است؛ یعنی از اینکه بتواند مجموعاً طرح و نقشۀ یک آیین متحدالاجزا و متماسک را ارائه دهد و نسبت آن را با مکتب‌ها و آیین‌های دیگر مشخص سازد، عاجز مانده است.

نقد ذهنی بودن مباحث و بی‌نظری دربارهٔ شکل جامعه

به‌علاوه، چون عموماً بحث‌ها ذهنی و دور از حیطۀ تأثیر عملی و عینی و مخصوصاً اجتماعی، انجام گرفته، بیش از معرفتی ذهنی به بار نیاورده و نسبت به زندگی جمعی انسان‌ها، علی‌الخصوص نسبت به تعیین شکل و قوارۀ جامعه، تعهد و تکلیف و حتی نظریۀ روشن و مشخصی را ارائه نداده است.

لزوم ناظر بودن معارف اسلامی به تکالیف عملی و زندگی اجتماعی

نخست آنکه معارف و دستگاه فکری اسلامی از تجرد و ذهنیت محض خارج گشته و ـ همچون همۀ مکاتب اجتماعی ـ ناظر به تکالیف عملی و به‌ویژه زندگی اجتماعی باشد و هر یک از مباحث نظری، از این دیدگاه که چه طرحی برای زندگی انسان و چه هدفی برای بودن او و چه راهی برای رسیدن به این هدف ارائه می‌دهد، مورد بررسی و تأمل و تحقیق قرار گیرد.

نقد دوری از قرآن و سرگرمی به پندارهای عامیانه و استدلالات خشک در شناخت معارف

حالا بنده بدون اینکه خیلی تفحص[10] کرده باشم، یعنی با یک مختصر فَحصی، این آیات به نظرم رسید که اینجا ذکر بشود. حالا اجازه بدهید که اصل برنامه‌مان را شروع کنیم، آیات را ترجمه کنیم، منظور اساسی این است. یک‌قدری با آهنگ توحید در قرآن باید آشنا شد. بدجوری ما در زمینۀ شناخت معارف اسلامی از قرآن دور افتادیم یا سرگرم شدیم به یک سلسله پندارهای عامیانه و سست که در پوچی و بی‌اساسی و بی‌بنیادی، از هر پوچی، پوچ‌تر است و توأم با خرافات، توأم با پندارهای باطل، و همین بود که این ظاهرِ فریبنده و باطن پوچ، درمقابل موج‌های مادی‌گری تاب و توان نیاورد و دیدیم که چگونه از بین رفت. یا سرگرم شدیم به این پندارها یا در نقطۀ مقابل، سرگرم شدیم به استدلالات خشکِ بی‌روحِ بی‌اثرِ بی‌مسئولیت در زمینۀ توحید.

ماندگاری معارف اسلامی به برکت تبیین ائمه (ع)

من توصیه میکنم در مدّاحی‌ها درباره‌ی ائمّه (علیهم السّلام)، تبیین معارف را برجسته کنید. به نظر بنده ائمّه (علیهم السّلام) دو کار عمده انجام میدادند: یکی تبیین معارف بود، که [به واسطه‌ی آن] معارف اسلامی باقی ماند؛ اگر آنها تبیین نمیکردند معارف اسلامی را، امروز از اسلام و از معارف حقیقی اسلام هیچ چیز باقی نمانده بود؛ یکی این بود؛ یکی مبارزه بود. ائمّه مبارزه میکردند. روی این زمینه، بنده حرفهای زیادی در سالهای طولانی گفته‌ام. همه‌ی ائمّه مشغول مبارزه بودند. از بعد از امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) ــ چه در زمان امام مجتبیٰ، چه در زمان حضرت سیّدالشهدا، چه در زمان ائمّه‌ی بعدی …

امکان گردآوری مباحث غیرتفسیری تسنیم در دایرةالمعارفی بزرگ از معارف

… اینها را انسان ندیده بگیرد؛ مثلاً فرض کنید [اینکه] «رؤیا» چیست؛ حقیقت رؤیا، بحث درباره‌ی حقیقت رؤیا. همان سبک کاری که مرحوم آقای طباطبائی در المیزان انجام دادند تحت عنوان بحث فلسفی یا بحث مثلاً اجتماعی؛ منتها این، در سطح عظیمِ این تفسیر بزرگ، گسترده است؛ یعنی اگر فرض کنیم آن کاری که حالا نسبت به المیزان آن کار [انجام] شده، [مشابه آن] بنا باشد مباحث غیر تفسیری را از این کتاب استخراج کنند و جمع کنند، خودش یک دایرةالمعارف میشود؛ یک مجموعه‌ی بزرگی از معارف میشود که قابل استفاده است، در موضوعات مختلف، مثلاً فرض کنید به مناسبت یک کلمه در یک آیه.

نیاز همیشگی به تقویت معارف الهی در قلب و ارتقای بینش

تلاوت قرآن برای کسانی که تدبّر در قرآن بکنند، به معنای اتّصال به دریای بیکران معارف اسلامی است. نیازِ همیشگیِ ما به همین است که بتوانیم معارف الهی را در قلب خودمان تقویت کنیم و سطح معرفت خودمان و بینش خودمان را بالا ببریم. این «اِلَیهِ یَصعَدُ الکَلِمُ الطَّیِّب»،[3] یک بخش عمده‌ی این «کَلِم طیّب» همین معارفی است که در نفْس انسان از قرآن به وجود می‌آید. این دعاهایی که در ماه رمضان وارد است ــ در سحر ماه رمضان، در شب ماه رمضان، در روزهای ماه رمضان، در ایّامِ بخصوص مثل روز اوّل ماه رمضان و امثال اینها ــ دل انسان را مستغرق میکند در یاد خدا؛ [اگر] با توجّه انسان با این دعاها مواجه بشود، ذکر را، توجّه به خدا را …

اصرار بر دقت در فهم و بیان معارف دینی

… کند، و دوّم اینکه چقدر دقیق است؛ دقّت در حرکت خیلی مهم است. گاهی اوقات میخواهیم کار خوبی بکنیم، یک حرفی میزنیم، دقّت نمیکنیم در خصوصیّات این حرف، [لذا] در هنگامی که دنیای اسلام نیاز به اتّحاد دارد اختلاف ایجاد میکنیم، شکاف ایجاد میکنیم؛ این عدم دقّت است. من اصرار دارم که در فهم معارف دینی و بیان معارف دینی دقّت بشود. خوشبختانه امروز بسیاری از مدّاحان عزیز ما از قشرهایی هستند تحصیلکرده، درس‌‌خوانده، مراتب علمی گذرانده، عربی‌دان، عربی‌فهم، خیلی‌هایشان با قرآن مأنوس، با روایات مأنوس. امروز این[جوری] است دیگر؛ جامعه‌ی مدّاحی ما مثل دوره‌ی جوانی ما نیست. جامعه‌ی مدّاحی جامعه‌ی …

حرف‌های نگفته و جذاب برای دنیا در مسائل معرفتی

و به نظر من امروز آن چیزی که میتواند به بهترین وجهی به صورت یک سلاح مؤثّری عمل کند، تبیین مفاهیم عالی اسلامی است در زمینه‌های مختلف. ما در زمینه‌ی مسائل معرفتی، مسائل معارفی، حرفهای نگفته زیاد داریم؛ حرفهای قابل گفتنی که برای دنیا جذّاب و شیرین است، زیاد داریم. در زمینه‌ی مسائل مربوط به سبک زندگی اسلامی، ما خیلی حرفِ نگفته داریم. فرض کنید حالا یک قلم، بحث محیط زیست است، یک قلم بحث معامله‌ی[11] با حیوانات است، یک قلم بحث خانواده است؛ اینها سبک زندگی است دیگر. در همه‌ی اینها اسلام حرفهای جذّاب دارد؛ معارف اسلامی‌ای که …

تأثیر معجزه‌آسای مفاهیم قرآنی هنگام ورود به میدان عمل

… از این استفاده کرد، یک نهضت راه انداخت در سال ۴۱، بعد در طول زمان، متفکّرین، علاقه‌مندان، ارادتمندان،‌ شاگردان امام و در رأس همه خود امام، این فکر را تغذیه کردند تا منتهی شد به وجود انقلاب، پدید آمدن انقلاب و پیروزی انقلاب و تشکیل نظام برآمده‌ از انقلاب. یعنی ببینید، مفاهیم قرآنی و اسلامی، مفاهیم معرفتی اسلام، این‌ جور میتواند در زندگی تأثیر ببخشد وقتی که وارد میدان عمل شد. خب، این یک نمونه‌ای است از تأثیر معجزه‌آسای این ساز‌و‌کار و این حرکت، که حالا این حرکت چگونه انجام بگیرد، خودش یک بحث دیگری است.

احکام اسلام و قرآن و کلمات اهل‌بیت (ع) پشتوانهٔ فکری تحول

… است. در زمینه‌ی عدالت باید تحوّل ایجاد کنیم و این باید متّکی باشد به یک مبنای فکری که اندیشه‌ی متقن و شکل‌یافته‌ی ما در زمینه‌ی عدالت چیست؛ آن وقت بر اساس آن برویم سراغ تحوّل؛ یعنی این پشتوانه‌ی فکری یکی از چیزهای لازم است که از دارایی‌های معنوی ما است؛ یعنی ما بایستی از دارایی‌های معنوی‌مان در این زمینه استفاده کنیم که عبارت است از احکام اسلام و مقرّرات اسلامی و آیات کریمه‌ی قرآن و کلمات اهل‌بیت (علیهم السّلام)؛ از اینها باید استفاده کنیم و بر اساس اینها باید تحوّل ایجاد بکنیم.

عرضهٔ منظومهٔ معرفتی اسلام دربارهٔ انفاق، تعاون و قیام به قسط به جوانان

رابعاً: شعار «خدمت‌رسانی برای تحقّق عدالت و پیشرفت» را همگانی کنید. منظومه‌ی معرفتی اسلام در این‌باره را که مشتمل بر صدها درس از لزوم انفاق و لزوم تعاون در بِرّ و تقوا و لزوم نفع رساندن به مردم و لزوم قیام به قسط و امثال اینها است، در برابر میلیون‌ها جوان کشور بگذارید.

لزوم سرمشق عملی دانستن معارف معصومین و نهج‌البلاغه برای مسئولان

این [وضع] از صدر اسلام به این طرف تا حالا برای جامعه‌ی اسلامی پیش نیامده است که کسانی در رأس جامعه باشند بر مبنای دین، بر مبنای احکام شریعت؛ این نبوده؛ این اوّلین باری است که بعد از قرنهای متمادی این اتفّاق دارد می‌افتد. ما بایستی این معارفی که گسترده است در کلمات معصومین (علیهم ‌السّلام) -در نهج‌البلاغه، در رفتار امیرالمؤمنین و در فرمایشات پیامبر اکرم و دیگرانِ از معصومین- برای خودمان یک سرمشق عملی بدانیم. خب یک وقتی این حرفها را روی منبرها میگفتیم برای دیگران؛ امروز خود ما مورد ابتلاء این مسائل هستیم. این را من به شما عرض میکنم، این برای آن است که این فکر، این گفتمان در مجموع به وجود بیاید وَالّا مخاطب واقعی این حرفها خود بنده و امثال ما هستیم که مسئولیّت …

لزوم خواندن و فراگرفتن معارف دعاهای صحیفه برای انجام وظیفه

… دنیایی است. این دعای مکارم الاخلاق که دعای بیستم صحیفه‌ی سجّادیّه است همین‌جور. آن دعای ظاهراً سی و دوّم که دعای بعد از نماز شب است که یک دریایی است، دعای عجیبی است که بعد از نماز شب [و] تهجّد خوانده میشود. و از این قبیل دعاهایی که در صحیفه‌ی سجّادیّه است. اینها معارف است. این معارف را بخوانید، اینها را یاد بگیرید تا بتوانید ان‌شاءالله وظیفه را انجام بدهید...