یک طبقه [هم] در مقابل این هست: طبقهی مستضعف. گاهی در بعضی از زبانها میشنویم که از روی کمال صفای نیّت امّا از روی کمال خامی، کلمهی مستضعف معادل گرفته میشود با یک تعبیرات دیگری؛ مثلاً با تعبیر پرولتاریا.[5] البتّه همین طور که گفتیم، احتمالاً جز حُسن نیّت چیزی در این گونه تعبیرات نباشد، لکن نشاندهندهی یک نوع خامی و کمعمقی است. مستضعف در همهی دورانهای تاریخ وجود دارد و وجود داشته. مستضعف همهی آن مردمی هستند که در هدایت این جریانِ خاصّ اجتماعیِ موجود، مستقیماً هیچ نقشی ندارند، اختیاری و زمامی به دست آنها نیست. بنابراین، مستضعف عبارت است از آن طبقهای که در گردشِ زندگیِ اجتماعی و در جهتگیریِ خاصّ این جامعه و در شکل نظامی که حاکم بر زندگی مردم است، مستقلّاً، مستقیماً، از روی اراده، از روی شعور، هیچ گونه نقشی ندارند بلکه آلت فعلها و آلت دستها و ابزارها و مایهها[6] و زمینهها و سرمایههایند. مستضعف، ضعیفشمردهشده، ضعیفگرفتهشده! نمیدانم آیا از تعبیر «گرفتهشده» که تعبیر خراسانی است و زبان ما است و دوستان خراسانی خوب میفهمند منظور چیست، درست مطلب تفاهم میشود یا نه. ضعیفپنداشتهشده، ضعیففرضشده، ضعیفنگهداشتهشده، که رساترینش همان است که در لهجهی مشهدی ما هست: ضعیفگرفتهشده. «فلان کس را ضعیف گرفت» یعنی او را ضعیف دانست و پنداشت و قرار داد؛ [این معانی] همه با هم. این معنای مستضعف است.مستضعفان
نامهای دیگر: مستضعفین
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
گروههای محروم و زیر ستم جامعه و جهان و جایگاه آنان در قرآن و انقلاب اسلامی.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در نشست سهجانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰
سیر زمانی
از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴۱۳۵۵۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
اسم بسیج کشور ما، [یعنی] مجموعهی شما چیست؟ «نیروی مقاومت بسیج مستضعفین». مستضعفین چه کسانی هستند؟ مستضعفین را بد معنا میکنند؛ مستضعفین را به افراد فرودست یا حالا اخیراً -یعنی این چند سال اخیر باب شده- اقشار آسیبپذیر [معنا میکنند]، یعنی آسیبپذیران؛ نه، قرآن مستضعف را این نمیداند، قرآن میگوید: وَنُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ وَنَجعَلَهُم اَئِمَّةً وَ نَجعَلَهُمُ الوٰرِثین؛[6] مستضعفین یعنی ائمّه و پیشوایان بالقوّهی عالَم بشریّت؛ این معنای مستضعفین است: کسانی که وارثان زمین و همهی موجودی زمین خواهند بود؛ بسیج مستضعفین این است. مستضعف یعنی آن کسی که بالقوّه صاحب وراثت عالَم است، بالقوّه خلیفةالله در زمین است، بالقوّه امام و پیشوای عالَم بشریّت است.موضوع دوّمی که مطرح میکنم، اشارهای به پیشرفتهای این صنعت در کشور است. البتّه من فنّی نیستم و اطّلاعات کافی در این زمینهها ندارم که بخواهم بگویم، این کارِ شماها است که بگویید پیشرفتها چیست؛ من یک کلّیّاتی را میخواهم بیان کنم. مقدّمتاً، یک جملهای را من بگویم. در ادبیّات سیاسی ما، کلمهی «مستضعف» و «استضعاف» وارد شد؛ میگوییم «فلان ملّت، ملّت مستضعفیاند» یا «ما قبل از انقلاب، ملّت مستضعفی بودیم». این کلمهی «مستضعف» یک کلمهی پُرمغز و پُرمعنایی است. «مستضعف» یعنی چه؟ یعنی کسی که ضعیف نگه داشته شده. «مستضعف» با «ضعیف» فرق دارد؛ «ضعیف» یعنی کسی که ضعیف است، «مستضعف» یعنی آن کسی که او را ضعیف نگه داشتهاند. ضعیف نگه داشته شدن که معنای کلمهی «مستضعف» است، دو جور است. یک وقت یک قدرتی میآید بر یک ملّتی سوار میشود، تسلّط پیدا میکند، او را ضعیف نگه میدارد؛ مثل قدرتهای استعماری که کشورهای استعمارزده را ضعیف نگه میداشتند. انگلیسها کشورهای شبهقارّهی هند را سالهای طولانی ضعیف نگه داشتند. اگر به این کتاب نگاهی به تاریخ جهان که نهرو[4] ــ نخستوزیر اسبق هند که مرد مطّلع و دانشمندی بود ــ نوشته مراجعه کنید، او شرح میدهد که هند قبل از ورود انگلیسها چه بود و بعد از ورود انگلیسها چه شد، چقدر عقب رفت، چقدر تهیدست شد؛ استعمار این است. پس بنابراین، یک نوع استضعاف این است که یک قدرتی یک ملّتی را عقب نگه دارد که چیز بدی است، چیز خطرناکی است. از این خطرناکتر، نوعِ دوّمِ استضعاف است و آن، این است که یک ملّت خودش باور کند که ضعیف است، باور کند که بیعرضه است، باور کند که نمیتواند؛ این خیلی خطرناک است.شاهدها (۸۰ پاراگراف)
توجه ویژه به طبقهٔ مستضعف و محروم
… و من خوبم و تو بدی خستهاند؛ مردم این چیزها را دوست نمیدارند. در کشور کارهای زیادی هست که باید انجام بگیرد؛ کارهای زیادی هم انجام گرفته است. مشکلات فراوانی وجود دارد که باید برطرف شود؛ گرههایی هست که باید باز شود. در کشور باید فساد ریشهکن شود؛ تبعیض نباشد؛ به طبقهی مستضعف و محروم - بخصوص مستضعفینِ بیدست و پا - بهطور ویژه توجه شود؛ اینها وظایف اسلامی ماست؛ وظایفی است که قانون اساسی بر دوش همهی مسئولان کشور گذاشته است؛ هیچکس نمیتواند خود را از این کارها برکنار بدارد. دعواهای لفظی، شعارهای لفاظیگونه، اسم از مفاهیم مبهم و بیسروته آوردن، مشکل مردم را حل نمیکند؛ مردم احتیاج دارند به اینکه …حمایت از مسلمانان و ملتهای مظلوم و مستضعف
ـ حمایت از مسلمانان و ملتهاى مظلوم و مستضعف به ویژه ملت فلسطین.توصیه به اولویت دادن به نیاز قشرهای مستضعف
رئیس جمهور محترم را به یاد خدا و اغتنام فرصت زودگذر و اخلاص در عمل توصیه میکنم؛ و قدردانی از ملت، و مراقبت از منافع ملی، و اولویت دادن به نیاز قشرهای مستضعف، و گرامی شمردن ارزشهای والای دین و انقلاب را به ایشان متذکّر میگردم و توفیق و هدایت و کمک الهی را برای ایشان و همهی مسئولان کشور مسئلت میکنم.پیشگامی محرومان و مستضعفان در دفاع از نظام
… برای طبقات مرفّه کار کرد؛ آنها هم از حقوق عمومی کشور باید بهرهمند شوند؛ اما به آن کسی که محرومیت دارد و دستش از حقوق خود خالی مانده است، باید بیشترِ توجّه و همّت و تلاش را اختصاص داد. لذا امام به طور دائم بر حقوق مستضعفان و محرومان و پابرهنگان تکیه میکرد. عملاً هم در تمام مدت پیروزی انقلاب تا امروز و قبل از آن، کسانی که بیش از همه سینه سپر کردند، از نظام دفاع کردند، سختیهای نظام را به جان خریدند و در مقابل دشمنان ایستادند، طبقات محروم و پابرهنه و مستضعفان جامعه بودهاند. اینها باید بیش از دیگران مورد توجّه قرار گیرند.وظیفهٔ مسئولان در آسان کردن زندگی مستضعفان، مدافعان کشور در روز خطر
… با آن شرایط سخت به دبیرستان میروند؛ آن وقت چند کیلومتر آن طرفتر در وسط دریا، شما ببینید با ثروتهای بادآورده چه کارهایی میشود! در نظام جمهوری اسلامی، این روش درست نیست؛ غلط است. مسؤولان باید مراقبت کنند. هرکس وظیفهای دارد و باید وظیفهاش را دقیق انجام دهد. مسؤولان باید دنبال عدالت و دنبال آسان کردن زندگی برای طبقات مستضعف و محروم و پابرهنه باشند. مراد کسانی است که در روز خطر این مملکت را نجات دادند و اگر خدای نکرده بار دیگر خطری این مملکت را تهدید کند، باز هم همین جامعه کارگری، همین معلمان، همین قشرهای محروم و همین کارمندانی که از لحاظ درآمد در سطوح پایینی قرار دارند، میروند دفاع میکنند و سینه سپر میسازند.حمایت از مسلمانان و ملتهای مظلوم و مستضعف
- حمایت از مسلمانان و ملتهای مظلوم و مستضعفحمایت از حقوق محرومان و مستضعفان جامعه
- برنامهی جامع تأمین اجتماعی و حمایت از حقوق محرومین و مستضعفین جامعهپیروزی انقلاب به دست پابرهنگان
دو نکته اساسی در حرکت امام بزرگوار بود که همین دو نکته، سرمایه ارزشمند این انقلاب بود و هست: یکی این است که هدف این انقلاب، اسلام است. دوم این که سربازان این انقلاب و لشکر این انقلاب، مستضعفان و پابرهنگان و همچنین قشر جوانند. این انقلاب را، پابرهنگان به پیروزی رساندند. این جنگ طولانىِ تحمیلىِ هشت ساله را جوانان این مملکت به نتیجه رساندند. امروز هم جوانان، در راه خدا و در راه اسلامند. امروز هم اگر خطری این انقلاب را تهدید کند، اوّلین کسانی که به میدان خواهند آمد، همین جوانانند؛ جوانان حوزهها، دانشگاهها و جوانان سراسر کشور و …نیاز اقشار ضعیف، یاوران صادق انقلاب، به توجه ویژهٔ دولت
… مغتنم شمارند و به قدر همهی وسع و توان خود، به این ملت عزیز و صمیمی و هوشمند خدمت کنند. حقیقت آن است که در دورههای متوالی ریاست جمهوری، دولتها خدمات بزرگ و حتّی بیسابقهیی نثار کشور و ملت ایران کردهاند که پاداش آنها را جز از خدای بزرگ نمیتوان انتظار داشت؛ با این حال اقشار ضعیف مردم که شامل صادقترین و فداکارترین یاوران انقلاب در روزهای دشوار بودهاند و خواهند بود، همچنان نیازمند توجه و کار و اهتمام ویژه و طولانیند. و وظیفهی اهم جنابعالی و همکارانتان، رسیدگی و علاججویی برای آنان و مجاهدت در راه استقرار عدالت اجتماعی است.توجه دقیق به قشرهای مستضعف در برنامهٔ بازسازی
آنچه که من در آخرین جمله عرایضم میخواهم بگویم، این است که هم ملت ایران و هم مسؤولین کشور، باید این خصوصیّات را با همه وجود و قدرت حفظ کنند. دولت و ملت، راه خدا و راه اسلام را حفظ کنند. مسؤولین کشور مردم را لحظهای فراموش نکنند. در خلال حرکت عظیمِ برنامه بازسازی، قشرهای مستضعف موردِ توجّهِ دقیق قرار گیرند. مجلس شورای اسلامی قانون بگذراند؛ دولت اجرا کند و دستگاه قضایی با همه وجود ناظر بر اجرای آن قانون باشد. ملت هم، این راه را - راه اسلام، راه قرآن، راهِ دینِ خدا و راهی راکه امام بزرگوار در پیش پای ما گذاشته است - با قدرت و شجاعت پیگیرد.حسن سلوک با قشرهای ضعیف بهعنوان صمیمیترین یاران انقلاب
این فرصت را مغتنم شمرده، رئیسجمهور محترم و برادر گرامى خود را به آنچه توصیهى همهى انبیا و اولیا و مؤمنین است توصیه میکنم، یعنى رعایت تقوا، و بىاعتنائى به زخارف[4] دنیا، و دوام ذکر الهى، و اعتماد به قدرت حضرت احدیّت، و ناچیز شمردن قدرت خود و همهى قدرتمندان مادّى در برابر قدرت کاملهى الهى، و مهربانى با بندگان خدا، و حُسن سلوک با مردم بخصوص قشرهاى ضعیف که نیروهاى همیشه در صحنهى انقلاب و صمیمىترین یاران آن هستند، و حفظ موضع مستحکم همیشگى خود در برابر دشمنان و مخالفان و بدخواهان، و نیز به گزینش همکاران و مدیرانى که این معیارها را در آنان بازشناخته و ثبات قدم، استحکام روحیه و استقامت فکر آنان را آزموده باشند.دنیای امروز صحنهٔ مبارزهٔ قدرتمندان با ملتهای مظلوم و مستضعف
من این نکته را هم عرض کنم: امروز شما ملاحظه میکنید که دنیا، دنیای مبارزه دو جانبه است. یک طرف، قدرتمندان و قوی پنجههای جهان قراردارند و یک طرف ملتهای مظلوم و مستضعف. چنین مبارزهای، امروز جریان دارد. مبارزه واضحی است؛ مبارزه پر مرارتی است؛ مبارزهای است که در آن، قدرتمندان، انواع و اقسام کارهای خلاف را هم انجام میدهند و ملتها مظلوم واقع میشوند. همان «ملئت ظلما و جورا[5] » نشانههایش دیده میشود. دستهای پلید قدرت، دنیا را …اسلامی که به پابرهنگان عزت میدهد و ظالمان را به زیر میکشد
… و صاحبان میلیاردها دلار در بانکهاى خارجى است؛ آن اسلام را ما قبول نداریم. اسلامى [را قبول داریم] که رسول اکرم و اولیاى الهى براى آن جان دادند و حسینبنعلى خون خود و عزیزانش را نثار راه آن کرد؛ اسلامى که امام بزرگوار ما عمرش را در دعوت به آن اسلام گذراند؛ اسلام ضعفا، اسلام طبقات پابرهنه، اسلامى که به پاییندستهاى جامعه قدرت و عزّت و آقایى میدهد و آنها را از ذلّت و مسکنت[9] خارج میکند؛ اسلامى که زورگویان و قلدران و قدرتمندان ظالم را از سریر قدرت به زیر میکشد که مىبینید در دنیا دارد [به زیر] میکشد و دیدید که محمّدرضا و خاندان منحوس پهلوى را به زیر کشید.ضعفا عاشقترین مردم به امام و انقلاب با وجود سختیها
… است نه بر مردم، چون آنها را به راه حق و هدایت میکشاند. درحالیکه شما میدانید در این ده سال، سختترین حوادث بر این ملّت وارد آمد. جنگ هشتسالهاى در همین ده سال بر مردم وارد آمد و تحمیل شد. چقدر مردم شهید دادند؛ چقدر جوانها معلول شدند و از سلامتى محروم شدند؛ چقدر بر اثر فشار اقتصادى و محاصرهی اقتصادى دشمنان جهانى، از لحاظ وضع معیشت بر مردم و بر ضعفا سخت گذشت؛ درعینحال عاشقترین عشّاقِ امام و انقلاب، همان ضعفا بودند؛ چرا؟ چون میدانستند راه، درست است. فشارها هم ناشى از درستىِ راه است.یک وقتى در یک جریانى، امام بزرگوار (رضوان الله تعالى علیه) میفرمودند که وقتى دشمن از انسان تعریف کند و دشمنى نکند انسان در خودش شک میکند، وقتى بدگویى میکند و فشار میآورد انسان خوشحال میشود و اطمینان پیدا میکند که راه درست …لزوم صرف همهٔ عواید بنیاد برای امور مادی و فرهنگی مستضعفان
… و داراییهاى موجود در این بنیاد را با کوشش و تلاش پیگیر و با دقّت وافى، مورد بهرهبردارى قرار داده، از عواید آن در درجهی اوّل براى تأمین نیازهاى جانبازان عزیز که شهداى زندهی انقلاب و یادگارهاى ارزندهی ده سال مقاومت ملّت ایران میباشند، استفاده نمایید. البتّه کلّیّهی عواید این بنیاد باید براى امور مادّى و فرهنگى مستضعفان به کار رود. لازم میدانم از زحمات جناب آقاى موسوى که در طول مدّت نخستوزیرى، ریاست عالیهی این بنیاد را بر عهده داشتند، تشکّر کنم.مطمئنترین و وفادارترین مدافعان انقلاب
عدالت اجتماعى بدین معنى است که فاصلهی ژرف میان طبقات و برخورداریهاى نابهحق و محرومیّتها از میان برود و مستضعفان و پابرهنگان که همواره مطمئنترین و وفادارترین مدافعان انقلابند، احساس و مشاهده کنند که به سمت رفع محرومیّت، حرکتى جدّى و صادقانه انجام میگیرد. با قوانین لازم و تأمین امنیّت قضائى در کشور، بساط تجاوز و تعدّى به حقوق مظلومان و دستاندازى به حیطهی مشروع زندگى مردم جمع شود، همه کس احساس کند که در برابر ظلم و تعدّى میتواند به ملجأیى مطمئن پناه برد و همه کس بداند که با کار و تلاشِ خود خواهد توانست زندگى …مسئلهٔ ملتهای زیر ستم، بزرگترین مسئلهٔ عمومی مسلمین
۴) در حج باید مسائل جهان اسلام بررسى شود. بزرگترین مسئلهی عمومى مسلمین پس از لزوم آمادگى براى دفاع از اسلام و هویّت جمعى مسلمین، مسئلهی ملّتهاى زیر ستم و مبارزى است که دست طغیان و کفر و استکبار، آنان را مقهور و مظلوم ساخته و سختترین شرایط زندگى را بر آنان تحمیل کرده است. ملّت مظلوم فلسطین نمونهی بارزى از اینگونه ملّتها است. چهل سال است که این ملّت از خانه و کاشانهی خود بیرون رانده شده و یا در وطن خویش غریبانه زندگى کرده است. این، زخم خونین و دردناکى بر پیکر امّت اسلامى است که با توطئهی دولتهاى استعمارگر و ضدّاسلام و به …مستضعفان عالم، مخاطب سخن از مبارزه با استکبار
… و به عزادارى براى او پس از رحلتش- به وجود آمد؟ دنیاى اسلام و امّت اسلامى، یک چیزِ یکپارچه است. البتّه که استکبار، یکپارچگى آن را نمیپسندد؛ امّا هست. ما وقتى از اسلام و از اصول انقلاب و از اهداف انقلاب اسلامى سخن میگوییم، مخاطبمان همهی مسلمانان عالمند؛ و آنوقتى [هم] که از مبارزه و مقابله با استکبار جهانى و قلدرها و غارتگران عالم حرف میزنیم، مخاطب ما تمام مستضعفان عالمند. این طبیعتِ پیام ما است؛ اسلام یعنى این. البتّه استکبار جهانى این را میداند؛ دشمنى او با ما هم و با انقلاب ما هم و با امام ما هم بهخاطر همین است. این تفکیکناپذیر است.روح و قدرت بخشیدن امام به ملتهای مظلوم برای ایستادگی در برابر تهاجمها
… رفت، آن هم درحالیکه دنیاى اسلام هنوز به رهبریهاى او و هدایتهاى او و شخصیّتى که او در انسانهاى مظلوم و مستضعف و ملّتهاى تحقیرشدهی دنیا میدمید، احتیاج داشتند.امروز جمعى از رهبران نهضتهاى بزرگ و معروف اسلامى دنیا، با من ملاقات داشتند؛ براى تسلیت آمده بودند. ایکاش حرفهاى آنها عیناً ضبط شده بود و به گوش مردم میرسید تا مردم ما میدیدند که چگونه تأثیر امواجى که از آن کانون جوشان و خروشان و آن مرکز بینظیرِ انرژى و نور و حرارت ساطع[3] میشد، به مسلمانان و انسانهاى مظلوم و مستضعف و تحقیرشده و ذلیلشدهی دنیا جان میداد و روح میداد و قدرت میداد که میتوانستند در برابر سیل تهاجمها و دشمنیها ایستادگى کنند. همین چهرههاى معروفى که شما در دنیا اسمهایشان را شنیدید -در لبنان، در فلسطین، در افغانستان، در بسیارى جاهاى دیگر و کشورهاى دیگر، که جداجدا با من ملاقات میکردند- همهی اینها به من میگفتند این که تو گفتى که «ما یتیم شدیم»، این دربارهی ما صادق است، ما حقیقتاً …مصرف سرمایهها به نفع طبقهٔ مرفه پیش از انقلاب و رواج شعار مستضعفین امروز
… در همین رامسر، در همین شهرهاى مازندران، کنار همین بحر خزر و در همه جاى این مملکت، فرهنگ فساد یک فرهنگ رایجى بود، ابتذال از طرف مردم پذیرفته شده بود؛ اگر شما اهلش نبودى، مایهى تعجّب بود. امروز درست بعکس شده، ارزشها تغییر پیدا کرده؛ این کار را انقلاب کرده. در این مملکت، تمام سرمایهها ــ سرمایههاى مالى، انسانى، فکرى، استعدادى ــ مصرف میشد به نفع یک طبقه، و آن طبقهى مرفّهین و کسانى بودند که به نحوى به دستگاههاى حاکم متّصل بودند. امروز همه چیز بهعکس است؛ شعار، شعار مستضعفین است؛ آنهایى هم که مرفّهند، آنهایى هم که زندگىهاى بالا دارند، افتخار میکنند که بگویند «آره، ما یک روزى مثلاً فقیر بودیم»، یا الان هم [سعی میکنند] یک قدری پنهان کنند آن رفاههاى آنچنانى را، که البتّه آن شکلِ بالابالایش هم اصلاً وجود ندارد در جامعهى ما. …دفاع از مستضعفان عالم در برابر جهانخواران از اهداف بسیج
… نیروهای مؤمن به انقلاب از بسیج و شرکت اقشار مختلف مردم بخصوص جوانان و نوجوانان در آن و حرکت سریع و صحیح مردم و دولت در جهت اجرای فرمان امام در مدتی کوتاه نیرویی عظیم از ملت فراهم آورد که میتوان آنرا بحق مکتبیترین و مردمیترین نیروی مقاومت جهانی نامید. بسیج این ارتش عظیم مکتبی و مردمی -که بضرورت انقلاب اسلامی و دفاع از اهداف و آرمانهای آن بوجود آمده است- دانشگاهی عظیم برای ساختن و پرورش نسلی است آرمانخواه و خداجو که دفاع از مستضعفان سراسر عالم را در سرلوحهی اهداف خویش دارد و جانبازترین و فداکارترین انسانها در آن جمع شدهاند تا از محرومان و مستضعفان عالم در برابر تجاوز جهانخواران قدرتمند و نیروی اهریمنی ابرقدرتها دفاع کنند. در ایران اسلامی شمع وجود جوانان دلباخته انقلاب گرمیبخش و برافروزندهی سنگرهای نبرد حق بر ضد باطل است. بسیجیان جوان گلهای بوستان انقلاب نیروی حیاتبخش انقلاب و مایهی امید و دلگرمی ملت و رهبر انقلابند. امروز از این قدرت سربرآورده از متن مردم و جوشیده از دل …رقم خوردن سرنوشت ملتهای مستضعف منطقه و جهان به دست ملت ایران
… حمایت میکنند؛ آن آقا در مقام ریاست بر یک کشور،[10] از این گروهها حمایت میکرد و کسان دیگرى هم امروز هستند که یا در یک مقام مسئول یا بدون مسئولیّت از این گروهکهاى فاسد و خبیث و خونریز و فسادانگیز حمایت میکنند؛ این حمایت به چه حساب است؟ این به چه معنا است؟ به همین دلیل است که ما به وضوح و روشنى مىبینیم که سرنوشت ملّتهاى مستضعف جهان و قبل از همه، سرنوشت ملّتهاى مستضعف در منطقه با دست قدرتمند شما ملّت که در راه الله و به سوى آن هدف استوار ایستادهاید نوشته خواهد شد؛ و بوضوح مىبینید که خطّ الله در ایران پیروز است. بیخود زحمت میکشند؛ اربابانشان و کمککارانشان هم بیخود از آنها حمایت میکنند.آمادگی محرومان برای صرفهجویی و گلایه از اسراف آب مرفهان
… نکنید. نفت و بنزین، زیادی مصرف نکنید. من باید به شما بگویم در تابستان که گفته شده بود ممکن است آب تهران امسال کم بیاید، من یک روز در خطبهی نماز جمعه در آن گرمای سوزندهی تیرماه بود ظاهراً خطاب کردم به مؤمنین نمازگزار گفتم یک قدری در آب صرفهجویی کنید. همان روز یا فردای آن روز، یک برادری به من نامه نوشت بدون نام، نوشت تو گفتی در خطبه که ما در آب صرفهجویی کنیم ما مردم جنوب شهر و مردم فقیر و مستضعف هر چه شما بگوئید میکنیم؛ اگر بگوئید آب را با قطرهچکان مصرف بکنید هم گوش میکنیم، اما بروید ببینید آن کسانی را که از همین آبی که شما دستور صرفهجوئیاش را به ما دادید چگونه باغچهها و چمنهای خودشان را سیراب میکنند. قدری هم به آنها بگوئید نکنند. من در این دو سه روزه احساس کردم و دیدم کمترین کسانی که برای بدست آوردن بنزین اضافی و ذخیره کردن آن برای اتومبیلهایشان تلاش میکنند مردم متوسط و فقیر هستند. البته میدانید که بیشتر مردم متوسط و ضعیف وسیلهی موتوری شخصی ندارند. آنها هم که دارند خیلی تلاش نمیکنند …شتافتن ملت آزادشده به کمک مستضعفان و مبارزه برای همهٔ مستضعفان جهان
… سیاسی و اقتصادی مغربزمین، این اوّلین بار است که یک ملّت با همهی وجود خود، با همهی توان خود، با نیروی احساس خود، با قدرت انرژی و نفت خود، با مغزهای سیاسی خود، با قدرت و فشار دیپلماسی خود، در دنیا علیه سلطهی جهانی امپریالیسم آمریکا قد برافراشته است. واقعیّت مسئله امروز در کشور ایران و در فضای سیاسی ما و در فضای سیاسی جهان این است: ملّتی که سالیان درازی از امپریالیسم شلّاق خورده است، ملّتی که غارت شده است، امروز پس از آنکه بندها را از دست و پای خود باز کرده و بدون اتّکاء به هیچ قدرتی جز قدرت خود، استقلال و آزادی خود را به دست آورده است، به کمک مستضعفان دیگر میشتابد. این مبارزهی شما فقط برای ملّت ایران نیست؛ مبارزهای است برای همهی مستضعفان جهان. در این مبارزهی سیاسی، دو قدرت در مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند: یک قدرت، قدرت ملّت ایران است، با همهی توان و نیرویش که آن را باید شناخت و برآورد کرد؛ و یک قدرت، قدرت شیطانی امپریالیسم است، با همهی دَمودستگاهش، با همهی جاه و جلال و جبروتش. ما در این …رساتر بودن واژهٔ مستکبر و مستضعف از معادلهای مکاتب دیگر
… اسلامی ــ اعم از مسائل اقتصادی و مسائل تاریخی و مسائل فلسفی، که اینها امّهاتش است؛ و شقوق اینها ــ کار میکنند، بهتر این است که برای بیان مرادهای خودشان و مطالب خودشان بگردند واژههای اصیل اسلامی را پیدا کنند. اتّفاقاً این واژههای اصیل اسلامی خیلی رساتر است. مثلاً در زمینهی طبقات و تحلیل طبقاتی، همین واژهی مستکبر و مستضعف خیلی گویاتر و رساتر است از همهی معادلهایی که برای این دو کلمه در مکاتب دیگر و در ایدئولوژیهای دیگر وجود دارد.رساندن فکر و راه اسلام به جوامع مستضعف، فکر برتر از مصادرهٔ کاروان
مسلمانان، آن روز با خودشان فکر میکردند که اگر ما این کاروان ثروتمند را مصادره بکنیم و مالی بهدست بیاوریم، اسلامِ جوانِ نوپا قوّت خواهد گرفت؛ درست هم فکر میکردند. اما فکر بالاتر و ارزشمندتر فکر دیگری است؛ فکر بالاتر این است که ما مسلمانان پیرامونِ پیغمبر، امروز به آن حدی رسیدهایم که بتوانیم فکرمان و راهمان را به جوامع مستضعف محروم و به میان دنیاهای ظلمت و تاریکی رسوخ بدهیم؛ این استخر آنقدر در خود آب دارد که بتواند جریان پیدا کند و به این نهالها و درختها و سرزمینهای خشک و تفتیده برسد؛ این فکرِ بالاتر است. اگر قرار است که اسلام به پیروزی واقعی خود برسد و اگر قرار است که گردونۀ باابهت اسلام بهسوی مناطق مستضعفنشین روانه بشود و اگر قرار است که کاخهای ظلم و ستم یکی پس از دیگری سرنگون بشود، این باید از جایی شروع بشود. مسلمانِ بااخلاصِ صمیمی صدر اسلام نمیداند از …استقبال مستضعفان و نارضایتی متنفذان از روش امیرالمؤمنین (ع)
بعد از چند روز مخالفتها شروع شد. خب، مردم مستضعف البته از خدا میخواهند. طبقۀ مظلوم جامعه، مستضعف جامعه که از خدا میخواهند یکچنین روشی را؛ آنها پیدا بود که علاقهمند بودند و آمدند. لکن متنفذین و کسانی که خودشان مخاطب واقعی این مطلب بودند، اینها بدیهی است که ناراضی بودند. نشستند، اجتماعی کردند، جلسه کردند که این چهکاری است که علی میخواهد انجام بدهد؟ حرفهایی با همدیگر زدند. یکی ازطرف آنها که ولیدبنعُقبَه است ـ همان کسی که زمان عثمان استاندار کوفه بود ـ ازطرف آنها بلند شد آمد پیش امیرالمؤمنین؛ گفت که یا علی! بیعت ما با تو …امید مستضعفان جهان به نجاتبخش و ممانعت قدرتهای بزرگ از رسیدن ندای او
… شده است؛ این یک گره است. امروز در سطح دنیا تبعیض، انسانها را میآزارد؛ این گرهِ بزرگی است. امروز کارِ ذهنیت غلطِ مردمِ دنیا را به آنجا رساندهاند که فریاد عدالتخواه یک ملت انقلابی در میان عربدههای مستانۀ قدرتگرایان و قدرتمندان گم میشود؛ این یک گره است. امروز مستضعفان آفریقا و آمریکای لاتین و میلیونها انسان گرسنۀ آسیا و آسیای دور، میلیونها انسان رنگینپوستی که از ستمِ تبعیض نژادی رنج میبرند، چشم امیدشان به یک فریادرس و نجاتبخش است و قدرتهای بزرگ نمیگذارند ندای این نجاتبخش به گوش آنها برسد؛ این یک گره است. فرج یعنی بازشدن این گرهها. دید را وسیع کنیم، به داخل خانۀ خودمان و زندگی معمولی خودمان محدود نشویم؛ در سطح دنیا انسانیت، فرج میطلبد، اما راه فرج را نمیداند.ایمان بردگان و مظلومان به دعوت نجاتبخش پیامبر
یک فکر نو، یک حادثۀ نو، یک انقلاب عظیم که سرآغاز تحول عمیق جهانی است، در نقطهای دوردست و در جامعهای کوچک و لمیزرع مثل مکۀ جاهلی بهوجود میآید. کیست که عمق این سخن و این نهضت را درک کند؟ عدهای ایمان میآورند؛ چون سخن این رسالت، سخن دل آنهاست. بردگان و مظلومان که میبینند این نهضت نجاتبخش، سخن دل و غم فروخورده و فروخفتۀ آنها و بغضهای درگلوماندۀ آنها را ترجمه میکند، ایمان میآورند و خدای متعال هم آنها را دستگیری میکند و نور معنویت را به دل آنها میتاباند. غالب کسانی که در دورۀ اولِ دعوت پیغمبر ایمان آوردند، ازاینقبیل بودند، لکن عدۀ معدودی هم هستند که رشحات معنوی و نورانیت و استحکام منطق نبوت، آنها را به خودش جذب میکند، که در رأس آنها امیرالمؤمنین است. این نوجوان، حقانیت سخن را درک میکند و به پیغمبر میگرود؛ قبل از آنکه هیچکس یا هیچ مردی این سخن را شنیده و شناخته باشد، و به پیغمبر گرویده باشد.نگرانی مستضعفان که امیرالمؤمنین (ع) همیشه از آنان طرفداری کرده بود
… مهربان بوده است، این امام عزیز و محبوب، مورد سوءقصد دشمن قرار گرفته است. شما اگر خودتان را در عالم ذهنتان، در کوفۀ سال 40 و بهجای آن مردم قرار بدهید، و دلتان را بگذارید پهلویِ دلِ آن مردمی که جان امامشان را در خطر میبینند، میفهمید که من چه میگویم. زنها ناراحت، مردها ناراحت، پیر و جوان در اضطراب، مخصوصاً طبقۀ مستضعفین مردم که امام همیشه از آنها طرفداری کرده است، ناراحت، دُور خانۀ علی را مثل حلقۀ انگشتر احاطه کردهاند و ناراحتند.