رفتن به محتوای اصلی

مستضعفان

نام‌های دیگر: مستضعفین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

گروه‌های محروم و زیر ستم جامعه و جهان و جایگاه آنان در قرآن و انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

یک طبقه [هم] در مقابل این هست: طبقه‌ی مستضعف. گاهی در بعضی از زبانها می‌شنویم که از روی کمال صفای نیّت امّا از روی کمال خامی، کلمه‌ی مستضعف معادل گرفته میشود با یک تعبیرات دیگری؛ مثلاً با تعبیر پرولتاریا.[5] البتّه همین طور که گفتیم، احتمالاً جز حُسن نیّت چیزی در این گونه تعبیرات نباشد، لکن نشان‌دهنده‌ی یک نوع خامی و کم‌عمقی است. مستضعف در همه‌ی دورانهای تاریخ وجود دارد و وجود داشته. مستضعف همه‌ی آن مردمی هستند که در هدایت این جریانِ خاصّ اجتماعیِ موجود، مستقیماً هیچ نقشی ندارند، اختیاری و زمامی به دست آنها نیست. بنابر‌این، مستضعف عبارت است از آن طبقه‌ای که در گردشِ زندگیِ اجتماعی و در جهت‌گیریِ خاصّ این جامعه و در شکل نظامی که حاکم بر زندگی مردم است، مستقلّاً، مستقیماً، از روی اراده، از روی شعور، هیچ گونه نقشی ندارند بلکه آلت فعلها و آلت دستها و ابزارها و مایه‌ها[6] و زمینه‌ها و سرمایه‌هایند. مستضعف، ضعیف‌شمرده‌شده، ضعیف‌گرفته‌شده! نمیدانم آیا از تعبیر «گرفته‌شده» که تعبیر خراسانی است و زبان ما است و دوستان خراسانی خوب میفهمند منظور چیست، درست مطلب تفاهم میشود یا نه. ضعیف‌پنداشته‌شده، ضعیف‌فرض‌شده، ضعیف‌نگه‌داشته‌شده، که رساترینش همان است که در لهجه‌ی مشهدی ما هست: ضعیف‌گرفته‌شده. «فلان کس را ضعیف گرفت» یعنی او را ضعیف دانست و پنداشت و قرار داد؛ [این معانی] همه با هم. این معنای مستضعف است.
اسم بسیج کشور ما، [یعنی] مجموعه‌ی شما چیست؟ «نیروی مقاومت بسیج مستضعفین». مستضعفین چه کسانی هستند؟ مستضعفین را بد معنا میکنند؛ مستضعفین را به افراد فرودست یا حالا اخیراً -یعنی این چند سال اخیر باب شده- اقشار آسیب‌پذیر [معنا میکنند]، یعنی آسیب‌پذیران؛ نه، قرآن مستضعف را این نمیداند، قرآن میگوید: وَنُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ وَنَجعَلَهُم اَئِمَّةً وَ نَجعَلَهُمُ الوٰرِثین؛[6] مستضعفین یعنی ائمّه و پیشوایان بالقوّه‌ی عالَم بشریّت؛ این معنای مستضعفین است: کسانی که وارثان زمین و همه‌ی موجودی زمین خواهند بود؛ بسیج مستضعفین این است. مستضعف یعنی آن کسی که بالقوّه صاحب وراثت عالَم است، بالقوّه خلیفةالله در زمین است،‌ بالقوّه امام و پیشوای عالَم بشریّت است.
موضوع دوّمی که مطرح میکنم، اشاره‌ای به پیشرفتهای این صنعت در کشور است. البتّه من فنّی نیستم و اطّلاعات کافی در این زمینه‌ها ندارم که بخواهم بگویم، این کارِ شماها است که بگویید پیشرفتها چیست؛ من یک کلّیّاتی را میخواهم بیان کنم. مقدّمتاً، یک جمله‌ای را من بگویم. در ادبیّات سیاسی ما، کلمه‌ی «مستضعف» و «استضعاف» وارد شد؛ میگوییم «فلان ملّت، ملّت مستضعفی‌اند» یا «ما قبل از انقلاب، ملّت مستضعفی بودیم». این کلمه‌ی «مستضعف» یک کلمه‌ی پُرمغز و پُرمعنایی است. «مستضعف» یعنی چه؟ یعنی کسی که ضعیف نگه داشته شده. «مستضعف» با «ضعیف» فرق دارد؛ «ضعیف» یعنی کسی که ضعیف است، «مستضعف» یعنی آن کسی که او را ضعیف نگه داشته‌اند. ضعیف نگه داشته شدن که معنای کلمه‌ی «مستضعف» است، دو جور است. یک وقت یک قدرتی می‌آید بر یک ملّتی سوار میشود، تسلّط پیدا میکند، او را ضعیف نگه میدارد؛ مثل قدرتهای استعماری که کشورهای استعمارزده را ضعیف نگه میداشتند. انگلیس‌ها کشورهای شبه‌قارّه‌ی هند را سالهای طولانی ضعیف نگه داشتند. اگر به این کتاب نگاهی به تاریخ جهان که نهرو[4] ــ نخست‌وزیر اسبق هند که مرد مطّلع و دانشمندی بود ــ نوشته مراجعه کنید، او شرح میدهد که هند قبل از ورود انگلیس‌ها چه بود و بعد از ورود انگلیس‌ها چه شد، چقدر عقب رفت، چقدر تهیدست شد؛ استعمار این است. پس بنابراین، یک نوع استضعاف این است که یک قدرتی یک ملّتی را عقب نگه دارد که چیز بدی است، چیز خطرناکی است. از این خطرناک‌تر، نوعِ دوّمِ استضعاف است و آن، این است که یک ملّت خودش باور کند که ضعیف است، باور کند که بی‌عرضه است، باور کند که نمیتواند؛ این خیلی خطرناک است.

شاهدها (۸۰ پاراگراف)

معنای مستضعف: ضعیف نگه‌داشته‌شده، و دو نوع استضعاف

… بیان کنم. مقدّمتاً، یک جمله‌ای را من بگویم. در ادبیّات سیاسی ما، کلمه‌ی «مستضعف» و «استضعاف» وارد شد؛ میگوییم «فلان ملّت، ملّت مستضعفی‌اند» یا «ما قبل از انقلاب، ملّت مستضعفی بودیم». این کلمه‌ی «مستضعف» یک کلمه‌ی پُرمغز و پُرمعنایی است. «مستضعف» یعنی چه؟ یعنی کسی که ضعیف نگه داشته شده. «مستضعف» با «ضعیف» فرق دارد؛ «ضعیف» یعنی کسی که ضعیف است، «مستضعف» یعنی آن کسی که او را ضعیف نگه داشته‌اند. ضعیف نگه داشته شدن که معنای کلمه‌ی «مستضعف» است، دو جور است. یک وقت یک قدرتی می‌آید بر یک ملّتی سوار میشود، تسلّط پیدا میکند، او را ضعیف نگه میدارد؛ مثل قدرتهای استعماری که کشورهای استعمارزده را ضعیف نگه میداشتند. انگلیس‌ها کشورهای شبه‌قارّه‌ی هند را سالهای طولانی ضعیف نگه داشتند. اگر به این کتاب نگاهی به تاریخ جهان که …

مستضعفین به معنای پیشوایان و وارثان بالقوهٔ زمین؛ رد معنای آسیب‌پذیران

اسم بسیج کشور ما، [یعنی] مجموعه‌ی شما چیست؟ «نیروی مقاومت بسیج مستضعفین». مستضعفین چه کسانی هستند؟ مستضعفین را بد معنا میکنند؛ مستضعفین را به افراد فرودست یا حالا اخیراً -یعنی این چند سال اخیر باب شده- اقشار آسیب‌پذیر [معنا میکنند]، یعنی آسیب‌پذیران؛ نه، قرآن مستضعف را این نمیداند، قرآن میگوید: وَنُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ وَنَجعَلَهُم اَئِمَّةً وَ نَجعَلَهُمُ الوٰرِثین؛[6] مستضعفین یعنی ائمّه و پیشوایان بالقوّه‌ی عالَم بشریّت؛ این معنای مستضعفین است: کسانی که وارثان زمین و همه‌ی موجودی زمین خواهند بود؛ بسیج مستضعفین این است. مستضعف یعنی آن کسی که بالقوّه صاحب وراثت عالَم است، بالقوّه خلیفةالله در زمین است،‌ بالقوّه امام و پیشوای عالَم بشریّت است.

معنای مستضعف: طبقهٔ بی‌نقش در جهت‌گیری جامعه و ابزار دست دیگران

… که از روی کمال صفای نیّت امّا از روی کمال خامی، کلمه‌ی مستضعف معادل گرفته میشود با یک تعبیرات دیگری؛ مثلاً با تعبیر پرولتاریا.[5] البتّه همین طور که گفتیم، احتمالاً جز حُسن نیّت چیزی در این گونه تعبیرات نباشد، لکن نشان‌دهنده‌ی یک نوع خامی و کم‌عمقی است. مستضعف در همه‌ی دورانهای تاریخ وجود دارد و وجود داشته. مستضعف همه‌ی آن مردمی هستند که در هدایت این جریانِ خاصّ اجتماعیِ موجود، مستقیماً هیچ نقشی ندارند، اختیاری و زمامی به دست آنها نیست. بنابر‌این، مستضعف عبارت است از آن طبقه‌ای که در گردشِ زندگیِ اجتماعی و در جهت‌گیریِ خاصّ این جامعه و در شکل نظامی که حاکم بر زندگی مردم است، مستقلّاً، مستقیماً، از روی اراده، از روی شعور، هیچ گونه نقشی ندارند بلکه آلت فعلها و آلت دستها و ابزارها و مایه‌ها[6] و زمینه‌ها و سرمایه‌هایند. مستضعف، ضعیف‌شمرده‌شده، ضعیف‌گرفته‌شده! نمیدانم آیا از تعبیر «گرفته‌شده» که تعبیر خراسانی است و زبان ما است و دوستان خراسانی خوب میفهمند منظور چیست، درست مطلب تفاهم میشود یا نه. ضعیف‌پنداشته‌شده، ضعیف‌فرض‌شده، ضعیف‌نگه‌داشته‌شده، که رساترینش همان است که در …

مستضعف به معنای مقهور و بی‌نقش در ادارهٔ امور جامعه نه صرفاً فقیر

… است، نه خصلت‌های پادشاه‌گونه. خصلت‌های پیغمبرها معلوم است؛ پیغمبرها از ظلم و جور پرهیز می‌کردند، از تکبر پرهیز می‌کردند، با مردم عادی از نزدیک در ارتباط بودند. امیرالمؤمنین می‌فرماید: «وَ کانوا اَقواماً مُستَضعَفینَ»[6] پیغمبران جزو طبقات مستضعف جامعه بودند. مستضعف، نه به‌معنای فقیر و بی‌پول که امروز در اصطلاحات ما مستضعف را به‌معنای آدم فقیر و بی‌پول می‌گیرند؛ مستضعف یعنی آن‌کسی‌که در نظام اجتماعی، هیچ‌گونه نقشی و مأموریتی در ادارۀ امر عمومی زندگی به او واگذار نشده؛ مستضعف یعنی مقهور، آنی‌که ضعیف شمرده شده، ضعیف گرفته شده، اجازۀ هیچ‌گونه قدرت‌نمایی و ابراز وجودی به او داده نمی‌شود؛ مستضعف یعنی این. البته یکی از لوازم این استضعاف، فقر است؛ عدم برخورداری از انواع بهره‌های زندگی است؛ که خب، همۀ مستضعفین همین‌طور بودند. امیرالمؤمنین می‌فرماید: «وَ خَفَضُوا اَجنِحَتَهُم لِلمُؤمِنینَ وَ کانُوا اَقواماً مُستَضعَفینَ» یعنی پیغمبران درمقابل مؤمنین تواضع …

گروهی که اختیار جامعه و جهت‌گیری آن در دستشان نیست

در جواب می‌گویند، ﴿قالوا﴾ گویند: ﴿كُنّا مُستَضعَفينَ فِي الاَرضِ﴾ ما در زمین، در میان مردم که زندگی می‌کردیم، مستضعف بودیم، ما جزوِ تودۀ بی‌اختیار بودیم. مستضعفین آن گروهی هستند در جامعه که اختیار جامعه دست آنها نیست، اینها مستضعفند. در خط‌مشی جامعه و در رفتنش، در حرکتش، در سکونش، در جهت‌گیری‌اش، در فعالیتش هیچ اختیاری ندارند. همان‌طور‌که دیروز گفتم، می‌رود آنجا که خاطرخواهِ کِشندگان ریسمان است. همین‌طور می‌روند بیچاره‌ها، از خودشان اختیاری ندارند که به کجا بروند و چه بکنند.

بی‌خبران از جریانات جامعه و مقصد حرکت آن

مستضعفین زمین آن کسانی‌اند که در یک جامعه؛ خبری از جریانات جامعه ندارند. نمی‌دانند چی به کجاست، نمی‌فهمند کجا دارند می‌روند. و از اینجا که دارند می‌روند، به کجا خواهند رسید و چه کسی دارد اینها را می‌برد و چگونه می‌شود نرفت و حالا که نرفتیم، بعد چه‌کار باید بکنیم، اصلاً نمی‌فهمند، اصلاً ملتفت نیستند؛ همین‌طور سرشان را انداخته‌اند پایین، مثل بلاتشبیه، بلاتشبیه، بلاتشبیه؛ اسب عصّاری.[17] بلاتشبیهِ اسب البته.(خندۀ حضار) چشم‌هایش را بستند، همه‌اش دارد قدم می‌زند، همه‌اش دارد راه می‌رود. همین‌طور هی می‌رود، می‌رود، می‌رود، دور می‌زند، دور می‌زند، دور می‌زند؛ …

دوقطبی امروز جهان میان مستضعفان به رهبری جنبش مسلمین و مستکبران

دو قطبىِ سرمایه‌داری و کمونیزم که جنگ بر سر قدرت و ثروت بود، پایان یافت و امروز دو قطبی میان مستضعفین جهان به رهبری جنبش مسلمین با مستکبران به رهبری آمریکا و ناتو و صهیونیزم است. دو اردوگاه اصلی تشکیل شده است و اردوگاه سومی وجود ندارد.

توصیهٔ مکرر امام به رعایت حال پابرهنه‌ها و پیروزی در پرتو عمل به آن

… و قوی پنجه تفسیر کنند. امام حقایق فراموش‌شده اسلام را احیاء کرد؛ عدالتخواهی اسلام را سرِ دست بلند کرد؛ ضدّیت اسلام را با تبعیض و اختلاف طبقاتی و اشرافیتها علنی کرد. از روز اوّل تا روزهای آخر عمر، امام بزرگوار روی قشرهای مستضعف، پابرهنه‌ها و محرومان تکیه کرد. بارها و بارها در آغاز تشکیل نظام اسلامی و در طول ده سال عمر با برکتش در مقام رهبری نظام اسلامی، به مسؤولان و به همه ما تأکید کرد که باید رعایت حال ضعفا را بکنید؛ شما مرهون طبقه پابرهنه این کشورید. عزیزان من؛ ملت بزرگ ایران! هر جا و در هر موردی ما به این توصیه امام توجّه نمودیم و در برنامه‌ریزیها، قانونگذاریها، اجرا و عزل و نصبها، به این نصیحت عمل کردیم، پیروزی نصیب ما شد.

قشرهای فقیر، نیروی وفادار انقلاب و لزوم خدمت مسئولان به آنان

… - آراءِ مردم - را تنفیذ میکردند، در فرمایشات ایشان نگاه کردم و دیدم به‌طور مستمر - با هر کس که طرف بوده‌اند - راجع به مردم و ملت صحبت کرده‌اند. این، همان حکمتِ امام است؛ همان چیزی است که ما هر طور نگاه و مطالعه میکنیم، میبینیم این درست است، این بهتر است. بخصوص قشرهای مستضعف، قشرهای فقیر و ضُعفای مردمند که نیروهای وفادار و ماندگار انقلاب و امام و دولتهای مختلف بوده‌اند و هستند و خواهند بود. عزیزانی که ان‌شاءاللَّه در آینده نزدیکْ مسؤولیت بر عهده میگیرند، باید هرچه میتوانند از این ذخیره دائمی استفاده کنند و تا آن‌جا که قدرت دارند، برای آنها خدمت و کار کنند. وضع کنونی، بحمداللَّه این است. این، کشوری است که گامهای اساسی و بلندی برای بازسازی، در آن برداشته شده است.

حمایت از ملت‌های مظلوم مسلمان بر پایهٔ دستور قرآن

ازملت های فلسطین و بوسنی وتاجیک وافغان و کشمیر و چچن وآذربایجان و الجزائر ودیگر ملتهای مظلوم مسلمان حمایت میکند، چون قرآن صریحاً حمایت ازمستضعفان را لازم شمرده است: «ومالکم لاتقاتلون فی سبیل‌الله والمستضعفین‌من الرّجال و النّساءوالولدان‌الذین یقولون ربّنا اخرجنامن هذه‌القریةالظّالم اهلها واجعل لنا من لّدنک ولیّاً واجعل لنا من لّدنک نصیراً»[8] باسلطه‌ی امریکا ونفوذ و دخالت آن درکشورهای اسلامی و همه‌ی کشورهای مظلوم مخالفت میکند، چون قرآن فرموده است: «.. لاتتّخذواعدوّی و عدوّکم أولیاء تلقون إلیهم بالمودّة»[9] درکشورخود احکام اسلامی را منشاء وملاک قانونگذاری قرارداده است، چون عزت واستقلال و رفاه وکمال مادّی و معنوی برای یک ملت را درعمل به احکام اسلامی میداند..

توجه به اقشار مستضعف در درجهٔ اول در مسائل اقتصادی

در زمینه‌هاى اقتصادى هم البتّه بحمدالله‌ شما توجّه دارید به این معنا، بنده هم میخواهم تأکید کنم بر این معنا که قشرهاى مستضعف جامعه باید در درجه‌ى اوّل مورد توجّه باشند. اینکه امروز روى رشد اقتصادى بحث میشود، مسئله‌ى ما در کشور، فقط مسئله‌ى رشد اقتصادى نیست، به ‌طریق ‌اولىٰ رونق اقتصادى نیست؛ چون ممکن است رونق اقتصادى در جامعه باشد، رشد واقعى نباشد. امّا حتّى رشد اقتصادى هم در جامعه‌ى ما هدف اصلى نیست؛ رشد اقتصادى جزئى از هدف …

جهت‌گیری کلی ادیان الهی به سوی رفع استضعاف و محرومیت

اما مطلب اصلىِ مورد نظر من این است که، طبق آیه قرآن که فرمود: «ونریدان نمنّ علیالذین استضعفوافیالارض‌ونجعلهم ائمّة ونجعلهم الوارثین»، انسان میفهمد جهت حرکت کلّىِ ادیان الهی، به‌سمت رفع استضعاف و محرومیت است. این است که اسلام و پرچم دین را، از پرچمهای فرهنگها و تمدّنها و ایدئولوژیها و مکاتب گوناگون، به کلّی متمایز میکند: سعی برای طبقه محروم. امروز در دنیای سرمایه‌داری و کشورهایی که زیر سلطه استکبار جهانی است، حرکت به‌سمت رشد پولداران و سرمایه‌داران است؛ و آنچه به …

لزوم خدمت همهٔ سیاست‌ها و قوانین نظام به مستضعفان و محرومان

در نظام ما هر حرکتى، هر سیاستى، هر قانونى، هر تلاشى باید در خدمت مردم مستضعف و محرومى باشد که حکومت طولانى و بلندمدّت طاغوتها آنها را به استضعاف و ضعف از جهات مختلف دچار کرده. این راه ما است؛ این، آن راهى است که امیرالمؤمنین پیمود؛ این، آن راهى است که امام ما، معلّم ما، رهبر عظیم‌الشّأن این انقلاب، آن را از على درس گرفت و پیش پاى ما گذاشت؛ باید در آن راه حرکت کنیم. على ظلم‌ستیز بود در هر سطحى، با هر نامى، زیر هر پوششى. زندگى دشوار …

رسیدگی دلسوزانه‌تر دستگاه قضایی به تظلم محرومان و روستاییان

البتّه در کشور ما مثل خیلى جاهاى دیگر قشر محروم و فقیر و پابرهنه‌‌ها و روستایى‌‌ها و طبقات مستضعف، بیشتر مظلوم واقع شده‌‌اند؛ در حقّ آنها احتمال مظلومیّت قوى‌‌تر است تا فلان آدم پول‌‌دارِ زمین‌‌دارِ وسیع‌‌الامکان. به درد همه باید رسید، به تظلّم همه باید رسید امّا به قشرهاى مظلوم و پایین جامعه و آن که در او احتمال مظلومیّت بیشتر است، دلسوزانه‌‌تر باید رسید؛ بخصوص در کشور ما این جوانهایى که امتحان سختى را در جبهه و دوران جنگ و مانند اینها دادند؛ همین بسیج و سپاه و آحاد نیروهاى رزمنده و اینهایى که در میدان جنگ و در مقابل دشمن مثل شیر میغرّیدند، گاهى در یک قضیّه‌‌ى کوچک شخصى به‌‌ خاطر بلد نبودن قانون یا بلندنظرى …

به کار رفتن اختیارات دولت اسلامی برای جلوگیری از پایمال شدن مستضعفان و مظلومان

اختیارات دولت در خدمت مظلومان و مستضعفان و در راه رفع تعدی و ظلم در جامعه باید به کار برود. یعنی وقتی در جامعه احساس میشود که نظم موجود به کیفیتی است که یک عده‌ای پامال میشوند و حقوقشان تضییع میشود، اینجا آنجائی است که دولت باید از اختیارات خودش استفاده بکند و نگذارد که مستضعفان و مظلومان پامال بشوند و این همان اختیاراتی است که به دولت اسلامی داده شده؛ یعنی قدرت حاکمیت اسلام که باید با کنترل و نظارت همه‌ی فعالیتها انجام بگیرد. من اینجا خوب است برای رفع شبهه در اذهان بعضی از افراد مختلف اشاره کنم به همین حکمی یا فتوائی که اخیراً امام درباره‌ی مسائل مربوط به کار و رابطه‌ی کارگر و کارفرما بیان کردند که جزو …

محروم‌کردن از فهم و آگاهی، بزرگ‌ترین جنایت بر مستضعفان

بزرگ‌ترین جنایتی که بر همۀ مستضعفان و محرومان عالَم تاکنون انجام گرفته، این است که آنها را از فهمیدن، از درک‌کردن، از تحصیل شعور و آگاهی لازم، محروم کردند. بر اثر تربیت‌های غلط، بر اثر سرگرمی‌های مضر، بر اثر تبلیغات زهرآگین، به ملت‌ها و توده‌های محروم این‌طور فهماندند که آنها همینند و همین‌طور باید باشند. راهکار را جلوی آنها بسته و بریده وانمود کردند؛ شعور و آگاهی را از آنها گرفتند؛ نادان و نفهم و بی‌درک و ناآگاه ساختند مردم را؛ بعد هرچه خواستند با آنها کردند. در همۀ این زمینه‌ها، اسلام میان همۀ مردم برادری و تساوی برقرار می‌کند. اول‌کاری که می‌کند، مایۀ درک و …

رهاشدن فقرا و ناتوانان در بلاد اسلامی و بی‌اعتنایی خواص به آنان

«وَ ذِمَّةُ رَسولِ‌اللهِ مَحقورَةٌ وَ العُمیُ وَ البُکمُ وَ الزَّمنی فِی المَدائِنِ مُهمَلةٌ» عهد پیغمبر را شکستند، از بین بردند، مردمان فقیر، مردمان مستضعف، کورها و کرولال‌ها و مردمان زمین‌گیر در سرتاسر بلاد اسلامی افتاده‌اند، کسی به اینها اعتنا نمی‌کند. فقرا رها شده‌اند به حال خودشان، کسی از حق اینها دفاع نمی‌کند. شما تمام اینها را رها کردید. هیچ‌گونه اقدامی برای اینها نمی‌کنید و درمقابلِ این ظلم عظیمی که در دنیا دارد می‌گذرد، بی‌تفاوت هستید. «لا تُرحَمونَ» نه خودتان رحم می‌کنید، «وَ لا فی مَنزِلَتِکُم تَعمَلونَ» نه آن منزلت و مقامی که به شما داده شده، برطبق آن عمل می‌کنید، «وَ لا مَن عَمِلَ فیها تُعینونَ» و نه به کسانی که دارند اقدام می‌کنند، کمک می‌کنید. «وَ بِالاِدهانِ وَ المُصانَعةِ عِندَ …

ارادهٔ الهی بر رهایی و پیشوایی و وراثت مستضعفان

… سنت الهی بر کدام جهت قرار گرفته است؟ ﴿وَ نُريدُ﴾ و می‌خواهیم ما، یعنی سنت و ارادۀ تکوینی ماست، ﴿وَ نُريدُ اَن نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ﴾؛ نمی‌گوید وَ اَرَدنا، آن‌وقت دربارۀ بنی‌اسرائیل این اراده را کردیم، نه، برای همیشه است، همیشۀ تاریخ. خواسته‌ایم ما و می‌خواهیم که منت گذاریم بر همان مستضعفان، بر همان طبقه‌ای که در پنجۀ قهر و اسیر چنگال ضعف و ناتوانی بوده‌اند، بر سر آنها می‌خواهیم منت بگذاریم و آنها را از آن پستی نجات بدهیم، از استضعاف خارجشان کنیم. ﴿وَ نُريدُ اَن نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ استُضعِفوا فِی الاَرِ﴾ بر مستضعفین زمین منت گذاریم، ﴿وَ نجَعَلَهُم اَئِمَّةً﴾، آنها را از دنباله‌رویِ اجتماع، از تابع بودن، به پیشروی و زمامداری و متبوع بودن برسانیم، مستضعفین زمین را، مسلط کنیم بر اکاسره و قیاصرۀ[17] عالَم، بر قدرتمندان زورگو. ﴿وَ نجَعَلَهُمُ الوارِثينَ﴾ و آنان را وارثان و میراث‌بَران خیرات زمین قرار بدهیم؛ این‌هم ارادۀ ماست.

انتقال قدرت از فرعون و هامان به مستضعفان

… آینده صحبت خواهیم کرد ان‌شاءالله. ﴿وَ جُنودَهُما﴾ و سپاهیانشان، آن‌کسانی‌که در راه آنها تلاش می‌کنند، بدون اینکه از آنها خیری ببینند، ولی به‌هرحال در خدمت آنها هستند. نشان بدهیم به آنها، ﴿مِنهُم﴾ از این مستضعفین، ﴿ما كانوا يَحذَروَ﴾ آنچه از آن پرهیز داشتند. همانی‌که فرعون از آن می‌ترسید، آن را بر سرش بیاوریم؛ همانی‌که هامان از آن گریز و پرهیز داشت، آن را بر سرش بیاوریم؛ یعنی این قدرت‌ها را از آنها بگیریم، بدهیم دست مستضعفین، بدهیم دست خاک‌نشینان، بدهیم دست مستمندان. که البته همیشه مستمندان در هر جامعه‌ای اکثریت آن جامعه را تشکیل می‌دهند. این‌هم ارادۀ پروردگار.

عذر مستضعفان هنگام مرگ: ما را کشاندند و نفهمیدیم

می‌گویند: ﴿کُنّا مُستَضعَفينَ فِي الاَرضِ﴾ ما جزو مستضعفین بودیم. ما را همین‌طور کشاندند، بردند، انداختند، لگدمال کردند، کثافت‌مال کردند، نفهمیدیم، حالا هم داریم می‌میریم. این عذر و جواب مستضعفین است. ببین ملائکه به آنها چه می‌گویند حالا. ﴿قالوا كُنّا مُستَضعَفينَ فِي الاَرِ﴾ گویند ما در زمین مستضعف بودیم؛ جزو افراد ضعیف گرفته‌شده، بی‌اختیار، بی‌توان بودیم. ملائکه جواب می‌گویند. ببینید، معلوم می‌شود منطق ملائکه با منطق خردپسند انسانی کاملاً برابر است، عقل …

حمایت انقلاب اسلامی از مظلومان و مستضعفان هر ملت و آیین

… عمل نشان بدهد ،و نشان بدهد که اسلام یک دین جامع است و شامل همه‌ی زندگی انسان است؛ امام بزرگوار این را برجسته کرد؛ ابعاد اجتماعی و سیاسی دین را که به فراموشی سپرده شده بود، احیا کرد و به یاد آورد: وَ یُذَکِّرُوهُم مَنسیَّ نِعمَتِه؛ و مصداق این جمله قرار داد. خب این انقلاب به پیروی از بعثت نبوی بر ضدّ ظلم بود، بر ضدّ استبداد بود و بر ضدّ استکبار بود، طرف‌دار مظلومان بود از هر آئینی، از هر دینی -مظلومان به معنای حقیقی کلمه- طرف‌دار محرومان بود، طرف‌دار مستضعفان بود از هر ملّتی و با هر دین و مسلکی، و در همه حال هم این انقلاب، عموم بشریّت را به صراط مستقیم اسلام دعوت کرد، و حرکت اساسی انقلاب این است.

دفاع انقلاب از مظلومان و مستضعفان در برابر زورگویان

… است، نشده است. در هیچ معرکه‌ای حتّی با آمریکا و صدّام، گلوله‌ی اوّل را شلّیک نکرده و در همه‌ی موارد، پس ‌از حمله‌ی دشمن از خود دفاع کرده و البتّه ضربت متقابل را محکم فرود آورده است. این انقلاب از آغاز تا امروز نه بی‌رحم و خون‌ریز بوده و نه منفعل و مردّد. با صراحت و شجاعت در برابر زورگویان و گردنکشان ایستاده و از مظلومان و مستضعفان دفاع کرده است. این جوانمردی و مروّت انقلابی، این صداقت و صراحت و اقتدار، این دامنه‌ی عمل جهانی و منطقه‌ای در کنار مظلومان جهان، مایه‌ی سربلندی ایران و ایرانی است، و همواره چنین باد.

کمک به ملت‌های مستضعف از وظایف بزرگ ملت و دولت ایران

مسائل مهمّ دیگری هم وجود دارد که مجال طرح آنها الان نیست؛ مسلّماً کارهای بزرگی برعهده‌ی ملّت و دولت ایران است؛ مسئله‌ی اتّحاد اسلامی، مسئله‌ی کمک به ملّتهای مستضعف، گسترش نفوذ معنوی اسلام در منطقه که امروز پرچم آن دست ملّت ایران است، اینها کارهای بزرگی است که اگرچنانچه خدای متعال توفیقات خود را شامل حال ملّت عزیزمان بکند – که ان‌شاءالله خواهد کرد، به برکت دعاهای شما، به برکت همّت و تلاش شما و بخصوص جوانان – این کارهای بزرگ را ان‌شاءالله انجام خواهیم داد.

تسلط بیشتر سلطه‌گران بر مستضعفان با ابزارهای امروزی و غارت منابع و فرهنگ‌ها

… و سلطه‌پذیر است، نفی کرد. مبنای دنیای قدرتمندِ چپاولگر، بر تقسیم دنیا به سلطه‌گر و سلطه‌پذیر است؛ امروز هم همین‌جور است، در دورانی که انقلاب اسلامی به‌وجود آمد هم همین‌جور بود و در طول تاریخ هم همین‌جور بوده است؛ البتّه امروز شدیدتر از دورانهای گذشته است؛ چون امروز ابزارهای سلطه، قابل مقایسه با صد سال پیش و هزار سال پیش و پنج هزار سال پیش نیست؛ لذا سلطه‌گران امکان تسلّط بیشتری بر مظلومان و بر مستضعفان دارند و از این امکان دارند به‌طور کامل استفاده میکنند؛ منابع را میبرند، فرهنگها را نابود میکنند، انسانها را تذلیل میکنند، در بین ملّتهای مظلوم و محروم گرسنگی را گسترش میدهند؛ و فجایع فراوان دیگر. در مقابل این حرکت، یک هویتی به‌وجود آمد به نام انقلاب اسلامی که متّکی بود به مبانی وحی، مبانی الهی، اخلاق الهی، حرکت الهی و آنچه قرآن با صراحت دارد آن را بیان میکند؛ این حرکت ملّت ایران است. این حرکت بحمدالله روزبه‌روز هم توسعه پیدا کرده؛ …

جهاد در راه نجات مستضعفان، نمود احساس مسئولیت

… سیاستهای استعماری و استکباری و استبدادی قرار داده شده‌اند که نور اسلام به اینها نرسد؛ نور هدایت به اینها نرسد. جهاد برای دریدن این پرده‌ها و این حجابها است؛ جهاد اسلامی این است. بحث اینکه آیا جهاد، دفاعی است یا ابتدائی است یا مانند اینها، بحثهای فرعی است؛ بحث اصلی این است: ما لَکُم لا تُقاتِلونَ فی سَبیلِ اللهِ وَ المُستَضعَفینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّسآءِ وَ الوِلدان؛[4] چرا جهاد نمیکنید، مقاتله نمیکنید، نبرد نمیکنید در راه خدا - و بلافاصله [میگوید ]- و در راه مستضعفین، برای نجات مستضعفین؟ این احساس مسئولیّت است؛ یعنی شما برو جان خودت را به خطر بینداز و جانت را کف دستت بگیر در میدانهای خطر، برای اینکه مستضعفان را نجات بدهی؛ معنای این، همان مسئولیّت است دیگر. یا این حدیث معروفِ «مَن اَصبَحَ وَ لَم یَهتَمَّ بِاُمورِ المُسلِمینَ فَلَیسَ بِمُسلِم»؛[5] و از این قبیل، فراوان آیات و روایاتی در متون اسلامی است که این جزو بیّنات اسلام است؛ یعنی اسلام انسان را این‌جور خواسته است که مسئول …

وظیفهٔ رهانیدن دیگران از استضعاف و ذلت

یکی هم مسئله‌ی تکلیف است، که آزادی را از دیدگاه یک تکلیف باید نگاه کنیم. اینجور نیست که بگوئیم خیلی خوب، آزادی چیز خوبی است، اما من این چیز خوب را نمیخواهم. نخیر، نمیشود، باید انسان به دنبال آزادی باشد؛ هم آزادی خود، و هم آزادی دیگران؛ نباید اجازه بدهد که کسی در استضعاف و ذلت و محکومیت باقی بماند. امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) فرمود: «لا تکن عبد غیرک و قد جعلک اللّه حرّا».[14] قرآن هم فرموده است: «ما لکم لا تقاتلون فی سبیل اللّه و المستضعفین»؛[15] یعنی شما موظفید آزادی دیگران را هم تأمین کنید، ولو با قتال؛ که حالا اینها دیگر بحثهای گوناگون است.

در اختیار گرفتن آیندهٔ عادلانهٔ جهان به دست ملت‌های مؤمن

… ارتش خود را به هزارها کیلومتر اینطرف‌تر منتقل کند؛ اینها اقتدار نیست. قدرتهای مادیای که بر چنین پایه‌هائی تکیه کرده‌اند و حجیم شده‌اند و وزن سنگین خود را در دنیای سیاست و اقتصاد بر دیگران تحمیل کرده‌اند، سزای این نابکاری را خواهند دید؛ سقوط خواهند کرد. ملتهای مؤمن اگرچه مستضعف، وقتی تلاش کنند، وقتی با عزم و اراده‌ی فولادین و با نیت پاک، با هدفهای درست قدم در راه بگذارند، آنها آینده‌ی جهان را در اختیار خواهند داشت. آینده‌ای که در آن تجاوز نیست، تطاول نیست، مسابقه‌ی وحشت نیست، مسابقه‌ی تسلیحاتی نیست؛ آینده‌ای مبتنی بر عدالت. عزیزان من! شما جوانان، پیشاهنگان و پیشگامان حرکت به سوی چنین دنیائی هستید. شما در نیروهای مسلح و جوانان عزیز ما در بخشهای مختلف این کشور، پیشگامان این حرکتید. جمهوری اسلامی ایران این پیام نو، این پیام روشن، این پیام صلح و سعادت را برای جهان امروز و فردا دارد. فردا مال …

خدمت شایسته به محرومان و ارتقای سطح زندگی مادی و معنوی آنان

امید است در خدمت بایسته و شایسته به محرومان و مستضعفان و ارتقاء سطح زندگی مادّی و معنوی آنان و تحقق اهداف عالیه‌ی بنیاد، توفیق الهی شامل حال شما باشد.