رفتن به محتوای اصلی

مدیریت

نام‌های دیگر: مدیران، مدیران دولتی، مدیران کشور، مدیریت ارتباط، مدیریت شورایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ادارهٔ دستگاه‌ها و شرایط، وظایف و شیوه‌های کار مدیران.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نمازجمعه— ۱۳۶۸/۰۲/۰۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

من از احساسات صادقانه و پاک شما برادران عزیز سپاه پاسداران انقلاب اسلامى و اظهار وفاداری‌تان صمیمانه تشکّر میکنم. از شما که در عمق وجود، به انقلاب و ارزشهاى انقلاب ایمان آوردید، جز این هم هیچ انتظارى نیست. سپاه را ما با همان چشمى نگاه میکنیم که امام عزیزمان نگاه میکرد: به‌عنوان بازوى قدرتمند نظام، به‌عنوان گام استوارى در مقابله‌ی با دشمنان انقلاب اسلامى. ما شما را به معناى حقیقى کلمه پاسدار انقلاب اسلامى میدانیم. همیشه هم همین‌جور بوده؛ هم شما این‌جور بوده‌اید، هم من این‌جور فکر میکرده‌ام. بنده معتقدم که سپاه پاسداران انقلاب اسلامى را اگر ما امروز نداشتیم، باید آن را امروز به وجود می‌آوردیم. اینکه بعضی‌ها در گوشه‌وکنار سپاه و بیرون سپاه از بعد از پذیرش قطعنامه با زبانهاى مختلف زمزمه‌هاى ناهوشیارانه‌اى یا شاید هم بدخواهانه‌اى ‌-نمیدانم- درست کردند که سپاه چه خواهد شد، چه‌جورى خواهد شد، سرنوشت آن چیست، به کجا ملحق خواهد شد، هضم خواهد شد، به اعتقاد من این زمزمه‌ها یا ناآگاهانه و ناهوشیارانه بود و یا بدخواهانه و مغرضانه. من به برادران مسئولان بالاى سپاه، برادران عزیزمان، این تعبیر را شاید مکرّر کرده باشم ‌-همین چیزى که الان به شما گفتم- بسیار نابِخْردى میخواهد براى مسئولین یک نظام که مطمئن‌ترین بازوى قدرتمند را قدرناشناسى کند، آن را از دست بدهد یا آن را تضعیف کند. اگر ما نمیداشتیم سپاه را، امروز باید سپاه را ایجاد میکردیم؛ حالا بحمدا‌لله‌ داریم سپاه را.سپاه امروز با سپاه ده سال پیش و هشت سال پیش، از زمین تا آسمان فرق کرده؛ مجموعه‌اى از تجربه‌ها، از آگاهی‌ها، از دانشهاى نظامى، از دانشهاى جنبى نظامى مثل دانش تسلیحات نظامى و پیشرفتهاى گوناگونى که در این زمینه داشته‌اند. سپاه را باید همه‌ی مسئولین کشور و همه‌ی آحاد مردم و از جمله همه‌ی خود آحاد سپاه، کاملاً جدّى بگیرند. نبادا در بین برادران سپاه کسانى پیدا بشوند که در مأموریّتهاى سپاه یا در ضرورتهاى بی‌شمارى که نسبت به این نهاد انقلابى وجود دارد اندکى شک کنند. نیروهاى مسلّح را ما باید تقویت کنیم؛ هم ارتش را، هم سپاه را؛ دو چیزند، دو حقیقتند، این حرفى است که تا آخرِ آخر همواره امام عزیزمان بر این تکیه کردند. بعضى خیال میکردند که بنده اگر میگویم سپاه هم باشد، ارتش هم باشد، این به‌خاطر این است که من یک گرایش خاصّى خودم دارم، نه؛ این اشتباه بود. لزومى نداشت که ما هر حرفى را صریحاً در ملأ عام بگوییم؛ این حرف امام بود، این خواست امام بود، ایشان مکرّر به بنده این مطلب را تأکید کرده بودند. هروقت صحبت شد، ایشان همین را گفتند؛ گفتند سپاه هم تقویت باید بشود، ارتش هم تقویت باید بشود؛ ارتش را هم حفظ کنید، سپاه را هم حفظ کنید. هر کسى هروقت نظرى غیر از این داشت ایشان قبول نکردند. این خطّ ایشان بود، فکر ایشان بود، تشخیص ایشان بود. البتّه خود من هم تشخیصم همین بود، یعنى با تحلیل و نگاه کردن به صحنه‌ی نظامى کشور و نیازهاى آن ‌-به همان اندازه‌اى که بنده در این مسئله در طول این ده سال، تجربه و آگاهى پیدا کرده بودم- با یک نگاه، میفهمیدم که ما این دو چیز را لازم داریم؛ هر دو را. هر کدام یک طبیعتى دارند خاصّ خودشان؛ و یک نظام حکیم، یک نظام کارآمد و بِخْرد، آن نظامى است که از هر چیزى به ‌قدر ظرفیّت آن و صلاحیّت آن، در راه اهداف عالى استفاده کند و آن را در جاى خود بکار ببرد. ما بر این اساس همواره حرکت کرده‌ایم. بنده نظرم سالها است که همین است، مال امروز هم نیست. سپاه را بنده به‌عنوان یک نور چشم انقلاب، به‌عنوان یک عضو اصلى انقلاب، به‌عنوان نهالى که از خود این سرزمین روییده، از جاى دیگر نیاوردند در این سرزمین آن را غرس کنند، نواة[8] آن و هسته‌ی آن در خود این سرزمین ‌-سرزمین انقلاب- شکل گرفته؛ این خیلى چیز مهمّى است و ذرّه‌ذرّه‌ی وجودش با ذرّه‌ذرّه‌ی این سرزمین انقلاب خویشاوندى دارد، همواره شناخته‌ام و راجع به آن قضاوت کرده‌ام و نسبت به آن محبّت ورزید‌ه‌ام.
یک حرفی اینجا گفته شد، قبلاً هم با من مطرح شده، که تمرکز در تصمیم‌‌گیریهای اقتصادىِ قوه‌‌ی مجریه لازم است. البته من این را کاملاً قبول دارم؛ یعنی بلاشک در تصمیم‌‌گیریهای کلان، در مسائل اساسی - که فعلاً اساسیتر از همه، مسائل اقتصادی است؛ و بخصوص آنچه که مربوط به معیشت مردم است و فشارهائی که دشمن میخواهد بر مردم وارد کند - باید تمرکز در تصمیم‌‌گیری باشد؛ منتها توجه کنید که این تمرکز در تصمیم‌‌گیری، معنایش تمرکز تصمیم‌‌گیری در دولت است؛ یعنی همه‌‌ی افرادی که در بخشهای مختلف دولت با آقای رئیس‌‌جمهور همکاری میکنند، باید مسئولیت مشترک احساس کنند - یعنی هماهنگی کنند - در دولت، همه با هم تصمیم بگیرند. در این زمینه، مسئله‌‌ی مسئولیت مشترک را واقعاً باید در دولت جدی گرفت. هر کاری که یک وزارتخانه‌‌ای انجام میدهد، همه‌‌ی وزرا و مسئولینی که دور میز هیئت دولت مینشینند، باید احساس کنند که در این تصمیم‌‌گیری یا در این اقدام، سهیم و شریکند. اگر این شد، آن وقت کارها با هماهنگی پیش میرود؛ نه اختلاف در عملکرد، نه اختلاف در فهم مسائل، نه اختلاف در آمارها، پیش نمی‌آید.

نقش مجری در دست‌کم نیمی از ادارهٔ کشور

تکیه‌ى ما بر روى عنصر اجرائى و این شکرگزارى‌اى که به ‌خاطر این انتخاب عمومى و این مسئولیّتى که جناب آقاى هاشمى‌رفسنجانى بحمدالله‌ بر عهده گرفته‌اند از خداى متعال میکنیم، به‌ خاطر اهمّیّت دست اجرا در سرنوشت کشور است. مجرى حدّاقل نیمى از مسئله‌ى اساسى اداره‌ى کشور است؛ اگر یک نیم را سیاستها و برنامه‌ها و قوانین و پیگیرى‌ها بدانیم، حدّاقل یک نیم از مسئله‌ى اداره‌ى کشور مربوط میشود به آن مدیرى که اداره‌ى امور را بر عهده دارد. اگر مسئول ــ مسئول هر بخشى، به هر اندازه‌اى و به هر شعاعى ــ داراى ویژگى‌هاى لازم براى اداره‌ى آن امر و آن بخش باشد، انسان میتواند مطمئن باشد که کارها به سمت صلاح پیش خواهد رفت.

آمادگی و جدیت در کار به‌عنوان نخستین رکن مدیریت

اوّل اینکه آماده باشد براى نفْس کار و عمل. تنبلى و بى‌حالى و سهل‌انگارى و کار را به دست حوادث و قضا و قدر سپردن، اوّلین بلائى است که ممکن است یک مدیر را از صلاحیّت کافى و لازم ساقط کند. جدّى بودن در کار، آرام نداشتن براى کار، احساس مسئولیّت براى اصل اقدام و کار و وظیفه‌اى که به عهده گرفته است، [از شروط پذیرفتن مسئولیّت است؛] و به همین جهت هم هست که اگر کسى واقعاً در بخشى از بخشهاى کشور احساس میکند که کفایت لازم براى این کار را ندارد، معلوم نیست که مشروع باشد که آن کار را قبول بکند؛ چون قبول این کار، به‌ معناى این است که تعهّد کند و بپذیرد که این کار را به انجام برساند؛ خب این بدون کفایت و لیاقت امکان‌پذیر نیست. این، آن نکته‌ى اوّل است در باب مدیر و مسئول.

پیشبرد کار در جهت سیاست‌های کلی کشور به‌عنوان رکن دوم

دوّم، مسئله‌ى آمادگى و استعداد و تعهّد براى انجام کار، به همان نحوى که سیاستهاى کلّى کشور و برنامه‌هاى اساسى کشور آن را اقتضا میکند. اگر کشور یک سیاست مشخّصى را در یک مقوله‌اى پذیرفته است، آن کسى که اجراى یک بخشى از بخشهاى کشور را میپذیرد، باید آن را در همان جهت خاص و به همان سمت و با همان هدف پیش ببرد و هدایت بکند، ولو خود او آن سیاست را به‌ طور کامل تصدیق هم نکرده باشد؛ اگرچه در صورتى ‌که مجرى قبول نداشته باشد آن سیاست را، معلوم نیست چقدر بتواند آن کار را بدرستى انجام بدهد. ولى به ‌هر حال آنچه لازم و اساسى است این است که آن مدیر، مسئول، وزیر که این مسئولیّت را بر عهده گرفته است، کار را در جهت آن سیاستهاى پذیرفته‌شده‌ى در …

حفظ طهارت و تقوا و پاکیزگی در عمل به‌عنوان رکن سوم

و رکن سوّم، حفظ طهارت و تقوا است؛ حفظ پاکیزگى در عمل است؛ اجتناب از هر گونه اختلاط با اهداف غیر مشروع ــ خداى نکرده ــ یا اهداف غیر مقبول و غیر اخلاقى؛ این هم شأن سوّم است. مدیر خوب آن مدیرى است که هر کارى را به عهده میگیرد که انجام بدهد، با رعایت اصول اخلاقى صحیح، آن کار را انجام بدهد. در نظام اسلامى آن چیزى که بشدّت با آن مقابله میشود، رسوخ فساد است؛ با اعتقاد بد و نادرست، این‌جور در نظام اسلامى مقابله نمیشود که با عمل غیر …

لزوم مراقبت مدیر تا پایین‌ترین رده‌های مؤثر در کار

البتّه من به شما عرض بکنم که من با تجربه‌اى که در کار اجرائى در طول چندین سال پیدا کردم، به این نتیجه رسیده‌ام که اگر یک مدیرى بخواهد حیطه‌ى کار خود را سلامت نگه بدارد، باید تا پایین‌ترین رده‌اى که تأثیر در انجام کار دارد، مراقبت بکند. نمیشود بگوییم ما حالا یک وزیر خوبى اینجا گذاشتیم، همه‌چیز تمام شد؛ نه، آن وزیر هم باید معاونین خوبى بگذارد، مدیران خوبى را باید بگمارد، مسئولین بخشهاى خوبى را باید بگمارد. البتّه کار هر چه سنگین‌تر است، معیارها بالاتر است؛ در این شکّى نیست. توقّعى که از مسئول بالا هست، از مسئول درجه‌ى دو نیست امّا صلاح، امانت، شناختن کار، علاقه‌ى به انجام کار، رعایت تقوا و طهارت، در همه‌ى رده‌ها لازم است.

جبران کمبودها با کارآمدی مجری و هدر رفتن امکانات با بدکاری او

بنده چند سال مسؤول امور اجرایی این کشور بوده‌ام و از دور و نزدیک، دیده و لمس کرده‌ام که مشکلات اجرایی ما چه چیزهایی است. اگر یک مجری، خوب عمل کند، ای‌بسا بتواند کمبودهایی را که از لحاظ اقتصادی، مالی، مشکلات پولی، مشکلات علمی و فنّی و غیره وجود دارد، بپوشاند. اما اگر مأموری بد عمل کند، ای‌بسا همان امکانی را هم که موجود است، ضایع و باطل گرداند. اگر شما مواد غذایی زیادی در اختیار یک آشپز خوب نگذاشتید، باز غذای مطبوعی به شما خواهد داد. به‌عکس، اگر برنج و روغن و گوشت و سایر مواد غذایی خوب را در اختیار یک آشپز بد بگذارید، آخر سر غذایی به شما می‌دهد که مجبورید نصف آن را دور بریزید! ما هر کدام یک آشپزیم …

لنگ ماندن کار مدیر با تکیه بر افراد ناهمراه با راه

… هستم، تأکید عمده‌ى من بر روى گزینش همکاران است. من این را مکرّر عرض کرده‌ام، باز هم عرض میکنم؛ به این نکته باید توجّه [کنید]. گاهى میشود که یک مدیرى در آن مجموعه‌ى کارى خود، طبعاً به افرادى تکیه میکند و یک مدیر هم نمیتواند همه‌ى کارها را شخصاً انجام بدهد؛ ناگزیر کسانى با اختیاراتى در یک مجموعه‌هایى هستند که گاهى مى‌بینید در یک صراط دیگرى و در یک راه دیگرى حرکت میکنند؛ اوّلین ثمر تلخى که خواهد داد، این است که کار این مدیر را لنگ میگذارند. بعد هم البتّه کشور ضرر میبیند، اهداف ضرر میبیند، مردم ضرر مى‌بینند امّا اوّلین مشکلى که به ‌وجود می‌آید، این است که خود این مدیر میبیند کارش پیش نمیرود؛ براى خاطر اینکه تکیه کرده به انسانهایى و آدمهایى که اینها اهل نیستند. در محیط وزارتخانه بایستى آن کسانى را آورد که به این راه و به این هدف از بُن دندان معتقد باشند؛ این شرط اوّل است. براى خاطر اینکه اگر از بُن دندان معتقد نباشند، اگر توانایى و کاردانى هم داشته باشند، آن توانایى و کاردانى در خدمت این راهى که شما برایش دارید تلاش …