رفتن به محتوای اصلی

مدیریت

نام‌های دیگر: مدیران، مدیران دولتی، مدیران کشور، مدیریت ارتباط، مدیریت شورایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ادارهٔ دستگاه‌ها و شرایط، وظایف و شیوه‌های کار مدیران.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نمازجمعه— ۱۳۶۸/۰۲/۰۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

من از احساسات صادقانه و پاک شما برادران عزیز سپاه پاسداران انقلاب اسلامى و اظهار وفاداری‌تان صمیمانه تشکّر میکنم. از شما که در عمق وجود، به انقلاب و ارزشهاى انقلاب ایمان آوردید، جز این هم هیچ انتظارى نیست. سپاه را ما با همان چشمى نگاه میکنیم که امام عزیزمان نگاه میکرد: به‌عنوان بازوى قدرتمند نظام، به‌عنوان گام استوارى در مقابله‌ی با دشمنان انقلاب اسلامى. ما شما را به معناى حقیقى کلمه پاسدار انقلاب اسلامى میدانیم. همیشه هم همین‌جور بوده؛ هم شما این‌جور بوده‌اید، هم من این‌جور فکر میکرده‌ام. بنده معتقدم که سپاه پاسداران انقلاب اسلامى را اگر ما امروز نداشتیم، باید آن را امروز به وجود می‌آوردیم. اینکه بعضی‌ها در گوشه‌وکنار سپاه و بیرون سپاه از بعد از پذیرش قطعنامه با زبانهاى مختلف زمزمه‌هاى ناهوشیارانه‌اى یا شاید هم بدخواهانه‌اى ‌-نمیدانم- درست کردند که سپاه چه خواهد شد، چه‌جورى خواهد شد، سرنوشت آن چیست، به کجا ملحق خواهد شد، هضم خواهد شد، به اعتقاد من این زمزمه‌ها یا ناآگاهانه و ناهوشیارانه بود و یا بدخواهانه و مغرضانه. من به برادران مسئولان بالاى سپاه، برادران عزیزمان، این تعبیر را شاید مکرّر کرده باشم ‌-همین چیزى که الان به شما گفتم- بسیار نابِخْردى میخواهد براى مسئولین یک نظام که مطمئن‌ترین بازوى قدرتمند را قدرناشناسى کند، آن را از دست بدهد یا آن را تضعیف کند. اگر ما نمیداشتیم سپاه را، امروز باید سپاه را ایجاد میکردیم؛ حالا بحمدا‌لله‌ داریم سپاه را.سپاه امروز با سپاه ده سال پیش و هشت سال پیش، از زمین تا آسمان فرق کرده؛ مجموعه‌اى از تجربه‌ها، از آگاهی‌ها، از دانشهاى نظامى، از دانشهاى جنبى نظامى مثل دانش تسلیحات نظامى و پیشرفتهاى گوناگونى که در این زمینه داشته‌اند. سپاه را باید همه‌ی مسئولین کشور و همه‌ی آحاد مردم و از جمله همه‌ی خود آحاد سپاه، کاملاً جدّى بگیرند. نبادا در بین برادران سپاه کسانى پیدا بشوند که در مأموریّتهاى سپاه یا در ضرورتهاى بی‌شمارى که نسبت به این نهاد انقلابى وجود دارد اندکى شک کنند. نیروهاى مسلّح را ما باید تقویت کنیم؛ هم ارتش را، هم سپاه را؛ دو چیزند، دو حقیقتند، این حرفى است که تا آخرِ آخر همواره امام عزیزمان بر این تکیه کردند. بعضى خیال میکردند که بنده اگر میگویم سپاه هم باشد، ارتش هم باشد، این به‌خاطر این است که من یک گرایش خاصّى خودم دارم، نه؛ این اشتباه بود. لزومى نداشت که ما هر حرفى را صریحاً در ملأ عام بگوییم؛ این حرف امام بود، این خواست امام بود، ایشان مکرّر به بنده این مطلب را تأکید کرده بودند. هروقت صحبت شد، ایشان همین را گفتند؛ گفتند سپاه هم تقویت باید بشود، ارتش هم تقویت باید بشود؛ ارتش را هم حفظ کنید، سپاه را هم حفظ کنید. هر کسى هروقت نظرى غیر از این داشت ایشان قبول نکردند. این خطّ ایشان بود، فکر ایشان بود، تشخیص ایشان بود. البتّه خود من هم تشخیصم همین بود، یعنى با تحلیل و نگاه کردن به صحنه‌ی نظامى کشور و نیازهاى آن ‌-به همان اندازه‌اى که بنده در این مسئله در طول این ده سال، تجربه و آگاهى پیدا کرده بودم- با یک نگاه، میفهمیدم که ما این دو چیز را لازم داریم؛ هر دو را. هر کدام یک طبیعتى دارند خاصّ خودشان؛ و یک نظام حکیم، یک نظام کارآمد و بِخْرد، آن نظامى است که از هر چیزى به ‌قدر ظرفیّت آن و صلاحیّت آن، در راه اهداف عالى استفاده کند و آن را در جاى خود بکار ببرد. ما بر این اساس همواره حرکت کرده‌ایم. بنده نظرم سالها است که همین است، مال امروز هم نیست. سپاه را بنده به‌عنوان یک نور چشم انقلاب، به‌عنوان یک عضو اصلى انقلاب، به‌عنوان نهالى که از خود این سرزمین روییده، از جاى دیگر نیاوردند در این سرزمین آن را غرس کنند، نواة[8] آن و هسته‌ی آن در خود این سرزمین ‌-سرزمین انقلاب- شکل گرفته؛ این خیلى چیز مهمّى است و ذرّه‌ذرّه‌ی وجودش با ذرّه‌ذرّه‌ی این سرزمین انقلاب خویشاوندى دارد، همواره شناخته‌ام و راجع به آن قضاوت کرده‌ام و نسبت به آن محبّت ورزید‌ه‌ام.
یک حرفی اینجا گفته شد، قبلاً هم با من مطرح شده، که تمرکز در تصمیم‌‌گیریهای اقتصادىِ قوه‌‌ی مجریه لازم است. البته من این را کاملاً قبول دارم؛ یعنی بلاشک در تصمیم‌‌گیریهای کلان، در مسائل اساسی - که فعلاً اساسیتر از همه، مسائل اقتصادی است؛ و بخصوص آنچه که مربوط به معیشت مردم است و فشارهائی که دشمن میخواهد بر مردم وارد کند - باید تمرکز در تصمیم‌‌گیری باشد؛ منتها توجه کنید که این تمرکز در تصمیم‌‌گیری، معنایش تمرکز تصمیم‌‌گیری در دولت است؛ یعنی همه‌‌ی افرادی که در بخشهای مختلف دولت با آقای رئیس‌‌جمهور همکاری میکنند، باید مسئولیت مشترک احساس کنند - یعنی هماهنگی کنند - در دولت، همه با هم تصمیم بگیرند. در این زمینه، مسئله‌‌ی مسئولیت مشترک را واقعاً باید در دولت جدی گرفت. هر کاری که یک وزارتخانه‌‌ای انجام میدهد، همه‌‌ی وزرا و مسئولینی که دور میز هیئت دولت مینشینند، باید احساس کنند که در این تصمیم‌‌گیری یا در این اقدام، سهیم و شریکند. اگر این شد، آن وقت کارها با هماهنگی پیش میرود؛ نه اختلاف در عملکرد، نه اختلاف در فهم مسائل، نه اختلاف در آمارها، پیش نمی‌آید.

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

حضور و گردش دائمی مدیر در دستگاه و مراقبت از کار زیردستان

مدیر خوب کسی است که در اتاق خود، باشد و نباشد. نباشد، یعنی این‌که در دستگاه، دایم در حال گردش و دَوَران باشد. ما هرچه در سطح رؤسا و مدیرکل‌ها و وزرا بالاتر برویم، این معنا مهمتر و حساستر میشود. شما دایم باید مواظب باشید و ببینید که افرادتان چه کار دارند انجام میدهند.

نظارت نافذ مدیر بر اعماق تشکیلات و نگذشتن از خطاها

… همان شکل است، منتها ما عناصرش را عوض کردیم ــ این است که خیلى روان نیست؛ باید آن را روان کنید. حالا یک ماشین را شما بخواهید روان کنید چه کار میکنید؟ یک مقدار روغن‌کارى میکنید، یک مقدار پیچ و مهره‌هایش را جابه‌جا میکنید؛ بالاخره هر کار باید بکنید، بکنید. عمده این است که آن مدیر بالاى سر این تشکیلات که هست، با چشم نافذى تا آن اعماق تشکیلات را ببیند، از خطاها آسان نگذرید؛ اصل را بر راضى کردن مردم باید قرار داد. به هر حال امیدواریم که ان‌شاءالله‌ همه‌ی این مشکلات برطرف بشود و جورى باشد که همه بتوانیم پیش خداى متعال سرافراز باشیم که تلاش خودمان را کرده‌ایم و خدمت خودمان را انجام داده‌ایم. خب من تشکّر میکنم از اینکه این فرصت را …

مدیر خوب زیر بار پرونده‌ها خم نمی‌شود

بازرسی، مسأله‌ی مهمی است. باید دایم مشغول نگرش باشید و چشم شما داخل دستگاه را ببیند؛ یک مدیر خوب این است. مدیر خوب این نیست که زیر بار پرونده‌ها خم بشود. مرحوم شهید رجایی میگفت که در زمان نخست‌وزیری وارد اتاق وزیری شدم، دیدم که پرونده‌های بسیاری مثل کوه روی میز آن وزیر جمع شده است و آن شخص اصلاً دیده نمیشود! آن روزها زرنگهایی که از سابق در دستگاهها مانده بودند، بلد بودند که وزرای انقلابی را چه‌طور زمینگیر …

پیشنهاد ایجاد معاونت ارتباط در ستاد برای فراخوانی نیروها

… کنید. آن‌وقت آن تعداد دیگرى هم که باقى میمانند همین‌طور؛ یعنى اگر شما هفت هزار نفر باشید خیلى فرق میکند تا اینکه دو هزار نفر باشید. باید ترتیب کار را جورى بدهید که اصلاً کادر داشته باشید در دفتر خودتان، در ستاد خودتان و یکى از مسائل آنجا اصلاً ارتباط باشد. میتواند یک معاونت ارتباط یا مدیریّت ارتباط اصلاً در ستادتان درست کنید؛ فقط براى ارتباط؛ ارتباط به این معنا. حالا اسمش را بگذاریم مدیریّت ارتباط. براى اینکه بتواند هر وقت که فرمانده‌ تیپ اراده میکند، اینها را جمع کند یا با اینها تماس بگیرد یا یک چیزى به آنها بگوید. این مجموعه‌ى خیلى باقیمتى است. [البتّه] سازماندهى‌شده‌ها هم …

اهتمام پیامبر به کار مردم و باب کردن نظم و حساب در جامعهٔ بدوی

… خودشان را مردم گم میکردند، امّا او با مردم ملاطفت و خوش‌اخلاقى میکرد. وقتى در جمعى نشسته بودند، شناخته نمیشد که این پیغمبر و فرمانده و بزرگ این جمعیّت است. مدیریّت اجتماعى و نظامى او در حدّ اعلىٰ؛ به همه‌وهمه ‌کار سر میکشید. البتّه جامعه، جامعه‌ى کوچکى بود؛ مدینه بود و اطراف مدینه و بعد هم مدینه و مکّه و یکى دو شهر دیگر، امّا به کار مردم اهتمام داشت؛ نظم داشت، ترتیب داشت؛ در آن جامعه‌ى بدوى، مدیریّت و دفتر و حساب و محاسبه و تشویق و تنبیه را باب کرد در میان مردم. این هم زندگى معاشرتى پیغمبر که باید براى ما همه، هم براى مسئولین کشور، هم براى آحاد مردم، این اخلاق و رفتار، اسوه و الگو باشد.

پیش بردن کار بدون معطل ماندن برای رسیدن به حالت کامل

… حالا ولو به آن کمال هم نباشد. مثلاً فرض کنیم که پانزده، شانزده نفر در این‌جا نشسته‌ایم و چیزی به ما عرضه شده است. نگاه میکنیم، میبینیم که مثلاً صد سطر است، اما ده مورد اشکال دارد؛ یعنی یکدهم سطور اشکال دارد. اگر بگوییم میشود در این جلسه حلش کرد، فبها و نعمة؛ اگر نشد، میگوییم خیلی خوب، حالا نود سطرش که خوب است؛ این را تصویب و بتدریج اصلاحش میکنیم؛ مگر این‌که یک اشکال اصولی باشد. یعنی در این‌طور مواقع، در برابر امر بین خوب و خوبتر، برای خوبتر نباید خیلی یقه‌درانی کرد؛ شد، شد؛ نشد، کار را عقب نیندازیم، تا به نقطه‌ی شروع برسیم. نقطه‌ی شروع کجاست؟ تشکیل یک دبیرخانه‌ی فعال.

لزوم جدا کردن شورای برنامه‌ریزی از دستگاه اجرایی

… ماهی یک بار یا پانزده روز یک بار لازم باشد که این افراد دور هم جمع شوند، و در آینده ضرورت آن به شش ماه یک بار برسد. اگر ما یک دستگاه اجرایی فعال داشته باشیم که مشغول کار باشد و خاطرمان جمع باشد، مهم نیست که حالا این جمع بنشینند برنامه‌ریزی بکنند یا نکنند. این جمع را باید در حد برنامه‌ریزی نگهداشت؛ اگر آن را در اجرا آوردیم، اجرا لنگ خواهد شد. ما باید به اصطلاح این لوکوموتیو را از قطار اجرا جدا کنیم، تا او خودش بتواند کار خودش را بکند؛ این را فقط برای برنامه‌ریزی بگذاریم. بله، حالا پانزده روز یک بار، یا ماهی یک بار کافی است که دور هم بنشینند و برنامه‌های کلی بریزند. هرچه میتوانیم، بر قسمت اجرا - که مرکز و قمّه‌اش همان دبیرخانه است - فشار بیاوریم.

ناکافی بودن گزینش به سبب تأثیر وسوسه بر انسان‌های خوب

نمیتوانیم بگوییم همه را خوب انتخاب کنید؛ چون مگر میشود که شما یک معیارى بگذارید، بعد هزار نفر، دو هزار نفر، ده هزار نفر همکار خودتان را اوّل تا آخر با آن معیار تطبیق بدهید؟ مگر چنین چیزى ممکن است؟ حالا گیرم تطبیق دادید؛ مگر انسانهاى خوب دائماً خوب میمانند؟ مگر وسوسه‌ها در انسانهاى خوب اثر نمیگذارد؟ پس آن چیزى که ضامن است، این است که شما صرف وقت کنید براى نظارت. یعنى یک مدیر عالى اگر وقتش را تقسیم بکند، شاید بشود گفت نیمى از وقتش را باید صرف نظارت بر دستگاه خودش بکند، نیمى را صرف کارهاى دیگر، [مانند] فکر کردن، سیاست‌گذارى کردن، دستور دادن، جلسه گذاشتن و …

دفاع از همکار سنتی پسندیده که نباید مانع رسیدگی به گزارش علیه او شود

به گزارشها ترتیب اثر بدهید، روى گزارشها حسّاس باشید. انسان باید یک شامّه‌اى پیدا کند که تا یک گزارشى مى‌آید، آن نکته‌ى حق را در آن گزارش استشمام کند یا لااقل در حدّ بالایى این‌جور باشد. دفاع از همکار که یک سنّت بسیار پسندیده و خوبى است ــ و هر مدیرى باید بالاخره زیرمجموعه‌ى خودش را در زیر چتر حمایت خودش قرار بدهد وَالّا آنها نمیتوانند کار کنند ــ مانع نشود از اینکه اگر گزارشى علیه آن همکار آمد، شما بجِد به آن برسید. اگر این کارها را کردید، دستگاه اجرائى اصلاح خواهد شد و این‌همه نسخه و دستورالعمل ادارى ‌ـ استخدامى‌اى که غالباً هم عمل نمیشود ــ و الان چند سال است ما داریم دائم روى کار ادارى‌ ـ استخدامى کار میکنیم و هنوز هم چیز درستى نشده ــ دیگر لازم نخواهد بود یا اکثر آن …

تفاوت میزان اتکای نهادها به ارادهٔ فردی مدیران

… آیا بحثی شده یا نه؛ این الان دیگر در ذهنم نیست. غرض، بعضی از جاها این‌طور است. یا مثلاً میدان کار در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اصلاً به گونه‌یی است که اگر فردی در آن‌جا باشد که دارای جهت درستی است، میتواند همه‌ی آن قطار را از این طرف برگرداند. یعنی تکیه‌ی بعضی از جاها به اراده‌های فردی، کمتر است تا بعضی جاهای دیگر. بنابراین، باید تدابیری اندیشید.