رفتن به محتوای اصلی

مدیریت

نام‌های دیگر: مدیران، مدیران دولتی، مدیران کشور، مدیریت ارتباط، مدیریت شورایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ادارهٔ دستگاه‌ها و شرایط، وظایف و شیوه‌های کار مدیران.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نمازجمعه— ۱۳۶۸/۰۲/۰۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

من از احساسات صادقانه و پاک شما برادران عزیز سپاه پاسداران انقلاب اسلامى و اظهار وفاداری‌تان صمیمانه تشکّر میکنم. از شما که در عمق وجود، به انقلاب و ارزشهاى انقلاب ایمان آوردید، جز این هم هیچ انتظارى نیست. سپاه را ما با همان چشمى نگاه میکنیم که امام عزیزمان نگاه میکرد: به‌عنوان بازوى قدرتمند نظام، به‌عنوان گام استوارى در مقابله‌ی با دشمنان انقلاب اسلامى. ما شما را به معناى حقیقى کلمه پاسدار انقلاب اسلامى میدانیم. همیشه هم همین‌جور بوده؛ هم شما این‌جور بوده‌اید، هم من این‌جور فکر میکرده‌ام. بنده معتقدم که سپاه پاسداران انقلاب اسلامى را اگر ما امروز نداشتیم، باید آن را امروز به وجود می‌آوردیم. اینکه بعضی‌ها در گوشه‌وکنار سپاه و بیرون سپاه از بعد از پذیرش قطعنامه با زبانهاى مختلف زمزمه‌هاى ناهوشیارانه‌اى یا شاید هم بدخواهانه‌اى ‌-نمیدانم- درست کردند که سپاه چه خواهد شد، چه‌جورى خواهد شد، سرنوشت آن چیست، به کجا ملحق خواهد شد، هضم خواهد شد، به اعتقاد من این زمزمه‌ها یا ناآگاهانه و ناهوشیارانه بود و یا بدخواهانه و مغرضانه. من به برادران مسئولان بالاى سپاه، برادران عزیزمان، این تعبیر را شاید مکرّر کرده باشم ‌-همین چیزى که الان به شما گفتم- بسیار نابِخْردى میخواهد براى مسئولین یک نظام که مطمئن‌ترین بازوى قدرتمند را قدرناشناسى کند، آن را از دست بدهد یا آن را تضعیف کند. اگر ما نمیداشتیم سپاه را، امروز باید سپاه را ایجاد میکردیم؛ حالا بحمدا‌لله‌ داریم سپاه را.سپاه امروز با سپاه ده سال پیش و هشت سال پیش، از زمین تا آسمان فرق کرده؛ مجموعه‌اى از تجربه‌ها، از آگاهی‌ها، از دانشهاى نظامى، از دانشهاى جنبى نظامى مثل دانش تسلیحات نظامى و پیشرفتهاى گوناگونى که در این زمینه داشته‌اند. سپاه را باید همه‌ی مسئولین کشور و همه‌ی آحاد مردم و از جمله همه‌ی خود آحاد سپاه، کاملاً جدّى بگیرند. نبادا در بین برادران سپاه کسانى پیدا بشوند که در مأموریّتهاى سپاه یا در ضرورتهاى بی‌شمارى که نسبت به این نهاد انقلابى وجود دارد اندکى شک کنند. نیروهاى مسلّح را ما باید تقویت کنیم؛ هم ارتش را، هم سپاه را؛ دو چیزند، دو حقیقتند، این حرفى است که تا آخرِ آخر همواره امام عزیزمان بر این تکیه کردند. بعضى خیال میکردند که بنده اگر میگویم سپاه هم باشد، ارتش هم باشد، این به‌خاطر این است که من یک گرایش خاصّى خودم دارم، نه؛ این اشتباه بود. لزومى نداشت که ما هر حرفى را صریحاً در ملأ عام بگوییم؛ این حرف امام بود، این خواست امام بود، ایشان مکرّر به بنده این مطلب را تأکید کرده بودند. هروقت صحبت شد، ایشان همین را گفتند؛ گفتند سپاه هم تقویت باید بشود، ارتش هم تقویت باید بشود؛ ارتش را هم حفظ کنید، سپاه را هم حفظ کنید. هر کسى هروقت نظرى غیر از این داشت ایشان قبول نکردند. این خطّ ایشان بود، فکر ایشان بود، تشخیص ایشان بود. البتّه خود من هم تشخیصم همین بود، یعنى با تحلیل و نگاه کردن به صحنه‌ی نظامى کشور و نیازهاى آن ‌-به همان اندازه‌اى که بنده در این مسئله در طول این ده سال، تجربه و آگاهى پیدا کرده بودم- با یک نگاه، میفهمیدم که ما این دو چیز را لازم داریم؛ هر دو را. هر کدام یک طبیعتى دارند خاصّ خودشان؛ و یک نظام حکیم، یک نظام کارآمد و بِخْرد، آن نظامى است که از هر چیزى به ‌قدر ظرفیّت آن و صلاحیّت آن، در راه اهداف عالى استفاده کند و آن را در جاى خود بکار ببرد. ما بر این اساس همواره حرکت کرده‌ایم. بنده نظرم سالها است که همین است، مال امروز هم نیست. سپاه را بنده به‌عنوان یک نور چشم انقلاب، به‌عنوان یک عضو اصلى انقلاب، به‌عنوان نهالى که از خود این سرزمین روییده، از جاى دیگر نیاوردند در این سرزمین آن را غرس کنند، نواة[8] آن و هسته‌ی آن در خود این سرزمین ‌-سرزمین انقلاب- شکل گرفته؛ این خیلى چیز مهمّى است و ذرّه‌ذرّه‌ی وجودش با ذرّه‌ذرّه‌ی این سرزمین انقلاب خویشاوندى دارد، همواره شناخته‌ام و راجع به آن قضاوت کرده‌ام و نسبت به آن محبّت ورزید‌ه‌ام.
یک حرفی اینجا گفته شد، قبلاً هم با من مطرح شده، که تمرکز در تصمیم‌‌گیریهای اقتصادىِ قوه‌‌ی مجریه لازم است. البته من این را کاملاً قبول دارم؛ یعنی بلاشک در تصمیم‌‌گیریهای کلان، در مسائل اساسی - که فعلاً اساسیتر از همه، مسائل اقتصادی است؛ و بخصوص آنچه که مربوط به معیشت مردم است و فشارهائی که دشمن میخواهد بر مردم وارد کند - باید تمرکز در تصمیم‌‌گیری باشد؛ منتها توجه کنید که این تمرکز در تصمیم‌‌گیری، معنایش تمرکز تصمیم‌‌گیری در دولت است؛ یعنی همه‌‌ی افرادی که در بخشهای مختلف دولت با آقای رئیس‌‌جمهور همکاری میکنند، باید مسئولیت مشترک احساس کنند - یعنی هماهنگی کنند - در دولت، همه با هم تصمیم بگیرند. در این زمینه، مسئله‌‌ی مسئولیت مشترک را واقعاً باید در دولت جدی گرفت. هر کاری که یک وزارتخانه‌‌ای انجام میدهد، همه‌‌ی وزرا و مسئولینی که دور میز هیئت دولت مینشینند، باید احساس کنند که در این تصمیم‌‌گیری یا در این اقدام، سهیم و شریکند. اگر این شد، آن وقت کارها با هماهنگی پیش میرود؛ نه اختلاف در عملکرد، نه اختلاف در فهم مسائل، نه اختلاف در آمارها، پیش نمی‌آید.

شاهدها (۱۶۰ پاراگراف)

لنگ ماندن کار مدیر با تکیه بر افراد ناهمراه با راه

… هستم، تأکید عمده‌ى من بر روى گزینش همکاران است. من این را مکرّر عرض کرده‌ام، باز هم عرض میکنم؛ به این نکته باید توجّه [کنید]. گاهى میشود که یک مدیرى در آن مجموعه‌ى کارى خود، طبعاً به افرادى تکیه میکند و یک مدیر هم نمیتواند همه‌ى کارها را شخصاً انجام بدهد؛ ناگزیر کسانى با اختیاراتى در یک مجموعه‌هایى هستند که گاهى مى‌بینید در یک صراط دیگرى و در یک راه دیگرى حرکت میکنند؛ اوّلین ثمر تلخى که خواهد داد، این است که کار این مدیر را لنگ میگذارند. بعد هم البتّه کشور ضرر میبیند، اهداف ضرر میبیند، مردم ضرر مى‌بینند امّا اوّلین مشکلى که به ‌وجود می‌آید، این است که خود این مدیر میبیند کارش پیش نمیرود؛ براى خاطر اینکه تکیه کرده به انسانهایى و آدمهایى که اینها اهل نیستند. در محیط وزارتخانه بایستى آن کسانى را آورد که به این راه و به این هدف از بُن دندان معتقد باشند؛ این شرط اوّل است. براى خاطر اینکه اگر از بُن دندان معتقد نباشند، اگر توانایى و کاردانى هم داشته باشند، آن توانایى و کاردانى در خدمت این راهى که شما برایش دارید تلاش …

زیان خلط مسئولیت‌ها در کار اجرایی و لوازم مدیریت صحیح

… باشد و از اینجا است که باید یک تن و یک اراده باشد. شورای سیاستگذاری تدبیر کلی و خط مشی را به مدیر بسپارد و وی را با مسئولیت سنگین اداره یعنی برآمدن خواسته هائی که در تدبیر و خطی مشی کلی ملحوظ شده است، و در دایره ی همان تدبیر و خط مشی، مرید و مختار بداند. کار اجرائی و مدیریت اگر به ورطه ی شورا و خلط مسئولیتها بغلطد، حرکت ، کند یا متوقف خواهد شد. و مدیر محترم نیز باید با اعمال مدیریت صحیح و قوی، و انتخاب دستیاران صالح، و شناسائی کارهای اصلی و عمده، و مقدم داشتن آن بر کارهای جزئی و فرعی، و انجام هر کار بر طبق برنامه و محاسبه ی قبلی و دیگر شئون مدیریت، وظیفه ی عقب افتاده و بسیار مهمی را که بر عهده دارند به بهترین وجه ممکن ایفاء نمایند.

لزوم مدیر اجرایی واحد و عملی نبودن اجرای جمعی

… روشی که پیشنهاد شد، بحمدالله امروز در حوزه‌ی علمیه‌ی قم در جریان عمل است. مجموعه‌ای از فضلای طراز اول قم، باید مجموعه‌ی سیاستگذاری در امور حوزه را به عهده گیرند و یک مدیر مختار که دارای اختیار باشد و بتواند قدرت تصرف داشته باشد، کارهای اجرایی را انجام دهد. یعنی آنها باید سیاستگذاری کنند و یک مدیر اجرا کند. این‌طور نباشد که در اجرا، شرکت به وجود آید، که «لو کان فیهما آلهة الاالله لفسدتا[6] ». در امر اجرا، اگر چند نفر بخواهند با سلایق مختلف دخالت کنند، یا بخواهند حتی با همدیگر مشورت کنند و آرایشان را روی هم بریزند و کار کنند، این کار نشدنی است. در جاهایی هم که کار دستجمعی تجربه شده - از جمله در امور کشور و کشورداری و دولت و امثال ذلک - دیدیم که این عملی نیست. لذا در اواخر حیات مبارک امام رضوان‌الله تعالی علیه، دیدید هر جا که اشتراک و توازی و تداخل بود، ایشان قاطعاً یک طرف را معین کردند و به این‌جا …

لزوم همکاری مدیران دستگاه‌ها با انجمن‌های اسلامی

… قابل تأمین است. یعنی انجمنها، از لحاظ سطح فکر و همچنین عمل، جلوتر از دیگران باشند. عضو انجمن اسلامی، خلاف نگوید، غیبت نکند، بدخواه نباشد، تحت تأثیر بدخواه قرار نگیرد، دلسوز باشد، عاقل باشد و خلاصه، آنچه که شخصیّت و حیثیّت انجمنها را بالا می‌برد، تأمین شود. دیگر این‌که، مدیران با اینها همکاری کنند. مسؤولان دستگاههای مختلف، با انجمنهای اسلامی همکاری و به آنها کمک کنند.

وظیفهٔ مدیران در تقویت انجمن‌های اسلامی

مدیران باید به این نکته توجّه کنند و باید انجمنهای اسلامی را تقویت نمایند تا به وسیله انجمنهای اسلامی و با دست قوی و حضور همه آنان، نشانه‌های بدی و خلاف کم شود؛ بعد هم از بین برود و نشانه‌های قوّت و معنویّت زیاد، و بعد همه‌گیر شود.

مسئولیت ادارهٔ تشکیلات بر عهدهٔ مدیر

… پیدا کنند. این‌طور نباشد که تا این مدیر خواست معاونی را انتخاب کند یا رئیس بخشی را بگذارد، انجمن اسلامی بگوید: «آقا، ما مخالفیم!» نه؛ شما نباید در این کار وارد شوید. محیط باید محیط اسلامی شود. کار باید کار اسلامی شود. روی ذهن افراد باید تأثیر گذاشته شود. امّا مسؤولیت تشکیلات، با مدیر است. او باید کار را اداره کند و انجام دهد.

نظارت نافذ مدیر بر اعماق تشکیلات و نگذشتن از خطاها

… همان شکل است، منتها ما عناصرش را عوض کردیم ــ این است که خیلى روان نیست؛ باید آن را روان کنید. حالا یک ماشین را شما بخواهید روان کنید چه کار میکنید؟ یک مقدار روغن‌کارى میکنید، یک مقدار پیچ و مهره‌هایش را جابه‌جا میکنید؛ بالاخره هر کار باید بکنید، بکنید. عمده این است که آن مدیر بالاى سر این تشکیلات که هست، با چشم نافذى تا آن اعماق تشکیلات را ببیند، از خطاها آسان نگذرید؛ اصل را بر راضى کردن مردم باید قرار داد. به هر حال امیدواریم که ان‌شاءالله‌ همه‌ی این مشکلات برطرف بشود و جورى باشد که همه بتوانیم پیش خداى متعال سرافراز باشیم که تلاش خودمان را کرده‌ایم و خدمت خودمان را انجام داده‌ایم. خب من تشکّر میکنم از اینکه این فرصت را …

مدیر خوب زیر بار پرونده‌ها خم نمی‌شود

بازرسی، مسأله‌ی مهمی است. باید دایم مشغول نگرش باشید و چشم شما داخل دستگاه را ببیند؛ یک مدیر خوب این است. مدیر خوب این نیست که زیر بار پرونده‌ها خم بشود. مرحوم شهید رجایی میگفت که در زمان نخست‌وزیری وارد اتاق وزیری شدم، دیدم که پرونده‌های بسیاری مثل کوه روی میز آن وزیر جمع شده است و آن شخص اصلاً دیده نمیشود! آن روزها زرنگهایی که از سابق در دستگاهها مانده بودند، بلد بودند که وزرای انقلابی را چه‌طور زمینگیر …

پیشنهاد ایجاد معاونت ارتباط در ستاد برای فراخوانی نیروها

… کنید. آن‌وقت آن تعداد دیگرى هم که باقى میمانند همین‌طور؛ یعنى اگر شما هفت هزار نفر باشید خیلى فرق میکند تا اینکه دو هزار نفر باشید. باید ترتیب کار را جورى بدهید که اصلاً کادر داشته باشید در دفتر خودتان، در ستاد خودتان و یکى از مسائل آنجا اصلاً ارتباط باشد. میتواند یک معاونت ارتباط یا مدیریّت ارتباط اصلاً در ستادتان درست کنید؛ فقط براى ارتباط؛ ارتباط به این معنا. حالا اسمش را بگذاریم مدیریّت ارتباط. براى اینکه بتواند هر وقت که فرمانده‌ تیپ اراده میکند، اینها را جمع کند یا با اینها تماس بگیرد یا یک چیزى به آنها بگوید. این مجموعه‌ى خیلى باقیمتى است. [البتّه] سازماندهى‌شده‌ها هم …

اهتمام پیامبر به کار مردم و باب کردن نظم و حساب در جامعهٔ بدوی

… خودشان را مردم گم میکردند، امّا او با مردم ملاطفت و خوش‌اخلاقى میکرد. وقتى در جمعى نشسته بودند، شناخته نمیشد که این پیغمبر و فرمانده و بزرگ این جمعیّت است. مدیریّت اجتماعى و نظامى او در حدّ اعلىٰ؛ به همه‌وهمه ‌کار سر میکشید. البتّه جامعه، جامعه‌ى کوچکى بود؛ مدینه بود و اطراف مدینه و بعد هم مدینه و مکّه و یکى دو شهر دیگر، امّا به کار مردم اهتمام داشت؛ نظم داشت، ترتیب داشت؛ در آن جامعه‌ى بدوى، مدیریّت و دفتر و حساب و محاسبه و تشویق و تنبیه را باب کرد در میان مردم. این هم زندگى معاشرتى پیغمبر که باید براى ما همه، هم براى مسئولین کشور، هم براى آحاد مردم، این اخلاق و رفتار، اسوه و الگو باشد.

پیش بردن کار بدون معطل ماندن برای رسیدن به حالت کامل

… حالا ولو به آن کمال هم نباشد. مثلاً فرض کنیم که پانزده، شانزده نفر در این‌جا نشسته‌ایم و چیزی به ما عرضه شده است. نگاه میکنیم، میبینیم که مثلاً صد سطر است، اما ده مورد اشکال دارد؛ یعنی یکدهم سطور اشکال دارد. اگر بگوییم میشود در این جلسه حلش کرد، فبها و نعمة؛ اگر نشد، میگوییم خیلی خوب، حالا نود سطرش که خوب است؛ این را تصویب و بتدریج اصلاحش میکنیم؛ مگر این‌که یک اشکال اصولی باشد. یعنی در این‌طور مواقع، در برابر امر بین خوب و خوبتر، برای خوبتر نباید خیلی یقه‌درانی کرد؛ شد، شد؛ نشد، کار را عقب نیندازیم، تا به نقطه‌ی شروع برسیم. نقطه‌ی شروع کجاست؟ تشکیل یک دبیرخانه‌ی فعال.

لزوم جدا کردن شورای برنامه‌ریزی از دستگاه اجرایی

… ماهی یک بار یا پانزده روز یک بار لازم باشد که این افراد دور هم جمع شوند، و در آینده ضرورت آن به شش ماه یک بار برسد. اگر ما یک دستگاه اجرایی فعال داشته باشیم که مشغول کار باشد و خاطرمان جمع باشد، مهم نیست که حالا این جمع بنشینند برنامه‌ریزی بکنند یا نکنند. این جمع را باید در حد برنامه‌ریزی نگهداشت؛ اگر آن را در اجرا آوردیم، اجرا لنگ خواهد شد. ما باید به اصطلاح این لوکوموتیو را از قطار اجرا جدا کنیم، تا او خودش بتواند کار خودش را بکند؛ این را فقط برای برنامه‌ریزی بگذاریم. بله، حالا پانزده روز یک بار، یا ماهی یک بار کافی است که دور هم بنشینند و برنامه‌های کلی بریزند. هرچه میتوانیم، بر قسمت اجرا - که مرکز و قمّه‌اش همان دبیرخانه است - فشار بیاوریم.

ناکافی بودن گزینش به سبب تأثیر وسوسه بر انسان‌های خوب

نمیتوانیم بگوییم همه را خوب انتخاب کنید؛ چون مگر میشود که شما یک معیارى بگذارید، بعد هزار نفر، دو هزار نفر، ده هزار نفر همکار خودتان را اوّل تا آخر با آن معیار تطبیق بدهید؟ مگر چنین چیزى ممکن است؟ حالا گیرم تطبیق دادید؛ مگر انسانهاى خوب دائماً خوب میمانند؟ مگر وسوسه‌ها در انسانهاى خوب اثر نمیگذارد؟ پس آن چیزى که ضامن است، این است که شما صرف وقت کنید براى نظارت. یعنى یک مدیر عالى اگر وقتش را تقسیم بکند، شاید بشود گفت نیمى از وقتش را باید صرف نظارت بر دستگاه خودش بکند، نیمى را صرف کارهاى دیگر، [مانند] فکر کردن، سیاست‌گذارى کردن، دستور دادن، جلسه گذاشتن و …

دفاع از همکار سنتی پسندیده که نباید مانع رسیدگی به گزارش علیه او شود

به گزارشها ترتیب اثر بدهید، روى گزارشها حسّاس باشید. انسان باید یک شامّه‌اى پیدا کند که تا یک گزارشى مى‌آید، آن نکته‌ى حق را در آن گزارش استشمام کند یا لااقل در حدّ بالایى این‌جور باشد. دفاع از همکار که یک سنّت بسیار پسندیده و خوبى است ــ و هر مدیرى باید بالاخره زیرمجموعه‌ى خودش را در زیر چتر حمایت خودش قرار بدهد وَالّا آنها نمیتوانند کار کنند ــ مانع نشود از اینکه اگر گزارشى علیه آن همکار آمد، شما بجِد به آن برسید. اگر این کارها را کردید، دستگاه اجرائى اصلاح خواهد شد و این‌همه نسخه و دستورالعمل ادارى ‌ـ استخدامى‌اى که غالباً هم عمل نمیشود ــ و الان چند سال است ما داریم دائم روى کار ادارى‌ ـ استخدامى کار میکنیم و هنوز هم چیز درستى نشده ــ دیگر لازم نخواهد بود یا اکثر آن …

استفادهٔ استادانه از امکانات ضعیف برای بیشترین بهره

… بخش دیگرى است، او هم حاجتى دارد، او هم حق دارد. باید در زمانى که انسان ندارد، ندارى را تقسیم کند بین دستگاه‌ها و هر چیزى را که دارد به عدالت بین اینها بدهد. من بنابراین دستور نخواهم داد، قاطعاً نخواهم گفت امّا توصیه‌ى مؤکّد خواهم کرد؛ ]این را[ حرفى ندارم. حالا که امکانات ضعیف است، شما یک بخش از همّتتان را این قرار بدهید که با امکانات ضعیف چه ‌کار میشود کرد تا بیشترین سود را ببریم. این یکى از آن شگردهاى استادانه‌ى کار [است]. ببینید اگر پارچه زیاد باشد، هر خیّاط دست‌و‌پا‌چلفتى هم بالاخره این قبا را در‌مى‌آورد؛ اگر پارچه کم بود، خیّاط استاد آن کسى است که این پارچه را از آب در‌بیاورد. شما حالا پارچه‌تان کم است، باید یک جورى از آب در‌بیاورید؛ استادى را اینجا به ‌خرج بدهید.

دین و تقوا، علم و خلوص و پیگیری، ارکان اصلی مدیریت خوب

… موجّه، شایسته، صالح از همه جهت براى این‌‌ کار برگزیده [شده]؛ حقیقتاً جناب آقاى یزدى (ادام الله‌‌ بقائه) یک نعمتى هستند براى قوّه‌‌ى قضائیّه؛ همه‌‌ى چیزهایى که انسان براى یک مدیر در این دستگاه عظیم فکر میکند که لازم است، وقتى ملاحظه میکند، در ایشان هست؛ یعنى همان دین و تقوا، علم و معرفت، دلسوزى و خلوص و پیگیرىِ مسئولیّت و وظیفه؛ آن ارکان اصلى اینها است؛ همه‌‌ى آن لوازم و شرایط یک مدیریّت خوب با بودنِ اینها حاصل خواهد شد، با نبودن اینها هم اگر [آن لوازم و شرایط] باشد، ضایع خواهد شد.

لزوم آگاهی مدیر از همهٔ دارایی‌های مجموعه مانند مدیر یک شرکت

… توجّه باید باشد که اینها همیشه از سابق در ذهن من بوده، نکته‌ی جدیدى نیست.[اوّل، عدم] علم و اطّلاع از مجموعه‌ی آنچه هست. برداشت من در طول این زمانها این شده که اغلب کسانى که مسئولین بنیاد هستند، حیطه‌بندى نکردند این مجموعه‌ی عظیم را. نه اینکه هیچ نمیدانند؛ حالا یک وقتى در یک گزارشى خوانده‌اند یا از یک مأمورى و مسئولى به گوششان رسیده، امّا نه مثل آن صاحب شرکتى، مدیر یک شرکتى که میداند چه دارد؛ این‌جورى باید باشد. مثل مدیر یک شرکت، مثل مدیر یک مِلک، مدیر یک تجارتخانه که بداند در دستگاهش چه هست، هیچوقت این‌جور نبوده. نمیدانستند در دستگاهشان چیست؛ [فقط] میدانستند [چیزى] هست. براى همین هم گاهى بعضی‌ها می‌آمدند اشک میریختند که فلان ملک ‌-یا کارخانه یا باغ یا هرچه- دارد ضایع میشود. یعنى یک آدم بیگانه که فقط عضو جمهورى اسلامى و عضو خانواده است، گریه میکرد و متأثّر میشد که یک …

لزوم در اختیار داشتن ابزار قانونی برای مدیر جامعه

این اصلاح قانون اساسی یا در یکی دو اصل شاید تتمیم هم باشد؛ هم اصلاح و هم تتمیم. این ان‌شاءاللَّه یک نویدی است برای این‌که وضع زندگی و وضع اداره‌ی جامعه و مدیریت جامعه، بهتر بشود در آینده. مدیر جامعه هر کس که خواهد بود، بتواند آن‌چنانی که صحیح میداند، حق میداند، بجا میداند، بتواند عمل کند، بتواند اقدام بکند. والاّ کسی در موضع مدیریت جامعه قرار بگیرد، یک چیزی هم مصلحت بداند، اما ابزار قانون در اختیارش نباشد برای عمل کردن. خب این چه فایده دارد؟ خب معلوم است که کار پیش نخواهد رفت. مشکلات به وجود خواهد آمد. مردم توجه بکنند که اصلاح قانون اساسی یعنی اصلاح رفتار معمولی و عادی زندگی، اصلاح جهت‌گیریهای زندگی. اصلاح وضع زندگی به فضل پروردگار.

لزوم تسلط و قدرت قبض و بسط و تنبیه و تشویق برای مدیر جامعه

نام سلطنت و نام امامت، خود مشخص‌کنندۀ یک خصوصیاتی است. نظام سلطنتی بر اساس سلطه است؛ سلطنت یعنی تسلط، یعنی سلطه. نه‌اینکه در نظام امامتی و خلافتی سلطه وجود ندارد؛ چرا، آنجا هم سلطه هست. آن‌کسی‌که مدیر یک تشکیلاتی است، باید بر تشکیلات خودش مسلط باشد، مدیر یک جامعه است، باید بر امور جامعه مسلط باشد؛ باید قدرت قبض و بسط و اقدام و تنبیه و تشویق و این چیزها داشته باشد. تسلط‌داشتن فی‌نفسه عیب نیست؛ اما اگر هدف، تسلط‌داشتن بود، این عیب است. در نظام سلطنتی، نظام، سلطنتی است؛ یعنی بر مبنای تسلط است. تلاش می‌کند، خود را به آب‌وآتش می‌زند، جنگ می‌کند، از سبک جنگ‌های قدیم که کسانی و گردن‌کلفت‌هایی، پول‌دارهایی، سردارانی، شجاعانی …

نظام کارآمد یعنی بهره‌گیری از هر نیرو به قدر ظرفیت و صلاحیت آن

… بود، یعنى با تحلیل و نگاه کردن به صحنه‌ی نظامى کشور و نیازهاى آن ‌-به همان اندازه‌اى که بنده در این مسئله در طول این ده سال، تجربه و آگاهى پیدا کرده بودم- با یک نگاه، میفهمیدم که ما این دو چیز را لازم داریم؛ هر دو را. هر کدام یک طبیعتى دارند خاصّ خودشان؛ و یک نظام حکیم، یک نظام کارآمد و بِخْرد، آن نظامى است که از هر چیزى به ‌قدر ظرفیّت آن و صلاحیّت آن، در راه اهداف عالى استفاده کند و آن را در جاى خود بکار ببرد. ما بر این اساس همواره حرکت کرده‌ایم. بنده نظرم سالها است که همین است، مال امروز هم نیست. سپاه را بنده به‌عنوان یک نور چشم انقلاب، به‌عنوان یک عضو اصلى انقلاب، به‌عنوان نهالى که از خود این سرزمین روییده، از جاى دیگر نیاوردند در این سرزمین آن را غرس کنند، …

بهترین استفاده از ظرفیت‌های موجود برای کار بزرگ

… ابومهدی ــ شهید ابومهدی را دست‌کم نگیرید؛ مرد خیلی بزرگی بود، انسان خیلی باارزشی بود در کنار شهید سلیمانی ــ و دیگرانی که بحمدالله بعضی‌‌شان زنده هستند، بعضی هم به شهادت رسیدند. این نیروها را شهید سلیمانی کشید وسط میدان؛ این هم یکی از خصوصیّات این شهید بود. اینها درس است؛ یعنی از ظرفیّتهای موجودِ برای کار بزرگ، بهترین استفاده را کردن، بلد بودن این کار و همّت گماشتن بر این کار؛ این کار شهید سلیمانی بود.

نقش فکر در ادارهٔ کشور

… فکر کنید. البتّه فکر کردن راهنما هم لازم دارد، استاد فکر هم لازم دارد. بدون فکر اگر حرکت کنیم، حرکتها زیگزاگی و موجب رکود و موجب توقّف و موجب عقب‌گرد و امثال اینها خواهد شد؛ باید فکر کرد در همه‌ی زمینه‌ها که البتّه چند نفر از شما هم در صحبتهایتان گفتید. در سطح اداره‌ی کشور هم، فکر خیلی نقش دارد. حالا من به شما دانشجوها توصیه میکنم ــ حالا بحث مدیران جدا است ــ بنشینید روی مسئله‌ی فکر کار کنید.

دشواری ادارهٔ کشوری پهناور با جمعیت هشتادمیلیونی

… صدر تا ذیل، چند هزار نفر مشغول کار و تلاشند و در بین این مجموعه بسیارند کسانی که حقیقتاً از همه‌ی نیروی خودشان استفاده میکنند و بلکه بیشتر از اندازه‌ای که متوقَّع و منتظَر هست کار میکنند برای اینکه کار را بتوانند خوب تحویل بدهند. انصافاً بایستی خداقوّتی گفت. در یک کشور بزرگ و پهناوری مثل کشور ما با یک جمعیّت هشتاد میلیونی، مدیریّت این مجموعه‌ی کار، کار بزرگی است، کار آسانی نیست و کار بسیار دشوار و مهمّی است؛ و کسانی که دست‌اندرکارند، خودشان بیشتر از همه میفهمند. حالا یک کسی بیرون گود ایستاده، ممکن است جور دیگری فکر کند و قضاوت کند امّا انسان وقتی وسط گود باشد، حالا بنده که دستم به کار اجرائی سالهایی بند بوده، کاملاً میفهمم که چقدر مشکلات هست، چقدر دشواری‌ها هست؛ …

عمدهٔ تأثیر سوء اقتصادی ناشی از نحوهٔ اقدام و مدیریتها

… ضررش به مردم برگشت. وقتی این‌جور قیمت ارز ترقّی پیدا میکند -یعنی قیمت ریال می‌آید پایین- خب برای آن کارمندی که روزمُزد است یا حقوق اندکی دارد، دیگر چیزی باقی نمیماند. قیمت ریال وقتی آمد پایین، قیمت پول ملّی وقتی آمد پایین، مشکلات همین میشود که ملاحظه میکنید. خب، این یک نکته که بنابراین، تحریمها اثر دارند -نه اینکه اثر ندارند- امّا عمده‌ی تأثیرِ سوء، مربوط به نحوه‌ی اقدام ما و مدیریّتها است.

مدیریت فرصت‌ها و تهدیدها و به فعلیت رساندن ظرفیت‌های ناشناختهٔ کشور

در یک نگاه کلان به مسائل کشور، شماها که مسئول هستید، از مسئولین درجه‌ی یک تا مدیران بخشهای مختلف، اگر بخواهید کشور را درست اداره کنید، اگر بخواهید فرصتها و تهدیدها را به‌معنای واقعی کلمه مدیریّت بکنید -چون هم فرصتهایی هست، هم تهدیدهایی هست؛ باید بتوان این فرصتها و تهدیدها را درست مدیریّت کرد- اگر بخواهید سرمایه‌های ملّی را درست به کار بگیرید، اگر بخواهید ظرفیّتهای کشور را که بسیاری از این ظرفیّتها هم هنوز ناشناخته‌اند به فعلیّت برسانید و از آنها بهره‌برداری بکنید، اگر بخواهیم راه را از بیراهه تشخیص بدهیم -چون انسان، مسئولین کشور، دولتها و بخشهای مختلف، در مقابل خودشان گاهی راه‌هایی را مشاهده میکنند که بعضی از این راه‌ها بیراهه است؛ ما را به سرمنزل مقصود نمیرساند- و این کارهای بزرگ را انجام بدهیم، احتیاج داریم که اوّلاً ملاکهای تصمیم‌گیری‌مان را مشخّص کنیم و آنها را درست انتخاب کنیم، ثانیاً از تجربه‌هایمان استفاده کنیم؛ این عرض امروز من است. باید بتوانیم ملاکهای تصمیم‌گیری را درست انتخاب …

اولویت انجام کار بر تبلیغ و تابلوزدن

… - حالا این آماری است که به من دادند؛ ممکن است اندکی کمتر یا زیادتر [باشد]؛ در بین شماها متخصّصین هستند، اطّلاعاتشان ممکن است دقیق‌تر باشد - خیلی خب، پس [عامل] معلوم شد؛ عامل را وقتی شناختیم، یک قدم به حلّ مشکل نزدیک شدیم؛ باید با جدّیّت سراغ این مسئله رفت. این چیزها چیزهای تبلیغاتی نیست؛ اینها از آن اموری نیست که اوّل تابلویش را باید زد؛ [بلکه] اوّل باید کار را انجام داد. وقتی کار انجام گرفت، همه‌ی مردم بدون تابلو [هم] احساس میکنند.

عناصر اساسی به‌کارگیری صبر و توکل در مدیریت کشور

خب، در زمینه‌ی مدیریت کشور - که همه‌ی شما دستتان به نحوی در این کار مشغول است؛ در بخشهای گوناگون اقتصادی و فنی و فرهنگی و علمی و غیره و غیره، شماها مسئولین هستید - اگر ما بخواهیم‌صبر و توکل را به کار بگیریم، چند عنصر اساسی و اصلی باید مورد رعایت قرار بگیرد:

سنگینی بار ادارهٔ کشور بر دوش مجریان سطوح بالا

… کنند، هم این وظیفه را میخواهند انجام دهند. همه باید این وظیفه را انجام دهند. یکی وظیفه‌اش این است که بیاید صلاحیتهای خودش را در معرض انتخاب مردم قرار دهد. هر کسی که در خود صلاحیتی احساس میکند و کار اجرائی بلد است، می‌آید و خود را در معرض انتخاب مردم میگذارد. اداره‌ی مملکت و کار اجرائی، کار کوچکی نیست. کارهای بزرگ و بارهای سنگینی بر دوش مجریان سطوح بالاست. ممکن است کسانی که در سطوح دیگری کار میکنند، ابعاد این سنگینی را هم بعضاً تشخیص ندهند که چقدر این بار سنگین است. آن کسانی که وارد میدان میشوند، باید کسانی باشند که در خود توانائىِ کشیدن این بار را بیابند؛ صلاحیتهائی را هم که در قانون اساسی است و شورای محترم نگهبان بر روی آنها تکیه خواهد کرد، در خودشان ملاحظه کنند و واقعاً وابسته و دلبسته‌ی به نظام و قانون اساسی باشند؛ …

عدم تداخل در کارهای اجرایی مربوط به مسئولیت‌های خاص

… این استان مشکلاتی، هم در زمینه‌ی آموزش و پرورش از لحاظ امکانات وجود دارد، هم در مورد دانشگاهها وجود دارد؛ که هم به من گزارش کردند، هم مقداری از آنها را دوستان در اینجا بیان کردند. امیدواریم ان‌شاءاللَّه اینها هم برطرف شود. ما البته به مسئولین منتقل میکنیم. کارهای اجرائی و این مسائل، مربوط به مسئولیتهای خاص است؛ نباید در اینها تداخل کرد. ما البته تأکید میکنیم، تأیید میکنیم، منتقل میکنیم و از آنها میخواهیم تا آنجائی که امکاناتشان اجازه میدهد، این را انجام دهند.

الهام‌بخشی تجربه‌های پیشرفت برای مدیران کشور

بعضی از مشکلات در جامعه وجود دارد. پیشرفت کردن معنایش این نیست که مشکلات نیست؛ معنایش این است که حرکت به سمت کامل شدن و بهتر شدن است؛ و این وجود دارد. در همه‌ی زمینه‌ها همین‌طور است؛ در زمینه‌ی سیاسی، در زمینه‌ی علمی، در زمینه‌ی تجربه‌های مختلف در عرصه‌های گوناگون، که میتواند الهام‌بخش مدیرانی باشد که در قسمتهای مختلف کشور یا در مدیریتهای کلان کشور حضور دارند؛ این میتواند به آنها کمک کند.